Земля
4. Русские переселенцы любят метить земли, которые они оккупировали крестами, которые они ставят в самых красивых башкирских местах, вдоль дорог, на скалах, в горах, возле родников. Поставив крест и не спросив разрешения у башкир, русские таким образом всем говорят, что теперь это наша земля. А если ты попробуешь его убрать, то они тут же поднимут крик, что башкиры ущемляют их веру. Все эти незаконные культовые сооружения рано или поздно будут убраны, потому что без согласия башкир, на их земле ничего стоять не должно.

Ер

4. Урыҫ килмешәктәре баҫып алған ерҙәрҙе үҙ биләмәләрендәй күреп, иң матур ерҙәребеҙҙә, юл сатында, тауҙарҙа, шишмәләр янында тәреләр ҡуйырға ярата. Шулай тәре ҡуйып, башҡорттарҙан рөхсәт һорамай, "был — беҙҙең ер!" тип иғлан итәләр. Әгәр шул тәреләрҙе алып ташлайым тиһәң, бар донъяға "башҡорттар дингә һөжүм итә!" тип оран һалалар. Киләсәктә законһыҙ рәүештә ҡуйылған тәреләр һәм ғибәҙәт урындары бөтөрөләсәк! Сөнки башҡорттар рөхсәт итмәгән урында бер ниндәй ҙә сит атрибут торорға тейеш түгел!

Ер
5. Башҡорт ере шул тиклем бай һәм матур, шуға ла, быуаттар дауамында төрлө яуыз ниәтле кешеләр көс йәки алдау менән башҡорт ерҙәрен тартып алырға тырышҡан. Бөгөнгө көндә башҡорттарҙа Башкорт Иленең ерҙәренең бәләкәй өлөшө генә ҡалған, ләкин шуларҙы ла беҙҙең ҡулдан тартып алырға тырышалар — намыҫын һатҡан башҡорт түрәләрен йәки депутаттарын һатып алып, башҡорт ерҙәрен сит кешеләр ҡулына тапшырыу тураһында ҡултамғалар ҡуйҙырталар. Айырыуса был проблема Урал арьяғында киҫкен тора. Башҡорттарҙың үҙ ерҙәрен һатырға хоҡуғы юҡ, сөнки был ерҙәр өсөн ата-бабаларыбыҙ ҡаны түгелгән. Был ерҙе беҙ тулыҡынса һаҡларға һәм бөтөн килеш үҙ вариҫтарыбыҙға тапшырырға бурыслыбыҙ. Хәҙер үк ундай миҫалдар бар — 100% башҡорттар йәшәгән, тәбиғәте бик матур урынға урынлашҡан ауылдарға урыҫ ғаиләләре килеп йорт һатып ала һәм унда төпләнә. Улар башҡорт мөхитенә яраҡлашырға теләмәй, һәм үҙҙәре менән тик урыҫса ғына һөйләшеүҙе талап итә. Артабан улар үҙ туғандарын саҡыра башлай һәм уларға эргәлә йорт эҙләй. Һуңынан, улар һатлыҡ урындағы хакимәт аша башҡорт ауылында сиркәү төҙөү рөхсәтен ала. Ошо рәүешле башҡорт ауылы әкренләп урыҫ ауылына әйләнә башлай. Был урыҫтар үҙҙәренең башҡорттар йәшәгән ерҙә йәшәгәнен аңлаһын өсөн, башҡорттар улар менән аралашҡанда урыҫсаға күсергә тейеш түгел, әгәр урыҫса һөйләшә башлайҙар икән — яуап бирмәйенсә, иғтибарһыҙ ҡалдырырға кәрәк. Башҡорт ерҙәрен ситтәргә һатыусы йәки бүләк итеүселәр башҡорт халҡы тарафынан асыҡтан-асыҡ ғәйепләнеп, хур ителергә тейеш. Әгәр ҙә улар тыңламай, һәм еребеҙҙе юҡҡа сығарыуҙы дауам итә икән — ундайҙарҙы фәһем өсөн язаға тарттырыу мотлаҡ.

Земля
5. Башкирская земля настолько богатая и красивая, что веками различные проходимцы старались силой или обманом отобрать земли башкир. Сегодня у башкир осталась малая часть всех земель Башкорт Иле, но и их хотят у нас забрать, подкупая продажных башкирских чиновников или депутатов, которые подписывают передачу башкирских земель в чужие руки. Особенно остро стоит проблема распродажи башкирских земель в Зауралье. Башкиры не имеют право распродавать свои земли, за которые наши предки проливали кровь. Эту землю мы обязаны передать своим потомкам в целости и сохранности. Уже сейчас есть примеры, когда в 100% башкирском ауле которое расположено в очень живописном месте, русские семьи покупают дома и заселяются в них. Они не хотят интегрироваться в башкирскую среду и требуют, чтобы с ними разговаривали исключительно на русском языке. Затем они начинают звать своих родственников и подыскивают им дома рядом с собой. Затем они через продажную местную власть получают разрешение на строительство церкви в башкирской деревне. Так башкирское село постепенно начинает превращаться в русское. Для того, чтобы эти русские понимали, что они живут среди башкирского населения, башкиры не должны в общении с ними переходить на русский язык, если с ними заговаривают на русском языке, то необходимо просто игнорировать. Те башкиры, которые продают или дарят башкирскую землю чужакам, должны подвергаться открытому осуждению со стороны башкирского народа. Если они не прислушаются и не поймут, что нельзя разбазаривать нашу землю, то их надо показательно наказывать.

Ер.
6. Стратегик бурысыбыҙ – Ҡаҙағстан сигенә барып етеү тураһында оноторға ярамай. Бының өсөн башҡорт бар көсөн, ныҡышмалылығын, йоғонтоһон ҡулланыу мөһим. Быуаттар буйы дауам иткәнсә, башҡорттар - ҡаҙаҡтар менән сиктәш булырға тейеш. Ҡаҙағстан менән сиккә сығыу мөмкинлеге булмаһа, беҙҙең геосәйәси позициябыҙ һәр ваҡыт хәүеф аҫтында буласаҡ.

Земля.
6. Нельзя забывать о нашей стратегической задачи – выйти к границам с Казахстаном. Для этого башкиры должны приложить все свои силы, упорство и влияние. Башкиры должны граничить с казахами как это было веками. Без выхода на границу с Казахстаном наше геополитическое положение будет всегда уязвимое.

Ер.
7. Башҡортостан территорияһында Белорет, Күмертау, Бөрө, Благовещен кеүек урыҫ ҡала анклавтары бар, унда урыҫ халҡы тығыҙ йәшәй. Был ҡалаларға башҡорт етәкселәрен билдәләү кәрәк, улар үҙҙәренең әкренләп эш итеүе менән унда башҡорттарҙы урынлаштырасаҡ һәм шуның менән урыҫ халҡын кәметеп, башҡорт ҡалаларына әйләндерәсәк. Башҡорттарҙы бөтә етәксе вазифаларға ҡуйырға һәм үҙҙәренекеләрҙе күтәрергә, ә урыҫтарҙы вазифаһынан төшөрөргә йәки эштән бушатырға кәрәк. Бигерәк тә, географик үҙенсәлектәренә бәйле, Күмертау һәм Белорет ҡалаларына иғтибар биреү мөһим.

Земля.

7. На территории Башкортостана есть русские городские анклавы такие как Белорецк, Кумертау, Бирск и Благовещенск, где компактно проживает русское население. Необходимо устанавливать руководителей этих городов башкир по национальности, которые своими постепенными действиями будут заселять туда башкир и тем самым размывать русское население и превращать их в башкирские города. На все руководящие посты надо ставить башкир и продвигать своих, а русских понижать в должности или увольнять. Особенно необходимо уделить внимание городам Кумертау и Белорецку, ввиду их географических особенностей.

Ер
8. Бөгөнгө көндә башҡорттар Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә һәм хатта Башҡортостан тышында йәшәй. Иң тәүҙә Һамар, Һарытау, Ҡурған өлкәләрен, Пермь крайын, Свердловск һәм башҡа яҡтарҙы иҫкә алайыҡ. Элекке заманда был ерҙәр башҡорттоҡо булған, әлбиттә, тик колониялаштырыу һөҙөмтәһендә улар халҡыбыҙҙан тартып алынған. Әле лә был төбәктәрҙә меңдәрсә башҡорт йәшәй. Ләкин улар урыҫ тәьҫире менән йылдан-йыл ассимиляцияға һәм "эреүгә" дусар. Һуңғы йәниҫәп был төбәк башҡорттарының өҙлөкһөҙ кәмеүен күрһәтә. Яҡын киләсәктә беҙ был ерҙәрҙе ҡайтара алмаҫбыҙ тип таныр кәрәк. Тимәк, унда йәшәүсе башҡорттарҙы юғалтыуыбыҙ бар. Шуға ул милләттәштәребеҙҙе Башҡортостан еренә ҡайтарыу буйынса репатриация программаһын башҡарыу мөһим. Был төбәктәрҙә йәшәүсе башҡорттарға үҙ-үҙҙәрен юғалтмаҫ өсөн Башҡортостанға күсеү кәрәклеге аңлатылырға тейеш. Республика кимәлендә махсус программаның эшләүе мөһим: йорт өсөн ер бүлеү, йәшәү өсөн субсидиялар һәм башҡаһы. Төньяҡ төбәктәрҙә йәшәүсе башҡорттар тураһында ла айырым әйтеп үтәйек. Уларҙың күбе шул яҡтарға эш эҙләп киткән дә шунда төпләнгән. Ләкин Рәсәйҙә нефть сығарыу кәмеп иҡтисади хәл бөлгән һайын, был төбәктәрҙә йәшәү кимәле лә төшәсәк. Шуға төньяҡтарҙа йәшәүсе башҡорттар хәҙер үк үҙ милкен, фатирҙарын мөмкин ҡәҙәр ҡыйбатыраҡ һатып, Башҡортостанға ҡайтыу яғын ҡараһын. Был йәһәттән дә аңлатыу һәм күндереү эшен алып барайыҡ.

Земля.
8. Башкиры сегодня расселены в разных регионах России далеко от Башкортостана. В первую очередь здесь пойдет речь о башкирах Самарской, Саратовской, Курганской областей, Пермского края, Свердловской области. Когда-то эти земли были башкирскими, но вследствие колонизации у нашего народа эти земли забрали. Сейчас там продолжает жить несколько десятков тысяч башкир. Из-за того, что они проживают в окружении русского народа, они неуклонно ассимилируются из года в год. Последние переписи показывают неуклонный темп снижения численности башкир в этих областях. Надо признать, что мы в ближайшем будущем не можем вернуть эти башкирские земли обратно, но можно с уверенностью сказать, что мы очень скоро потеряем тех башкир, которые их населяют. Поэтому необходима программа репатриации (переселения) башкир на территорию Башкортостана. Необходимо объяснять башкирам этих областей, что им необходимо переехать жить в Башкортостан если они не хотят в самом скором времени превратиться в русских. Должна быть разработана республиканская программа, с предоставлением земли для строительства и выделении льготных субсидий, чтобы они смогли начать новую жизнь на башкирской земле. Отдельно надо сказать о башкирах, живущих в регионах Севера. В основном это те башкиры, которые уехали на заработки в эти регионы и остались там жить. С падением добычи нефти в этих регионах и ухудшении экономики в России, несомненно, будет снижаться и уровень жизни. Уже сейчас башкирам, живущим в этих регионах, надо позаботиться о том, чтобы успеть продать свои квартиры за более менее приемлемую цену и вернуться в Башкортостан. С ними также необходимо проводить разъяснительную работу на эти темы.

Ер.
9. Урал аръяғы бөгөн башҡорт халҡының йәшәү сығанағы булып тора. Нәҡ шунда башҡорт милләтенең иң пассионар өлөшө тупланған. Нәҡ Урал аръяғында башҡорт халҡының традициялары һаҡланған, нәҡ шунда тәбиғи ресурстарға иң бай ерҙәр урынлашҡан. Иң күркәм тәбиғәт мөйөштәре лә нәҡ шунда. Киләсәктә, Ер шарында эсәр һыу, тере урман, гүзәл тәбиғәт мәсьәләһе киҫкенләшкән осраҡта, башҡорттар, ошондай байлыҡтарға эйә булып, башҡа халыҡтар менән сағыштырғанда өҫтөнлөккә эйә буласаҡ. Шуға күрә, Урал аръяғын башҡорт халҡының йәшәү нигеҙе булараҡ һаҡлап ҡалыу - башҡорт халҡының төп стратегик маҡсаты.

Земля.
9. Зауралье сегодня является источником жизни башкирского народа. Именно там сконцентрирована наиболее пассионарная часть башкирской нации. Именно в Зауралье сохраняются еще традиции башкирского народа, именно там расположены наиболее богатые на природные ресурсы земли. Именно там наиболее красивые природные места. В будущем, когда на планете встанет остро вопрос питьевой воды, живого леса, красивой природы, башкиры, обладая такими ресурсами, будут иметь преимущества перед другими народами. Поэтому основная стратегическая задача башкирского народа сохранить Зауралье как основу жизни для башкирского населения.

Ер.

10. Башҡорттар үҙ ерҙәренә бик һаҡсыл ҡарарға, уны бысратмаҫҡа һәм башҡаларҙың бысратыуына ла юл ҡуймаҫҡа тейеш. Башҡалар башҡорттарҙың үҙ ерен һөйөүен, һаҡсыл ҡарашын күреп, үҙҙәре лә шулай эшләйәсәк. Әгәр башҡорттарға ла, Башҡортостан Республикаһына ла файҙа булмаясаҡ икән, башҡорттар үҙ ерҙәренең тәбиғи ресурстарын ҡулланыу тырышлыҡтарына мөмкин тиклем ҡаршылыҡ күрһәтергә тейеш. Башҡорттар был табыштың ҙур өлөшөн алған, эш алып барған компания урындағы инфраструктураға (ауыруханалар, мәктәптәр, балалар баҡсалары төҙөү, юлдар һалыу, газ үткәреү һ.б.) инвестиция яһаған, был предприятиела урындағы халыҡ өсөн эш урындары булдырылған, һәм эш тамамланғандан һуң ер тергеҙелгән, тәбиғәт имен һәм һаҡланған килеш ҡалған осраҡта ғына башҡорттар дөйөм ҡарар менән был эшкә рөхсәт бирергә мөмкин.

Земля.

10. Башкиры должны очень бережно относиться к своей земле, не засорять ее и не давать другим этого делать. Когда другие увидят, что башкиры очень трепетно относятся к своей земле, они тоже начнут это делать. Башкиры должны максимально препятствовать попыткам разработать наши земли под природные ресурсы, если самим башкирам и в целом Республике Башкортостан от этой разработки не будет никакой пользы. Только если башкиры получать часть доходов от этой разработки, если компания, которая ведет разработку, будет вкладываться в местную инфраструктуру (строительство больниц, школ, детских садов, строительство дорог, газификация и т. д.), если на этом предприятии будут рабочие места для местных, если после разработки будет совершена рекультивация и природа останется в целости и сохранности, только тогда общим решением башкиры могут дать согласие на разработку.

Ер. 11. Күп тә үтмәҫ, Ер шарында эсәр һыуға ҡытлыҡ көсәйәсәк. Миллионлаған кеше таҙа һыу ҡалған ерҙәргә күсә башлаясаҡ. Башҡортостан ер өҫтөндәге лә, ер аҫтындағы ла ҙур һыу запастарына эйә. Таҙа һыу булыуы — башҡорт халҡының киләсәге өсөн стратегик әһәмиәткә эйә, һәм был фактор уға ҙур өҫтөнлөктәр бирәсәк.

Земля. 11. В скором времени на планете Земля начнется ощущаться острая нехватка пресной питьевой воды. Начнутся эмиграции миллионов людей на те территории, где пресная вода осталась. Башкортостан обладает запасами воды как на поверхности, так и огромными подземными запасами. Фактор наличия пресной воды будет играть стратегически важную роль в будущем башкирского народа, который даст ему значительные преимущества.

Ер. 12. Башҡорттар үҙ мәнфәғәттәрендә башҡорт ерен мөмкин тиклем тулы ҡеүәтенә ҡулланырға тейеш. Иген үҫтереү, мал аҫрау, умартасылыҡ, балыҡсылыҡ, туризм менән шөғөлләнергә кәрәк. Әгәр беҙ үҙебеҙ был эштәрҙе башҡармаһаҡ, уны башҡалар эшләр, һәм ахыр сиктә улар беҙҙең еребеҙгә хужа булыр.

Земля. 12. Башкиры должны максимально использовать свою башкирскую землю под свои нужды. Заниматься сельским хозяйством, пасти скот, заниматься пчеловодством, рыборазведением, туризмом и т.д. Если мы не будем этим заниматься, то за нас это будут делать другие, которые в итоге и станут хозяевами на нашей земле.

Ғаилә

1. Башҡорт халҡын һаҡлап ҡалыу һәм ассимиляциянан ҡотолоу өсөн башҡорт ғаиләләрен булдырыу мотлаҡ. Башҡорт ирҙәре башҡорт ҡыҙҙарына өйләнергә, ә башҡорт ҡыҙҙары башҡорт егеттәренә кейәүгә сығырға тырышырға тейеш. Ғаиләлә 3–4 һәм унан да күберәк бала булыуы хуплана. Ғаиләләрҙе иртә — 18 йәштән үк ҡороу хәйерле, сөнки 35 йәшкә тиклем ғаиләлә 5 һәм унан да күберәк бала тыуырға мөмкин. Беҙҙең һаныбыҙ — беҙҙең ҡотҡарыусы көсөбөҙ икәнен аңларға тейешбеҙ. Ни өсөн тап 4 һәм унан күберәк бала? Сөнки ике бала тыуҙырып, һеҙ ата менән әсәнең һанын ғына тултыраһығыҙ. Өсөнсө бала — бәләкәй генә үҫеш, ә төрлө фажиғәләр, һуғыштар, авариялар, сирҙәр арҡаһында кеше үлеме күп булғанға күрә, тыуғандар менән үлгәндәр һаны бер тирәлә ҡала. Дүртенсе бала тыуғас ҡына башҡорттар араһында тотороҡло үҫеш башлана. Әгәр башҡорт ғаиләһе ике бала менән генә сикләнһә — үҫеш булмаясаҡ, ә бер бала ғына булһа — был инде башҡорт халҡы өсөн юғалтыу.

Семья

1. Чтобы сохранить башкирский народ и избежать ассимиляции, необходимо создавать башкирские семьи. Башкиры должны стараться брать в жен башкирок, а башкирки выбирать в мужья башкир. Желательно, чтобы в семье было от 3–4 детей и выше. Желательно создавать семьи в раннем возрасте 18+, чтобы к 35 годам в семье было 5 детей и более. Мы должны понимать, что наша численность – наше спасение. Почему именно 4 ребенка и более? Потому что, родив двух детей, вы восполняете численность в башкирском народе за мать и отца, третий ребенок — это уже незначительный прирост, но учитывая высокую смертность людей от различных несчастных случаев, войн, аварий, болезней и т. д., то баланс родившихся и умерших остается практически равный. И только с рождением четвертого ребенка рост в башкирском народе становится уверенным. Если же башкирская семья остановится на двух детях, то прироста не будет, а родив одного ребенка, то это уже минус для башкирского народа.

Ғаилә 2. Күптәр: «Бөгөнгө заманда күп бала тәрбиәләүе ауыр», — тиер. Эйе, еңелдән түгел, әммә әйҙәгеҙ, ата-бабаларыбыҙҙы, олатай-өләсәйҙәребеҙҙе иҫкә төшөрәйек. Улар беҙгә ҡарағанда күпкә ауыр шарттарҙа йәшәһә лә, ғаиләлә 5-тән алып 10-ға тиклем, хатта унан да күберәк бала булған. Бының тураһында билдәле башҡорт мәҡәле бар: «Һәр бала үҙенең ризығы менән тыуа». Шуға күрә балаларығыҙ өсөн борсолмағыҙ — улар үҙ юлын табасаҡ.

Миҫал итеп ҡаҙаҡтарҙы алырға була. 1991 йылда, бәйһезлек алғанда, ҡаҙаҡтар ил халҡының ни бары 39% тәшкил итә ине, ә рус телле халыҡ (рус, украин, немец, грек) 51% булды. Әммә ҡаҙаҡтар хәлде үҙгәртә алды һәм бөгөн республикала уларҙың өлөшө 70%-ҡа етте, һәм уларҙың һаны арта бара. Бөгөн ҡаҙаҡтар үҙ ерҙәренең хужаһы икәнен бер кем дә шик аҫтына алмай. Был бөтә донъя тарафынан таныла. Ошондай хәлгә башҡорттар ҙа өлгәшергә тейеш, юғиһә беҙ тик республиканы ғына түгел, ә үҙебеҙҙе лә айырым халыҡ булараҡ юғалтасаҡбыҙ.