Башҡорт теле – Telegram
Башҡорт теле
250 subscribers
23 photos
6 videos
11 links
Download Telegram
Ер.
7. Башҡортостан территорияһында Белорет, Күмертау, Бөрө, Благовещен кеүек урыҫ ҡала анклавтары бар, унда урыҫ халҡы тығыҙ йәшәй. Был ҡалаларға башҡорт етәкселәрен билдәләү кәрәк, улар үҙҙәренең әкренләп эш итеүе менән унда башҡорттарҙы урынлаштырасаҡ һәм шуның менән урыҫ халҡын кәметеп, башҡорт ҡалаларына әйләндерәсәк. Башҡорттарҙы бөтә етәксе вазифаларға ҡуйырға һәм үҙҙәренекеләрҙе күтәрергә, ә урыҫтарҙы вазифаһынан төшөрөргә йәки эштән бушатырға кәрәк. Бигерәк тә, географик үҙенсәлектәренә бәйле, Күмертау һәм Белорет ҡалаларына иғтибар биреү мөһим.
👍6👎4
Земля.

7. На территории Башкортостана есть русские городские анклавы такие как Белорецк, Кумертау, Бирск и Благовещенск, где компактно проживает русское население. Необходимо устанавливать руководителей этих городов башкир по национальности, которые своими постепенными действиями будут заселять туда башкир и тем самым размывать русское население и превращать их в башкирские города. На все руководящие посты надо ставить башкир и продвигать своих, а русских понижать в должности или увольнять. Особенно необходимо уделить внимание городам Кумертау и Белорецку, ввиду их географических особенностей.
👍10👎6
Ер
8. Бөгөнгө көндә башҡорттар Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә һәм хатта Башҡортостан тышында йәшәй. Иң тәүҙә Һамар, Һарытау, Ҡурған өлкәләрен, Пермь крайын, Свердловск һәм башҡа яҡтарҙы иҫкә алайыҡ. Элекке заманда был ерҙәр башҡорттоҡо булған, әлбиттә, тик колониялаштырыу һөҙөмтәһендә улар халҡыбыҙҙан тартып алынған. Әле лә был төбәктәрҙә меңдәрсә башҡорт йәшәй. Ләкин улар урыҫ тәьҫире менән йылдан-йыл ассимиляцияға һәм "эреүгә" дусар. Һуңғы йәниҫәп был төбәк башҡорттарының өҙлөкһөҙ кәмеүен күрһәтә. Яҡын киләсәктә беҙ был ерҙәрҙе ҡайтара алмаҫбыҙ тип таныр кәрәк. Тимәк, унда йәшәүсе башҡорттарҙы юғалтыуыбыҙ бар. Шуға ул милләттәштәребеҙҙе Башҡортостан еренә ҡайтарыу буйынса репатриация программаһын башҡарыу мөһим. Был төбәктәрҙә йәшәүсе башҡорттарға үҙ-үҙҙәрен юғалтмаҫ өсөн Башҡортостанға күсеү кәрәклеге аңлатылырға тейеш. Республика кимәлендә махсус программаның эшләүе мөһим: йорт өсөн ер бүлеү, йәшәү өсөн субсидиялар һәм башҡаһы. Төньяҡ төбәктәрҙә йәшәүсе башҡорттар тураһында ла айырым әйтеп үтәйек. Уларҙың күбе шул яҡтарға эш эҙләп киткән дә шунда төпләнгән. Ләкин Рәсәйҙә нефть сығарыу кәмеп иҡтисади хәл бөлгән һайын, был төбәктәрҙә йәшәү кимәле лә төшәсәк. Шуға төньяҡтарҙа йәшәүсе башҡорттар хәҙер үк үҙ милкен, фатирҙарын мөмкин ҡәҙәр ҡыйбатыраҡ һатып, Башҡортостанға ҡайтыу яғын ҡараһын. Был йәһәттән дә аңлатыу һәм күндереү эшен алып барайыҡ.
👍3
Земля.
8. Башкиры сегодня расселены в разных регионах России далеко от Башкортостана. В первую очередь здесь пойдет речь о башкирах Самарской, Саратовской, Курганской областей, Пермского края, Свердловской области. Когда-то эти земли были башкирскими, но вследствие колонизации у нашего народа эти земли забрали. Сейчас там продолжает жить несколько десятков тысяч башкир. Из-за того, что они проживают в окружении русского народа, они неуклонно ассимилируются из года в год. Последние переписи показывают неуклонный темп снижения численности башкир в этих областях. Надо признать, что мы в ближайшем будущем не можем вернуть эти башкирские земли обратно, но можно с уверенностью сказать, что мы очень скоро потеряем тех башкир, которые их населяют. Поэтому необходима программа репатриации (переселения) башкир на территорию Башкортостана. Необходимо объяснять башкирам этих областей, что им необходимо переехать жить в Башкортостан если они не хотят в самом скором времени превратиться в русских. Должна быть разработана республиканская программа, с предоставлением земли для строительства и выделении льготных субсидий, чтобы они смогли начать новую жизнь на башкирской земле. Отдельно надо сказать о башкирах, живущих в регионах Севера. В основном это те башкиры, которые уехали на заработки в эти регионы и остались там жить. С падением добычи нефти в этих регионах и ухудшении экономики в России, несомненно, будет снижаться и уровень жизни. Уже сейчас башкирам, живущим в этих регионах, надо позаботиться о том, чтобы успеть продать свои квартиры за более менее приемлемую цену и вернуться в Башкортостан. С ними также необходимо проводить разъяснительную работу на эти темы.
👍9👎2
Ер.
9. Урал аръяғы бөгөн башҡорт халҡының йәшәү сығанағы булып тора. Нәҡ шунда башҡорт милләтенең иң пассионар өлөшө тупланған. Нәҡ Урал аръяғында башҡорт халҡының традициялары һаҡланған, нәҡ шунда тәбиғи ресурстарға иң бай ерҙәр урынлашҡан. Иң күркәм тәбиғәт мөйөштәре лә нәҡ шунда. Киләсәктә, Ер шарында эсәр һыу, тере урман, гүзәл тәбиғәт мәсьәләһе киҫкенләшкән осраҡта, башҡорттар, ошондай байлыҡтарға эйә булып, башҡа халыҡтар менән сағыштырғанда өҫтөнлөккә эйә буласаҡ. Шуға күрә, Урал аръяғын башҡорт халҡының йәшәү нигеҙе булараҡ һаҡлап ҡалыу - башҡорт халҡының төп стратегик маҡсаты.
👍5
Земля.
9. Зауралье сегодня является источником жизни башкирского народа. Именно там сконцентрирована наиболее пассионарная часть башкирской нации. Именно в Зауралье сохраняются еще традиции башкирского народа, именно там расположены наиболее богатые на природные ресурсы земли. Именно там наиболее красивые природные места. В будущем, когда на планете встанет остро вопрос питьевой воды, живого леса, красивой природы, башкиры, обладая такими ресурсами, будут иметь преимущества перед другими народами. Поэтому основная стратегическая задача башкирского народа сохранить Зауралье как основу жизни для башкирского населения.
👍10
Ер.

10. Башҡорттар үҙ ерҙәренә бик һаҡсыл ҡарарға, уны бысратмаҫҡа һәм башҡаларҙың бысратыуына ла юл ҡуймаҫҡа тейеш. Башҡалар башҡорттарҙың үҙ ерен һөйөүен, һаҡсыл ҡарашын күреп, үҙҙәре лә шулай эшләйәсәк. Әгәр башҡорттарға ла, Башҡортостан Республикаһына ла файҙа булмаясаҡ икән, башҡорттар үҙ ерҙәренең тәбиғи ресурстарын ҡулланыу тырышлыҡтарына мөмкин тиклем ҡаршылыҡ күрһәтергә тейеш. Башҡорттар был табыштың ҙур өлөшөн алған, эш алып барған компания урындағы инфраструктураға (ауыруханалар, мәктәптәр, балалар баҡсалары төҙөү, юлдар һалыу, газ үткәреү һ.б.) инвестиция яһаған, был предприятиела урындағы халыҡ өсөн эш урындары булдырылған, һәм эш тамамланғандан һуң ер тергеҙелгән, тәбиғәт имен һәм һаҡланған килеш ҡалған осраҡта ғына башҡорттар дөйөм ҡарар менән был эшкә рөхсәт бирергә мөмкин.
👍6
Земля.

10. Башкиры должны очень бережно относиться к своей земле, не засорять ее и не давать другим этого делать. Когда другие увидят, что башкиры очень трепетно относятся к своей земле, они тоже начнут это делать. Башкиры должны максимально препятствовать попыткам разработать наши земли под природные ресурсы, если самим башкирам и в целом Республике Башкортостан от этой разработки не будет никакой пользы. Только если башкиры получать часть доходов от этой разработки, если компания, которая ведет разработку, будет вкладываться в местную инфраструктуру (строительство больниц, школ, детских садов, строительство дорог, газификация и т. д.), если на этом предприятии будут рабочие места для местных, если после разработки будет совершена рекультивация и природа останется в целости и сохранности, только тогда общим решением башкиры могут дать согласие на разработку.
👍9
Ер. 11. Күп тә үтмәҫ, Ер шарында эсәр һыуға ҡытлыҡ көсәйәсәк. Миллионлаған кеше таҙа һыу ҡалған ерҙәргә күсә башлаясаҡ. Башҡортостан ер өҫтөндәге лә, ер аҫтындағы ла ҙур һыу запастарына эйә. Таҙа һыу булыуы — башҡорт халҡының киләсәге өсөн стратегик әһәмиәткә эйә, һәм был фактор уға ҙур өҫтөнлөктәр бирәсәк.
👍8
Земля. 11. В скором времени на планете Земля начнется ощущаться острая нехватка пресной питьевой воды. Начнутся эмиграции миллионов людей на те территории, где пресная вода осталась. Башкортостан обладает запасами воды как на поверхности, так и огромными подземными запасами. Фактор наличия пресной воды будет играть стратегически важную роль в будущем башкирского народа, который даст ему значительные преимущества.
👍8
Ер. 12. Башҡорттар үҙ мәнфәғәттәрендә башҡорт ерен мөмкин тиклем тулы ҡеүәтенә ҡулланырға тейеш. Иген үҫтереү, мал аҫрау, умартасылыҡ, балыҡсылыҡ, туризм менән шөғөлләнергә кәрәк. Әгәр беҙ үҙебеҙ был эштәрҙе башҡармаһаҡ, уны башҡалар эшләр, һәм ахыр сиктә улар беҙҙең еребеҙгә хужа булыр.
👍8
Земля. 12. Башкиры должны максимально использовать свою башкирскую землю под свои нужды. Заниматься сельским хозяйством, пасти скот, заниматься пчеловодством, рыборазведением, туризмом и т.д. Если мы не будем этим заниматься, то за нас это будут делать другие, которые в итоге и станут хозяевами на нашей земле.
👍8
Ғаилә

1. Башҡорт халҡын һаҡлап ҡалыу һәм ассимиляциянан ҡотолоу өсөн башҡорт ғаиләләрен булдырыу мотлаҡ. Башҡорт ирҙәре башҡорт ҡыҙҙарына өйләнергә, ә башҡорт ҡыҙҙары башҡорт егеттәренә кейәүгә сығырға тырышырға тейеш. Ғаиләлә 3–4 һәм унан да күберәк бала булыуы хуплана. Ғаиләләрҙе иртә — 18 йәштән үк ҡороу хәйерле, сөнки 35 йәшкә тиклем ғаиләлә 5 һәм унан да күберәк бала тыуырға мөмкин. Беҙҙең һаныбыҙ — беҙҙең ҡотҡарыусы көсөбөҙ икәнен аңларға тейешбеҙ. Ни өсөн тап 4 һәм унан күберәк бала? Сөнки ике бала тыуҙырып, һеҙ ата менән әсәнең һанын ғына тултыраһығыҙ. Өсөнсө бала — бәләкәй генә үҫеш, ә төрлө фажиғәләр, һуғыштар, авариялар, сирҙәр арҡаһында кеше үлеме күп булғанға күрә, тыуғандар менән үлгәндәр һаны бер тирәлә ҡала. Дүртенсе бала тыуғас ҡына башҡорттар араһында тотороҡло үҫеш башлана. Әгәр башҡорт ғаиләһе ике бала менән генә сикләнһә — үҫеш булмаясаҡ, ә бер бала ғына булһа — был инде башҡорт халҡы өсөн юғалтыу.
👍7
Семья

1. Чтобы сохранить башкирский народ и избежать ассимиляции, необходимо создавать башкирские семьи. Башкиры должны стараться брать в жен башкирок, а башкирки выбирать в мужья башкир. Желательно, чтобы в семье было от 3–4 детей и выше. Желательно создавать семьи в раннем возрасте 18+, чтобы к 35 годам в семье было 5 детей и более. Мы должны понимать, что наша численность – наше спасение. Почему именно 4 ребенка и более? Потому что, родив двух детей, вы восполняете численность в башкирском народе за мать и отца, третий ребенок — это уже незначительный прирост, но учитывая высокую смертность людей от различных несчастных случаев, войн, аварий, болезней и т. д., то баланс родившихся и умерших остается практически равный. И только с рождением четвертого ребенка рост в башкирском народе становится уверенным. Если же башкирская семья остановится на двух детях, то прироста не будет, а родив одного ребенка, то это уже минус для башкирского народа.
👍10👎2
Ғаилә 2. Күптәр: «Бөгөнгө заманда күп бала тәрбиәләүе ауыр», — тиер. Эйе, еңелдән түгел, әммә әйҙәгеҙ, ата-бабаларыбыҙҙы, олатай-өләсәйҙәребеҙҙе иҫкә төшөрәйек. Улар беҙгә ҡарағанда күпкә ауыр шарттарҙа йәшәһә лә, ғаиләлә 5-тән алып 10-ға тиклем, хатта унан да күберәк бала булған. Бының тураһында билдәле башҡорт мәҡәле бар: «Һәр бала үҙенең ризығы менән тыуа». Шуға күрә балаларығыҙ өсөн борсолмағыҙ — улар үҙ юлын табасаҡ.

Миҫал итеп ҡаҙаҡтарҙы алырға була. 1991 йылда, бәйһезлек алғанда, ҡаҙаҡтар ил халҡының ни бары 39% тәшкил итә ине, ә рус телле халыҡ (рус, украин, немец, грек) 51% булды. Әммә ҡаҙаҡтар хәлде үҙгәртә алды һәм бөгөн республикала уларҙың өлөшө 70%-ҡа етте, һәм уларҙың һаны арта бара. Бөгөн ҡаҙаҡтар үҙ ерҙәренең хужаһы икәнен бер кем дә шик аҫтына алмай. Был бөтә донъя тарафынан таныла. Ошондай хәлгә башҡорттар ҙа өлгәшергә тейеш, юғиһә беҙ тик республиканы ғына түгел, ә үҙебеҙҙе лә айырым халыҡ булараҡ юғалтасаҡбыҙ.
👍6
Семья 2. Многие скажут, что сложно иметь в наше время столько детей. Да, не просто, но давайте вспомним наших родителей и бабушек с дедушками. В то время, когда жили намного хуже, чем сейчас, в подавляющем большинстве в семьях было от 5 до 10 детей и более. Есть знаменитая башкирская поговорка «Һәр бер бала уҙенен ризығы менән тыуа». Поэтому не переживайте за своих детей, они обязательно найдут свою дорогу в жизни.
Как пример можно взять казахов, которых на момент обретения независимости в 1991 году было 39%, а русскоязычного населения (русских, украинцев, немцев, греков) было 51%. Но они смогли переломить ситуацию и сегодня казахов в своей республике 70%, и они продолжают расти в численности. Сегодня это самая быстрорастущая нация в мире. Теперь никто не может усомниться, что казахи не являются хозяевами на своей земле. Это признают все. Все это необходимо сделать и башкирам, иначе мы потеряем не только республику, но и сами исчезнем как отдельный народ.
👍5👎1
Ғаилә
3. Тормошта йыш ҡына бер милләт кешеләре икенсе милләт вәкилдәренә ғашиҡ була. Был – ғәҙәти күренеш. Башҡорттар менән дә шулай уҡ булырға мөмкин. Әммә бындай осраҡта ла, башҡорт ир-егете йәки ҡыҙының күңелендә икенсе яртыһына булған мөхәббәттән тыш, үҙенең башҡорт милләтенә булған һөйөүе лә йәшәргә тейеш. Шуға күрә, бала тыуғас, башҡорт ата-әсәһенең бурысы – балаларҙа бәләкәйҙән үк башҡорт теленә, мәҙәниәтенә, йолаларына һөйөү тәрбиәләү. Ата-әсәнең төп маҡсаты – балалары үҫеп етеп, үҙҙәрен башҡорт халҡының вәкиле итеп күрергә теләһендәр. Һәм  балалары ғаилә ҡорор йәшкә еткәс, үҙҙәренә тормош иптәшен башҡорт халҡынан һайлауы - атай менән әсәйҙең иң ҙур бурыстары. Шулай итеп, башҡорт ата-әсәһенең миссияһы үтәлә. Улар, хатта үҙҙәре башҡа милләт кешеһе менән ғаилә ҡороп, үҙҙәренең дөйөм балаларын һәм вариҫтарын башҡорт итеп үҫтерә ала.
👍5👎1
Семья
3. Так бывает в жизни, что представители одного народа, влюбляются в представителей другого народа. Такова жизнь. То же самое происходит и с башкирами. Но даже в этом случае, у башкира или башкирки глубоко в душе должна сидеть любовь не только к своей второй половине, но и к своей башкирской нации. Поэтому, когда рождаются дети, задача родителя башкира сделать все, чтобы ваши дети с детства впитали любовь к башкирскому языку, культуре, традициям. Ваша задача заключается в том, чтобы, когда ваш сын или дочь вырастут, они себя хотели бы определять как представителя башкирского народа. И самая последняя ваша задача заключается в том, чтобы ваши дети, когда созреют до создания уже своей семьи, выбрали себе в жены или мужья из башкирского народа. Таким образом ваша миссия как башкирского родителя будет выполнена. Вы, даже создав семью спредставителем из другого народа, ваших общих детей и их потомков сделаете башкирами.
👍8👎1
Ғаилә
4.
Башҡорттарҙа ата-әсә – хөрмәт һәм ихтирам объекты. Һәр башҡорт ата-әсәһен хөрмәт - ихтирам итергә, тыңларға, һәм мөһим ҡарарҙар алдынан уларҙан фатиха алырға бурыслы. Ата-әсәгә ҡаршы һүҙ әйтергә, асыҡтан-асыҡ әрләшергә, бигерәк тә халыҡ алдында рәнйетергә ярамай. Әсәһен йә атаһын халыҡ алдында мыҫҡыллаған, һүгенгән халыҡтар кеүек булмағыҙ. Башҡорттар – боронғо замандарҙан уҡ ата-әсәһен хөрмәт иткән халыҡ. Ата-әсә хаталанырға мөмкин, сөнки улар икенсе системала, икенсе сәйәси тәртиптә үҫкән. Әгәр уларҙың ҡараштарында хата күрәһегеҙ икән, уларҙы булған килеш ҡабул итегеҙ. Балалары ата-әсәһенең үҙ ата-әсәһенә мөнәсәбәтен күреп үҫһә, үҙ ата-әсәһенә лә шулай ҡараясаҡ.
👍4
Семья
4. Родители для башкир — это объект послушания и почитания. Каждый башкир обязан уважать и слушаться своих родителей, брать их благословение перед серьезным и важным своим шагом в жизни. Родителям нельзя перечить, с ними нельзя ругаться, особенно на людях, их нельзя оскорблять. Не уподобляйтесь некоторым другим народам,которые прилюдно могут обматерить или оскорбить свою мать или отца. Мы башкиры и уважение к родителям у нас заложено в наших традициях, которые идут испокон веков. Родители могут ошибаться, так как росли в другой системе, при другом политическом строе. Если вы видите, что они ошибаются в своих политических или жизненных взглядах ввиду воспитания в такой системе, воспринимайте их такими какие они есть. Когда ваши дети будут видеть, как вы уважаете своих родителей, они будут также с уважением относиться к вам, когда вы станете пожилыми.
👍3
Ғаилә
5. Башҡорт ғаиләһендә ир – башлыҡ, ә ҡатыны – уның терәге булған.  Ғаиләлә муллыҡ булдырыу, ҡатыны, балалары һәм ата-әсәһе бер нәмәгә лә мохтаж булмауы - ир кешенең бурысы. Тимәк, ни тиклем ауыр булмаһын, рухи йә физик арыу булмаһын, ир-атҡа, һәр иртә тороп, үҙ арыуын йәшереп, тешен ҡыҫып эшкә барыуы һәм ғаиләһен тәьмин итеүе кәрәк. Балалары аяҡҡа баҫҡансы, яҡшы белем алғансы, һәм киләсәктә атай-әсәйҙәрен тәрбиәләй алғансы был бурыс ирҙең иңендә ята. Ғаилә мәсьәләләрендә ир ҡатыны менән кәңәшләшергә тейеш. Ҡунаҡтар алдында, йыйындарҙа ир кеше беренсе һүҙ тотоп, ғаиләһе исеменән сығыш яһай. Ғаилә исеменән ҡатыны һөйләй, ә ире артта тороп баш ҡағып тороу ғәҙәте дөрөҫ түгел. Дәүләт органдарына мөрәжәғәт иткәндә лә – тәүге һүҙ ирҙәр, ғаилә башлыҡтары тарафынан әйтелергә тейеш. Ир-ат ҡатын-ҡыҙҙарҙы һәм балаларҙы ҡағылыу-һуғылыуҙан һаҡларға һәм яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә алырға тейеш.
👍6