گویش قزوین. از پایان نامه های دانشگاه تهران، زیر نظر صادق کیا، 1339ش
@UT_Central_Library

گوش زردشتیان کرمان. مهربان اشیدری. زیر نظر صادق کیا. 339 ـ 1340ش

در باره جنگ ژاپن و روسیه
@UT_Central_Library

مرمت یک آلبوم عکس در بخش مرمت کتابخانه مرکزی

اهدایی حضرت آقای استاد محمد کریم اشراق
به کتابخانه مرکزی
@UT_Central_Library

استاد اشراق
امروز

رویدادهای علمی کلیدی که در سال ۲۰۲۶ باید منتظرشان باشیم

مجله Nature در گزارشی تحلیلی اعلام کرده است که سال ۲۰۲۶ میلادی قرار است چند رویداد علمی و اکتشافی مهم را تجربه کند که می‌تواند چشم‌انداز علم و فناوری را تغییر دهد. یکی از برجسته‌ترین این رویدادها، پرواز ماموریت سرنشین‌دار آرتمیس است؛ مأموریتی از سوی ناسا برای دورزدن ماه که پس از دهه‌ها، اولین حضور فضانوردان در اطراف ماه را رقم می‌زند و پایه‌ای برای مأموریت‌های بعدی فرود روی سطح آن را فراهم می‌کند.
در حوزه زمین‌شناسی و علوم سیاره‌ای، کشتی تحقیقاتی چین «Meng Xiang» قرار است در اولین اکتشاف عظیم چاه‌زنی اقیانوسی شرکت کند و تا عمق بسیار زیاد پوسته زمین نفوذ کند تا نمونه‌هایی از گوشته‌ی زمین به‌دست آورد؛ اقدامی که به درک فرآیندهای ساخت و پویایی زمین کمک می‌کند.
این گزارش همچنین اشاره می‌کند که هوش مصنوعی در حال تبدیل‌شدن به عامل مستقل در کشف علمی است و ابزارها و مدل‌های AI پیشرفته می‌توانند نقش بیشتری در تحلیل داده‌های پیچیده و تولید فرضیه‌های نوین ایفا کنند.
از دیگر پیش‌بینی‌ها می‌توان به پژوهش‌های جدید در زیست‌فناوری، رصدهای نجومی و بهره‌برداری علمی از داده‌های بزرگ اشاره کرد که انتظار می‌رود در سال آینده نتایج مهمی منتشر کنند.
به گفته نویسندگان، این رخدادها نشان می‌دهند که ترکیب ماموریت‌های فضایی، علوم زمین و فناوری‌های نوین می‌تواند مسیر پژوهش‌های بین‌رشته‌ای را تقویت کند و نگاه جامعه علمی را به چالش‌های آینده معطوف سازد.
گزارش Nature به‌عنوان یک مرور آموزشی و خبری برای دانشجویان، پژوهشگران و سیاست‌گذاران علمی قابل‌استفاده است تا آگاهانه برای فرصت‌ها و چالش‌های علمی سال ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی کنند. در مجموع، سال ۲۰۲۶ با پروژه‌های فضایی تاریخی، اکتشافات زمین‌شناسی جسورانه و رشد نقش AI در پژوهش‌های علمی یکی از دوره‌های برجسته در تاریخ علم معاصر خواهد بود.

منبع: Nature، منتشر شده در ۱۸ دسامبر ۲۰۲۵
https://www.nature.com/articles/d41586-025-03673-6

@UT_Central_Library

در معرفی یک موزه دیدنی از اسناد و منابع آموزش و پرورش در ایران معاصر
smu.soroushgroup.com

📌محمد رمضانی: پل انتقال و تداوم میراث مکتوب در گذار از قاجار به پهلوی
✍ مجید غلامی جلیسه

💥محمد رمضانی، مجموعه‌ساز و کتاب‌دوست برجسته ایرانی، گنجینه‌ای کم‌نظیر از منابع چاپی و نسخ خطی گرد آورد.
او ضمن تخصص و اهتمام در مجموعه‌سازی به ضرورت و اهمیت یک فهرست جامع از کتابهای چاپ شده اعتقادی راسخ داشت. در همین راستا مجله «کتاب» را راه‌اندازی کرد و فیش‌های فهرست‌نویسی برای مجموعه شخصی خود آماده نمود، اما به دلیل حجم کار و مشکلات مالی، این آرزو در زمان حیاتش محقق نشد.

💥پس از درگذشت او، بخش اصلی این مجموعه به کتابخانه مسجد اعظم قم (کتابخانه آیت‌الله بروجردی) انتقال یافت. این کتابخانه کوشیده است تا آرزوی فهرست‌نویسی او را تا حد امکان محقق سازد و با انتشار «چندین جلد فهرست تخصصی» که بخش عمده آن‌ها متعلق به مجموعه رمضانی است، گام‌های مؤثری در جهت سازماندهی و دسترس‌پذیر کردن میراث فکری این کتاب‌ دوست بزرگ بردارد.
@boroujerdilib

نوادر الوقایع برخلاف نامش، کتاب تاریخ نگارانه نیست، اما یک اثر ادبی سنگین از اواخر قرن نوزدهم میلادی، از بخارای شریف است که در حوزه های مختلف ادبی ـ به معنای وسیع کلمه ـ انبوهی از داده های علمی از سنت های علمی جاری را در این مجموعه بدست داده است. این کتاب، در واقع، ترکیبی از 22 رساله ـ نه لزوما تحت عنوان رساله ـ است که می شود آنها را شبیه متون ادبی ـ عربی قدیمی دانست که همه معارف اجتماعی و ادبی و سیاسی جاری را دارد. در هر رساله، انواع آیات و روایات و حکایات با نثری بسیار سخته و پخته آمده است. غالب آن حکایات از متون قدیم برگرفته شده و البته با نثری استوار بازنویسی شده است. به راستی نثر زیبای آن آدمی را شیفته خود می کند. نگاه ها همچنان برگرفته از آیین های فکری و مذهبی بخارای سنتی است نه مدرن، گرچه نیم نگاهی به عصر تازه هم دارد.
نخستین رساله با عنوان «رساله در نظم تمدن و تعاون» مانند سیاستنامه های قدیمی در اخلاق ملوک و رفتار با رعیت و متقابلا رفت رعیت با حاکم است، با همان طنین عدالتخانه و ضعیف گرایانه. رساله ای در تاریخ عالم و معنی حدوث و قدم، رساله دیگر در معنی حدیث «سقف الجنة عرش الرحمن»، رساله در تحقیق هیأت ارض، رساله در سبب نکبت عقلا و علت دولت سفها، رساله در اثبات حقوق ابوین، رساله در فرج بعد از یأس، رساله در آداب نکاح و تحقیق بی عقلی زنان! رساله در حکایت فرامشخانه و بیان علت قرب ساعت، رساله در حکایت مرد عجمی و رفتن او به گرداب اسکندر، رساله در تحقیق معنای عشق، رساله حکایت مرد حاجی و بیان منافع سفر و بیان خصلت زنان، رساله در نوادر حالات کسانی که از چنگ سباع و از دست دزدان رهایی یافته اند، حکایت میمون هوشمند، و رساله در وصایا فرزندان.
تورج اتابکی در مقدمه ای که نگارش آن را از درسته اندرزنامه ها به شمار آورده است. وصفی هم از اوضاع فرهنگی ماوراءالنهر از دوره تیموری تا افتادن آن به دست روسها آورده است. او از احمد دانش بخارایی هم یاد کرده که سال 1828 ـ 1829 به دنیا آمده، شرحی از زندگی او بدست داده است. او در سال 1874 از سن پترزبورگ دیدن کرده و شرح سفر خود را به این کتاب ضمیمه کرده است. در همین سفر است که کاظم بیگ را هم دیده و با هم مراوداتی داشه اند. در واقع، کتاب حاوی این سفرنامه او هم هست و از این جهت اطلاعات جالبی از مسکو و سن پترزبورگ دارد.
کتاب نوادر الوقایع، به جز این مقدمه، کتاب تصحیح استاد محمد کریم اشراق است که بر اساس دو نسخه تصحیح شده و مقدمه ای هم در باره روش تصحیح آن دارد. فهارس دقیقی نیز برای کتاب تنظیم شده که از حیث زبان شناسی هم مفید است.
این کتاب بدون شک یکی از مهم ترین آثار ادبی برآمده از بخارای قبل از تصرف و تسلط روسهاست. به علاوه از نظر ادبیات فارسی نیز بسیار مهم و سودمند و از آخرین حلقه های ادبی سنگین زبان فارسی و تولید شده در آن دیار است. کتاب نوادر الوقایع را دانشگاه مطالعات خارجی کیوتو در 2025 چاپ کرده است. امیدواریم نسخی از آن به ایران برسد. [قابل توجه آقای کندو]ی عزیز.

سیاست کتابخانه مرکزی در دیجیتالی‌سازی منابع

• در حال حاضر، کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران تنها کتابخانه‌ای است که همه نسخ خطی خود را ـ که بالغ بر ۱۷٬۲۵۰ نسخه است ـ به‌صورت برخط روی سامانه آریان قرار داده و افراد می‌توانند بدون پرداخت هزینه، روزانه یک نسخه دانلود کنند. در طول سال گذشته، هزاران نفر از این مجموعه به همین ترتیب استفاده کرده‌اند.
• مجموع نسخ خطی ما روی سامانه پارس آذرخش نیز قرار خواهد گرفت؛ چنان‌که تاکنون (۱۵ دی ۱۴۰۴) بیش از ۷۰۰۰ [هفت هزار] تصویر نسخه خطی در آن قرار گرفته است. دسترسی به آن‌ها برای کاربران بیرون از دانشگاه، از طریق «سابیت» ـ سامانه محصول شرکت پارس آذرخش ـ ممکن خواهد بود. [کتابخانه پلتفرمی سابیت، محصول شرکت پارس آذرخش است.]
• تمامی منابع ما، از جمله پایان‌نامه‌ها، کتاب‌های قدیمی اسکن‌شده، اسناد و جز این‌ها نیز از طریق سابیت در اختیار قرار خواهد گرفت و این امر بر اساس نرخ‌های مصوب انجام می‌شود. نشریاتی نیز که تاکنون بارگذاری شده‌اند، به همین ترتیب در دسترس خواهند بود.
• کتابخانه مرکزی حدود هشت هزار میکروفیلم دارد که تا این لحظه، ۵۱۰۰ میکروفیلم روی سامانه آریان ـ که در وب‌سایت کتابخانه با عنوان «کتابخانه دیجیتال» نام‌گذاری شده ـ قرار گرفته و امکان دانلود آن‌ها با نرخ‌های مصوب وجود دارد. ظرف روزهای آینده، همه این نسخه‌ها در آن سامانه قرار خواهد گرفت.
• اسناد قدیمی دانشگاه، که شماره دستیابی آن‌ها در ادامه شماره‌های نسخ خطی و در درون آن‌هاست، بر اساس شماره قابل جست‌وجو و دسترسی بوده و همگی در آریان قرار داده شده‌اند. اما اسناد جدید که متعلق به دانشگاه تهران هستند، به‌تازگی اسکن آن‌ها آغاز شده و به‌تدریج در حال بارگذاری در آذرسا هستند.
• مکرر اشاره شده است که ما دو سامانه دیجیتالی، یکی آریان و دیگری آذرسا، داریم و این دو را به موازات یکدیگر پیش می‌بریم.
• بیش از ۱۱۰ هزار پایان‌نامه قدیمی و جدید دانشگاه تهران در آذرسا و آریان قابل دسترسی است. در سال گذشته، هزاران پایان‌نامه قدیمیِ اسکن‌نشده را اسکن کردیم ـ تنها ۸۰۰ عنوان باقی مانده است که در حال ارسال برای اسکن است ـ و این آثار در آذرسا بارگذاری شده و خواهند شد.
• فهرست‌نویسی کتاب‌های لاتین قدیمی و همچنین آثار غیرکتابی ـ از جمله جزوات و کتابچه‌ها ـ به پایان رسیده و بسیاری از آن‌ها بر اساس درخواست، اسکن شده و در سامانه آذرسا بارگذاری می‌شود.
• امیدواریم سابیت، سامانه متعلق به شرکت پارس آذرخش که به‌تازگی راه‌اندازی شده است، بتواند قدرتمندانه به کار خود ادامه دهد و نه‌تنها داشته‌های کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، بلکه منابع دانشگاه‌های دیگر را نیز به کاربران عرضه کند.
• در واقع، به‌زودی همه منابع دیجیتالی‌شده کتابخانه مرکزی، اعم از کتاب‌های چاپی، خطی و سنگی، منابع غیرکتابی، پایان‌نامه‌ها، نشریات و مجلات، در سابیت قابل دسترس خواهد بود.
• کتابخانه مرکزی همچنان در حال اسکن منابع موجود است و در این مسیر از امکانات مؤسسات دیگر نیز استفاده می‌کند؛ چنان‌که مرکز کامپیوتری علوم اسلامی نور، هزاران پایان‌نامه را اسکن کرده است.
• طی ماه‌های گذشته، صدها کتاب درسی قدیمی اسکن شده و در سامانه‌های آذرسا و آریان قابل دسترس است. 🌸

@UT_Central_Library

کتابخانه آمبروزیانا در میلان که سال ۱۶۰۹ تاسیس شده است.
با تشکر از دوست عزیز جناب آقای باعثی که این کلیپ را فرستادند.
گزارشی در باره این کتابخانه را پایین ملاحظه فرمایید.
@UT_Central_Library

کتابخانه آمبروسیانا

کتابخانه آمبروسیانا یکی از کهن‌ترین و مهم‌ترین کتابخانه‌های عمومی اروپا در شهر میلان است که در سال ۱۶۰۹ میلادی به ابتکار و حمایت فدریکو بورومئو، کاردینال برجسته ایتالیایی، تأسیس شد.
هدف بورومئو از بنیان‌گذاری این کتابخانه، ایجاد مرکزی عمومی برای دسترسی آزاد پژوهشگران به منابع علمی، دینی و هنری بود؛ امری که در زمان خود نوآورانه به‌شمار می‌آمد.

کتابخانه آمبروسیانا امروز یکی از غنی‌ترین مخازن فرهنگی اروپا محسوب می‌شود و بیش از یک میلیون جلد کتاب چاپی را در خود جای داده است.
افزون بر این، حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار نسخه خطی به زبان‌های لاتین، یونانی، عبری، عربی و دیگر زبان‌های شرقی و غربی در این کتابخانه نگهداری می‌شود.
بخش مهمی از این نسخه‌ها شامل متون الهیاتی، فلسفی، تاریخی، ادبی و علمی از سده‌های میانه و رنسانس است.

از برجسته‌ترین گنجینه‌های آمبروسیانا، Codex Atlanticus اثر لئوناردو داوینچی است که مجموعه‌ای عظیم از یادداشت‌ها، طرح‌ها و نقاشی‌های علمی و مهندسی او را در بر می‌گیرد.
در کنار منابع مکتوب، این مجموعه دارای هزاران سند تاریخی، نقشه، طراحی و تصویر ارزشمند است که برای پژوهش‌های تاریخ علم و هنر اهمیت فراوان دارند.

بخش هنری این مجموعه با عنوان پیناکوتکا آمبروسیانا فعالیت می‌کند که در اوایل قرن هفدهم شکل گرفت و شامل آثار شاخصی از هنرمندان بزرگ رنسانس و باروک است.
آثاری از کاراواجو، لئوناردو داوینچی و دیگر استادان ایتالیایی در این گالری نگهداری می‌شود.

کتابخانه آمبروسیانا همچنان به‌عنوان یکی از مراکز مرجع پژوهش‌های تاریخی، هنری و دینی در سطح بین‌المللی شناخته می‌شود و پیوندی کم‌نظیر میان کتابخانه، آرشیو و موزه هنری ایجاد کرده است.
@UT_Central_Library

ابن سینا، از مجموعه کتابهای خواندنی برای دانش آموزان
این شماره 26 از سری کتابهای است که وزارت آموزش و پرورش منتشر می کرده اما درسی نبوده و صرفا برای مطالعه کودکان بوده است.
از مجموعه کتابهای درسی موجود در کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران
@UT_Central_Library

نمونه ای دیگر از «کتابهای خواندنی برای دانش آموزان» شماره 21، در باره خلیج فارس
فایل را که از مجموعه کتابهای درسی کتابخانه مرکزی دانشگاه است، پایین ملاحظه فرمایید.
@UT_Central_Library

از سری کتابهای خواندنی برای دانش آموزان منتشره در سال 1352ش
@UT_Central_Library

📕بنگاه سرم‌سازی رازی (حصارک)
🖨تهران: چاپجانه چهر، 1325

📌مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی در ۱۶ دی ۱۳۰۳ تأسیس شد و از مهم‌ترین مراکز پژوهشی و تولیدی واکسن و سرم در ایران و خاورمیانه است. پیشینه محل آن به دوران قاجار و درمان دام‌ها بازمی‌گردد. پس از جنگ جهانی اول و گسترش بیماری‌های واگیر، ضرورت ایجاد مرکزی برای مقابله با بیماری‌های دامی مطرح شد و در پی مصوبه مجمع جهانی بهداشت، لایحه تأسیس این مؤسسه در مجلس شورای ملی تصویب گردید.

📌اثر حاضر گزارشی از فعالیت‌های بنگاه سرم‌سازی رازی (وابسته به وزارت کشاورزی) در دهه ۱۳۱۰ است که به موفقیت‌های این مؤسسه در تولید واکسن و سرم برای کنترل بیماری‌های دامی، توصیف امکانات فیزیکی و ترکیب نیروی انسانی، و ارائه‌ی نمودار سازمانی و فهرست پژوهش‌های انجام‌شده می‌پردازد.
@boroujerdilib