Գարեգին Նժդեհ.
Խուստուփ լեռ
✍🏻Հովհաննես Գրիգորյան - «Հայրենի հող»
🎙️Կարդաց' Բաբկեն Չոբանյանը

Վազգեն 1-ինը Էջմիածնի Մայր տաճարի նկուղում, 1959թ: Քչերին է հայտնի, որ Մայր տաճարը կառուցվել է Ստորգետնյա աստվածությանը' Սպանդարամետին կամ Սանդարամետին նվիրված տաճարի հիմքի վրա, որն ավերվել է քրիստոնեությունը որպես կրոն ընդունելուց հետո, Գրիգոր Լուսավորչի ջանքերով: 1958-59 թթ Էջմիածնի տաճարի խորանում կատարված հնագիտական աշխատանքների արդյունքում բացվում է հեթանոսական տաճարի հիմքը, դեռ պահպավել են տաճարի քանդակների ու նախշազարդերի հատվածներ, բագինը և կրակի հետքերը։

Մա՜, մենք ծանոթ ենք շա՜տ վաղուց…
Հեղինակ՝ Գուրգեն Ալեքյան

Զորավար Անդրանիկը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում. ֊1919 թվական

Աղոթք Սուրբ Աստվածածնին

Աստվածածի՛ն, Քրիստոսի մայր և Հոր Միածնի ծնող, անեծքները վերացնող և մարդկային ցեղի պարծանք, Հորը հաշտեցնող արարածներիս հետ, կույսերի թագ ու պսակ և համարձակ բարեխոս մեղավորների համար:

Ամեն ինչով մեղավորս ընկնում եմ քո առջև և աղաչում իբրև նույն ինքը` քեզնից մարմնացածը, բարեխոսիր ինձ համար Բան Աստծու առջև, որին ծնեցիր մարմնով, որին կերակրեցիր` բոլորի և բոլոր կենդանյաց կերակրիչին:

… Աղաչում եմ քեզ, Լույսի մայր, ինձ համար մեղքի թողություն խնդրիր, նրա առջև դիր աղերս ու աղաչանք` (հիշեցնելով) նրա կրած չարչարանքները, որ ինձ համար կրեց բարերարն ու մարդասերը: Սուրբ կույս, հիշեցրո՛ւ այսքան չարչարանքս, որ թերևս ողորմի և ների բազմամեղիս, և ջնջի իմ հանցանքի գիրը, և իր անմեղ մատով ու սուրբ արյունով դրոշմի դեգերածիս անվախճան կյանքի մատյանում, իր բոլոր սրբերի մոտ, որ նրանց հետ փառավորեմ Ամենասուրբ Երրորդությունը` Հորը, Որդուն և Սուրբ Հոգուն այժմ և միշտ և հավիտյանս հավիտենից. ամեն:

Հովհաննես վարդապետ Գառնեցի

Ինչ օգուտ է մարդուն, եթե աշխարհը շահի, բայց իր անձը կորցնի. ...» (Ղուկ. 9:25-26)

Նա տիրապետել է տասը լեզուների,
եղել է պատմաբան, գրող, թարգմանիչ, հրա-
տարակիչ... Փարիզում և Թեոդոսիայում հիմնել է կրթօջախներ, լույս ընծայել դասագրքեր,
ընտրվել է էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանի
տեսուչ, Վրաստանի թեմի առաջնորդ։ Նրա
կյանքը եղել է նվիրում ազգաոգու դաստիարակման, նրան անվանել են լուսավորության առաքյալ։

🇦🇲 Հայ եկեղեցու նվիրյալ սպասավոր, XIX դարի մեծանուն մտավորական Գաբրիել արքեպիսկոպոս Այվազյան (Հովհաննես Այվազովսկու ավագ եղբայրը)։
🧑‍🎨Դիմանկարի հեղինակ` Հ. Այվազովսկի.
Գ. Այվազյանի դիմանկարը, 1876Թ

✨Ահա երկու մեջբերում Գաբրիել Այվազովսկու գրություններից.
🖋️«Մեր ազգին ներկայ և ապագայ երջանկութեան համար փափաքելի բաներ շատ կան, բայց ամէնուն ալ գլուխ պէտք է սեպել միաբանութեան հոգին՝ գիտնալով, որ իր անցեալն այժմու թշուառութեանցն ալ գլխաւոր պատճառը անմիաբանութիւն եղած է»։

🖋️«Եթէ մէկ բան մը կայ աշխարհիս վրայ, որ
մարդու մէջ ինչ ազգէ ըլալը յայտնի կը դարձնէ ամէն տեղ և ամէն ատեն, իր ազգային
լեզուն է. եթէ ազգ մը իր լեզուն կը պահէ,
ազգութիւն չի կորցներ»։

Հայոց այբուբենի էվոլյուցիայի պատկերը ներկայացված հայագետ Արմեն Մելքոն Խանջյանի կողմից 1976 թվականին ԱՄՆ-ում:

Տեր, ինչքան էլ ուշանա օգնությունդ, կսպասեմ Քեզ վստահությամբ և հավատքով:

Շենուդա Գ հայրապետ

Օրհնյալ կիրակի 🙏🏻

1 Սիրեցե՛ք արդարությունը, երկրի՛ դատավորներ: Բարի՛ խորհեցեք Տիրոջ մասին և պարզ սրտով փնտրեցե՛ք նրան:
2 Աստված պիտի գտնի նրանց, ովքեր չեն փորձում նրան, և պիտի երևա նրանց, ովքեր թերահավատ չեն նրա նկատմամբ:
3 Արդարև, անիրավ խորհուրդները բաժանում են մարդուն Աստծուց, իսկ իր զորությունը փորձելու համար Աստված հանդիմանում է անզգամներին:
4 Իմաստությունը չի մտնի չարանենգ անձի մեջ և ոչ էլ կբնակվի այն մարմնի մեջ, որ մեղք է գործում:
5 Իմաստուն և անբիծ հոգին փախչում է նենգությունից ու մերժում անմիտների խորհուրդները, և երբ անիրավություն է վրա հասնում, հանդիմանում է այն:
6 Իմաստուն և մարդասեր հոգին չի արդարացնում նրան, ով հայհոյում է իր բերանով, որովհետև Աստված վկա է նրա ներքին ցանկություններին, նրա սրտի ճշմարիտ վերակացուն է և նրա լեզվի ունկնդիրը:
7 Արդարև, Տիրոջ Հոգին լցնում է տիեզերքը, և նա, որ պահում է ամեն ինչ, գիտե, թե ով ինչ է բարբառում:

Իմաստ. 1.1-7

Հայ երեխաները օգնում են տեղափոխել զինամթերքը։

Հին Թաղեր, Հադրութի շրջան, Արցախ, 1993 թիվ։

Ասում են․․․
ՄԻՋԱԴԵՊ ԶՈՐԱՎԱՐ ԱՆԴՐԱՆԻԿԻ ՀԵՏ

1968 թվականին մարշալ Բաղրամյանը հանդիպեց ԵՊՀ-ի ուսանողների հետ։
Զրույցի ժամանակ նրան հարցրին՝ արդյոք երբևիցե հանդիպե՞լ է Զորավար Անդրանիկին։

…1918թ. մարտին Սարիղամիշի Խորասան գյուղի մոտ մեր ջոկատը կանգ առավ կարճատև հանգստի։
Էրզրումից նահանջում էր Զորավար Անդրանիկը ավելի քան 15000 գաղթականներով։
Առավոտ շուտ ինձ դուրս կանչեցին։
…Զորավարը խոժոռ հայացքով նայեց ինձ ու ապտակեց.

-Կոռնետ Վանո՛, քո այդ երեսուն զինվորները իմ հույսն են… բայց ինձ լուր տվին, որ նրանց մի մասը հրաժարվում է կռվել։
Սա մեր հայրենիքն է, ինչ կարևոր է, թե ովքեր են ղեկավարում… Հայրենիքը միշտ կապրի նվիրյալ չարքաշների կյանքով…
Գնա կարգի բեր քո էսկադրոնը…

Ցավալի էր, 1918թ. գարնանը ամենուրեք կարելի էր լսել «թող հիմա էլ աղաների տղաները կռվեն, հերիք է մենք ինչքան կռվեցինք»։

Զորավարի ապտակը ինձ մարշալ դարձրեց։
Ոչ մի պարագայում չի կարելի հայրենիքից նեղանալ…
Չէ՞ որ 1941-ին աքսորի մեջ գտնվող մեծ թվով խորհրդային գեներալներ վերադարձան պայքարելու ֆաշիզմի դեմ, ինչպես օրինակ, մարշալ Կոնևը…

Ինչպես «Գետաշեն» երգը փրկեց 43 երեխայի:

Շահումյանի ջոկատը ստանում է նահանջի հրաման։ Ջոկատի տղերքից մեկը մոտենում է հրամանատարին և ասում.
-Հրամանատա’ր, անտառում երեխայի լացի ձայն լսեցի, ու ինչ որ մեկն ասում էր՝ «Բալա, սուս ըրա»։
Հրամանատարը ասում է՝
-Դեռ ժամանակ ունենք, դուրս եկեք, կանչեք, գոռացեք գտնենք երեխուն, փրկենք էդ մարդու կյանքը ու դա կլինի մեր հաղթանակը։ Տղաները ձայն են տալիս, գոռում են.
- Հայ ենք, դուրս եկեք, հայ ենք, դուրս եկեք։
Ոչ մեկ դուրս չի գալիս, թուրքն էլ շատ հեշտությամբ կարող էր այդ բառերը ասել։ Հրամանատարը լացակումած ասում է.
- Տղե՜րք, ձեր հոգուն մատաղ, եկեք էնպիսի բան անենք, որ թուրքը մեռնի, չկարողանա անել։ Ու երգում են մի երգ, ու թփերի տակից դուրս են գալիս 43 երեխա ու մի ծերունի։ Երգը «Գետաշեն» երգն էր..

«Գետաշեն» երգի հեղինակն է Գուսան Հայկազուն-ը:

Նկարում.
Շահումյանի ինքնապաշտպանական ջոկատ, 1991 թ.
Սիլվա Սողոմոնյան_ի էջից

Սաղմոսավանք

Շարան որդին էր Արամայիսի: Հայկի թոռնորդին էր։
Հոր հրամանով նա իր ընտանիքով ու մարդկանցով գնաց բնակվելու ոչ հեռու մի դաշտում, որ արգավանդ էր ու բերրի և շատ ջրեր ուներ։ Դաշտը գտնվում էր հյուսիսային լեռան՝ Արագածի թիկունքում:
Շարայի անունով ամբողջ գավառը կոչվեց Շիրակ:
Շարան սերունդների հիշողության մեջ մնաց շատակերի իր համբավով: Ժողովրդի մեջ դարեր շարունակ ասել են. «Դու Շարայի որկորն ունես, բայց մենք
Շիրակի ամբարները չունենք»:
Մի եզակի ածական ևս պահպանվել է Շարայի համար՝ հոլովածին, այսինքն՝ բազմազավակ։
Լ. Միրիջանյան
Հայկյաններ

7 դեկտեմբերի, 1988թ.

Սպարապետ ✊🏻

Մեծ հոգիները տանջվում են լռության մեջ...
***
Որքա՜ն շատ են ճշմարտության թշնամիները։
Սարսռում է հոգիս,
Լույսն, ավա՜ղ, սկսել են խեղդել կույր չղջիկները...
***
Արդարացիության չափանիշ չի կարող լինել ձայների մեծամասությունը...

✍️ Յոհան Ֆրիդրիխ Շիլլեր
📸 Նորավանք