Հայ ՄԱՅՐԸ դա ուժ է ♥️

Տե՛ր, մեզ Աղոթել սովորեցրու 🙏🏻

Բարի վարդավառ, հայե՜ր ջան 🙏🏻🕊️♥️💦

Այվազովսկին իր հուշերում գրում է.
«Երբ ես ութ տարեկան էի, հայրս պատմեց, որ կա երկիր, որտեղ ծով չկա։ Ես սարսափելի վախեցա ու լաց եղա։ Ինչպե՞ս կարող է այդպիսի մղձավանջ, ապրել առանց ծովի…Իսկ նավե՞րը…նավերն առանց ծով ոչ մի կերպ չեն կարող լինել։ Իսկ մարդը՞։ Մարդն առավել ևս…»։
Չնայած իր օտար ազգանվանն ու գրեթե ամբողջ կյանքը օտար երկրում ստեղծագործելուն, Այվազովսկին շատ կապված է եղել հայությանը:
Ըստ ականատեսների, 1895 թ. Թուրքիայում հայերի կոտորածների մասին լուրերը ցնցել են մեծ նկարչին այնքան, որ նույնիսկ կտրուկ վատթարացել է նրա առողջությունը։ Ղրիմից նա փորձել է գումարով աջակցել հայ գաղթականներին, օգնել նրանցից շատերին հաստատվել Ղրիմում։ Նյութական օգնությունից բացի, Այվազովսկուն խնդրել են նաև վրձնով պայքարել արյունարբու մարդասպանների դեմ։ Նրան այս հարցով Էջմիածնից դիմել է Կաթողիկոս Խրիմյան Հայրիկը, ում ի պատասխան Այվազովսկին գրել է.
«Ձերդ սրբազնություն, ինձ համար մեծ պատիվ է կատարել Ձեր խորապես հուզումնալից առաջարկը. արյունոտ գույներով նկարել հայկական ջարդերը, կարմիր ներկված դաշտերն ու լեռները և հայրենի ավերակների վրա ողբացող Խրիմյան Հայրիկին։ Եթե աստված կամենա էլի կյանք պարգևել ինձ, ապա կգա օրը, երբ կկատարեմ իմ սիրտն այնքան հուզող Ձեր առաջարկը։ Այո, Ձերդ սրբազնություն, խոր վշտով է համակված իմ հոգին դժբախտ հայ ժողովրդի այս չլսված ու չտեսնված ջարդերի համար…»։
Այվազովսկին իր կյանքի ընթացքում ստեղծած հանճարեղ գեղանկարների համար պարգևատրվել է բազմաթիվ կայսերական ընտանիքների և բազմաթվ պետությնների գեղարվեստների ակադեմիաների կողմից, այդ թվում նաև` օսմանյան Թուրքիայի կողմից. Այվազովսկին նկարներ է նկարել նաև թուրք սուլթանի համար (այդ նկարներն այժմ թուրքական թանգարաններում են): Սակայն 1890-ականներին Թուրքիայում տեղի ունեցած հայկական կոտորածները շատ ծանր են ազդում Այվազովսկու վրա:
Մի առավոտ Այվազովսկին արթնանում է ծանր զգացումով: Մի քանի անգամ սենյակում շրջելուց հետո վերցնում է թուրքական շքանշաններն ու մեդալներն ու իր հավատարիմ շան հետ գնում դեպի ծովափ: Թեոդոսիայի ողջ բնակչությունը հետևում է այդ մեծ մարդուն: Հասնելով ափ` նկարիչը շքանշանները կախում է շան պարանոցից, նավակ է նստում և, բավականին հեռանալով ափից` հանում է դրանք շան վրայից և նետում ծովը: Ստիպում է շանը լողանալ ծովի մաքուր ջրում, որպեսզի հավատարիմ կենդանին էլ մաքրվի դրանցից: Լվանալով իր ձեռքերը` Այվազովսկին վերադառնում է ափ, անցնում ապշահար ամբոխի միջով, մտնում է իր արվեստանոցը և սկսում նկարել: Հաջորդ առավոտյան նրա արվեստանոցի պատին արդեն կախված էր «Հայ ժողովրդի ջարդը Տրապիզոնում» անմահ կտավը (1895 թ․): Այդ տրամադրությամբ նա նկարել է նաև «Հայերին կենդանի նետում են ծով», «Նավերի բեռնկումը», ինչպես նաև վերջին անավարտ կտավներից մեկը` «Թուրքական նավի պայթյունը» (1900թ):
Ուշագրավ է , որ ԱՄՆ նախագահ Ջոն Քենեդին Սառը պատերազմի տարիներին, Սպիտակ տանը Խրուշչովի հետ հանդիպման ժամանակ պատվիրել է սրահում, որտեղ տեղի էին ունենալու բանակցությունները, կախել Այվազովսկու կտավները։
Տաղանդաշատ նկարիչը Մահացել է 1900թ-ին․․․
Հենց իր մահվան օրը ավարտել է «Ծովածոց» կտավը և սկսել նոր կտավի ստեղծումը`«Թուրքական նավի պայթեցումը», որն անավարտ մնացել է նկարակալի վրա։
Նրա շիրիմին փորագրված է քերթողահայր Խորենացու խոսքերը` «Ծնվեց մահկանացու, թողեց անմահ հիշատակ»։
Հովհաննես Այվազովսկին թաղված է Ղրիմի Սուրբ Սարգիս եկեղեցու բակում։

Բարի լույս Հայաստան 🙏🏻🇦🇲

Հարութ Փամբուկչյան 1989թ.

Մի վախեցիր, այլ միայն…

Խաղաղվենք 🙏🏻

Ամեն 🙏🏻

📍Նորավանք

🙏🏻🕊️Վերափոխումն Սուրբ Աստվածածնի

Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին մեծ շուքով և հանդիսավորությամբ է նշում Ս. Աստվածածնի Վերափոխման տոնը: Այն Հայ Եկեղեցու հինգ տաղավար տոներից չորրորդն է և Տիրամորը նվիրված տոներից ամենահինը:



Ավանդության համաձայն՝ Ս. Կույսը Հիսուս Քրիստոսի խաչելությունից հետո շուրջ 12 տարի ապրում է Երուսաղեմում՝ Ս. Հովհաննես Ավետարանչի խնամատարության ներքո: Եվ մի օր Գաբրիել հրեշտակապետից ստանում է երկրից երկինք վերափոխման ավետիսը. «Ուրախացի՛ր, բերկրյալդ կանանց մեջ, քանզի քեզ կանչում է մեր Արարիչը, քո Միածին Որդին»: Սուրբ Աստվածածինն այս բարի լուրը հայտնում է իր ազգականներին, բոլոր քրիստոնյաներին և առաքյալներին` պատվիրելով իրեն թաղել Գեթսեմանիի ձորակում: Ապա Սուրբ Կույսը Ս. Հովհաննեսին խնդրում է մատուցել աստվածային Պատարագ, որպեսզի հաղորդվի իր Միածին Որդու Մարմնին ու Արյանը:

Այդժամ Ս. Հովհաննեսը Հիսուսի մայր Ս. Մարիամի և նրա ընկերակից կանանց հետ ելնում է Վերնատուն և այնտեղ կատարում Պատարագի սուրբ խորհուրդը: Մինչ նա մատուցում էր գոհության աղոթքը, հանկարծակի որոտ է լսվում, և Ս. Հովհաննեսին սկսում են ձայնակցել սուրբ առաքյալները, ում Սուրբ Հոգին նույն պահին ժողովել էր աշխարհի տարբեր ծայրերից:
Ս. Հովհաննես Ավետարանիչը վերցնում է կիպարիսի մի փայտ և դրա վրա կերպաձևում Ս. Տիրամոր պատկերը, որպեսզի նրա վերափոխումից հետո այդ սրբությունը մնա իրենց մոտ: Ապա առաքյալները խնդրում են Ս. Տիրամորը, որպեսզի նա փայտեղեն այդ անոթն իր աստվածատիպ դեմքի վրա դնի, օրհնի և իր բարեխոսությամբ խնդրի Տիրոջը, որպեսզի Նա այդ պատկերի միջոցով աշխարհին բարիքներ պարգևի: Ամենօրհնյալ Սրբուհին, պատկերն իր սուրբ ձեռքերի մեջ վերցնելով, օրհնում է՝ խաչակնքելով և իր դեմքին դնելով:

Երբ Ս. Կույսը ննջում է, նրա հոգին ելնում ու խառնվում է լուսեղեն զորքին, իսկ մահճում մնացած մարմինը չի այլակերպվում, այլ նրանից Սուրբ Հոգու շնորհն է բուրում անուշահոտ խնկի պես: Երանելի սուրբ առաքյալներն իրենց ուսերի վրա են վերցնում Աստվածամոր սուրբ նշխարները և ջահերով, մոմերով, սաղմոսերգությամբ ու օրհնությամբ առաջնորդվում դեպի Գեթսեմանի:
Օրհնյալ մարմինը դնում են գերեզման և, ինչպես հարկն է, պահպանում երեք օր: Այդ օրերին անընդհատ հրեշտակների քաղցրաձայն փառաբանության երգեր էին լսվում: Երեք օր հետո՝ առավոտյան, անմարմինների բանակներն իջնում են գերեզմանի վրա: Ապա մեր Տերը լուսափայլ ամպով ու հրեշտակներով մոտենում է Ս. Կույսի գերեզմանին և կնքված գերեզմանից, առանց կնիքը խախտելու, վերցնում է աստվածընկալ մարմինն ու վերանում երկինք:

Առաքյալներից մեկը՝ Ս. Բարդուղիմեոսը, Աստվածամոր ննջման և թաղման օրերին Երուսաղեմում չէր: Իսկ երբ նա գալիս ու իմանում է կատարվածը, խիստ վշտանում է, որ չի արժանացել Աստվածամոր տեսությանը և չի ընդունել վերջին օրհնությունը, ինչպես մյուս առաքյալները: Հետո աղաչում է Ս. Պետրոսին և մյուսներին իրեն ցույց տալ Աստվածածնի մարմինը: Առաքյալները ահուդողով աղոթք են անում ու հոժարելով կատարել իրենց եղբոր փափագը՝ բացում են գերեզմանը և այն դատարկ գտնում: Այնտեղ էին միայն Աստվածամոր պատանքները:
Առաքյալները գոհանում ու փառավորում են Աստծուն և կամենալով մխիթարել իրենց եղբորը՝ Ս. Բարդուղիմեոսին, նրան են տալիս Ս. Տիրամոր պատկերը: Այդժամ Ս. Թովմասը մի երգ է ձոնում Ս. Աստվածամորը, որը մինչև այսօր երգում ենք եկեղեցում. «Փառավորյալ և օրհնյալ միշտ սուրբ Կույս Աստվածածին Մարիամ՝ մայր Քրիստոսի, մատուցիր մեր աղաչանքները Քո Որդուն և մեր Աստծուն»: Քանզի Ս. Աստվածամայրը միշտ կենդանի է Աստծու առջև:



Խաղողօրհնեք

Վերափոխման տոնին՝ հավարտ Ս. Պատարագի, բոլոր եկեղեցիներում կատարվում է խաղողօրհնության կարգ: Բոլոր պտուղներից առավել օրհնվում է խաղողի ողկույզը, քանի որ Տերը խաղողի որթը ամենազորավոր ծառերից ավելի վեր բարձրացրեց և պատվեց առավել, քան մյուս տնկիները՝ Իրեն Խաղողի որթ անվանելով՝ ըստ այն խոսքի, թե. «Ես եմ ճշմարիտ որթատունկը» (Հովհ. 15:1):
Իսկ Տիրոջը սիրով կապվածներին ճյուղեր անվանեց և Հորը՝ Մշակ, որպեսզի Հայրը, էտելով որթատունկը՝ այն պտղաբեր դարձնի արդարության գործում, իսկ էտված ճյուղերը հավիտենական կրակի նյութ դարձնի:
Միածին Որդին Վերնատանը խորհրդավոր ընթրիքի ժամանակ գինին՝ խաղողի արյունը, Իր փրկական Արյան նյութը դարձրեց և Իր ձեռքերի մեջ վերցնելով՝ օրհնեց՝ ասելով. «Սա՛ է Նոր ուխտի Իմ Արյունը» (Մատթ. 26:28): Դրանով մենք գնվեցինք ու ազատվեցինք մեղքերի ծառայությունից ու մահից:

ԿՈՄԱՆԴՈՍ…

Երկինքն ու երկիրը կանցնեն, բայց Իմ խոսքերը չեն անցնի 🙏🏻

Հպարտ եմ ես նրա համար,
Որ փառահեղ՝ պատմությունդ,
Եվ անունդ այնքան հին է:
Հպարտ եմ ես նրա համար,
Որ փլվել է թեպետ տունդ,
Բայց չի խախտվել նրա հիմը:

Հպարտ եմ ես, որ քեզ համար
Որդիներդ դարեր ընկան,
Որ սուրբ պահեն քո անունը:
Հպարտ եմ ես, որ քեզ համար
Թանկ է եղել թանաքն այնքան,
Որքան կարմիր քո արյունը:

Հպարտ եմ ես քո մատների
Ճարտարությամբ անհատնելի,
Քեզ թարգմանող քո գրքերով:
Հպարտ եմ ես անվամբ քո սուրբ,
Լեզվով, որով երբ չես խոսում՝
Նույնն ես ասում քո երգերով:

Հպարտ եմ ես քո անցյալի
Մաքառումով ու պայքարով,
Տոկունությամբ, կամքով համառ:
Հպարտ եմ ես քո պանծալի,
Քո լուսավոր այս ներկայով,
Որ… գալիք է այլոց համար:

Պարույր Սևակ