تئوری توهم در معنا توی این کتاب می‌گه که متن هیچ معنی‌ای نداره. فقط طوری نوشته شده که خواننده/بیننده تصور کنه با یه چیز نظام‌مند و با ساختار منسجم روبه‌روعه ولی در واقعیت؟ هیچی.
مغز ما تصور می‌کنه که با یه زبان/کد روبه‌روعه چون با یه الگوی زبانی طرفه. کلماتی که تکرار می‌شن و ساختاری که انسجامش حفظ شده‌.
ولی.‌‌.. انسجامش بیش از حد حفظ شده‌. هیچ زبانی انقدر نظم نداره انقدر مرتب نیست!

ولی حتی این هم مشخص نیست.
آیا کاردستی نویسنده بوده؟ یا سر مردم کلاه می‌ذاشته؟ یا واقعا معنا داره و اگه کشفش کنیم به خیلی چیزها می‌رسیم؟
هیچکس. هیچ چیز. نمی‌دونه.

خلاصه که انقدر مردم درگیرشن که دانشگاه Yale یه نسخه‌ی شیک و باکیفیت اسکن شده‌ش رو گذاشت و گفت آقا هرکی تونست دمش گرم ما داریم دیوانه می‌شیم =)

ببینم نتم می‌کشه آپلودش کنم

خب نه خیلیییی حجمش بالاست. از اینجا می‌تونید ببینیدش کامل گذاشته شده‌‌.

مرسی بهم گوش دادید امشب~
خوب بخوابید عزیزانم.

سال ۱۹۰۰ گروهی از غواصان یونانی که دنبال اسفنج دریایی توی آب‌های مدیترانه بودن نزدیک یه جزیره به اسم آنتیکیترا که بین کرت و پلوپنز قرار گرفته لاشه‌ی یه کشتی رو پیدا کردن.

یکی از اون غواص‌ها (الیاس استادیاتوس) جز اولین کسایی بود که دیدش. تو عمق چهل متری دفن شده بود و به محض دیدنش و چیزایی که با خودش حمل می‌کرده با هیجان بالا اومد و خبر داد که چی دیده و کجا دیده.
محموله‌ی اون کشتی شامل مجسمه‌ها، ظروف طلایی و آثار هنری دیگه و سکه‌هایی بود که احتمالا به سمت روم می‌رفت.

کشف رسمی و اصولیش و بیرون کشیدنش توی سال ۱۹۰۱ انجام شد. خیلی از اشیا رو تونستن نجات بدن. بین این همه آثار هنری و گرون‌قیمت یه تیکه‌ی فلزی زنگ زده هم بود که کسی خیلی بهش توجهی نکرد.
تا اینکه توی سال ۱۹۰۲ وقتی که توی موزه به نمایش گذاشته بودنشون، اسپیریدون استایس که یه سیاستمدار یونانی بود اون تکه‌ی فلزی رو دید و متوجه دندانه‌های روش شد. و فهمید که این تیکه فلز در واقع یه چرخدنده‌ست!

ولی خب اون موقع کار زیادی رو نمی‌تونستن پیش ببرن چون تکنولوژی لازم رو نداشتن و خودشون هم نمی‌دونستن دارن باهاش چکار می‌کنن. فقط می‌دونستن یه سازوکار مکانیکیه که خیلی پیشرفته‌تر از اونیه که فکرش رو می‌کردن و خیلیا همچنان اصرار داشتن که استایس توهم زده.

اسمش شد مکانیزم آنتیکیترا Antikythera Mechanism و بالاخره توی دهه‌ی ۱۹۵۰ یه دانشمند بریتانیایی به اسم درک در سولا پرایس و تیمش و شروع کردن به تحقیق و آزمایش.

حالا چطوری رسید دست این آدم؟
پرایس وقتی درحال بازدید از موزه‌ی آتن بود این قطعه رو دید و باورش نمی‌شد همچین چیزی وجود داشته باشه. چون اصلا امکان نداره همچین چیز پیچیده‌ای توی دنیای باستان به وجود اومده باشه.

پس تیمش رو جمع و شروع کرد.
چه کارایی انجام داد؟
- تصویربرداری ایکس-ری:
با کمک یه فیزیک‌دان یونانی به اسم نوگلو تا بتونن قطعات داخلش رو بدون اینکه آسیب ببینه و دستکاری بشه بررسی کنن و حداقل ۳۰ چرخدنده توش پیدا کردن‌.

پرایس فهمید که این دستگاه می‌تونه موقعیت خورشید و ماه رو با توجه به زودیاک به شکل عجیبی دقیق نشون، فاز‌های ماه رو کامل نمایش و چرخه‌هایی مثل متونیک و ساروس رو دنبال کنه و زمان‌های بازی‌های المپیک رو نشون بده.

این چرخه‌ها چین؟
- چرخه‌ی متونیک: بنیانگذارش متون بوده. ۵۰۰ سال قبل از میلاد.
حالا این چرخه چی می‌گه؟ می‌گه هر ۱۹ سال خورشیدی با هر ۲۳۵ماه قمری برابره. و اگه ما ماه‌ها رو بر اساس این چرخه تنظیم کنیم دیگه تقویم قمری و خورشیدی معنی نداره چون باهم برابر و یک شکل می‌شن.
توی تقویم یونان از این چرخه برای مشخص کردن جشن‌ها استفاده می‌شده.

-چرخه‌ی کالیپیک: این چرخه‌ی اصلاح شده‌ی متونه که سازنده‌ش کالیپوس بوده. حدود ۳۳۰ سال قبل از میلاد.
این چیه؟ کالیپوس می‌گفت چرخه‌ی متونیک خوبه! خیلی خوبه! ولی یکم مشکل داره. اگه ما بیایم ۴ تا چرخه‌ی متونیک (۱۹ سال) رو (۷۶ سال) در نظر بگیریم و یه روز ازش کم‌ کنیم تاریخ خیلی خیلی خیلی دقیق‌تری به دست میاریم.
چون تطابق فصل‌ها و جشن‌ها برای یونانی‌ها خیلی مهم‌ بوده و نیازداشتن دقیقا هرچیزی سر زمان مشخصش انجام بشه.

- چرخه‌ی ساروس:
این چرخه ۱۸ سال و ۱۱ روز و ۸ ساعت طول می‌کشه و برای اینه که ماه‌گرفتی و خورشیدگرفتی رو بتونن پیش‌بینی کنن. اینطوری که اگه خورشیدگرفتگی اتفاق بیفته. ۱۸ سال و ۱۱ روز و ۸ ساعت بعد دوباره اتفاق میفته.

ببخشید بچه‌ها این وسط دارم بهتون نجوم درس می‌دم

خب کجا بودیم

پرایس انقدر شیفته‌ی این قطعه شد که اولش درموردش مقاله و بعدها توی سال ۱۹۷۴ درموردش کتاب نوشت!
حالا پرایس چه چیزهایی فهمید؟

- یونانی‌های بیشتر از یک قرن قبل از میلاد ۱) ریاضیات نجومی بلد بودن. ۲)توانایی ساختن ابزاری که حرکات اجرام آسمانی رو تقلید کنه رو داشتن.

حالا خود مکانیزم رو بررسی کنیم.
این مکانیزم تماما از ورقه‌ی برنز و توی یه باکس قرار گرفته. (یه جعبه‌ی کفش رو در نظر بگیرید) روی در‌های این باکس و قسمت‌‌هایی از خود دستگاه نوشته‌هایی حک شدن که خوشبختانه قسمت‌های زیادی ازشون سالم مونده و تونستن ترجمه‌شون کنن. این نوشته‌ها به ما ثابت می‌کنن که این دستگاه کاربرد نجومی/تقویمی داشته.
باور دارن یه محور دستی داشته که با حرکت دادنش چرخدنده‌ی اصلی می‌چرخیده و بقیه رو به حرکت در می‌آورده و هربار چرخش کامل چرخدنده‌‌ی اصلی معادل یک سال بود.
جلوی این دستگاه یه صفحه قرار گرفته که مسیر حرکت خورشید و ماه روی دایرةالبروج رو نشون می‌داده.

دایرةالبروج چیه؟ یه مسیر خیالیه که خورشید باید اون رو طی کنه تا دور زمین کامل بچرخه. یعنی چی؟ ما می‌دونیم که زمین دور خورشید می‌چرخه ولی ما اگه یه دایره‌ی فرضی بکشیم و مسیر چرخش زمین رو مشخص کنیم وقتی از روی زمین می‌بینیم انگار برعکسه و خورشید داره دور زمین می‌چرخه. در اصل صفحه‌ی مدار زمین به دور خورشیده. به چه کاری میاد؟
۱۲ صور فلکی (زودیاک) روی همین مسیر قرار دارن. وقتی ماه و خورشید خیلی نزدیک بهش باشن خورشیدگرفتی و ماه‌گرفتی رخ می‌ده و چیزای دیگه.

از بحث خارج نشیم.
به جز این یه توپ نقره‌ای متحرک وجود داشت که فازهای ماه رو نشون می‌داد. این خیلی خیلی خیلی مهمه چون نشون دادن ناهنجاری اول توی همچین چیزی توی اون زمان!!! واقعا غیرممکن به نظر می‌رسه.

ناهنجاری اول چیه؟
توی نجوم باستان به نوسانات سرعت ماه توی مدارش به دور زمین رو می‌گن ناهنجاری اول. که نشون می‌ده ماه با سرعت ثابتی دور زمین نمی‌چرخه. Equation of the center هم بهش می‌گن.

چرا وجود داره اصلا؟ چون مدار ماه گرد نیست، یه بیضیه. دوتا نقطه توی این مدار وجود داره.

۱) حضیض یا perigee: توی این نقطه ماه توی نزدیک‌ترین حالتش به زمین قرار می‌گیره.
۲) اوج یا apogee: توی این نقطه ماه توی دورترین حالتشه. پس کندتر حرکت می‌کنه.

پس همین تفاوت‌ها باعث ناهنجاری می‌شه.

حالا چرا من دارم خودمو تیکه تیکه می‌کنم؟ چون این چیزی که ساختن شاهکار مهندسیه.
بیاین از اول شروع کنیم.
این مکانیزم از ۳ مدل چرخدنده و مکانیزم دیگه تشکیل شده.

۱) چرخدنده ساده:
اینو همه‌تون می‌شناسین دیگه. باهاشون محاسبات ساده مثل حرکت خورشید رو انجام می‌دادن

۲) چرخدنده‌های اپی‌سایکل:
از اینجا ترسناک می‌شه. چرخدنده اپی‌سایکل چیه؟ یعنی یه چرخدنده همزمان با چرخش خودش دور یه نقطه‌ی دیگه هم می‌چرخه.

از این مدل چرخدنده برای پیش‌بینی حرکات غیرخطی آسمانی استفاده می‌کنن. مثل همون ناهنجاری اول یا کلا حرکات بیضی شکل.

۳) شیار و میخ:
این یه مکانیزمه که هنوز ما ازش استفاده می‌کنیم! اینطوریه که یه میخ دور یه شیار حرکت می‌کنه. ولی به صورت نوسانی!