تقاطع اخلاق و فناوری – Telegram
تقاطع اخلاق و فناوری
545 subscribers
371 photos
50 videos
13 files
167 links
مجله تلگرامی کارگروه اخلاق و فناوری اندیشکده مهاجر، دانشگاه صنعتی شریف
ارتباط با ادمین:

@behzadface
@Abootalebsaf
@Mahdi7khalili
Download Telegram
آیا استفاده ی شما از تلگرام باعث شده شما وقت کمتری را صرف مطالعه کتاب کنید؟

بله و این برایم خوش آیند نیست. – 69
👍👍👍👍👍👍👍 87%

خیر، برای من استفاده از تلگرام خللی در مطالعه کتاب ایجاد نکرده – 6
👍 8%

بله ولی مطالبی که قبلا در کتابها می خواندم را الان در تلگرام مطالعه می کنم. – 4
▫️ 5%

👥 79 people voted so far.
چهارمین دورۀ حلقۀ مطالعاتی فلسفۀ تکنولوژی
زمان: دوشنبه ها؛ ساعت 16:30
مکان: دانشگاه صنعتی شریف، اندیشکدۀ مهاجر
باهمراهی: ابوطالب صفدری
دانشجوی دکترای فلسفۀ علم و فناوری
.
چهارمین دورۀ حلقۀ مطالعاتی فلسفۀ تکنولوژی
زمان: دوشنبه ها؛ ساعت 16:30
مکان: دانشگاه صنعتی شریف، اندیشکدۀ مهاجر
باهمراهی: ابوطالب صفدری
دانشجوی دکترای فلسفۀ علم و فناوری، دانشگاه
📝 یادداشت


✏️ عنوان: «آیا نمی‌توانیم بگوییم فلان خودرو اسلامی است و آن یکی نیست؟»
✏️ نویسنده: مهدی خلیلی (دانشجوی دکتری دانشگاه صنعتی شریف)


🔸 #رئیس_جمهور چند روز پیش در سی‌ویکمین #جشنواره_خوارزمی درباره علم، فناوری و دانشگاه سخنرانی کرد. این سخنرانی، که می توان آن را بیانگر موضع رسمی دولت (و چه بسا حاکمیت) درباره موضوعات طرح شده دانست، وجوه مختلفی داشت که شاملِ اقتصاد دانش، رابطه دانش و آزادی، رابطه علم و فناوری و دین و غیره می شدند. در اینجا بنادارم به بخشی از مطالب ایشان که متناسب با نسبت فناوری و دین است بپردازم. آن بخشی از این سخنان که مد نظر است به قرار زیر است:

«قطعاً علم اسلامی و غیراسلامی شبیه همدیگر است و تفاوتی میان آن‌ها وجود ندارد، بلکه اهداف فرق دارد. ما نمی‌توانیم بگوییم فلان خودرو اسلامی است و آن یکی نیست. این‌که شما یک قرآن در داشبورد خودرو بگذارید که خودروی اسلامی نمی‌شود. اما این‌که چگونه از این خودرو به نحو احسن استفاده کنیم، می‌تواند در این تقسیم‌بندی موثر بوده و تاثیر بگذارد. این نحوه استفاده نشان‌دهنده فردی است که دارای آرمان‌های بلند است»
https://goo.gl/TMy8m4

🔸 رئیس جمهور در این بخش حکمی درباره #علم صادر می کند و می گوید علم نمی تواند اسلامی یا غیراسلامی باشد، و بعد برای تایید حرفش به مثال #خودرو اشاره می کند و تاکید می کند که خودرو نمی تواند اسلامی یا غیراسلامی باشد. اما اینجا مغالطه ای رخ داده؛ خودرو مصداقی از #فناوری ست و نمی تواند به عنوان تاییدی بر ادعایی باشد که درباره علم طرح می شود. توضیح اینکه هدف علم هدفی معرفت شناسانه است، یعنی علم بنا دارد پدیده ها را بشناسد و به همین خاطر معطوف به صدق یا کفایت تجربی ست. اما فناوری هدفی بکلی متفاوت دارد؛ هدف فناوری حل مشکلات عملی ست، فناوری ها کارکرد دارند، و ساخته می شوند تا در جهت تامین آن کارکرد عمل کنند. از این رو، نظریه مکانیک نیوتن که از واقعیت حکایت می کند علم است، اما خودرو که برای برآوردن کارکردی خاص ساخته شده فناوری ست. پس علم و فناوری دو مقوله متفاوت اند و نباید آنها را با هم خلط کرد.

🔸اما ممکن است رئیس جمهور بین علم و فناوری خلط نکرده باشد بلکه چنین فکر کرده که چون علم نمی تواند دینی یا غیردینی باشد، پس فناوری (که یکی از مصادیق آن خودرو است) هم نمی تواند دینی یا غیردینی شود. اما این استدلال نیز اشتباه است؛ چه بسا بتوان بی آنکه به علم دینی قائل شد از نسبت فناوری و دین دفاع کرد. یعنی چه بسا نظریه نیوتن دینی یا غیردینی نباشد ولی بتوان این جمله رئیس جمهور را که «ما نمی‌توانیم بگوییم فلان خودرو اسلامی است و آن یکی نیست» نقد کرد و خودرو را دینی و غیر دینی دانست. من در ادامه، بدون اینکه موضعی درباره علم دینی بگیرم از نسبت ارزش و فناوری دفاع خواهم کرد.

🔸همان طور که آمد فناوری کارکردی دارد. حال، آیا نمی توان حالتی را تصور کرد که کارکرد آن فناوری در ارتباط مستقیم یا معکوس با یک ارزش اخلاقی باشد؟ برای پاسخ به این پرسش لازم است پیشاپیش این توضیح داده شود که کارکرد یک فناوری در بستری خاص معنا پیدا می کند؛ مثلا ممکن است قاشق که کارکردش انتقال غذا یا مواد غذایی ست در بستری بعنوان سفت کننده پیچ –پیچ گشتی- استفاده شود، یا ممکن است پلاستیک فریزر وقتی باران می آید بیشتر ابزاری باشد شبیه چتر. با این توضیح، استفاده معمول در بستری خاص از یک فناوری را #کارکرد آن می دانیم. حال می توان دو پرسش اساسی پرسید: آیا نمی توان فرض کرد بین کارکرد معمول یک فناوری (در بستری خاص) و ارزشی اخلاقی رابطه باشد؟ مثالهایی وجود دارد که این رابطه را تصدیق می کنند. مثلا کوره انسان سوزی هیتلر، که در بستر استفاده اش کارکردی جز کشتن انسانها نداشته، با (ضد)ارزش نژادپرستی در ارتباط مستقیم بوده است. بمب اتم هم چنین ابزاری ست که خواه ناخواه کارکردش تخریب وسیع است و لاجرم با ارزشهای اخلاقی در ارتباط است. به همین قیاس، کارکرد ابزارهای شکنجه با صلح طلبی در تضاد است، کارکرد خیلی از اسباب(بازی)های جنسی با ارزش حیا در تضاد است. کارکرد سرعت گیر با ارزش ایمنی در نسبت مستقیم است، کارکرد فیلتر هوا (که در مسیر اگزوز خودروها نصب می شود) با ارزش های محیط زیستی در تناسب اند، همین طور الی آخر.
🔻🔻🔻
🔺🔺🔺
🔸اما بجز "کارکرد" می توان از نسبت #تاثیرات_جانبی فناوی و ارزشهای اخلاقی هم بحث کرد. توضیح اینکه، استفاده از یک فناوری اثراتی روی زندگی انسان می گذارد. این تاثیرات ربط مستقیمی به کارکرد آن فناوری ندارند، به همین خاطر تاثیرات جانبی آن فناوری شمرده می شوند. مثلا کارکرد معمول خودرو منتقل کردن سرنشینان یا بار و غیره است اما همین خودرو می تواند بحران زیست محیطی به بار بیاورد و از این جهت با ارزش های محیط زیستی در تضاد باشد. یا می تواند طراحی ایمنی نداشته باشد و درنتیجه موجب تلفات انسانی شود. یا طراحی اش طوری باشد که افراد معلول نتوانند از آن استفاده کنند، که در این صورت با ارزش شمول انسانی یا عدالت در تضاد باشد. یا می تواند طوری طراحی شود که محدودیت های بی شماری برای راننده اش در نظر بگیرد (مثلا حرکت کردن را منوط به بستن کمربند ایمنی و هوشیار بودن راننده کند –فرض کنید مثلا با یک دوربین یا ضربان سنج بتوان هوشیاری را سنجید) و بدین شکل با آزادی مطلق فرد در تضاد باشد. یا مثلا فرض کنید شیشه خودرو طوری باشد که از بیرون نتوان داخل ماشین را دید، در این صورت با تبدیل کردن داخلِ ماشین به حریم خصوصی عملا در بستر اجتماعی یک کشور مسلمان و معتقد به حجاب، این اثر را ایجاد کند که زنانی که داخل ماشین حجاب نمی کنند آشکارا دیده نشوند و در این صورت به نظر می رسد این با ارزش دینی حجاب و حیا در ارتباط باشد.

🔸در همه مثال های بالا (چه کارکرد فناوری در ارتباط با یک ارزش باشد، چه اثرات و نتایجی ایجاد شود که در نسبت با یک ارزش اخلاقی باشند) می توان فناوری را با ارزش های اخلاقی سنجید و این دلیلی ست بر اینکه فناوری می تواند اخلاقی یا غیراخلاقی باشد. حال اگر دین را مبنای اخلاق بدانیم، می توان بر اساس ارزش های اخلاقِ دینی فناوری ها را #ارزیابی_اخلاقی کرد، و از این دفاع کرد که فناوری می تواند دینی، غیردینی، یا ضددینی باشد: فناوری هایی که "کارکرد" یا "اثرات جانبی" شان در بستری خاص در نسبت مستقیم با ارزش های دینی باشند دینی اند، اگر در تضاد با ارزش های دینی باشند ضددینی اند، در غیر این دو صورت غیردینی اند. به طور مثال، اگر فرض بگیریم دین اسلام حامی محیط زیست، حامی کرامت انسان، حامی عدالت و حامی حجاب است، متناسب با این ارزش ها می توان خودروهایی را که برقی اند و به محیط زیست کمتر آسیب می زنند، خودروهایی را که ایمن تر اند و جان انسانها را محترم می شمرند، خودروهایی را که امکان استفاده ی انسانهای مختلف –اعم از معلول و غیر معلول- را فراهم می کنند، و خودروهایی را که فضای داخلشان را بدل به حریم خصوصی می کنند، اسلامی تر از دیگر خودروها دانست.

🔸در نتیجه، خودرو و دیگر فناوری ها را می توان با ارزش های اخلاقی و دینی ارزیابی کرد، لذا خودرو و دیگر فناوری ها می توانند متصف به صفت اخلاقی و دینی شوند. همچنین بر اساس ارزش های دینی و اخلاقی می توان پیشنهادهایی برای طراحی فناوری ها داد که کارکردشان با ارزش های مطلوب در تناسب است و اثرات جانبی خوبی به بار می آورند. این بحث ما را به #اخلاق_طراحی می کشاند که در کنار #اخلاق_استفاده (که در سخنرانی رئیس جمهور به درستی به آن اشاره شد) دو رکن مهم از #اخلاق_فناروی را می سازند. در این راستا، سیاست ورزان و سیاستگذاران کشور لازم است طوری عمل کنند که ارزشهای دینی و اخلاقی در اقدامات ملی نمایان شوند. البته روشن است که چنین اتفاقی باید بدون تحمیل به مردم، در بستری دموکراتیک و با رضایت عمومی اتفاق بیفتد، وگرنه مصداق تحمیل است و خود رفتاری ست غیراخلاقی و غیردینی.
در نهایت، از رئیس جمهور و مشاوران ایشان انتظار می رود در بحث های تخصصی درباره علم و فناوری اولا دقیق تر به بیان مطالب بپردازند، ثانیا از مشورت پژوهشگران به روز، متعهد و جوانی که در این زمینه ها مشغول به فعالیت اند استفاده کنند تا سیاست های دقیق تری درباره علم و فناوری اتخاذ شود.
📚 ارائه کتاب

🔸از این به بعد در کانال «تقاطع اخلاق و فناوری»، محتوای برخی کتابهای حوزه فلسفه و اخلاق فناوری به طور فصل به فصل و در فایلهای تصویری کوتاه ارائه خواهند شد. برای شروع از کتاب «#انقلاب_چهارم: چطور سپهرِ اطلاعات واقعیت انسانی را دوباره شکل می دهد؟» اثر #لوچیانو_فلوریدی شروع کرده ایم. محتوای این کتاب توسط #ابوطالب_صفدری تهیه شده است. ایشان، که پایان نامه ارشد خود را به بررسی آراء فلوریدی اختصاص داده است، در حلقه مطالعاتی اندیشکده مهاجر نیز همین کتاب را ارائه می کند و به بحث می گذارد. راوی این فایل ها #سبحان_جلیلیان، و طراح فایل ها #حمید_شادمانی ست. در ادامه مقدمه این کتاب ارائه می شود.

🔻🔻🔻
از رمان «ره ش» رضا امیرخانی
هنری دیوی ثورو، نویسنده کتاب والدن
کارگروه اخلاق و فناوری اندیشکدۀ مهاجر دانشگاه صنعتی شریف برگزار میکند:
سلسله نشست های هنر و تکنولوژی
نشست اول: از چرخدنده تا دریاچه
نگاهی به اثر ادبی "والدن" اثر هنری دیوید ثورو
@ethics_technology
از کتاب والدن، اثر هنری دیوید ثورو
@ethics_technology
Forwarded from Deleted Account
اندیشکده هاتف برگزار می کند:
سلسله نشست های «آغازنامه»
نشست نخست: اخلاق اطلاعات؛ امکان سنجی ارزیابی اخلاقی بیت کوین
زمان: یکشنبه 20 اسفند، ساعت 15
@hatef_tt
☝️☝️☝️☝️☝️کتاب Hamlet’s BlackBerry: Building a Good Life in the Digital Age.، اثر ویلیام پاورز، سخنرانِ اسکایپی نشستِ هنر و تکنولوژیِ کارگروه اخلاق و فناوری اندیشکده مهاجر. این کتاب یکی از پرفروش ترین های نیویورک تایمز محسوب میشود.
کارگروه اخلاق و فناوری اندیشکدۀ مهاجر دانشگاه صنعتی شریف برگزار میکند:
سلسله نشست های هنر و تکنولوژی
نشست اول: از چرخدنده تا دریاچه
نگاهی به اثر ادبی "والدن" اثر هنری دیوید ثورو
@ethics_technology
به اطلاع همۀ علاقه مندان به شرکت در نشستِ هنر و تکنولوژی می رساند که محلِ برگزاریِ این نشست، از آمفی تئاتر مرکزی به سالن اجتماعات گروه فلسفۀ علم دانشگاه شریف تغییر یافت.