🔺در خبرها بود که دولت ترکیه روی بسته‌های کمک اهدایی به اسپانیا و ایتالیا، بیتی از مولانا را می‌نویسد (بعدِ نومیدی بسی امّیدهاست/ از پسِ ظلمت بسی خورشیدهاست). دیروز (۴ آوریل) هم پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا در سخنرانی برای تمدید ۳هفته‌ای وضعیت قرنطینه در این کشور، از سعدی به عنوان «شاعر پارسی قرون وسطی» یاد کرد و این شعر معروف را خواند: «بنی‌آدم اعضای یک پیکرند/ که در آفرینش ز یک گوهرند/ چو عضوی به درد آورد روزگار/ دگر عضوها را نمانَد قرار/ تو کز محنت دیگران بی‌غمی/ نشاید که نامت نهند آدمی.» @ehsanname

📝 انتقام با كاریکاتور
@ehsanname
محمدعلی میرزا، شاه مخلوع قاجار، شانزدهم فروردین ۱۳۰۴ در بندر سانرمو ایتالیا و در تبعید مرد (تمام شاهان بعدی ایران هم خارج از این خاک مردند). شاهی که تا آخرین روزها می‌گفت کارش در دستگیری آزادیخواهان و به توپ بستن مجلس، لازم و بجا بوده است. ششمین شاه قاجار علاوه بر تلاش در محو مجلس مشروطه و احیای استبداد، یک ویژگی دیگر هم دارد. اینکه او جزو دشمنان مطبوعات هم بود. در جریان اولین موج مطبوعاتی در تاریخ ایران، او نشریات فراوانی را تعطیل کرد که نتیجه‌اش چاپ نشریات فارسی‌زبان در خارج از مرزهای ایران بود. نشریات آن زمان، هم به خاطر عدم رواج عکس و هم از سر دشمنی با شاه، تعداد زیادی کاریکاتور از او کشیده‌اند. احتمالاً هیچ چهره تاریخی دیگری به اندازه محمدعلی‌شاه کاریکاتور نداشته باشد. ظاهراً ملت آن روز ایران، با این شیوه از پادشاه مستبدشان انتقام می‌گرفتند.
نمونه‌هایی از این کاریکاتورها را ببینید که علاوه بر نکات تاریخی، در مطالعات مربوط به گرافیک معاصر هم می‌توانند مهم باشند 👇

🔺شماره ۱ «ملانصرالدين» (۷ آوریل ۱۹۰۶) و اول داستان. شاه مظفر دارد مشروطه را امضا می‏‌کند و پسرش به سلطانِ عثمانی کبریت می‏‌رساند تا آن را آتش بزند. پیش‌بینی این روزنامه این بود که محمدعلی‌‏شاه زیرآب مشروطه را با کمک عثمانی خواهد زد، هرچند او این کار را با کمک روسیه کرد @ehsanname

🔺هنوز اوایل کار محمدعلی شاه است و نشریات برایش «مشروطه نگه دار که مشروطه نکوست» می‌نویسند. شماره ۱۴ «آذربایجان بیدار» شاه را تشویق به امضای قانون اساسی کرده تا بتواند میوۀ مالیات و بودجه را بچیند @ehsanname

🔺آن اوایل شاه خودش خوب بود و دور و بری‌هایش بد بودند! کاریکاتور شماره ۱۲ نشریه «حشرات الارض» نحوۀ گزارش دادن سرگئی شاپشال (معلم روسیِ شاه)، امیربهادر (وزیر جنگِ وقت) و مختارالدوله (منشیِ شخصی شاه) از تجمعات مشروطه‌خواهان به شاه را نشان می‌دهد @ehsanname

🔺در شمارۀ ۲۴ «کشکول اصفهان» هم دور و بری‌های شاه به شکل حیوانات موذی تصویر شده‌اند. از نظر این روزنامه شاه از سفرای خارجی دربارۀ نارضایتی ملت می‌پرسد و آنها به او می‌گویند مشکل همین دور و بری‌ها هستند @ehsanname

🔺نشریه طنز «ملانصرالدين» که در تفلیس منتشر می‌شد، ملت ایران را در حال خواب کشیده که شاه با مشت بالای سرش ایستاده، نکند بیدار شود. تقریباً همان ایام نشریه «تنبیه» چاپ تهران در جلد شماره ۴ خودش مطبوعات را تصویر کرده بود که می‌خواهند ملت خوابِ ایران را بیدار کنند @ehsanname

🔺کاریکاتور روی جلد شماره اول «بهلول» که در باکو منتشر می‌‏شد. کاریکاتور کار عظیم عظیم‌‏زاده، نقاش و کاریکاتوریست اهل باکو است. شاه قاجار با کمک خارجی‌ها (یعنی سربازهای روس) دارد ملتش را می‌کشد @ehsanname

🔺کاری از اسکار شلینگ، کاریکاتوریست آلمانی‌‏الاصل در نشریه «ملانصرالدين». معلم جغرافی دارد گوش محمدعلی‌‏شاه را می‌‏کشد که چرا هنوز جای ایران را پیدا نکرده؛ کنایه از اینکه شاه قاجار از وطن‏‌دوستی ‏بویی نبرده @ehsanname

🔺یک نمونه اولیه از تایپوگرافی. شاه بیگانه‌پرست در لوگوی نشریه «شرافت» (شماره ۳۷ - ۱۹ ربیع‌الاول ۱۳۲۶ قمری). شاه روی «شر» نشسته و «آفت» به جا مانده @ehsanname

🔺جنگ علیه استبداد محمدعلی‌شاه در طرح جلد شماره اول «آذربايجان»، نشریه ستارخان که در تبریز منتشر می‌‏شد. مردم در حال زورآزمایی با استبداد @ehsanname

🔺نشریه «راه خیال» که در گیلان منتشر می‌شد، دارد مجاهدین را تشویق می‌کند که تا زدن ریشه شاه باید جلو بروند @ehsanname

🔺یک نمونه دیگر از کاریکاتورهای «ملانصرالدین» و اسکار شلینگ، که محمدعلی شاه را به گاوی خشمگین در حال جنگ با ملت تشبیه کرده است @ehsanname

🔺این کاریکاتور چهره را و. روترِ آلمانی‌‏الاصل در نشریه «آذربايجان»، نشریه ستارخان کشیده. خودپسندی و نخوت شاه در این کاریکاتور پیداست @ehsanname

🔺برای محمدعلی‌شاه که دست به قصابی ایران زده بود، از این قوچ، هیچ چیزی جز شاخهایش باقی نماند. کاریکاتور دیگری از نشریه «ملانصرالدین» @ehsanname

🔺محمدعلی‌شاه بعد از تبعید یکبار با کمک روسها به ایران حمله کرد و شکست خورد. اینجا اعضای باشگاه دیکتاتورهای ورشکسته دارند برای این ایده درخشان ملامتش می‌کنند! - کاریکاتور از شماره ۲۹ نشریه «جارچی ملت» @ehsanname

🎧بین #همه‌گیری_های_تاریخ طاعونی که در فاصله سال‌های ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۱ میلادی اروپا را درگیر کرد، از همه بدتر بود. «مرگ سیاه» با عودهایش جان حدود ۲۰۰ میلیون نفر را گرفت. روایت باربارا تاکمن، تاریخنگار معروف آمریکایی از عواقب اجتماعی این همه‌گیری را بشنوید. بخشی از کتاب «آینه‌ای در دوردست» تاکمن با صدای مهدی نوری.
@ehsanname
📖 کتاب «آینه‌ای در دوردست: قرن نکبت‌بار چهاردهم» باربارا تاکمن، با ترجمۀ حسن افشار توسط نشر ماهی در دست انتشار است. این نشر قبلاً از تاکمن کتابهای «برج فرازان» (ریشه‌های جنگ جهانی اول)، «توپ‌های ماه اوت» (دربارۀ جنگ جهانی اول) و «سلام اول» (دربارۀ انقلاب آمریکا) را منتشر کرده بود. (ترجمۀ «تاریخ بیخردی» هم توسط نشر کارنامه منتشر شده.) ویژگی آثار او، تلفیق اطلاعات تاریخی با روایت داستانی است.
@mahipub‌

▪️روزهای بدی است این روزها که شنیدن فعل «درگذشت» بعد از اسم افراد، عادی شده. امروز خبرِ استاد رضا بابایی هم آمد. رضا بابایی (متولد ۱۳۴۳) نویسنده و پژوهشگر بود و چند ماهی درگیر سرطان. اینها را که می‌گویم البته در خبرها خوانده‌ام. من او را نمی‌شناختم. فقط یادداشتهایش را در کانال تلگرامی @rezababaei43 می‌خواندم که آنها هم این اواخر کمتر شده بود. از بین یادداشتهایش، آنهایی را که با محور شخصیت خیالیِ «خواجه محمد مهتاب» و به سبک متون کهن بود بیشتر دوست داشتم. البته باقی یادداشتهایش هم راست و درست و دردمندانه بود. خوب می‌نوشت و معلوم بود خوب خوانده. گاهی تند می‌شد، اما تندی و درشتی نمی‌کرد. حرفهایش به دل می‌نشست و نشان می‌داد که از دل برآمده. یکبار هم کتاب «بهتر بنویسیم» او را دفتر دوستی دیدم و همانجا تورقی کردم و به نظرم آمد که چه روحیۀ معلمی بر آن حاکم است. بعد آن دوست توضیح داد که درست حدس زدم و واقعاً هم همین‌طور است و ایشان کلاسهای نگارش و ویرایش دارد. گفت در کلاس‌هایش خواندن حافظ و مثنوی و آثار شاهرخ مسکوب را توصیه می‌کند. امروز که خبر درگذشتش آمد، یاد مطلبی افتادم که مرداد سال پیش، وقتی معلوم شد که مبتلای به بیماری سرطان است، نوشته بود: «اگر عمری باشد، پس از این هیچ فضیلتی را هم‌پایه مهربانی با آدمیزادگان نمی‌شمارم. اگر عمری باشد، کمتر می‌گویم و می‌نویسم و بیشتر می‌شنوم و می‌خوانم. اگر عمری باشد، پس از این خویش را بدهکار هستی و هستان می‌شمارم نه طلبکار ...»
رحمت خدا بر او و بر همۀ آنها که دردِ دیگران دارند.
@ehsanname

📊کرونا چقدر به صنعت نشر و فروش کتاب در ایران لطمه زده است؟ هومان حسن‌پور، رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان کشور به مهر می‌گوید برآوردهای این نهاد صنفی حاکی از کاهش ۹۰ درصدی فروش ناشران و کتابفروشان تهرانی است. @ehsanname

🔺مونا لیزا هم در خانه مانده، شما چطور؟ - طرحی از دیوید بوکه، هنرمند اسپانیایی، به نقل از اینستاگرام سازمان یونسکو @ehsanname

➖در هفته‌های اخیر تعداد زیادی از افراد به بیماری کرونا مبتلا شده‌اند. طبیعتاً در بین این افراد، اهالی ادبیات هم بودند. این نویسندگان گزارش‌هایی از بیماری و بهبود خود منتشر کرده‌اند که شاید خواندنشان خالی از لطف نباشد:
@ehsanname
🔹حامد عسکری، شاعر غزلسرا که به خاطر ابتلای به کرونا در خانه خود را قرنطینه کرده بود، یک پست اینستاگرامی در این باره نوشته و در یک گفتگوی مجازی هم از این تجربه گفته. ظاهراً حامد مجموعه‌ای از یادداشتهای دوران بیماری دارد که می‌خواهد آنها را منتشر کند.

🔸عباس حسین‌نژاد، ناشر و شاعری که شعر ««خاورمیانه را آفرید/ از روی چشمان شرقی‌ت!/ پر آشوب/ رنجور/ خسته/ زیبا»» او به نزار قبانی نسبت داده می‌شود هم ۹ روز در بیمارستان فیروزگر بستری بود. حسین‌نژاد در مصاحبه با فارس و ایسنا دربارۀ این تجربه حرفهایی زده است.

🔹محسن‌ پرویز، داستان‌نویس و رییس انجمن قلم ایران که اتفاقاً خودش پزشک هم هست، روزهای پایانی سال گذشته را به خاطر کرونا در بیمارستان گذارند. او درگفتگویی با ایسنا دربارۀ این بیماری صحبت کرده است.

🔸ایبنا خبر داده که شهرام اقبال‌زاده، مترجم، نویسنده و پژوهشگر ادبیات کودک و نوجوان هم دو هفتۀ ابتدایی سال را درگیر کرونا و مبارزه با آن بوده است.
@ehsanname
🔻جی. کی. رولینگ، خالق هری پاتر هم دو هفته‌ای درگیر بیماری بوده و با عمل به توصیه‌های همسرش که پزشک است موفق به عبور از بحران شده.