کتیبه های پارتی_پهلوی اشکانی.(شماره ۸)
#اشکانی
#کتیبه
#ایرانشناسی
۹)آثار دورا اُروپوس:

در میان آثار کشف شده در شهر دورا (دوراُروپوس) در ساحل رودخانه فرات،در سوریه کنونی، نزدیک مرز عراق، علاوه بر آثار فارسی میانه، آثاری نیز به پارتی پیدا شده است بر چند دیوار نگاره، نوشته های روی سفال شامل فهرستی از نام های اشخاص و نامه ای بر روی تکه ای پوست. یکی از دیوار نگاره ها تاریخ سلوکی دارد که معادل ۲۱۱ و ۲۱۲ میلادی است.اما بیشتر این آثار متعلق به زمانی است که سپاهیان ایران این شهر را در ۲۵۲/۳ تسخیر کردند. (ص.۷۸_۷۹)

مأخذ: تفضلی،احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش دکتر ژاله آموزگار. نشر سخن. چاپ دوم. سال ۱۳۷۷
@atorabanorg

کتیبه های پارتی_پهلوی اشکانی.(شماره ۹)
#اشکانی
#کتیبه
#ایرانشناسی
۱۰)سکه ها:

شاهان اشکانی تا مدت ها نام خود را بر روی سکه ها به یونانی می نوشتند و کلمه فیلهِلِن (دوستان یونان) به یونانی روی آنها دیده می شود و گاهی کلماتی نیز به خط پارتی به چشم می خورد. اما از حدود نیمه قرن اول میلادی (از زمان بلاش اول، حدود ۵۱ تا حدود ۸۰ _ ۷۶ م) زبان و خط پارتی به کار رفته است. در ابتدا، نوشته های پارتیِ سکه ها شامل صورت خلاصه شده نام شاه بوده مانند《ول》(به جای ولگلش=بلاش) و بعد در ثلث دوم قرن دوم میلادی نوشته ها مفصل تر می شود و نام شاه به صورت کامل ذکر می گردد. در روی سکه های مسیِ شاهان محلی ایلام (جنوب شرقی خوزستان) در قرن اول و دوم میلادی نیز ظاهرا نوشته های پارتی دیده می شود. مهرهایی نیز به خط پارتی در دست است. این مهرها احتمالا متعلق به اواخر دوره اشکانی و اوایل دوره ساسانی است. (ص ۷۹)

مأخذ: تفضلی،احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش دکتر ژاله آموزگار. نشر سخن. چاپ دوم. سال ۱۳۷۷
@atorabanorg

اهمیت کتیبه های فارسی باستان از نظر تاریخی و زبان شناسی
#کتیبه
#ایرانشناسی
کتیبه های فارسی باستان به خط میخی از نظر تاریخی و زبان شناسی اسناد بسیار پر ارزشی به شمار می روند ولی از جهت ادبی از اهمیت اندکی برخوردارند. در این کتیبه ها جملات غالباً کوتاه و موجز و ساده اند و عیناً در قسمت های مختلف همان کتیبه با کتیبه های دیگر تکرار می شوند و کتیبه های پس از داریوش غالباً استنساخ گونه یا اتقاطی از کتیبه های این پادشاه است. کتیبه های فارسی باستان طبعاً از تخیلات ادبی و صور خیال عاری است.کتیبه های داريوش قدیمی ترین اسناد مكتوب ایرانی است که در زمان تالیف به نگارش در آمده است. این کتیبه ها، بجز برخی از کتیبه های کوتاهی که در بعضی ساختمان ها به عنوان یادبود بنای آن نگاشته شده، از نظر ساختمان و محتوا دارای سبک خاصی است. نخست مقدمه ای آمده است، پس از آن موضوع اصلی کتیبه و سپس خاتمه. (ص.۲۸ _ ۲۹)

مأخذ: تفضلی،احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به کوشش دکتر ژاله آموزگار. نشر سخن. چاپ دوم. سال ۱۳۷۷
@atorabanorg

تاریخچه‌ی مکتبِ ایرانشناسیِ روسیه
#زبانشناسی
#فارسی
#ایرانشناسی
دانشمندانِ روسی و لهستانی به‌ویژه در دانشگاه‌های سنت پترزبورگ، غازان، ویلنا و کراکو به تحقیقاتِ عمیقی درباره‌ی متونِ فارسی در دورانِ اسلامی پرداخته‌اند و توجه به زبان‌های عربی، ترکی و فارسی که زبان‌های سرزمین‌های اسلامی محسوب می‌شوند، به‌خصوص در لهستان منجر به ایجادِ《مکتبِ فقه اللغه زبان‌های شرقی》(عربی، ترکی، فارسی)شد که معروف‌ترین محققانِ آن از جمله کووالسکی(۱)، سکووسکی(۲)، ماخالسکی و غیره است.
محققان روسی به دلیلِ گسترشِ دامنه‌ی قلمروِ روسیه در مرزهای جنوبی در قرنِ نوزدهم میلادی، مطالعه درباره‌ی قفقاز، ایران، افغانستان و آسیای مرکزی را افزایش دادند که نتیجه‌ی آن، تحولی در مطالعاتِ تاریخیِ این نواحی و به‌ویژه سرزمینِ ایران شد. واسیلی ولادیمیر(ویلهلم)بارتولد(۳)را باید آغازگرِ تحقیقاتِ تاریخی با بینشِ جدید دانست. وی ضمنِ مطالعه درباره‌ی مسائلِ تاریخی، مباحثِ جغرافیایی، امورِ اقتصادی و مطالعاتِ مهمِ جامعه‌شناسی را نیز در مدنظر داشت و مسیرِ جدیدی را در تحقیقاتِ تاریخی به آیندگان شناساند. پژوهش‌های بارتولد، نه فقط منطقه‌ی ایران، بلکه جهانِ اسلام را دربرگرفته است. کتابِ بارتولد درباره‌ی جغرافیای تاریخیِ ایران، نشانه‌ی پیشگامیِ او در این زمینه است.

خانیکوف(۴)را باید پیشگامِ تحقیقاتِ《سندشناسی》و پژوهش در مدارکِ تاریخی دانست. وی ضمنِ بررسیِ مسائلِ تاریخی، اهمیتِ اسناد را در مطالعاتِ ایرانشناسی و در راستای اعتبارِ نوشته‌های تاریخی و متونِ دیوانی نشان داد. خانیکوف در اصلِ شرق‌شناس بود و سفرِ او به آسیای مرکزی و جمع‌آوریِ نسخه‌های خطی و مدارکِ تاریخی، سبب شد که اطلاعاتِ ارزشمندی از نواحیِ آسیای مرکزی و به‌ویژه《خان‌نشین بخارا》که تحتِ تاثیرِ فرهنگِ ایرانی بود، کسب کند. آشناییِ خانیکوف با آن مناطق و ساکنانش، اعتبارِ قابلِ توجهی به نوشته‌ها و آثارِ او داده است.
چندین محققِ دیگرِ روسی نیز در قرنِ نوزدهمِ میلادی به روندِ《مکتبِ تاریخی》سرعت بخشیدند که می‌توان به دورن(۵)محققِ آلمانی‌الاصل اشاره کرد که تحقیقاتِ او در منطقه‌ی شمالیِ ایران و به‌خصوص دریای خزر شهرتِ زیادی دارد. کتابِ کاسپیا از دورن(سنت پترزبورگ ۱۸۷۷ م)درباره‌ی جغرافیای تاریخیِ دریای خزر، هنوز هم پس از گذشتِ بیش از یک قرن، کم‌نظیر است.

مینورسکی(۶)محققِ روسی‌الاصلِ ساکنِ انگلستان را به‌ویژه باید یادآور شد زیرا تحقیقاتِ او در مطالعاتِ ایرانشناسی، سببِ ایجادِ پلی ارتباطی بینِ مسائلِ تاریخی و جغرافیایی شد. توضیحات و تعلیقاتِ مینورسکی بر نسخه‌ی خطی حدود العالم من المشرق الی المغرب بازگو کننده‌ی مقامِ علمی و روشِ تحقیقِ او در زمینه‌ی جغرافیاییِ تاریخیِ ایران است. از محققانِ قرنِ بیستمِ میلادی، به‌ویژه ایلیا پطروشفسکی(۷)را باید نام برد که در دانشگاهِ سنت پترزبورگ تحقیقاتِ گرانبهایی درباره‌ی تاریخ و فرهنگِ ایران و تاریخِ اسلام برجای گذاشته است. علاوه بر آن پژوهشگرانی مانندِ ایوانف(۸)، استرووا(۹)عمری را در تحقیقاتِ تاریخی و مطالعاتِ ایرانشناسی به سر بردند و آثارِ متعددِ قابلِ توجهی انتشار دادند.(ج ۱_ص ۴۳_۴۱)

یادداشت‌ها:
1. T. Kowalski
2. J. Sekowski
3. V. V. Barthold
4. Khanykov
5. Dorn
6. V. Minorsky
7. I. P. Petrushevski
8. M. S. Ivanof
9. L. A. Stroeva

مأخذ: میراحمدی.مریم، تاریخ تحولات ایران شناسی، تهران، طهوری، چاپ اول ۱۳۸۹
@atorabanorg

انجمن فرهنگی افراز با همکاری انجمن علمی دانشجویان تاریخ دانشگاه تهران به مناسبت بیست‌و‌یکم آذر برگزار می‌کند:
همایش «سالروز نجات آذربایجان؛ روز گریز اهریمن»
با حضور دکتر اصغر دادبه، دکتر عطاءالله عبدی، ناصر همرنگ و احسان هوشمند

زمان: سه‌شنبه، 19 آذرماه 1398، ساعت 16 تا 19
مکان: دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، طبقه چهارم، تالار کمال

#سالروز_نجات_آذربایجان
#بیست_و_یکم_آذر
#انجمن_علمی_دانشجویان_تاریخ_دانشگاه_تهران
#انجمن_فرهنگی_افراز
@Dosuyecaspian

پیرامون حوادث ۲۱ آذر ۱۳۲۴(مصاحبه با استاد ابوالحسن خان اقبال آذر در صد سالگی)
#فیلم
#آذربایگان
#ایرانشناسی
آنجا که بیگانه پرستان باید از شرم آب شوند
@atorabanorg

تو را ای میهن ای ایران دوست دارم
#ترانه
#ایرانشناسی
تصنیف بسیار زیبا با صدای سالار عقیلی
@atorabanorg

خاک مهر آیین
#ترانه
#ایرانشناسی
سرودی بسیار زیبا با صدای وحید تاج  با هم‌آوازی «گروه آوازی تهران»
@atorabanorg

تفکیک آذربایجان و آران
#آذربایگان
#ایرانشناسی
...مواضع الکاء دزمار در کنار رود ارس بر جانب جنوبی واقع شده، وارد گشته سه روز در آنجا توقف نمودند و این هر دو موضع دو قلعه ایست از قطعات ریاض جنان که باغات آن به هم پیوسته اقسام میوه ها به تخصیص انار شیرین که ارباب ذایقه و تمیز بر انار یزد و ابرقوه و شاهوار و ساوه و قم ترجیح می دهند و الحق جای آن دارد و اقسام انگورهای نازک لطیف الوان در آنجا خوب می باشد و در آن موسم میوه دربار و بسیار بود خصوصا انار که آن مقدار به حاصل می آید که به تمامی بلاد و قصبات آذربایجان و شیروان و آران و گرجستان نقل می نمایند...(ص ۱۲۴۲)

مأخذ: بیک منشی، اسکندر. تاریخ عالم آرای عباسی. ج ۲. تصحیح محمد اسماعیل رضوانی. تهران. دنیای کتاب‌ چاپ اول. سال ۱۳۷۷
@atorabanorg

۲۱ آذر، روز نجات آذربایجان از چنگال بیگانگان و خودفروختگان فرخنده و همایون باد.
@atorabanorg

پایگاه میراث جهانی تخت جمشید به مناسبت هفته پژوهش برگزار می کند:

نمایشگاه دستاوردهای علمي- پژوهشی پایگاه میراث جهانی تخت جمشید از تاریخ ۲۴ تا ۲۸ آذرماه در محل سالن گیت ورودی تخت جمشید

برگزاری نشست علمي- تخصصی
زمان: ۲۵ آذرماه ۱۳۹۸، ساعت ۹

مکان: سالن همایشهای گیت ورودی تخت جمشید
ورود برای عموم علاقه مندان آزاد است.
@atorabanorg

مردم شهر دست از سر خوردن همديگر برنداشتند!
#قاجار
#ایرانشناسی
مفصل اين مجمل از اين عالم معركه آراى ميدان بيان است كه محمود مردود غلزه قندهارى از سكوت طرف ثانى و از تغافل مزاجى شاه سلطان حسين مظلوم شهيد، عزيمت تسخير عراق مصمم نموده از كرمان در سنه هزار و يكصد و سى و چهار هجرى در ماه ذى قعده به محاصره صفاهان اشتغال ورزيد. و به نوعى در ضيق محصوران و انسداد طرق نافذه كوشيد كه منفذهاى خروج و دخول يكسر فرو بسته گرديد و نزول بليات قحط و غلا و شدت وبا علاوه گرديده دارالسلطنه صفاهان را كه ملقب به نصف جهان بود آينه داردشت كربلا و تيه موسى عليه السلام گرديد. و به حدى شعله جوع در كانون معده‏ ها قد برافراخت كه آدمى به خوردن لحوم همديگر گرسنه چشم و به آشاميدن خون يكديگر تشنه لب گشتند. هر قدر پادشاه فضيلت دستگاه شاه سلطان حسين مظلوم شهيد جهت معدومى اين مقدمه، سياست‏ها روا داشت و چند بار خون ريزى به وقوع آمد ليكن مردم شهر دست از سرخوردن همديگر برنداشتند. به تحقيق پيوسته كه روزى شاه سلطان حسين از براى امتناع اين فعل مذموم سه چهار كس را كه به خوردن لحم آدمى اشتغال داشتند به دست آورده از براى عبرت ديگران از پا در آورد. به مجرد آنكه جلاد از قتل آن مردگان زنده نما واپرداخت، تماشائيان حاضرالوقت از چهار سو دويده به اكل لحوم خام آن مقتولان تسلى افزاى خاطر بى‏‌قرار گرديدند. (ص ۱۶۱)

مأخذ: طهرانى، محمد شفيع. مرآت واردات. به‌تصحيح منصور صفت‏گل‏. تهران:ميراث مكتوب‏. سال ۱۳۸۳
@atorabanorg

نقشه‌ی آلبانی(آران)تا سالِ ۳۸۷
#ایرانشناسی
@atorabanorg

زبانِ آسی(آلانی، آرانی)(شماره ۱)
#زبان‌های_ایرانی
#آذربایگان
#زبانشناسی
#ایرانشناسی
اقوامِ آسی به آستی، اوزتی، اوستی(۱)هم شهرت دارند. این اقوام به‌طورِ کلی در ناحیه‌ی قفقاز و در ایالتِ خودمختارِ اوسِتیا(آستی=آسِستان)زندگی می‌کنند. بخشِ اوستیای جنوبی امروزه در گرجستان واقع شده است. کوه‌های قفقاز، عملا این دو ناحیه را از یکدیگر جدا می‌کند که بخشِ شمالی بزرگ‌ترست. در بخشِ اوستیِ شمالی، شهرِ مهمِ《ارژن کیدزه》قرار دارد که سابقا《ولادی قفقاز》خوانده می‌شد. شهر مهمِ بخشِ اوستیِ جنوبی هم《استالین ری》نامیده می‌شود.

امروزه محققان، واژه‌ی آسی یا اوستی را که نامی قفقازی است، با در نظر گرفتنِ تحولاتِ زبان‌شناسی و ریشه‌یابیِ لغت، با واژه و جزءِ《ایر》و《ایران》(۲)و لفظِ قدیمیِ《ایرستان》(سرزمینِ ایر)خویشاوند می‌دانند. اقوامِ آسی هم، همان《آلان》ها بوده‌اند که تاریخِ سرزمینِ آنان قبل از ظهورِ اسلام با سرزمینِ ایران در دورانِ هخامنشی و تسلّطِ ایرانیان بر نواحیِ گرجستان و مناطقِ مجاورِ آن در ارتباط بوده است. کلمه‌ی《آلان=اَلان》در زبانِ گرجی و نیز روسی،《یاسی، آسی》نامیده می‌شود. اقوامِ آلان از دورانِ باستان در مجاورتِ دریای سیاه، دریای آزوف و ناحیه‌ی قفقاز ساکن بوده‌اند. دانشمندان زبانِ آسی را بازمانده‌ی زبانِ قبایلِ سکاها و سرمات(سَرمت)ها می‌دانند که در همان دوران به نقطه‌ی شمالیِ قفقاز کوچ کردند.(۳)مهاجرتِ آنان به منطقه‌ی جنوبیِ جبالِ قفقاز از قرونِ چهاردهم و پانزدهمِ میلادی به عمل آمده است.(ص ۳۳۲)

یادداشت‌ها:
1. Ossete
2. ērān, āryana, ariya, iron, ir
۳. با ورودِ اسلام به منطقه‌ی قفقاز، بخشی اسلام را به تدریج پذیرا شدند که در دورانِ حکامِ شیروان گسترش یافت. ترکانِ سلجوقی سببِ کوچِ تعدادِ زیادی از ترکان به منطقه‌ی داغستان شدند و حدودِ دو قرن بر آنجا تسلّط داشتند. حمله‌ی مغولان سببِ افولِ آنان و حکومتِ جدیدِ داغستان در نواحیِ شماخی و شیروان شد. در دورانِ شیروان شاهیان، بخش‌های دیگرِ قفقاز به قلمروِ آنان اضافه شد. در عصرِ صفوی، ناحیه‌ی شیروان مجددا تحتِ اداره‌ی حکومتِ ایران درآمد. از قرنِ دهمِ هجری قمری/شانزدهمِ میلادی این منطقه بینِ ایران و عثمانی تقسیم شده است. از قرنِ دوازدهمِ ه.ق/هیجدهمِ میلادی هم به تدریج روس‌ها در این نواحی نفوذ کردند.

مأخذ: میراحمدی.مریم، تاریخ تحولات ایرانشناسی در دوران اسلامی، تهران، طهوری، چاپ اول ۱۳۹۵
@atorabanorg

زبانِ آسی(آلانی، آرانی)(شماره ۲/پایانی)
#زبان‌های_ایرانی
#آذربایگان
#زبانشناسی
#ایرانشناسی
بر اثرِ رویدادهای تاریخی و نفوذِ فرهنگِ روسی به سرزمینِ آسی‌ها در وقایعِ انقلابِ ۱۹۰۵ و ۱۹۱۷ در روسیه، سرزمینِ آسی‌ها واردِ مرحله‌ی جدیدی شد و سرانجام در ۱۹۲۰ م، به کشورِ شوروی ملحق شد و در حرکت‌های سیاسیِ سالِ ۱۹۲۹ و ۱۹۳۶ م، به دو جمهوریِ خود مختارِ《اوستیای شمالی》و《اوستیای جنوبی》تقسیم شد.

اغلبِ مردمان، مسیحیِ ارتدکس و تعدادِ کمتری مسلمانِ اهلِ تسنن‌اند که در اوستیای شمالی زندگی می‌کنند.

زبانِ آسی از دو گویشِ《ایرونی》(=گویشِ شرقی)(۱)و《دیگوری》(=گویشِ غربی)(۲)تشکیل شده است.(۳)از نظرِ زبان‌شناسی، دیگوری قدیمی‌ترست و فقط تعدادِ کمی از ساکنانِ اوستیِ جنوبی در حوالیِ《اورسدن》و《اوروخ》به آن سخن می‌گویند. شیوه‌ای از گویشِ دیگوری یا دیگورون، به نامِ《توآلی》به تدریج در گویشِ ایرونی نفوذ کرده است.

قدیمی‌ترین نوشته و آثارِ آسی،《لوحه‌ی زلنچوک》است که از قرنِ چهارم ه.ق/دهمِ م. به خطِ یونانی اما زبانِ آلانی نوشته شده است. زبانِ آسی از ۱۲۱۳ ه.ق/۱۷۹۸ م. دارای خط شد که بر پایه‌ی حروفِ مذهبیِ اسلاوی تدوین شده بود تا تبلیغاتِ مذهبی را پوشش دهد. بعدا حروفِ دیگری که جنبه‌ی مذهبی نداشت به خطِ آسی اضافه شد که در سالِ ۱۸۴۴ م. تدوین گردید.(۴)در سال‌های ۱۹۲۳ تا ۱۹۳۸ م. نیز در هر دو منطقه‌ی شمال و جنوبِ اوستی، از الفبایی بر مبنای حروفِ لاتین استفاده شد. از سالِ ۱۹۳۸ م. الفبای روسی زیربنای خطِ اوستی‌ها را تشکیل داده است. در ناحیه‌ی اوستیای جنوبی که امروزه بخشی از سرزمینِ گرجستان را شامل می‌شود، از سالِ ۱۹۳۹ م، الفبایی بر مبنای خطِ گرجی به وجود آمد. البته در همین منطقه‌ی جنوبی از الفبای روسی و خطِ سریلی هم استفاده می‌شود. محققانِ آلمانی، انگلیسی و روسی و غیره تحقیقاتِ مهمی درباره‌ی زبانِ آسی منتشر کرده‌اند.(۵)(ص ۳۳۳)

یادداشت‌ها:
1. Eroni
2. Digori
3. W. Miller-R. von Stackelberg: Fünf ossetische Erzählungen in digorischen Dialekt,... (St. Petersburg 1891); H. Vogt: "Le Système" des cas en ossète, Acta Linguistica 4. 1 (1944) P. 17f.
۴. آثارِ شاعرِ ملی و ترقی‌خواهِ اوستی یعنی《کوستا خطا گوروف》(۱۹۰۶-۱۸۵۹ م)به گویشِ دیگوری سروده می‌شد.
5. Wsewolod - Miller: Gr. Ir. Phil, Bd. I Anhang(Strassburg 1903); S. P. Hill: A grammatical Sketch of Ossetic,(Blomington 1964); E. Benveniste: Etudus sur Ia langue Ossète(Paris 1959).

مأخذ: میراحمدی.مریم، تاریخ تحولات ایرانشناسی در دوران اسلامی، تهران، طهوری، چاپ اول ۱۳۹۵
@atorabanorg

زبانِ طالشی(تالشی)
#زبان‌های_ایرانی
#آذربایگان
#زبانشناسی
#ایرانشناسی
زبانِ طالشی از گروهِ زبان‌های شمالِ غربِ ایران است و زبانِ اقوامِ نواحیِ طالش در آذربایجانِ ایران و جمهوریِ آذربایجان است. به‌طورِ کلی، طالشی‌ها را از نسلِ قبایلِ بومیِ قدیمیِ ساکنِ نواحیِ جنوبِ شرقیِ جمهوریِ آذربایجان و مناطقی مانندِ آذربایجانِ ایران می‌دانند که نماینده‌ی اخلاطِ اقوامِ قفقازی و ایرانی بوده‌اند. قلمروِ جغرافیاییِ اسکانِ این اقوام در ایران، سواحلِ غربیِ دریای مازندران و مناطقِ کوهستانی است که به‌ویژه شاملِ نواحیِ لنکران، زووند، آسترای ایران، قریه بردیگ تا کوه‌های طالش است و در نواحیِ جنوبی‌تر تا بندرِ انزلی و منطقه‌ی کپور چپال و بخشِ کوچکی از نواحیِ مجاورِ اردبیل را فرامی‌گیرد. این منطقه سابقا با اسمِ طوالش، شهرتِ بیشتری داشت.

در رویدادهای تاریخیِ ایران، منطقه‌ی طالش در قرنِ هفتم ه.ق/سیزدهم م. بر اثرِ حملاتِ مغول‌ها دچارِ دگرگونی شد. در عصرِ صفوی ابتدا آرامش به این نواحی برگشت، اما بر اثر جنگ‌های ایران و عثمانی و رقابتِ دو دولتِ بزرگِ آن زمان، به سرعت آذربایجان و در نتیجه نواحیِ طالش هم دچار آسیب شد. در قرنِ دوازدهم ه.ق/هیجدهمِ م. و در دورانِ حکومتِ افشار، این نواحی، جزوی از خاناتِ باکو، شماخی، قره‌باغ، گنجه و غیره قرار گرفت و《خاناتِ طالش》هم به رهبریِ یک حاکم تشکیل یافت. بینِ این نواحی《خان‌نشین》برخورد و رقابت کماکان وجود داشت تا در سال‌های ۲۸-۱۲۲۰ ه.ق/۱۳-۱۸۰۵ م، تعدادی از این خانات به حکومتِ روسیه واگذار شد و سرانجام با عهدنامه‌ی گلستان ۱۲۲۸ ه.ق/۱۸۱۳ م، بخشِ وسیعی از این منطقه تحتِ تسلطِ روسیه درآمد. با این زمینه‌ی تاریخی امروزه مناطقِ طالشی‌نشین و طالشی‌زبان در مناطقِ کوچک‌تری اسکان دارند و عملا بینِ چند کشور تقسیم شده‌اند.

از ادبیاتِ طالشی، تحقیقاتِ کمی در دسترس است، اما قدیمی‌ترین اثر از زبان و ادبیاتِ طالشی، اشعاری دوبیتی ای قرنِ دهمِ ه.ق/شانزدهمِ م. در نواحیِ اردبیل که به نوعی به گویشِ طالشی تعلق دارد و به طالشیِ امروزه‌ی آن ناحیه بسیار نزدیک است. برخی از دانشمندانِ آلمانی و روسی از قرنِ نوزدهمِ میلادی به گردآوریِ ویژگی‌های زبانِ طالشی پرداخته‌اند.

اقوامِ طالشیِ امروزی، کمتر به زبانِ مادری و بیشتر به زبان‌های روسی و ترکی و در ایران به آذری تکلم می‌کنند. طالشی‌های جمهوریِ آذربایجان اهلِ تسنن‌ و آذربایجانِ ایران، اغلب پیرو تشیع‌اند.

از نظرِ زبان‌شناسی، زبانِ طالشی متشکل از دو نظامِ زبانیِ قدیم مانندِ صرفِ اسامی، به‌ویژه در حالتِ مفعولی و نظامِ زبانیِ جدید مثلِ حروفِ اضافه در جملات است. افعال در هر دو نظامِ دستوری، در حالاتِ صرفِ فعلِ ماضی(افعالِ لازم و متعددی)، دارای ویژگی‌های خاصی است. در صرفِ افعالِ ماضی_فقط در حالتِ غیرِفاعلی_زبانِ طالشی، به کُردی و پشتو شباهت دارد، اما به‌طورِ کلی، خودِ زبان، دارای خصوصیاتِ مستقلی است.

خط و پیداییِ آن برای زبانِ طالشی از سالِ ۱۹۳۰ م. با تغییراتِ منطقه‌ای صورت گرفته است و با وجودِ عدمِ موفقیتِ چشمگیرِ آن به‌وسیله‌ی زبان‌های حکومتی، تحقیقاتی از جانبِ زبان‌شناسان و مورّخانی مانندِ میلر و دُرن به عمل آمده که به روسی و آلمانی است.(۱)(ص ۳۳۹_۳۳۸)

یادداشت:
1. B. V. Miller: Talyšskij Jazyk(Moscow 1959); B. Dorn: Beiträge zur Kenntnis der iranischen Sprache...(Petersburg 1860-66).

مأخذ: میراحمدی.مریم، تاریخ تحولات ایرانشناسی در دوران اسلامی، تهران، طهوری، چاپ اول ۱۳۹۵
@atorabanorg

شب دکتر محمود افشار
#ایرانشناسی
با سخنرانی:
ژاله آموزگار
ناصر تکمیل همایون
میلاد عظیمی
علی دهباشی
به همراه نمایش فیلم مستند 《وقف، سنت پویا》به کارگردانی کیوان کیانی

پنجشنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۸، ساعت ۵ بعد از ظهر

خیابان ولی عصر، سه راه زعفرانیه، خیابان عارف نصب، شماره ۱۲، باغ موقوفات دکتر محمود افشار، کانون زبان فارسی

@atorabanorg