آماده‌سازی پایگاه ملی پرتاب چابهار جهت پرتاب ماهواره

سالاریه از موضوعات مهمی دیگری که در وزارت ارتباطات و سازمان فضایی دنبال می‌شود را تکمیل فاز اول پایگاه چابهار عنوان کرد و ادامه داد: فاز اول پایگاه چابهار ویژه پرتابگرهای سوخت جامد و در حال تکمیل نهایی است و در حال حاضر داریم برای انجام پرتاب اول آماده می‌شویم. امیدواریم فاز دوم این پایگاه نیز کلنگ‌زنی شود. طراحی‌های مربوط به این پروژه به انجام رسیده است. فاز دوم این پایگاه برای پرتاب ماهواره‌برهای سوخت مایع ساخته خواهد شد.

وی با بیان اینکه پرتابگرهای سوخت مایع قابلیت حمل اجرام بالاتری دارند و به جهت قرار دادن ماهواره‌های سنگین‌تر و پرتاب‌های چندگانه مورد استفاده قرار خواهند گرفت، خاطر نشان کرد: پایگاه ملی چابهار در موقعیت جغرافیایی مناسبی قرار دارد که می‌تواند به راحتی به مدارهایی با شیب‌های مختلف از حدود 40 تا حدود 100 درجه دسترسی پیدا کرد که برای ساخت منظومه‌های ماهواره‌ای و نیز قرار دادن ماهواره‌ها در مدارات خورشید آهنگ ضروری است.

آماده‌سازی نمونه دوم ماهواره کوثر برای پرتاب

وی اضافه کرد: یکی از موضوعات مهم در زمینه ساخت ماهواره‌ها استفاده از ظرفیت بخش خصوصی است که همواره مورد تاکید وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بوده است. سال گذشته نمونه اول ماهواره «کوثر» توسط بخش خصوصی ساخته و پرتاب شد و بر اساس تجربیات حاصل نمونه دوم ماهواره کوثر با ارتقا و اصلاحات مد نظر هم اکنون ساخته شده است. این ماهواره نیز قرار است به زودی مدار قرار بگیرد.

رئیس سازمان فضایی ایران از مهمترین ویژگی‌های ماهواره کوثر را امکان تصویربرداری با دقت حدود 4 متر را فراهم می‌کند و توسط بخش خصوصی دانش بنیان ایران طراحی و ساخته شده است. این ماهواره کمتر از یک سال بعد از پرتاب ماهواره نخست ساخته شده است که نشان از سرعت و آمادگی بالای این بخش در زیست بوم فضایی کشور دارد. همانطور که پیش تر نیز اطلاع‌رسانی شده است، پرتاب‌های دیگر داخلی و بین‌المللی در سال جاری ادامه خواهد داشت. پرتاب ماهواره‌های ظفر 2 و «پایا» که هر دو سنجشی هستند نیز توسط پرتابگر خارجی ان‌شاءالله در ماه‌های آتی انجام می‌شود.

وی همچنین از برنامه ریزی برای پرتاب نمونه دیگری از ناهید 2 خبر داد و گفت: این ماهواره توسط پرتابگر داخلی «سیمرغ» پرتاب می‌شود. علاوه بر آن پرتاب‌های مداری و زیر مداری آزمایشی هم برای ماهواره‌های آزمایشی «منظومه شهید سلیمانی» و سایر ماهواره‌ها و محموله‌های تحقیقاتی در پیش است. البته بنا بر اقتضائات فنی تاریخ پرتاب‌ها ممکن است تغییراتی داشته باشد لذا به محض قطعی شدن تاریخ پرتاب اعلام خواهد شد.

سالاریه همکاری با دانشگاه‌ها برای ایجاد زیست بوم صنعت فضایی را بسیار ضروری دانست و یادآور شد: این همکاری با کمک و همراهی معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری در جریان است. هدف از این برنامه، ایجاد هسته‌های نوآور با قابلیت حل مساله در دانشگاه‌ها است. البته مناقصات مختلفی مانند مناقصات ماهواره‌های سری پژوهش نظیر ماهواره‌های پژوهش 1 و 2 و 4 نیز برگزار خواهد شد و دانشگاه‌ها و پژوهشکده‌های مختلف و شرکت های دانش بنیان می‌توانند در این مناقصات شرکت کنند و پروژه‌های مختلفی به آنها واگذار خواهد شد.

ساخت نمونه‌های پیشرفته‌تری از ماهواره‌های سنجشی و مخابراتی

رئیس سازمان فضایی اضافه کرد: بعد از پرتاب ماهواره‌های پارس 1 و ناهید 2 و بررسی عملکرد این ماهواره ها در مدار، نمونه‌های بعدی همین ماهواره ها با انجام اصلاحات لازم در حال آماده سازی جهت پرتاب قرار دارند. همچنین ماهواره پارس 2 نیز که در سال گذشته رونمایی شد در حال طی تست‌های نهایی برای آماده سازی جهت پرتاب است.

وی ساخت ماهواره‌های دقیق‌تر و پیشرفته‌تر سنجشی و مخابراتی را از دیگر برنامه‌های این سازمان نام برد و گفت: ساخت پارس-3 با دقت تصویر برداری بهتر از یک متر از سال گذشته در دستور کار پژوهشگاه فضایی قرار گرفته و پیشرفت‌های خوبی داشته است. همچنین ماهواره رادار «سار» با دقت 20 متر در تصویر برداری تحت عنوان «راد 2» نیز در پژوهشگاه فرایند طراحی آن آغاز شده است.

به گفته این مقام مسئول این دو ماهواره از خانواده ماهواره‌های سنجشی هستند که در طی سال‌های آتی نمونه‌های کیفی و پروازی آن ساخته و رونمایی خواهند شد. همچنین ماهواره مخابراتی ناهید 3 با پهنای باند بالاتر و قابلیت ارائه خدمات ارتباطی مختلف از سال گذشته فرایند طراحی آن در پژوهشگاه فضایی شروع شده است و پیشرفت خوبی داشته است. ماهواره‌ها نقش بی بدیلی در توسعه صنعت فضایی و ارائه خدمات کاربردی مختلف بازی می‌کنند که بخش‌های دولتی و خصوصی با جدیت آن را دنبال می‌کنند و پروژه‌های گوناگونی را در حال ساخت دارند.

آخرین وضعیت پروژه منظومه ماهواره‌ها

رئیس سازمان فضایی ایران از آماده سازی نخستین نمونه ماهواره‌ها از منظومه پروژه «شهید سلیمانی» جهت پرتاب خبر داد و گفت: منظومه ماهواره‌ای باریک باند در پروژه شهید سلیمانی در فاز اول شامل حدود 20 ماهواره از خانواده نانو با قابلیت ارائه خدمات ارتباطی باریک باند است. این ماهواره ها قادر هستند که اطلاعات حیاتی و مهم را از طریق حسگرهای گوناگونی که مناطق مختلف مستقر می‌شوند دریافت و در زمان کوتاه به مناطق دیگر کشور منتقل کنند.

وی اضافه کرد: این پروژه که در فاز اول توسط تعدادی از شرکت‌های خصوصی و دولتی در حال توسعه است، به مرحله ساخت و پرتاب نمونه‌های آزمایشی خود رسیده است. نمونه آزمایشی اول یک ماهواره 3U و نمونه آزمایشی دوم یک ماهواره 6U است.

به گفته وی بسیاری از زیر سیستم‌های حیاتی ماهواره که توسط شرکت‌های مختلف خصوصی ساخته شده‌اند، از طریق آنها تست می‌شود.

گرد همایی در دانشکده مهندسی هوا فضا به مناسبت هفته جهانی فضا با شعار ( حیات در فضا)

مدار چیست؟

در فضا، «مدار» یا Orbit به مسیر منحنی‌ای گفته می‌شود که یک جسم (مثل ماهواره، فضاپیما یا سیاره) تحت تأثیر گرانش به دور جسمی دیگر (مانند زمین یا خورشید) طی می‌کند.


🔹 وقتی جسمی با سرعت اولیه کافی در ارتفاع مناسب حرکت کند، نیروی گرانش آن را به سمت جرم مرکزی می‌کشد، ولی چون جسم در حال حرکت است، به جای سقوط، مسیر منحنی‌ شکلی به دور آن جسم طی می‌کند. این تعادل میان نیروی گرانش و شتاب حرکت مداری، اساس شکل‌گیری مدار است.


نوع و شکل مدار به سه عامل بستگی دارد:
جرم جسم مرکزی (مثلاً زمین)

سرعت و زاویه پرتاب جسم مداری

ارتفاع و انرژی کلی جسم در آغاز حرکت


مدارها می‌توانند:
مثلاً دایره‌ای یا بیضوی (طبق قوانین کپلر)

در ارتفاع‌های مختلف (LEO، MEO، GEO و...) با کاربردهای گوناگون

با شیب‌های متفاوت نسبت به استوا (مدار قطبی، مدار مایل، مدار استوایی)


🛰 به طور کلی میشه گفت در علوم فضایی، «مدار» سنگ‌بنای مفاهیمی چون طراحی مسیر پرتاب، انتقال مداری، پایدارسازی ماهواره‌ها، و موقعیت‌یابی در فضاست. درک صحیح از آن، پیش‌نیاز هر نوع مأموریت فضایی به شمار می‌آید.



--------------------------
@Space_Research_Lab

🛰 مدار پایین زمین (LEO) Low Earth Orbit

مدار LEO به مداری گفته می‌شود که در فاصله‌ی کم تر از ۲,۰۰۰ کیلومتری از سطح زمین قرار دارد. این مدار نزدیک‌ترین مدار پایدار برای گردش ماهواره‌هاست و بیشترین تراکم اجرام فضایی را دارد.


ویژگی‌ها:
ارتفاع: معمولاً بین 160 تا 2000 کیلومتر
بیشترین حضورماهواره : 500 تا 1300 کیلومتر
دوره تناوب: حدود ۹۰ تا ۱۲۰ دقیقه برای یک دور کامل به دور زمین
سرعت مداری بالا: حدود ۷.۸ کیلومتر بر ثانیه (۲۸,۰۰۰ کیلومتر بر ساعت)


کاربردها:
ماهواره‌های تصویربرداری و رصد زمین (مانند Landsat، SPOT)
ایستگاه فضایی بین‌المللی (ISS)
ماهواره‌های نظامی و شناسایی
مأموریت‌های سرنشین‌دار (مانند Crew Dragon و Soyuz)
منظومه‌های اینترنتی مثل Starlink (با هزاران ماهواره LEO)


✅ مزایا:
تأخیر پایین در ارتباطات (Latency کم)
وضوح بسیار بالا برای عکسبرداری و سنجش از دور
پرتاب آسان‌تر و ارزان‌تر نسبت به مدارهای بالاتر

❌ معایب:
پوشش محدود (نیاز به چند ماهواره برای پوشش جهانی)
دوام کمتر به دلیل مقاومت جوی
نیاز به اصلاح مکرر مسیر مداری (Reboost)




--------------------------
@Space_Research_Lab

🛰 مدار میانی زمین (MEO) | Medium Earth Orbit

مدار MEO، به مداری گفته می‌شود که بین ۲,۰۰۰ تا ۳۵,۷۸۶ کیلومتری از سطح زمین قرار دارد. این مدار، حد فاصل بین مدار پایین زمین (LEO) و مدار زمین ثابت (GEO) است و بیشتر برای ماهواره‌های ناوبری به‌کار می‌رود.


ویژگی‌ها:
ارتفاع: حدود ۲۰,۰۰۰ کیلومتر برای اغلب سامانه‌های GPS
دوره تناوب: بین ۶ تا ۱۲ ساعت
تعداد : کمتر از LEO، اما گسترده‌تر از GEO


کاربردها:
سامانه‌های ناوبری جهانی:
🔸 GPS (آمریکا)
🔸 GLONASS (روسیه)
🔸 Galileo (اروپا)
🔸 BeiDou (چین)
برخی مأموریت‌های علمی و ارتباطی خاص

مزایا:
پوشش گسترده‌تر نسبت به LEO با تعداد ماهواره کمتر
پایداری مداری بیشتر (نیاز کمتر به مانورهای اصلاح مدار)
مناسب برای سامانه‌های موقعیت‌یابی با دقت بالا


چالش‌ها:
تأخیر بیشتر در ارتباط نسبت به LEO
دشواری در تعمیر و بازیابی
تابش شدیدتر ذرات پرانرژی به دلیل نزدیکی به کمربندهای وان آلن

نتیجه:
مدار MEO توازن خوبی بین پوشش وسیع و عملکرد مطلوب فراهم می‌کند. به‌همین دلیل، قلب تپنده‌ی فناوری ناوبری ماهواره‌ای جهان در این مدار قرار دارد.


--------------------------
@Space_Research_Lab

🛰 مدار زمین‌ایستا (GEO) | Geostationary Earth Orbit

مدار GEO در ارتفاع ۳۵,۷۸۶ کیلومتری از سطح زمین قرار دارد و ماهواره‌ای که در این مدار و در راستای خط استوا حرکت کند، با سرعت زاویه‌ای برابر با زمین می‌چرخد. به همین دلیل، از دید ناظر زمینی، به‌صورت ثابت در یک نقطه از آسمان دیده می‌شود.


چرا ثابت به نظر می‌رسد؟
زیرا:
در جهت چرخش زمین (غرب به شرق) حرکت می‌کند
سرعت مداری آن دقیقاً با سرعت چرخش زمین برابر است (یک دور در هر ۲۴ ساعت)
دقیقاً در صفحه استوای زمین قرار دارد


کاربردها:
ارتباطات ماهواره‌ای (تلویزیون، اینترنت، تلفن)
ماهواره‌های هواشناسی (مثل GOES، Meteosat)
برخی مأموریت‌های نظامی و کنترل منطقه‌ای


مزایا:
پوشش دائمی و بدون وقفه برای ناحیه‌ای خاص از زمین
نیاز به آنتن ثابت روی زمین
ایده‌آل برای مخابرات، پخش تلویزیونی و پایش بلندمدت

محدودیت‌ها:
تأخیر بالا در ارتباطات
دید نداشتن به مناطق قطبی
پرتاب پیچیده‌تر و هزینه‌برتر
دشواری در تعمیر، نگهداری و مانور

--------------------------
@Space_Research_Lab

Keyhole area in space.
به جاهای در فضا گفته میشود که جاذبه یک سیاره مثل مشتری میتواند مسیر تغییر یافته سیارک را به صورتی تغییر دهد که در مسیر برخورد با کره زمین قرار گیرد.
در منحرف کردن سیارک ها این تهدید باید مورد توجه قرار گیرد.
تیم های که بر روی دفاع زمین از برخورد سیارک ها کار می کنند ، نقطه برخورد روی سیارک را به نحوی تعیین میکنند که سیارک ها در این به اصلاح «سوراخ کلید» فضایی نیافتند😮‍💨

H-3 به تدریج در لایه های مختلف سطح ماه ذخیره شده. این ماده برای ساخت پردازش گر های کوانتومی مورد نیاز است. در جه حرارت این پردازشگرها باید در نزدیکی صفر مطق باشد و همین الزام H-3 را به ماده ای بسیار ارزشمند تبدیل کرده . پیش بینی میشود هر کیلو گرم از این ماده ۲۰ میلیون دلار ارزش داشته باشد، انگیزه ای قوی برای شرکت ها برای معدن کاوی در ماه.✌🏼

مرکز و مرز جهان کجاست؟

🛰 مدار بیضوی با ارتفاع زیاد (HEO) | Highly Elliptical Orbit

مدار HEO یک مدار بیضوی است که در آن ارتفاع ماهواره از سطح زمین در نقاط مختلف مدار تغییر می‌کند. این مدار به‌طور خاص برای پوشش مناطقی طراحی شده است که در مدارهای دیگر مانند GEO و LEO به‌خوبی پوشش داده نمی‌شوند.

ویژگی‌ها:
ارتفاع: از حدود ۱۰۰۰ کیلومتر در نزدیک‌ترین نقطه به زمین تا بیش از ۴۰,۰۰۰ کیلومتر در دورترین نقطه
شکل مدار: بیضوی، با کشیدگی زیاد
مدت زمان دوره تناوب: معمولاً چندین ساعت


مثال:
مدار Molniya: این مدار بیضوی برای ماهواره‌های روسی طراحی شده و به‌طور خاص برای پوشش نواحی قطبی مناسب است. ماهواره‌هایی که در این مدار قرار دارند، مدت زمان زیادی را در نزدیکی قطب‌ها سپری می‌کنند و این ویژگی آن‌ها را برای ارتباطات در این مناطق ایده‌آل می‌سازد.


مزایا:
پوشش مناسب برای مناطق قطبی و عرض‌های جغرافیایی بالا
مناسب برای ارتباطات نظامی و اطلاعاتی در مناطق قطبی


محدودیت‌ها:
تأخیر زیاد در ارتباطات به دلیل مسیر بیضوی و تغییرات سرعت
نیاز به محاسبات دقیق برای کنترل وضعیت ماهواره در طی حرکت در مدار


--------------------------
@Space_Research_Lab