اسمش شد مکانیزم آنتیکیترا Antikythera Mechanism و بالاخره توی دهه‌ی ۱۹۵۰ یه دانشمند بریتانیایی به اسم درک در سولا پرایس و تیمش و شروع کردن به تحقیق و آزمایش.

حالا چطوری رسید دست این آدم؟
پرایس وقتی درحال بازدید از موزه‌ی آتن بود این قطعه رو دید و باورش نمی‌شد همچین چیزی وجود داشته باشه. چون اصلا امکان نداره همچین چیز پیچیده‌ای توی دنیای باستان به وجود اومده باشه.

پس تیمش رو جمع و شروع کرد.
چه کارایی انجام داد؟
- تصویربرداری ایکس-ری:
با کمک یه فیزیک‌دان یونانی به اسم نوگلو تا بتونن قطعات داخلش رو بدون اینکه آسیب ببینه و دستکاری بشه بررسی کنن و حداقل ۳۰ چرخدنده توش پیدا کردن‌.

پرایس فهمید که این دستگاه می‌تونه موقعیت خورشید و ماه رو با توجه به زودیاک به شکل عجیبی دقیق نشون، فاز‌های ماه رو کامل نمایش و چرخه‌هایی مثل متونیک و ساروس رو دنبال کنه و زمان‌های بازی‌های المپیک رو نشون بده.

این چرخه‌ها چین؟
- چرخه‌ی متونیک: بنیانگذارش متون بوده. ۵۰۰ سال قبل از میلاد.
حالا این چرخه چی می‌گه؟ می‌گه هر ۱۹ سال خورشیدی با هر ۲۳۵ماه قمری برابره. و اگه ما ماه‌ها رو بر اساس این چرخه تنظیم کنیم دیگه تقویم قمری و خورشیدی معنی نداره چون باهم برابر و یک شکل می‌شن.
توی تقویم یونان از این چرخه برای مشخص کردن جشن‌ها استفاده می‌شده.

-چرخه‌ی کالیپیک: این چرخه‌ی اصلاح شده‌ی متونه که سازنده‌ش کالیپوس بوده. حدود ۳۳۰ سال قبل از میلاد.
این چیه؟ کالیپوس می‌گفت چرخه‌ی متونیک خوبه! خیلی خوبه! ولی یکم مشکل داره. اگه ما بیایم ۴ تا چرخه‌ی متونیک (۱۹ سال) رو (۷۶ سال) در نظر بگیریم و یه روز ازش کم‌ کنیم تاریخ خیلی خیلی خیلی دقیق‌تری به دست میاریم.
چون تطابق فصل‌ها و جشن‌ها برای یونانی‌ها خیلی مهم‌ بوده و نیازداشتن دقیقا هرچیزی سر زمان مشخصش انجام بشه.

- چرخه‌ی ساروس:
این چرخه ۱۸ سال و ۱۱ روز و ۸ ساعت طول می‌کشه و برای اینه که ماه‌گرفتی و خورشیدگرفتی رو بتونن پیش‌بینی کنن. اینطوری که اگه خورشیدگرفتگی اتفاق بیفته. ۱۸ سال و ۱۱ روز و ۸ ساعت بعد دوباره اتفاق میفته.

ببخشید بچه‌ها این وسط دارم بهتون نجوم درس می‌دم

خب کجا بودیم

پرایس انقدر شیفته‌ی این قطعه شد که اولش درموردش مقاله و بعدها توی سال ۱۹۷۴ درموردش کتاب نوشت!
حالا پرایس چه چیزهایی فهمید؟

- یونانی‌های بیشتر از یک قرن قبل از میلاد ۱) ریاضیات نجومی بلد بودن. ۲)توانایی ساختن ابزاری که حرکات اجرام آسمانی رو تقلید کنه رو داشتن.

حالا خود مکانیزم رو بررسی کنیم.
این مکانیزم تماما از ورقه‌ی برنز و توی یه باکس قرار گرفته. (یه جعبه‌ی کفش رو در نظر بگیرید) روی در‌های این باکس و قسمت‌‌هایی از خود دستگاه نوشته‌هایی حک شدن که خوشبختانه قسمت‌های زیادی ازشون سالم مونده و تونستن ترجمه‌شون کنن. این نوشته‌ها به ما ثابت می‌کنن که این دستگاه کاربرد نجومی/تقویمی داشته.
باور دارن یه محور دستی داشته که با حرکت دادنش چرخدنده‌ی اصلی می‌چرخیده و بقیه رو به حرکت در می‌آورده و هربار چرخش کامل چرخدنده‌‌ی اصلی معادل یک سال بود.
جلوی این دستگاه یه صفحه قرار گرفته که مسیر حرکت خورشید و ماه روی دایرةالبروج رو نشون می‌داده.

دایرةالبروج چیه؟ یه مسیر خیالیه که خورشید باید اون رو طی کنه تا دور زمین کامل بچرخه. یعنی چی؟ ما می‌دونیم که زمین دور خورشید می‌چرخه ولی ما اگه یه دایره‌ی فرضی بکشیم و مسیر چرخش زمین رو مشخص کنیم وقتی از روی زمین می‌بینیم انگار برعکسه و خورشید داره دور زمین می‌چرخه. در اصل صفحه‌ی مدار زمین به دور خورشیده. به چه کاری میاد؟
۱۲ صور فلکی (زودیاک) روی همین مسیر قرار دارن. وقتی ماه و خورشید خیلی نزدیک بهش باشن خورشیدگرفتی و ماه‌گرفتی رخ می‌ده و چیزای دیگه.

از بحث خارج نشیم.
به جز این یه توپ نقره‌ای متحرک وجود داشت که فازهای ماه رو نشون می‌داد. این خیلی خیلی خیلی مهمه چون نشون دادن ناهنجاری اول توی همچین چیزی توی اون زمان!!! واقعا غیرممکن به نظر می‌رسه.

ناهنجاری اول چیه؟
توی نجوم باستان به نوسانات سرعت ماه توی مدارش به دور زمین رو می‌گن ناهنجاری اول. که نشون می‌ده ماه با سرعت ثابتی دور زمین نمی‌چرخه. Equation of the center هم بهش می‌گن.

چرا وجود داره اصلا؟ چون مدار ماه گرد نیست، یه بیضیه. دوتا نقطه توی این مدار وجود داره.

۱) حضیض یا perigee: توی این نقطه ماه توی نزدیک‌ترین حالتش به زمین قرار می‌گیره.
۲) اوج یا apogee: توی این نقطه ماه توی دورترین حالتشه. پس کندتر حرکت می‌کنه.

پس همین تفاوت‌ها باعث ناهنجاری می‌شه.

حالا چرا من دارم خودمو تیکه تیکه می‌کنم؟ چون این چیزی که ساختن شاهکار مهندسیه.
بیاین از اول شروع کنیم.
این مکانیزم از ۳ مدل چرخدنده و مکانیزم دیگه تشکیل شده.

۱) چرخدنده ساده:
اینو همه‌تون می‌شناسین دیگه. باهاشون محاسبات ساده مثل حرکت خورشید رو انجام می‌دادن

۲) چرخدنده‌های اپی‌سایکل:
از اینجا ترسناک می‌شه. چرخدنده اپی‌سایکل چیه؟ یعنی یه چرخدنده همزمان با چرخش خودش دور یه نقطه‌ی دیگه هم می‌چرخه.

از این مدل چرخدنده برای پیش‌بینی حرکات غیرخطی آسمانی استفاده می‌کنن. مثل همون ناهنجاری اول یا کلا حرکات بیضی شکل.

۳) شیار و میخ:
این یه مکانیزمه که هنوز ما ازش استفاده می‌کنیم! اینطوریه که یه میخ دور یه شیار حرکت می‌کنه. ولی به صورت نوسانی!

چرا انقدر مهمه این دستگاه؟
چون تا هزارسال بعدش حتی یک چیز مشابه به این تولید نشد. فقط یکی ازش هست و ما نمی‌دونیم دستگاه‌های بیشتری وجود داشتن یا این تنها نمونه‌ست. و آیا چه چیزهایی دیگه‌ای می‌تونستیم پیدا کنیم اگه کل دستگاه رو داشتیم؟

The Antikythera Mechanism

مکانیزمی که ثابت می‌کنه علم به صورت خطی حرکت نمی‌کنه.

از کجا اینارو پیدا میکنی؟😭✨

یعنی چی...

مرسی که به حرفام گوش دادید.
شبت خوبی داشته باشید.

قبل از خواب بگم دیگه از کلمه‌ی چرخدنده استفاده نمی‌کنم تایپ کردنش جونم رو بالا آورد چرا انقدر این کلمه سخته؟

https://news.1rj.ru/str/ToColoradoAndBack/47429
یعنی این وسایلی که یه تاریخ و داستانی داره
این اطلاعات
از کجا پیدا میکنی

یه سری سایت‌‌ها و پیج‌ها هستن که معمولا چکشون می‌کنم و رندوم بین سایت‌هایی که کتاب برای دانلود می‌ذارن می‌گردم و خیلی کارهای دیگه. ولی اگه نمی‌دونید از کجا شروع کنید از چت جی‌پی‌تی کمک بگیرید علایقتون و موضوعاتی که ممکنه براتون جالب باشه رو لیست کنید و ازش بخواید بهتون یه تاپیک بده با یه خلاصه‌ی‌ کوتاه و چند تا سایت، مقاله یا کتاب که بتونید درموردش بیشتر بدونید.
من برای برنامه‌ی هفتگی ازش استفاده می‌کنم‌. اینطوریه که یه تاپیک بهش می‌دم و ازش می‌خوام که برام یه استادی پلن یک هفته‌ای بچینه و بهش می‌گم با چه چیزهایی راحت‌ترم.
و خب هرشب بهم یه چیزی می‌ده بخونم قبل خواب~