#کتاب
#اساس_سلولی_وراثت

کتاب Molecular Biology of the cell از Bruce Alberts:
📔این کتاب یکی از منابعی در زیست‌شناسی سلولی است و شامل فصولی در مورد ساختار DNA، رونویسی، ترجمه و تنظیم بیان ژن می‌باشد. همچنین مباحثی درباره وراثت و میتوز و میوز نیز دارد.

📄تصاویر زنده و نمودارهای گویا در این کتاب، مفاهیم پیچیده را به صورت بصری و جذاب ارائه می‌دهند، به طوری که احساس می‌کنید در حال کشف رازهای زندگی هستید.

📔اگر می‌خواهید بدانید چگونه سلول‌ها با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند و چگونه فرآیندهای بیولوژیکی بر روی زندگی ما تأثیر می‌گذارند، این کتاب بهترین انتخاب برای شماست.

اینستاگرام | تلگرام | لینکدین🆔

#مهندسی_ژنتیک

امروز می‌خواهیم درباره مهندسی ژنتیک صحبت کنیم. شاید براتون سوال پیش بیاد که این مهندسی ژنتیک چه‌چیزی هست؟
خب، به زبان ساده، مهندسی ژنتیک یعنی دست کاری و تغییر دادن ژن‌ها، که می‌تونیم با این کار ویژگی‌های موجودات زنده رو تغییر بدیم.🧬+👩🏻‍💻

تصور کنید که ما یک کتاب داریم، این کتاب تمام اطلاعاتی رو که درباره یک موجود زنده مثل گیاه یا حیوان نیاز داریم داخلش نوشته. حالا فرض کنید که ما می‌خواهیم چند صفحه از این کتاب رو عوض کنیم یا حتی چند جمله جدید بهش اضافه کنیم. این دقیقاً کاریه که در مهندسی ژنتیک انجام میدن!

با استفاده از این تکنیک، می‌توانیم گیاهان رو طوری تغییر بدیم که در برابر آفت‌ها مقاوم‌تر بشن یا حتی میوه‌هایی تولید کنیم که طعم بهتری داشته باشن. همچنین در پزشکی هم کاربردهای زیادی داره؛ مثلاً می‌تونیم به درمان بیماری‌های ژنتیکی کمک کنیم.💊

مهندسی ژنتیک به ما این امکان رو میده که به برای بهبود زندگی‌مون از آن استفاده کنیم.

اینستاگرام | تلگرام | لینکدین 🆔

✉️ انجمن سلول‌های بنیادی و مهندسی بافت دانشگاه خوارزمی برگزار می‌کند 📣

💻 کارگاه
«نسل جدید جستجوی علمی؛ روش‌های پژوهش علمی با هوش مصنوعی»

🎓 مدرس کارگاه:
جناب آقای دکتر احمدرضا قاسمی

📚 سرفصل‌های کارگاه در پوستر ذکر شده

🗓 زمان برگزاری: یک‌شنبه 9 آذرماه

📌 محل برگزاری: در بستر اسکای روم

⏰ ساعت برگزاری: 18 الی 19:30

💲 هزینه ثبت‌نام: 99 هزار تومان

✅ به همراه صدور گواهی انجمن سلول‌های بنیادی و مهندسی بافت دانشگاه خوارزمی

⚠️ جهت ثبت‌نام و کسب اطلاعات بیشتر، به آیدی زیر پیام ارسال کنید ⬇️
@StemCell_Support

➖➖➖➖➖
📱 کانال تلگرامی علمی بنیان

🖥 انجمن سلول‌های بنیادی و مهندسی بافت در فضای مجازی
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
🔬 اینجاییم تا با قدرت سلول‌ها، داستانی نو برای بازسازی حیات بنویسیم.

🔬آنزیم‌های برشی و لیگاسیون در مهندسی ژنتیک

یکی از مهم‌ترین ابزارهایی که مهندسی ژنتیک را ممکن می‌سازد، آنزیم‌های برشی (Restriction enzymes) هستند. این آنزیم‌ها مثل یک «قیچی مولکولی» عمل می‌کنند و می‌توانند DNA را در نقاط مشخص و تکراری قطع کنند. نکته جالب اینجاست که هر آنزیم برشی فقط یک توالی خاص را می‌شناسد و دقیقاً از همان‌جا برش می‌زند. به همین دلیل است که از آن‌ها برای بریدن ژن‌ها و جداسازی بخش‌های مورد نظر استفاده می‌شود.

بعد از این مرحله، برای اینکه بخش بریده‌شده دوباره به یک پلاسمید یا قطعه DNA دیگر وصل شود، از آنزیم لیگاز کمک می‌گیرند. لیگاز را می‌توان «چسب DNA» نامید؛ چون توانایی دارد دو انتهای DNA را به هم متصل کند و یک مولکول پایدار و پیوسته بسازد.

ترکیب این دو فرآیند—برش دقیق یک ژن و چسباندن آن به یک حامل مناسب—درواقع قلب مهندسی ژنتیک است. با همین روش می‌توان ژن‌های جدید را وارد سلول‌ها کرد، پروتئین‌های نوترکیب تولید کرد، یا حتی باکتری‌هایی ساخت که ویژگی‌های جدید داشته باشند
🆔 تلگرام | اینستاگرام | لینکدین

وکتورهای کلونینگ (Cloning Vectors)

وکتورهای کلونینگ در واقع «وسیله حمل ژن» هستند؛ یعنی مولکول‌های DNAای که می‌توانند یک قطعه ژنی را درون خود نگه دارند و آن را وارد سلول میزبان کنند. رایج‌ترین نوع وکتورها پلاسمیدها هستند؛ حلقه‌های کوچک و مستقل DNA که داخل باکتری‌ها وجود دارند و به راحتی تکثیر می‌شوند.

یک وکتور کلونینگ خوب معمولاً چند ویژگی اصلی دارد:
• مبدا همانندسازی (ORI): نقطه‌ای از DNA که اجازه می‌دهد وکتور داخل سلول چندین بار کپی شود.
• مارکرهای انتخابی: معمولاً ژن مقاومت به آنتی‌بیوتیک که کمک می‌کند کلونی‌هایی را پیدا کنیم که وکتور را دریافت کرده‌اند.
• محل چندگانه برش (MCS): بخشی از وکتور که چندین توالی شناسایی برای آنزیم‌های برشی دارد تا بتوان ژن مورد نظر را دقیقاً همان‌جا وارد کرد.

وقتی وکتور و ژن توسط آنزیم‌های برشی بریده می‌شوند، در مرحله بعد با کمک DNA ligase به هم متصل می‌شوند. بعد از انتقال وکتور به سلول میزبان، آن سلول شروع به تکثیر آن و در نتیجه تکثیر ژن وارد شده می‌کند.

به زبان ساده، وکتور کلونینگ همان «بالابر ژنی» است که ژن را از خارج می‌گیرد و به یک سلول می‌رساند تا بتواند در آن تکثیر شود یا بیان گردد
🆔 لینکدین | اینستاگرام | تلگرام

انجمن علمی دانشکده علوم و فناوری زیستی دانشگاه شهید بهشتی تقدیم می‌کند:

سلسه جلساتی برای سنتز مسیر آینده‌ی شما...

💠🧬 دومین بایوپلیمراز 🧬💠
از دانشجو تا پژوهشگر، از کلاس تا آزمایشگاه

👤سخنران:

دکتر فرشید یکانی، دکتری تخصصی بیولوژی سلولی تکوینی
- محقق حوزه سلول‌های بنیادی و سرطان
- عضو گروه تحقیقات سرطان پژوهشکده گوارش و کبد دانشگاه شهید بهشتی

📅 تاریخ: ۹ آذرماه ۱۴۰۴
💸 هزینه: ۲۵ هزار تومان
🕒 زمان: ۱۱:۳۰ الی ۱۳:۰۰
📍 مکان: آمفی تئاتر دانشکده علوم و فناوری زیستی دانشگاه شهید بهشتی

ظرفیت محدود‼️

برای ثبت‌نام، بارکد موجود بر روی پوستر را اسکن و یا به لینک ثبت‌نام مراجعه کنید.

تجربه‌های موفق؛ آینده‌ای روشن!

- انجمن علمی علوم و فناوری زیستی دانشگاه شهید بهشتی، آذرماه ۱۴۰۴

#مهندسی_ژنتیک

انسولین نوترکیب نوعی انسولین است که از طریق تکنیک‌های بیوتکنولوژیکی تولید می‌شود. این نوع انسولین به‌طور خاص برای درمان دیابت نوع 1 و نوع 2 طراحی شده است و می‌تواند مشابه انسولین طبیعی عمل کند.

مراحل تولید انسولین نوترکیب

🧬شناسایی ژن انسولین: اولین قدم شناسایی و استخراج ژن انسولین از DNA انسانی است. این ژن مسئول تولید پروتئین انسولین است.

🧬کلونینگ ژن: ژن انسولین به یک وکتور (معمولاً پلاسمید) منتقل می‌شود. این وکتور به عنوان حامل ژن عمل می‌کند و به باکتری یا مخمر کمک می‌کند تا ژن را دریافت کند.

🧬ترانسفورمیشن: وکتور حاوی ژن انسولین به داخل سلول‌های باکتری (مانند E. coli) یامخمر منتقل می‌شود. این مرحله به نام ترانسفورمیشن شناخته می‌شود.

🧫کشت سلولی: سلول‌های ترانسفورم شده در محیط کشت مناسب قرار داده می‌شوند تا رشد کنند و پروتئین انسولین را تولید کنند. در این مرحله، سلول‌ها شروع به تولید پروتئین انسولین می‌کنند.

⚗استخراج و خالص‌سازی: پس از تولید انسولین، پروتئین باید از سلول‌ها استخراج شود. این شامل مراحل خالص‌سازی برای حذف سایر پروتئین‌ها و ناخالصی‌ها است تا انسولین خالص به دست آید.

🧬تبدیل به فرم فعال: انسولین اولیه‌ای که تولید می‌شود معمولاً به صورت پیش‌ساز (پروانسولین) است و برای فعال شدن نیاز به پردازش دارد. این پردازش شامل برش‌های خاصی برای تبدیل آن به فرم فعال انسولین است.

🔹فرمولاسیون نهایی: پس از خالص‌سازی و فعال‌سازی، انسولین باید به فرم نهایی خود (مانند محلول یا پودر) تبدیل شود تا برای استفاده پزشکی آماده باشد.

تولید انسولین نوترکیب یک پیشرفت بزرگ در درمان دیابت است که علاوه براینکه کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشیده! سبب تحقیقات بیشتر در زمینه بیوتکنولوژی شده است.

منبع

تلگرام | اینستاگرام | لینکدین

#معرفی_کتاب
#سیتوژنتیک
کتاب The Principles of Clinical Cytogenetics از Gersen:

📔کتاب Gernes به عنوان یک منبع معتبر در زمینه سیتوژنتیک بالینی شناخته می‌شود و اطلاعاتی درباره ساختار و عملکرد کروموزوم‌ها، روش‌های آزمایشگاهی برای تحلیل سیتوژنتیک و کاربردهای بالینی این علم به ما ارائه می‌دهد.

📄کتاب شامل موضوعاتی از جمله:
تشخیص اختلالات ژنتیکی و کروموزومی
روش‌های مختلف کشت سلولی و تجزیه و           تحلیل کروموزوم‌ها
تکنیک‌های مدرن مانند FISH
کاربردهای بالینی در تشخیص و درمان بیماری‌ها

📔شما میتونید با مطالعه این کتاب، به دنیای شگفت‌انگیز ناهنجاری‌های ژنتیکی و تأثیر آن‌ها بر سلامت انسان سفر کنید.

🆔 تلگرام| اینستاگرام | لینکدین

#مشاهیر
🔬چطور دودنا و شارپنتیه به انقلاب CRISPR رسیدند؟

جنیفر دودنا (Jennifer Doudna) در آمریکا و هاوایی بزرگ شد. از همان دوران دبیرستان عاشق رمزگشایی مولکول‌ها بود و مسیرش را به سمت بیوشیمی برد. او سال‌ها روی RNA کار کرد؛ یعنی دقیقاً همان مولکولی که نقش مهمی در پردازش اطلاعات ژنتیکی دارد. علاقه‌اش به ساختار RNA باعث شد همیشه دنبال سیستم‌هایی باشد که بتوانند DNA و RNA را «بخوانند» یا «تغییر دهند».

امانوئل شارپنتیه (Emmanuelle Charpentier) که اهل فرانسه است، مسیر کاملاً میکروبیولوژی را طی کرد. تمرکز او روی باکتری‌ها و سیستم‌های دفاعی آن‌ها بود؛ به‌ویژه مکانیسم‌هایی که کمک می‌کنند باکتری‌ها در برابر ویروس‌ها مقاومت کنند. همین تحقیقات او را به سمت سیستم طبیعی CRISPR کشاند—a نوع «سیستم ایمنی» در باکتری‌ها که توالی‌های ویروس‌ها را ذخیره می‌کند تا در حمله‌ی بعدی بتواند از خود دفاع کند.

در سال ۲۰۱۱ شارپنتیه فهمید که یک RNA خاص در باکتری‌ها نقش کلیدی در این سیستم دفاعی دارد. او نتایجش را منتشر کرد و همین نقطه آغاز همکاری تاریخی او با دودنا شد. وقتی این دو دانشمند در یک کنفرانس علمی دیدار کردند، تصمیم گرفتند توانایی‌هایشان را ترکیب کنند:
شارپنتیه سیستم را در باکتری‌ها خوب می‌شناخت، و دودنا متخصص تحلیل ساختار و عملکرد RNA بود.

نتیجه همکاری آن‌ها در سال ۲۰۱۲ منتشر شد:
آن‌ها نشان دادند که می‌توان CRISPR-Cas9 را به شکل یک ابزار ساده و قابل‌برنامه‌ریزی برای بریدن DNA در هر نقطه دلخواه به کار گرفت.

این کار یک انقلاب واقعی بود، چون:
• امکان ویرایش ژن با دقت بالا ایجاد شد
• مراحل سخت و پیچیده دستکاری ژن جای خود را به یک روش سریع و قابل انجام در هر آزمایشگاهی داد
• مسیر درمان بیماری‌های ژنتیکی، اصلاح گیاهان و تحقیقات سلولی وارد عصر جدیدی شد

🌟 به‌خاطر همین دستاورد عظیم، دودنا و شارپنتیه در سال ۲۰۲۰ جایزه نوبل شیمی را دریافت کردند

تلگرام | اینستاگرام | لینکدین🆔

#مهندسی_ژنتیک
PCR🔬

واکنش زنجیره ای پلیمراز(PCR) چیست؟
این روش را زمانی انجام میدهیم که مقدار دئوکسی ریبو نوکلئیک اسید(DNA)مورد نیاز خیلی کم باشد و بخواهیم از یک بخش خاص آن نسخه های زیادی بسازی تا بتوانیم آن را بررسی ، تشخیص یا آزمایش کنیم.

از مهم ترین دلایل انجام آن می توان به :
۱. تشخیص بیماری ها
۲. تشخیص بیماری های ژنتیکی
۳. محقق بخواهد یک ژن خاص را مطالعه کند
۴. بررسی بیان ژن ها
۵. غربالگری مواد غذایی و کشاورزی
و…..

واکنش زنجیره ای پلیمراز(PCR ) چگونه کار می کند؟

در سه مرحله و به صورت چرخه ای انجام میشود:

دناتوراسیون (Denaturation)
• نمونه DNA را تا حدود ۹۵ درجه گرم می‌کنند.
• دو رشتهٔ DNA از هم جدا می‌شوند.

2. اتصال پرایمرها (Annealing)
• دما را پایین می‌آورند (معمولاً ۵۰–۶۵ درجه).
• پرایمرها که قطعات کوتاه DNA هستند، به نواحی مکمل روی DNA تک‌رشته‌ای می‌چسبند.
• پرایمرها تعیین می‌کنند کدام قسمت از DNA تکثیر شود.

3. طویل‌سازی (Extension/Elongation)
• دما به حدود ۷۲ درجه می‌رسد.
• آنزیم Taq polymerase از روی پرایمر شروع به ساخت رشته جدید می‌کند.
• در پایان هر چرخه، تعداد نسخه‌های DNA دو برابر می‌شود.

این چرخه معمولاً ۳۰ تا ۴۰ بار تکرار می‌شود و مقدار DNA به صورت نمایی افزایش می‌یابد.

🆔تلگرام | لینکدین | اینستاگرام

🔬بیان پروتئین‌های نوترکیب یعنی چی؟

بیان پروتئین‌های نوترکیب (Recombinant Protein Expression) یکی از پایه‌های اصلی زیست‌فناوری مدرن است.
در این روش، دانشمندان ژنی را که کُدِ یک پروتئین خاص را دارد، برمی‌دارند و داخل یک موجود زنده‌ی «میزبان» مثل باکتری، مخمر، سلول پستاندار یا حشره قرار می‌دهند تا آن موجود برای ما پروتئین هدف را تولید کند.

✨ چرا این کار را انجام می‌دهیم؟
• تولید داروهای مهم مثل انسولین انسانی، هورمون رشد، آنتی‌بادی‌های مونوکلونال
• ساخت واکسن‌ها
• تولید آنزیم‌های صنعتی و آزمایشگاهی
• مطالعه عملکرد پروتئین‌ها در تحقیقات پایه

🧬 مراحل کلی کار:
1. جدا کردن ژن موردنظر
2. کلون‌سازی ژن در یک وکتور مناسب
3. انتقال وکتور به سلول میزبان
4. بیان پروتئین در سلول
5. تخلیص (Purification) برای جداسازی و خالص‌سازی پروتئین

🧪 انتخاب میزبان مناسب خیلی مهمه:
باکتری ها: سریع و ارزان اما برای پروتئین های پیچیده مناسب نیست
سلول های پستانداران: بهترین کیفیت شبیه بدن انسان

بیان پروتئین‌های نوترکیب یعنی ساختن پروتئین‌های ارزشمند با کمک مهندسی ژنتیک

#مهندسی_ژنتیک

🆔 تلگرام | اینستاگرام | لینکدین

🧫نخستین بار ارسطو و بقراط بدون هیچ تعصبی تصور می‌کردند که انسان از مایه‌ی منی، خون قاعدگی به عنوان محیط کشت و محیط رحم که مانند انکوباتور (محیطی برای رشد و تمایز سلول‌ها) نشأت می‌گیرد... باور بر این بود که ماده‌ی منی از کل بدن مرد گرفته می‌شود، در نتیجه مردانی که موی تاس دارند، پس فرزندانی تاس خواهند داشت... رفته رفته دگرگونی‌هایی در زمینه‌ی علم وراثت یا ژنتیک رخ داد، کشیش اتریشی به نام گرگور مندل با بررسی گیاه نخود فرنگی متوجه شد که در میان گیاهان قد بلند نخود فرنگی، گیاهان کوتاه هم دیده می‌شود.

🌱در ادامه گرگور این فرآیند را طی دو نسل F1 و F2 بررسی کرد. در نسل اول، گیاه کوتاه قد با ژن نمود (ژنوتیپ) tt و گیاه بلند قد با ژن نمود TT را امیزش داد، نتیجه گیاهانی با ژنوتیپ Tt متولد شدند که رخ نمود (فنوتیپ) همه‌ی آن‌ها قد بلند بود. در هیبریدهای F2 گیاهان با ژنوتیپ Tt را آمیزش داد، نتیجه همراه با چهار حالت بود:

TT
Tt
tT
tt

🔺نتیجه گیری نهایی این بود: خصوصیاتی که نسل F1 به نمایش گذاشت، خصوصیات غالب و خصوصیاتی که نسل F2 به نمایش گذاشت، خصوصیات مغلوب بودند.

ادامه دارد.

اینستاگرام | تلگرام | لینکدین 🆔

🔎بخش غم‌انگیز ماجرا از آنجایی شروع شد که این کشیش خردمند بعد از یافته‌هایش و ارائه دستاورد های علمیش به انجمن تاریخ طبیعی برون واقع در بوهم (برنو فعلی) کشور جمهوری چک، مورد کم لطفی قرار گرفت. 16 سال پس از مرگ این کشیش کنجکاو، سال 1900 به ارزش تحقیقات او پی برده شد و اصطلاح «مندلی» وارد واژگان علمی جهان شد.
💬چند عبارت علمی وجود دارند که دانستنشان خالی از لطف نیست. این واژگان صرفاً مخصوص گیاهان نیستند و جانوران و سایر جانداران را نیز شامل می‌شود. از آنجایی که مثال گیاهی زدیم ناچاراً کمی گیاهی صحبت کنیم.

آلل‌ یا آللمورف: شکل‌های مختلف یک ژن هستند.

هموزیگوت: گیاهان خالصی که دو ژن یکسان دارند مثال: (tt یا TT)

هتروزیگوت: گیاهانی که خالص نیستند و دارای دو ژن بروز دهنده صفت کوتاهی و بلندی هستند. مثال: (Tt یا tT)

📌نکته‌ای که باید به آن دقت کنید، این است که وقتی ژن‌هایی که قرار است بروز یابند دو صفت متضاد هستند، (مثالش کوتاهی یا بلندی قد) باعث نمی‌شود فرزند قد متوسط داشته باشد. این مربوط به پدیده ای به نام هم توانی ژنی است که بعداً مفصلا به آن خواهیم پرداخت.

اینستاگرام | تلگرام | لینکدین 🆔

🎉 امسال روز دانشجو روی آینده‌ات سرمایه‌گذاری کن!

به مدت ۲۴ ساعت، همه دوره‌های زبان انگلیسی دژاوو ۱۶٪ تخفیف خوردن. برای ثبت‌نام، همین الان فرم مشاوره ثبت کن!

🎁 کد تخفيف: DejaVu16

|Déjà Vu Language Academy|🌱

مکانیسم‌های سرطان ژنتیکی

سرطان نتیجه اختلال در تنظیم طبیعی رشد و تقسیم سلول‌ها است. این اختلال می‌تواند ناشی از تغییرات در DNA باشد که به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود:

🔻جهش‌های ارثی (Hereditary Mutations):
این جهش‌ها از والدین به فرزندان منتقل می‌شوند و در تمام سلول‌های بدن فرد وجود دارند.
این نوع جهش‌ها می‌توانند خطر ابتلا به سرطان را به‌طور قابل توجهی افزایش دهند، زیرا آن‌ها در مسیرهای کنترل رشد و تقسیم سلولی تأثیر می‌گذارند.

🔻جهش‌های اکتسابی (Acquired Mutations):
این جهش‌ها در طول زندگی فرد رخ می‌دهند و معمولاً به عوامل محیطی مانند تابش، مواد شیمیایی، عفونت‌ها و شیوه‌های زندگی مرتبط هستند.
این نوع جهش‌ها معمولاً در سلول‌های خاصی ایجاد می‌شوند و تنها بر روی آن سلول‌ها تأثیر می‌گذارند.

سرطان‌های ارثی مهم

سرطان‌های ژنتیکی می‌توانند به انواع مختلفی تقسیم شوند. در زیر به برخی از سرطان‌های ارثی مهم اشاره می کنیم 👇🏼

🔹سرطان سینه و تخمدان:
ژن‌های BRCA1 و BRCA2: جهش در این ژن‌ها خطر ابتلا به سرطان سینه و تخمدان را به شدت افزایش می‌دهد.
زنان با این جهش‌ها ممکن است تا ۷۰ درصد خطر ابتلا به سرطان سینه و ۴۰ درصد خطر ابتلا به سرطان تخمدان را داشته باشند.

🔹سرطان روده بزرگ:
سندرم لینچ (Lynch syndrome): ناشی از جهش در ژن‌های MSH2، MLH1 و دیگر ژن‌ها است که خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ و برخی انواع دیگر سرطان‌ها را افزایش می‌دهد.

🔹سرطان پانکراس:
برخی از جهش‌های ژنتیکی مانند BRCA2 و دیگر ژن‌ها می‌توانند خطر ابتلا به سرطان پانکراس را افزایش دهند.

🔹سندرم لی-فرامنی (Li-Fraumeni Syndrome):
ناشی از جهش در ژن TP53 است و خطر ابتلا به چندین نوع سرطان، از جمله سرطان سینه، روده بزرگ و سارکوم را افزایش می‌دهد.

#سرطان

🆔 اینستاگرام | تلگرام | لینکدین

🧬ژنتیک سرطان؛ نقش ژن‌ها، جهش‌ها و عوامل محیطی

سرطان نتیجه‌ی تجمع تدریجی جهش‌های سلولی است؛ جهش‌هایی که می‌توانند طی سال‌ها و دهه‌ها در اثر تقسیمات مکرر سلول و همچنین عوامل محیطی ایجاد شوند.

🔹 انواع جهش‌های مؤثر در سرطان

سلول‌ها طی عمر خود صدها هزار بار تقسیم می‌شوند و در این میان انواع مختلف جهش‌ها به‌وجود می‌آید:
• Driver mutations: جهش‌های محرک که باعث شروع و پیشرفت سرطان می‌شوند.
• Passenger mutations: جهش‌های همراه که تأثیر مستقیمی بر سرطان ندارند.
• Proto-oncogenes و Tumor suppressor genes: ژن‌هایی که هرگونه تغییر در آن‌ها می‌تواند روند سلولی را از کنترل خارج کند.
• نقص در Mismatch repair و عوامل Variable penetrance نیز نقش مهمی دارند.

🔹 نقش ژن‌های ارثی

بسیاری از سرطان‌ها منشأ کاملاً ژنتیکی ندارند؛ اما وراثت می‌تواند خطر را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد.
مثال‌های مهم:
• ژن‌های BRCA1 و BRCA2 با افزایش خطر سرطان پستان و تخمدان.
• ژن RAD51C در افزایش احتمال سرطان‌های خاص.

این اختلال‌ها لزوماً به معنای قطعیت ابتلا نیست، اما آگاهی از آن‌ها برای مشاوره ژنتیک، غربالگری زودهنگام و مراقبت‌های پیشگیرانه بسیار مهم است.

🔹 معماری ژنتیکی خطر سرطان

بر اساس مدل‌ها، سه دسته اصلی از واریانت‌های ژنتیکی در سرطان دخیل‌اند:
1. واریانت‌های شایع با نفوذپذیری کم
2. واریانت‌های نادر با نفوذ متوسط
3. واریانت‌های بسیار نادر با نفوذ بالا

بیشتر سرطان‌ها ترکیبی از این سه گروه را دارند.

🔹 نقش عوامل محیطی

علاوه بر ژنتیک، محیط تأثیر بسیار مهمی دارد:
• دخانیات
• سبک زندگی و تغذیه
• قرار گرفتن در معرض مواد سرطان‌زا
• عفونت‌هایی مانند H. pylori (در سرطان معده)

ترکیب عوامل محیطی و وراثتی است که خطر نهایی ابتلا را شکل می‌دهد.

🔹 مطالعات خانوادگی و دوقلوها

مطالعات دوقلوها نشان داده‌اند:
• دوقلوهای تک‌تخمکی (MZ) که DNA یکسان دارند، نسبت به دوقلوهای دو‌تخمکی (DZ) شباهت بسیار بیشتری در الگوهای سرطان‌گیری دارند.
• این موضوع سهم بالای عوامل ژنتیکی در برخی سرطان‌ها را نشان می‌دهد.
• البته عوامل محیطی مشترک نیز نقش چشمگیری دارند.

🔹 مهاجرت و تغییر خطر سرطان

جالب است بدانیم افرادی که به کشور یا محیط جدیدی مهاجرت می‌کنند، الگوی بروز سرطانشان به مرور شبیه جمعیت جدید می‌شود.
این یعنی محیط می‌تواند حتی از ژنتیک هم تأثیرگذارتر باشد.

🔹 مثال مهم: گروه خونی و سرطان معده

مطالعات نشان داده‌اند افراد با گروه خونی A خطر بیشتری برای سرطان معده دارند.
این تفاوت ممکن است ناشی از:
• پاسخ‌های ایمنی متفاوت
• نحوه تعامل با H. pylori
• یا عوامل ژنتیکی مرتبط با گروه‌های خونی باشد

🆔 لینکدین | اینستاگرام | تلگرام

🧬سرطان از نگاه ژنتیک مولکولی | نقش انکوژن‌ها

یکی از مهم‌ترین پایه‌های مولکولی سرطان، اختلال در ژن‌های کنترل‌کننده رشد و تقسیم سلولی است. در سلول‌های طبیعی، ژن‌هایی به نام پروتوانکوژن‌ها (Proto-oncogenes) وظیفه تنظیم رشد، تمایز و بقا را بر عهده دارند. اما اگر این ژن‌ها دچار تغییر شوند، به انکوژن (Oncogene) تبدیل شده و سلول را به سمت تکثیر کنترل‌نشده سوق می‌دهند.

🔹 چگونه پروتوانکوژن‌ها به انکوژن تبدیل می‌شوند؟
چند مکانیسم اصلی در این فرایند نقش دارند:
1️⃣ جهش نقطه‌ای: فعال شدن دائمی پروتئین (مثلاً Ras)
2️⃣ افزایش تعداد نسخه ژن (Gene amplification) : تولید بیش‌ازحد پروتئین (مانند MYC و N-MYC)
3️⃣ جابجایی کروموزومی (Chromosomal translocation) : قرار گرفتن ژن در کنار پروموتر قوی یا تشکیل ژن هیبرید
4️⃣ ورود ژن‌های ویروسی : به‌ویژه در رتروویروس‌ها

🔹 نقش رتروویروس‌ها در ایجاد سرطان
برخی رتروویروس‌ها می‌توانند ژن‌های انکوژنی (v-onc) را وارد سلول میزبان کنند یا با ادغام در نزدیکی پروتوانکوژن‌های سلولی، باعث فعال شدن غیرطبیعی آن‌ها شوند. آنزیم Reverse Trannoscriptase نقش کلیدی در این فرایند دارد.

🔹 مثال کلاسیک: لوسمی میلوئید مزمن (CML)
در CML، یک جابجایی کروموزومی مشخص رخ می‌دهد:
📌 t(9;22) : تشکیل کروموزوم فیلادلفیا (Philadelphia chromosome)
در این حالت:
• ژن ABL از کروموزوم 9
• با ژن BCR از کروموزوم 22
ادغام شده و ژن هیبرید BCR-ABL را می‌سازد.
این ژن، یک تیروزین کیناز دائماً فعال تولید می‌کند که باعث تکثیر مداوم سلول‌های مغز استخوان می‌شود.


📚سرطان یک بیماری ژنتیکی اکتسابی در سطح سلول است که در آن، تعادل میان سیگنال‌های رشد و مهار رشد از بین می‌رود؛ و انکوژن‌ها یکی از بازیگران اصلی این صحنه‌اند.
#سرطان
🆔 تلگرام | اینستاگرام | لینکدین

🧬 از سیگنال رشد تا سرطان | انکوژن‌ها و ژن‌های سرکوبگر تومور

سرطان نتیجه‌ی به‌هم‌خوردن تعادل بین «سیگنال‌های رشد» و «مکانیسم‌های مهارکننده» در سلول است. این تعادل عمدتاً توسط دو گروه ژنی کنترل می‌شود:

🔹 انکوژن‌ها (Oncogenes)

انکوژن‌ها نسخه‌ی جهش‌یافته‌ی ژن‌های طبیعیِ تنظیم‌کننده‌ی رشد (Proto-oncogenes) هستند.

🔸 عملکرد طبیعی:
• انتقال پیام رشد
• تنظیم چرخه‌ی سلولی
• پاسخ به فاکتورهای رشد

🔸 وقتی جهش پیدا می‌کنند:
• به‌طور دائمی فعال می‌شوند
• حتی بدون فاکتور رشد، سیگنال تکثیر می‌فرستند
• باعث تکثیر کنترل‌نشده‌ی سلول می‌شوند

📌 مثال‌ها:
• RAS (فعال‌سازی دائمی مسیر MAPK)
• MYC (افزایش بیان ژن‌های رشد)
• ERBB2 / HER2 (در برخی سرطان‌های پستان)

🔹 ژن‌های سرکوبگر تومور (Tumor Suppressor Genes)

این ژن‌ها نقش «ترمز» چرخه‌ی سلولی را دارند.

🔸 عملکرد طبیعی:
• مهار چرخه‌ی سلولی
• ترمیم DNA
• القای آپوپتوز (مرگ برنامه‌ریزی‌شده)

🔸 برای ایجاد سرطان:
❗️ هر دو نسخه‌ی ژن باید غیرفعال شوند

📌 نمونه‌ی کلاسیک:

🧠 ژن RB (Retinoblastoma gene)

🔬 رتینوبلاستوما و فرضیه‌ی دو ضربه‌ای (Two-hit hypothesis)

🔹 در سرطان رتینوبلاستوما:
• ژن RB1 روی کروموزوم 13 قرار دارد
• از مهم‌ترین ژن‌های سرکوبگر تومور است

🧩 فرضیه‌ی نادسون:
• ضربه اول: جهش ژنتیکی (ارثی یا اکتسابی)
• ضربه دوم: از دست رفتن نسخه‌ی سالم ژن در سلول (LOH)

📍 نتایج:
• در نوع ارثی: تومور زودتر، دوطرفه و چندکانونی
• در نوع غیرارثی: تومور دیرتر و یک‌طرفه

🧬 LOH | از دست رفتن هتروزیگوسیتی

یکی از مکانیسم‌های مهم غیرفعال شدن ژن‌های سرکوبگر:
• حذف کروموزومی
• نوترکیبی
• عدم تفکیک کروموزوم‌ها

📚سرطان زمانی ایجاد میشود که این دو همزمان از کنترل خارج شوند

#سرطان

🆔 تلگرام | اینستاگرام | لینکدین

(⁠๑⁠˙⁠❥⁠˙⁠๑ Senseome.Institute ๑⁠˙⁠❥⁠˙⁠๑⁠)⁩

#انستیتو_سنسوم

⚜️کارآموزی جامع تکنیک های مولکولی

⚜️حضوری

⚜️سرفصل ها:

-پذیرش و نمونه گیری 
-آشنایی با اصول ایمنی زیستی در آزمایشگاه
-نحوه بافر سازی و محلول سازی 
-استخراج اسید های نوکلئیک(DNA , RNA)
-کار با NCBI  و طراحی پرایمر
-انواع PCR
-الکتروفورز محصول PCR
-سنتز cDNA
-ست آپ و آنالیز Real Time PC
-کار با حیوانات آزمایشگاهی


همراه با مانیتورینگ کامل
انجام همه مراحل توسط هر دانشجو

⚜️همراه با ارائه مدرک معتبر قابل ترجمه رسمی 

تلفن:👇🏻
09917753329
09198572056

برای کسب اطلاعات بیشتر و شرایط تقسیط و تخفیف ها با آیدی زیر  ارتباط برقرا کنید:

@Senseomemanager