نتایج اولیه یک تحقیق اجتماعی سریع درباره کرونا

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ صبح امروز شش فروردین نود و نه، یک پرسشنامه پانزده سؤالی خیلی ساده را در فضای آنلاین از طریق کانالم (دغدغه ایران: @fazeli_mohammad) منتشر کرده و از مخاطبان خواستم چند دقیقه وقت بگذارند و به سؤالات پاسخ دهند.

✅ تعداد پاسخ‌گویان تا ساعت 16 امروز به 275 نفر رسید. این تعداد برای یک بررسی علمی و روش‌مند کافی نیست، اما نتایج تحلیل اولیه این داده‌ها را ارائه می‌کنم. این پرسشنامه را کسانی پر کرده‌اند که در نوروز به سفر رفته‌اند.

✅ یک. فقط 34.7 درصد گفته‌اند حتما باید سفر می‌رفته‌اند. 65.3 درصد می‌توانسته‌اند به هر طریق (راحت یا سخت) از خیر سفر بگذرند.

✅ دو. 75 درصد مسافران، توصیه‌های متخصصان درباره ضرورت سفر نکردن در ایام شیوع کرونا را زیاد درست می‌دانند، 19.8 درصد تاحدودی درست و 5.2 درصدی نادرست می‌دانند.

✅ سه. 35.8 درصد برای دیدار اقوام و آشنایان، 23 درصد به دلایل شغلی، 17.5 درصد برای در امان ماندن از کرونا، 11.3 درصد برای آن‌که نوروز وقت سفر و تفریح است، 7.8 درصد بدون دلیل خاص، و 4.7 درصد برای شرکت در یک مراسم سفر کرده‌اند.

✅ چهار. 93.7 درصد خطرناک بودن ویروس برای خودشان را باور دارند.

✅ پنج. 74.3 درصد گفته‌اند اگر مقامات کشور مقررات محدودیت یا منع سفر وضع می‌کردند، به سفر نمی‌رفتند.

✅ شش. 45.3 درصد در آپارتمان یا ویلای شخصی خودشان اقامت کرده‌اند، 44.2 درصد در منزل دوستان و آشنایان، 4.5 درصد چادر زده‌اند، 3.7 درصد آپارتمان یا ویلا اجاره کرده‌اند.

✅ هفت. 57.1 درصد در طول سفر در ایستگاه‌های وزارت بهداشت، غربالگری و تب‌سنجی شده‌اند.

✅ هشت. احساس این افراد از سفر رفتن خودشان در ایام کرونا، به این شرح است: 50.8 درصد معتقدند چاره‌ای نبود باید می‌رفتند؛ 21.7 درصد می‌گویند می‌شد نروم، رفتم و ناراحتم؛ و 24.6 درصد معتقدند کار خوبی کرده‌اند سفر رفته‌اند. 2.5 درصد نیز می‌گویند کاش سفر نمی‌رفتم.

✅ نه. مبدأ 38.2 درصد کسانی که پرسشنامه را پر کرده‌اند استان تهران بوده است. بعد از آن اصفهان و مازندران با 5.1 و 2.5 درصد قرار دارند.

✅ ده. مقصد 10.2 درصد سفرها اصفهان، 8 درصد تهران، 6.2 درصد فارس، 5.8 درصد گیلان، 5.8 درصد مازندران، 5.1 درصد خراسان رضوی، 4 درصد همدان و 3.3 درصد مرکزی بوده است.

✅ یک بار دیگر تأکید می‌کنم که این‌ها نتایجی بر مبنای تحلیل 275 پرسشنامه است و اعتبار علمی ندارد. من فقط خواستم تصویری کلی ارائه کنم برای فرضیه‌پردازی و یک خواهش طرح کنم.

✅ پرسشنامه دقیق‌تری طراحی کرده‌ام که نشانی آن در لینک زیر است و برای همه است، اعم از کسانی که سفر رفته‌اند یا نرفته‌اند. تقاضا می‌کنم خود شما این پرسشنامه را پر کنید و به دیگران نیز معرفی کنید تا پر کنند.

لینک پرسشنامه:

https://www.porsall.com/Poll/Show/8163b13b66db4ec

✅ امیدوارم هزاران نفر آن‌را پر کنند تا بتوانم تحلیل معتبرتری از داده‌ها ارائه کنم. نتایج تحلیل را در همین کانال برای اطلاع عموم و سیاست‌گذاران منتشر خواهم کرد.

✅ لطفا کمک کنید تا هزاران پرسشنامه پر شود و بتوان نتایج معتبرتری به دست آورد. امیدوارم نتایج این تحقیق سریع، به بهبود سیاست‌گذاری و عملکرد مردم در مقابله با کرونا کمک کند.

لینک پرسشنامه:

https://www.porsall.com/Poll/Show/8163b13b66db4ec

⭕️ اگر کانال دارید می‌توانید این متن و پرسشنامه در کانال منتشر کنید و اگر کانال ندارید، لطفاً آن‌را برای دیگران ارسال کنید.

کانال دغدغه ایران: 
@fazeli_mohammad

‍ گزارش بررسی سریع و آنلاین ابعاد اجتماعی بحران کرونا

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ پرسشنامه‌ای با 35 سؤال را برای بررسی برخی ابعاد اجتماعی بحران کرونا در ایران در ساعت 16:30 روز چهارشنبه 6 فروردین 1399 از طریق اینترنت به اشتراک گذاشتم. همراهی صمیمانه هم‌وطنان باعث شد به سرعت 4000 پرسشنامه پر شود.

✅ گزارشی که به پیوست تقدیم شده، تحلیل سریع داده‌های این 4000 پرسشنامه است. فقط به یاد داشته باشیم این گزارش بر مبنای داده‌های آنلاین است و معرف کل جامعه ایران نیست. این را بارها داخل گزارش متذکر شده‌ام. پر کردن پرسشنامه توسط هم‌وطنان ادامه دارد و در ویرایش‌های بعدی گزارش، نتایج کامل‌تری را منتشر می‌کنم.

✅ خلاصه اصلی‌ترین یافته‌ها به شرح زیر است:

⭕️ 80.5 درصد پاسخ‌گویان کرونا را بزرگ‌ترین بحران اجتماعی می‌دانند که در طول عمر خود تجربه می‌کنند. این میزان اهمیت دادن به کرونا از سوی مردم، ظرفیتی برای اجماع‌سازی و بسیج عمومی برای جلب همکاری در جهت کنترل بیماری ایجاد می‌کند.

⭕️ پاسخ‌گویان نمره بسیار بالایی (بیش از 8 از 10) به خطر و جدیت بحران کرونا برای سلامت شخصی خودشان و کشور داده‌اند و نشان می‌دهد اکثریت مردم خطر کرونا را دست‌کم نگرفته‌اند.

⭕️ قریب به 70 درصد کسانی که سفر رفته‌اند، الزامی به این کار نداشته‌اند و به راحتی یا با سطحی از دشواری می‌توانسته‌اند از سفر صرف‌نظر کنند.

⭕️ بیش از سه‌چهارم پاسخ‌گویانی که سفر رفته‌اند معتقدند اگر سیاست‌های اعمال محدودیت و جرائم سفر وضع شده بود، از سفر صرف‌نظر می‌کردند. این داده، ظرفیت زیاد و دست باز سیاست‌گذار برای اعمال محدودیت و اطمینان از اثربخشی آن‌را نشان می‌دهد.

⭕️ درصد بسیار زیاد استفاده‌کنندگان از مواد ضدعفونی و هم‌چنین میزان بالای استفاده از ماسک و دستکش در بین پاسخ‌گویان نشان نمی‌دهد که مردم ویروس را جدی نگرفته‌اند. البته کماکان بین 12 تا 15 درصد جامعه علی‌رغم دسترسی داشتن به ماسک و دستکش، از این وسایل استفاده نمی‌کنند.

⭕️ ذهنیت اکثریت جامعه (60.4 درصد) طول بحران کرونا را دو تا سه ماه برآورد می‌کند. بیش از نیمی از جامعه (54.3 درصد) بیش از سه ماه درگیری با بحران کرونا را مد نظر دارد.

⭕️ میانگین اعتماد به مدیران بحران پایین است (3.59 از 10) و رضایت از عملکرد ایشان نیز همین گونه است (3.43 از 10). نظر به شکل‌گیری اجماع ملی درباره خطرناک و مهم بودن بحران، اصلاح سیاست‌ها و رویه‌های اطلاع‌رسانی به نحوی که مولد اعتماد شود، بر کلیت ارتقای اعتماد در کشور نیز مؤثر خواهد بود. سیاست‌گذار به فعالانه عمل کردن بیشتر، شفافیت بیشتر و جلب مشارکت بیشتر نیاز دارد.

⭕️ اکثریت قاطع پاسخ‌گویان با هر تعلق طبقاتی از سیاست‌های محدود کردن سفرهای درون و برون‌شهری حمایت می‌کنند. (بیش از 95 درصد) سیاست‌گذار در این زمینه می‌تواند فعالانه و تهاجمی‌تر عمل کند.

⭕️ سطح حمایت از تعطیلی دو هفته‌ای کشور بسیار بالا (بیش از 95 درصد) است. افزایش زمان تعطیلی به یک ماه سطح موافقت را به 85 درصد کاهش می‌دهد ولی کماکان سیاست‌گذار در این زمینه نیز با حمایت اجتماعی روبه‌رو می‌شود.

⭕️ اگرچه نمونه معرف نیست و اریب دارد، اما فقط 51.7 درصد کسانی که مسافرت رفته‌اند غربالگری شده‌اند. سطح پوشش غربالگری باید بهبود یابد.

⭕️ درصد بسیار بالایی (53 درصد) از پاسخ‌گویان از آسیب و خسارت به کسب‌وکار و درآمدشان خبر داده‌اند. این وضعیت هشدارآمیز است. سیاست‌گذار باید فعالانه و تهاجمی، با جلب مشارکت عمومی، تقسیم کار ملی بین همه دستگاه‌های دولتی و حاکمیتی، و با حداکثر استفاده از داده‌ها، عواقب اقتصادی بحران برای کسب‌وکارها را تحلیل کرده، داده‌های لازم برای سیاست‌گذاری هدفمند را به دست‌ آورده و خود را برای شرایط اقتصادی ناشی از بحران آماده کند. به اشتراک گذاشتن شرایط با مردم در حالی که آگاهی ملی از عواقب بحران برای کشور وجود دارد، راهگشاست.

⭕️ شبکه اجتماعی تلگرام نقش بسیار مهمی برای اطلاع‌رسانی و کسب خبر ایفا می‌کند. 41.5 درصد پاسخ‌گویان از این شبکه برای دریافت محتوای مرتبط با کرونا استفاده می‌کنند. یکی از گزینه‌های سیاست‌گذار، تلاش برای رفع فیلتر تلگرام – حداقل در بازه زمانی تا پایان بحران کرونا – و توأمان ورود فعالانه و مؤثر در این فضا برای اطلاع‌رسانی آگاهی‌بخش و سازنده است. کناره گرفتن از تلگرام توسط دستگاه‌های مرتبط با مدیریت بحران و فیلترینگ آن هیچ مشکلی را حل نمی‌کند.

⭕️ لینک پرسشنامه برای کسانی که هنوز آن‌را پر نکرده‌اند:

https://www.porsall.com/Poll/Show/8163b13b66db4ec

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.) 
@fazeli_mohammad

درد نظام تصمیم‌گیری کشور چیست؟

محمد فاضلی - عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ #امیر_ناظمی را سالیانی است میشناسم، فراتر از شناختن میشناسم. ایراندوستِ مهندسی که بعدها سیاست علم و فناوری خوانده، و بسیار بین رشته‌ای می‌خواند، تامل می‌کند و می‌نویسد.

✅ امیر ناظمی دانشگاهی است، مشاور بخش خصوصی بوده، سالیانی کار مشاوره بخش دولتی انجام داده، و حالا دو و نیم سال است رئیس سازمان فناوری اطلاعات است، یک آدم بین رشته‌ای میان بخشی که دنیای امروز را خوب می‌فهمد و خیلی خوب واقعیت‌های نظام تصمیم‌گیری در ایران و عوامل مؤثر بر آن را توضیح می‌دهد.

✅ فهرست هشت مطلب زنجیره‌ای او درباره نظام تصمیم‌گیری کشور به شرح زیر است. آینده ایران در گرو رفع مشکلاتی است که نوشتارهای او شرح می‌کنند.

⭕️ یک. تصمیم‌گیری‌های سخت


⭕️ دو. تصمیم‌های کلان، تصمیمات سختی هستند.


⭕️ سه. کاری نکنید بهتر است.


⭕️ چهار. کار امروز را به فردا بیافکن


⭕️ پنج. نماینده کدام مردم


⭕️ شش. گزینه خودت را بیاور


⭕️ هفت. پول، چرک کف دست


⭕️ هشت. داستان ما و کوله‌بار خاطرات پدران و مادرانمان


✅ امیر ناظمی در آینده مشترک می‌نویسد.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید)
@fazeli_mohammad

‍ به مقامات دولتی/حکومتی در هر سطحی توصیه می‌شود این کتاب را بخوانند

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ این کتاب استدلال می‌کند که ایران در شمار کشورهای دارای «توانمندی حکومت» متوسط است که در کنار آفریقای جنوبی، آرژانتین، مراکش، فیلیپین و تایلند «با بدتر شدن سریع قابلیت حکومت» (ص. 76) مواجه است. این هشدار خطرناکی است. جمله‌ای که نویسندگان درباره عواقب این وضع می‌نویسند برای میلیون‌ها ایرانی خیلی ملموس است: «مشخص است که در این کشورها که قابلیت در حال سقوط است، هیچ چیز مثبت مایه دلخوشی وجود ندارد.» (ص. 76)

📚 کتاب «توانمندسازی حکومت: شواهد، تحلیل، عمل» (نوشته مِت اَندروز، لَنت پریچت و مایکل وولکاک، ترجمه جعفر خیرخواهان و مسعود درودی، که انتشارات روزنه در 336 صفحه با قیمت 40000 تومان منتشر کرده است) از میان همه کتاب‌هایی که سال 1398 خواندم، تأثیرگذارترین و عمیق‌ترین کتاب برای شناخت و ارائه راه‌حل مسائل ایران بود.

✅ کتاب آن‌قدر عمیق و مرتبط با مسائل ایران ماست که برای آن‌ها که سیاست‌گذاری عمومی ایران و ناتوانی در حل مسائل عمومی را تجربه کرده‌اند، حیرت‌آور است. کتاب برای کسانی که می‌پرسند چرا حکومت/دولت/سازمان‌ها بد تصمیم می‌گیرند؟ چرا سیاست‌های بد تنظیم و ابلاغ می‌شوند؟ چرا مسائل حل نمی‌شوند؟ چرا حتی بهترین نسخه‌ها و تصمیم‌ها شکست می‌خورند، پاسخ‌هایی به‌واقع مبتنی بر شواهد، تحلیل و نسخه‌هایی برای عمل و بهبود دارد.

✅ کتاب را سه نفر نوشته‌اند که به ترتیب متخصص سیاست‌گذاری عمومی، متخصص اقتصاد توسعه و جامعه‌شناس هستند. هر سه نفر برای سازمان‌های بین‌المللی و بالاخص بانک جهانی نیز سال‌ها کار کرده‌اند و تجربه عمیقی از توسعه در کشورهای در حال توسعه دارند.

✅ نویسندگان استدلال می‌کنند که کشورها به جای تمرکز بر مسائل، به دنبال راه‌حل‌ها می‌گردند و به کپی‌برداری از بهترین نمونه‌ها (Best practices) می‌پردازند در حالی که دولت‌های‌شان ظرفیت اجرا ندارند و بهترین نمونه‌ها که در کشورهای دیگر هم جواب داده‌اند، شکست می‌خورند.

✅ کتاب بحث مفصلی درباره قابلیت حکومت، روندهای تغییرات قابلیت حکومت در کشورهای جهان و چرایی این وضعیت ارائه می‌کند و در نهایت روشی برای قابلیت‌سازی و توانمندسازی حکومت در کشورها با عنوان «انطباق تکرارشونده مسأله‌محور» (Problem-Driven Iterative Adoption: PDIA) ارائه می‌دهند.

✅ خواندن کتاب بیش از دو ماه برای من زمان برد، خواندن هر سطرش تفکر و درگیر شدن با کتاب لازم دارد. کتابی نیست که به سادگی بخوانید، اما بعد از خواندن آن فهم دیگری از توسعه و سیاست‌گذاری عمومی پیدا خواهید کرد. مقاله‌ای 2500 کلمه‌ای درباره این کتاب نوشته‌ام که در شماره 94 مجله آینده‌نگر منتشر شده است و فایل آن‌را به پیوست در زیر همین یادداشت قرار داده‌ام، بنابراین شرح بیشتری درباره کتاب در این‌جا نمی‌نویسم. علاقمندان به مطلب پیوست مراجعه کنند.

1⃣ نکته اول: دکتر #جعفر_خیرخواهان، اقتصاددان متولد 1347، و یکی از دو مترجم این کتاب، با بیش از بیست اثر ترجمه، اگر فقط همین یک کتاب را ترجمه کرده بود، شایستگی تقدیر داشت. امیدوارم به زودی یک یادداشت بنویسم برای تقدیر از او به دلیل اهمیت مجموعه آثاری که ترجمه و به جامعه علمی ارائه کرده است.   

2⃣ نکته دوم: به مقامات و مدیران کشور در هر سطحی توصیه می‌شود این کتاب را بخوانند و اگر فرصتی برای این کار ندارند (اگرچه تأسف‌بار است که مدیری فرصت خواندن نداشته باشد) حداقل کاری کنند که متخصصی بیاید و در یک کارگاه نصف روزی، یا دو سه ساعتی، کتاب را برای‌شان شرح کند. خلایق از ثمره این کتاب‌خوانی ایشان، بهره برده و دعا به جان‌شان خواهند کرد.

(اگر می‌پسندید، به اشتراک بگذارید.)
@fazeli_mohammad

اگر کرونا آن‌ها را نکشد، فقر و بی‌پناهی می‌کشد

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

داستانی تلخ

✅ صبح یک روز آبان 1397 نامه‌ای از خانمی به دستم رسید که داستان سوزناک فقر بود. بررسی کردم از چند مسیر، محتوای نامه درست بود. یک‌ونیم سال می‌گذرد و تقریباً هر روز درگیر زندگی نویسنده نامه شدم، نویسنده‌ای که هیچ‌گاه ندیدمش و بین ما 1276 کیلومتر فاصله است. یادداشت «بیست هزار فرسنگ زیر خط فقر» را درباره او، همسر معلول و کودک پنج ساله‌اش نوشته بودم.

✅ چند میلیون تومان کمک خوانندگان آن مطلب باعث شد قرض‌هایش را بدهد، خانه‌ای اجاره کند و زندگی‌اش در ظاهر سامانی بگیرد. شغل نداشتن اما درد بزرگی است. شغل و درآمد که نداشته باشی، خیلی زود کمک‌های مردم ته می‌کشد و هیولای فقر از راه می‌رسد. دوباره فرزندت گرسنه می‌ماند، هزینه دارو و درمان نداری، اول مهر بچه‌ات لوازم‌التحریر نمی‌خرد، قبض آب و برق را نمی‌پردازی، یخچالت می‌سوزد و نمی‌توانی بخری، و دندان‌هایت عفونت می‌کنند و چند میلیون هزینه درمان‌شان را نداری.

✅ خانم مهربانی از راه می‌رسد، خودش و دوستانش پول روی هم می‌گذارند و هزینه درمان دندان‌هایت را می‌دهند، اما توان آن‌ها هم زیاد نیست. باز شغل نداری و هزینه‌هایت بالا می‌روند. مجبور می‌شوی پول نزول کنی، سفته بدهی و برای مخارج روزانه‌ات که گرسنه نمانی، به این و آن رو بزنی. تازه آمده‌اند انشعاب آب را هم قطع کنند، خدا از غیب به دادت می‌رسد و الا آب هم نخواهی داشت.

✅ هزینه نگهداری و درمان همسر معلول‌ات زیاد است. دوباره پول قرض می‌کنی، سفته می‌دهی و زیر بار سود نزول می‌روی. دوباره چند خیّر به دادت می‌رسند و از این‌که تن به تقاضاهای غیراخلاقی طلبکار نزول‌خوار بدهی، نجات پیدا می‌کنی. زندگی ولی خرج دارد.

✅ خَیّری پیدا می‌شود و به خیال این‌که کمک می‌کند تا کسب‌وکار راه بیندازی، پول پیش کرایه یک مغازه را می‌دهد. تو هم دنبال کسی می‌گردی که وسایل راه انداختن یک مغازه خیاطی را برایت تأمین کند. بانک‌هایی که میلیارد میلیارد پول‌های بی‌بازگشت داده‌اند، دست آخر از تأمین سی میلیون تومان هزینه تجهیز مغازه‌ات خودداری می‌کنند. تو می‌مانی، یک مغازه و کرایه‌اش، و حسرت این‌که می‌توانستی شغلی داشته باشی و روی پای خودت بایستی، اما نمی‌شود. دوباره گرسنگی شعله می‌کشد، فرزندت گرسنه است و گریه می‌کند. زندگی نیست، جهنم است.

✅ طلبکارها بیشتر شده‌اند و پاشنه در خانه را هم درآورده‌اند، مرد طلبکار تهدید می‌کند که دفعه بعد کتک می‌زند، کرایه خانه هم عقب افتاده و صاحبخانه می‌خواهد تخلیه کنی، کرایه خانه‌ها هم دو برابر شده است.

✅ فقیر که باشی، تدبیر زندگی‌ات را گم می‌کنی، عقلت به کارت نمی‌رسد و زیر بار استرس، تحقیر، گرسنگی فرزند و معلولیت همسر و ... له می‌شوی. یک دفعه به خودت می‌آیی و می‌بینی همه کار برای نجات یافتن انجام داده‌ای، فقط بی‌ناموسی نکرده‌ای و معلوم نیست چند وقت دیگر دوام می‌آوری تا تن بدهی به تن‌فروشی. برخی مردها هم بی‌شرف شده‌اند، فکر می‌کنند چه طعمه‌ای بهتر از یک زن جوان فقیر با یک همسر معلول و هزار مشکل؟!

✅ مقاومت می‌کنی اما کرونا هم از راه می‌رسد، و برای تو که جز لباس تنت هیچ چیز نداری، فقط یک راه باقی می‌ماند: دوباره پیامک بزنی «عمو اگر کرونا ما را نکشد، فقر حتماً می‌کشد. دیگر نان هم برای خوردن نداریم. بچه‌ام هم از ترس طلبکارانی که هر روز دعوا می‌کنند، می‌میرد. شارژ تلفنم که تمام شود، پیام هم نمی‌توانم بدهم، به دادم برسید.»

یک درخواست

✅ می‌دانم بدبختانه، صدها هزار نفر در این کشور، همین وضعیت را دارند، اما این یک مورد یک‌ونیم سال، دردناک جلوی چشمم بوده است. من هر چه در توان داشتم به‌کار گرفتم که مشکل این خانواده را حل کنم، شغلی برای این خانم دست و پا، یا به راه‌اندازی کسب‌وکارش کمک کنم، اما نشد.

✅ آیا صاحب کسب‌وکاری هست که کمک‌ کند تا او شغل داشته باشد؟ آیا فیلم‌سازی هست که چرخه فلاکت‌بار فقر و بی‌پناهی این خانواده را هم‌چون نمونه‌ای از صدها هزار خانواده ایرانی، فیلم کند و از این مسیر این خانواده را هم نجات دهد؟ آیا مردانی هستند که زنی را از افتادن به ورطه بی‌اخلاقی برهانند؟ آیا ... ؟ من دیگر نمی‌توانم.

کرونا اگر می‌کشد، فقر زجرکش می‌کشد.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)
@fazeli_mohammad

کرونا و امید به تولد دردناک حکمرانی بهتر

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

لینک کل مطلب در ویرگول:
https://vrgl.ir/CBDhQ

✅ داستان مواجهه نهاد دولت در ایران (نه فقط دولت حسن روحانی) با کرونا، حکایتی تاریخی است. من قبلاً در متن «پیچیدگی‌های تاریخی کرونا» نمودهایی از این امر را تشریح کردم. کرونا حداقل همه تاریخ معاصر را پیش چشم ما به رقص وامی‌دارد. کرونا همه مشکلات حکمرانی کشور را که زیر فرش جارو کرده‌ایم، عین کاری که روانکاوها با ناخودآگاه بیمارشان می‌کنند، جلوی چشم‌مان ریسه می‌کند.  کرونا همه دُهُل‌هایی را که در تاریخ معاصر نواخته‌ایم یک‌جا به صدا درمی‌آورد و همه پلشتی‌های دستگاه سیاست‌گذاری عمومی، ظرفیت اجرا و قابلیت‌ها و ناتوانی‌های حکمرانی را به رخ‌مان می‌کشد. کرونا همه ضعف‌های فرهنگ عمومی مردم ما را دانه دانه به سیخ می‌کشد و کباب می‌کند تا بوی کِز خوردگی‌اش فضای زندگی ما را پر کند. اگر تا پایان این متن همراهی کنید، توضیح می‌دهم که مسأله چیست و سویه‌های امیدوارانه آن چیست.

✅ دو اصل بسیار مهم – از چندین اصل - مدیریت مسائل بدخیم عبارتند از: یک. رویکرد #همه_با_هم؛ و دو. راه‌حل‌ها محلی هستند. عمده کشورها از جمله ایران در هر دو مشکل اساسی دارند. اصل سوم، ناظر بر پی‌آمدهای راه‌حل‌هاست: هر راه‌حلی که در پیش بگیرید، پی‌آمدهای زیاد و اغلب ناشناخته‌ای دارد که به سایر عرصه‌ها گسترش می‌یابد.

✅ سؤال مهم حالا این است که حکمرانی کرونا در ایران در این یک ماه، با توجه به این سه اصل و شرایط خاص ایران، و تحولات آن چگونه است؟ آیا جایی برای امیدواری هست؟

✅ دستگاه سیاست‌گذاری عمومی با همه کندی‌هایش، پلشتی‌ها و ناکارآمدی‌هایش، در بحران کرونا، خیلی تلخ و دردناک، چیزهای زیادی خواهد آموخت. تلخ‌ترین اتفاق، از دست دادن هم‌وطنان است. این سیستم اما به خودآگاهی‌هایی می‌رسد و در کوران رخدادی تلخ می‌آموزد:

🔹 بین‌رشته‌ای، میان‌بخشی و دور از تعصبات سازمانی بخشی‌نگر بیندیشد و عمل کند.

🔹 اطلاع‌رسانی‌اش شفاف باشد، حتی تا حد پخش کردن جلسه رئیس‌جمهور با مدیرانش، و روی دایره ریختن خیلی از اسرار، گویی قیامت سیاست‌گذاری عمومی بر پا شده و باید اسرار فاش شود.

🔹 کشور را نباید همواره در شرایط مرزی و «الحمدالله از بیخ گوش‌مان گذشت» اداره کرد تا در روزهای این‌چنینی چند ده میلیارد دلار کمک فوری دولت به خانوارها و بنگاه‌ها امکان‌پذیر باشد.

🔹 تحریم اصلاً نعمت نیست. تحریم تن دادن به بیوتروریسم و به خطر انداختن جان مردم است.

🔹 باید در رویه‌ها و پروتکل‌های نظام اداری بازنگری کرد تا به محض بروز بحرانی در جهان، ماهیت جهانی‌شدن و اثر زود یا دیرهنگام آن بر ایران رصد شده و پیش‌بینی‌های لازم صورت گیرد.

🔹 باید کشور «مراکز پشتیبانی تصمیم‌گیری» در سطوح مختلف داشته باشد و اندیشکده‌های سیاست‌گذاری عمومی رقیب نظام سیاسی نیستند، بلکه اجازه دادن به بسط آزادانه اندیشکده‌ها، کمک نظام سیاسی است. 

🔹 اقتدار منسجم و به چالش کشیده‌نشده دولت، مقید به قانون، ضروری است. درست کردن مراجع و مراکز مختلف قدرت اعم از مذهبی و غیرمذهبی که قادر باشند سیاست‌های ملی را به چالش بکشند، عاقبت خوشی ندارد.

✅ این فهرست را می‌توان کامل‌تر هم کرد اما نکته آخرم این است که همه نقصان‌ها را باید دید اما برای داوری درباره عملکرد دولت و سیاست‌گذار در عرصه کرونا، به منظور یافتن راه‌هایی برای کم کردن خسارت بیماری برای مردم، باید همه ویژگی‌های برشمرده شده در این نوشتار، و محدودیت‌های دولت را مد نظر داشت.

✅ بعدها باید پرسید چرا این نقصان‌ها وجود دارند، اما در شرایط حاضر هیچ کار ساختاری اساسی برای رفع نقیصه‌های بنیادین نظام سیاست‌گذاری عمومی نمی‌توان انجام داد. فکر می‌کنم باید تولد تدریجی حکمرانی بهتری را از طریق حل گام به گام مسأله در دل همین بحران، و با در نظر داشتن بدخیمی و اصول حاکم بر راه‌حل‌ها تسهیل کرد.

✅ ما تولد دردناک مطالبه، دغدغه و ضرورت حکمرانی بهتر را تجربه می‌کنیم. این تولد ضرورت تاریخی نیست، بلکه شرایط تاریخی برای این تولد مهیاتر شده است. این کودک می‌تواند مرده به دنیا بیاید. شاید وظیفه نخبگان و صاحبان نفوذ بر نیروهای اجتماعی است که متولد شدن این نوزاد را تسهیل کرده و از مرگش جلوگیری کنند.

✅ تلاش باید کرد تا زجری که از این بحران می‌کشیم و همه آن ریسه شدن مصائب انباشته چنددهه‌ای حکمرانی در همه ابعاد، به پایان خوشی بینجامد و فقط خاطره‌ای تلخ، انباشته بر تلخی‌های گذشته نشود.

انتشار: روزنامه ایران، 11/1/1399

(اگر می‌پسندید لطفا به اشتراک بگذارید.)
@fazeli_mohammad

‍ مکتب صَمَدیّه و انگشت بیقرار

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ آن‌ها که هم‌سن من هستند و نسل‌های قبل از من که فیلم‌های دهه چهل و پنجاه شمسی را دیده‌اند و به یاد دارند، شخصیت «صمد آقا» را به یاد دارند. صمد با بازي «پرويز صياد» شخصيت اصلي مجموعه فيلم‌هايي است که اغلب خود پرويز صياد کارگردان و نويسنده آن‌ها بوده است، فيلم‌هايي نظير «صمد به مدرسه مي‌رود»، «صمد آرتيست مي‌شود»، «صمد خوشبخت مي‌شود».

✅ من قبلاً هم نوشته‌ام که صمد آقا با انگشت به همه حمله مي‌کند و به چشم افراد مي‌زند. انگشت صمد، اسلحه حمله به هر مهاجمي است که دنياي صمد را به رسميت نمي‌شناسد. «صمد آقا» البته فقط یک شخصیت سینمایی نیست، یک گونه شخصیت هم هست.

✅ حرکت تهاجمی «صمد آقا» در ناخودآگاه ذهن بسیاری باقی مانده است و در لحظات حساس، حرف‌هایی می‌زنند و کارهایی می‌کنند که جز «انگشت کردن در چشم مردم» - درست عین صمد آقا – هیچ معنا و کارکرد دیگری ندارد. این‌ها را واقعاً می‌توان «اصحاب مکتب صمدیه» نامید.

✅ این‌ها آدم‌هایی با تیپ، اندیشه‌ها، تعلق سیاسی متفاوت و در سطوح مختلف هستند. وجه مشترک همه‌شان این است که در اوج مشکلات و ناراحتی مردم، وقتی بی‌اعتمادی در اوج است و جامعه فقط به اعتمادسازی نیاز دارد، وقتی هزار نفر اهل فکر دارند کاری می‌کنند که مسأله‌ای حل شود، وارد می‌شوند و انگشتی به چشم مردم می‌کنند تا دنیای‌شان تیره و تارتر از گذشته شود و اعصاب‌شان به هم بریزد.

✅ چند مثال را من می‌گویم بقیه را هم مخاطب خودش در ذهن فهرست می‌کند. درست وسط تلاش‌های جمعی برای محدود کردن رفت و آمد به اماکن مقدس که حتی مراجع و اکثریت روحانیت نیز از آن حمایت کرده‌اند، جمعی فکر می‌کنند باید ضریح و در و دیوار حرم را لیس بزنند. این رفتار جز بدنامی برای اکثریت دینداران عاقل و عصبانی کردن مردم هیچ فایده‌ای ندارد. درست مثل بی‌دلیل انگشت زدن به چشم مردم عصبانی رهگذر در خیابان است.

✅ درست در لحظاتی که صدای وزارت خارجه، جمعی از اقتصاددانان آمریکایی، سازمان‌های حقوق بشری تا کادرهای سلامت ایران از دست تحریم‌های آمریکا علیه ایران درآمده؛ یک مقام سابق و منصب‌دار دو سه ماه آینده، و کاندیدای ریاست جمهوری می‌نویسد که می‌خواهیم به مردم مستضعف آمریکا که در بحران کرونا گیر افتاده‌اند کمک کنیم اما تحریم‌های آمریکا نمی‌گذارد. اگر انگشت در چشم مردم نیست، پس چیست؟

✅ شکل کلی همه این گفتارها و کردارهای «صمد آقا»یی، یک جور است: درست در لحظاتی که مردم به شدت از وضعیت شدیداً نامناسب «متغیر الف» (مثلاً تورم، تحریم‌ها یا مدیریت بیماری کرونا) شاکی هستند و نیاز به آرامش دارند، یکی از «اصحاب مکتب صمدیه» مثلاً می‌گوید «ما در زمینه مدیریت الف کاری کرده‌ایم که اروپایی‌ها حیران مانده‌اند و دنبال این هستند که بدانند ما چه می‌کنیم» یا «اگر تحریم‌ها اجازه می‌داد، کمک‌های خود در زمینه متغیر الف را به آمریکا صادر می‌کردیم.»

✅ من واقعاً می‌پرسم: آیا اصحاب این مکتب مشاور رسانه‌ای ندارند؟ خبرها و فضای عمومی شبکه‌های اجتماعی را بررسی نمی‌کنند؟ در بین مردم نیستند که حال و روزشان را ببینند؟ از دو نفر مشاور نمی‌پرسند من این حرف را بزنم یا نزنم؟ از خانواده خودشان کسی نمی‌گوید چرا در این شرایط چنین حرفی زدی؟

✅ عقلایی با هزار بدبختی و حرف تند شنیدن و پررویی کردن در مقابل سیل ناامیدی، تلاش می‌کنند چراغ امید به عقلانیت را روشن نگه دارند و چشم امید را در مردم کور نکنند، این اصحاب مکتب صمدیه از راه می‌رسند، انگشت به چشم مردم می‌زنند و دوباره مدتی سکوت می‌کنند و چند وقت بعد دوباره پیدا می‌شوند و انگشت‌شان را فرو می‌کنند.

✅ اصحاب مکتب صَمَدیّه، خواهشاً این #انگشت‌_بیقرار را چند مدت غلاف کنید تا اعصاب مردم راحت‌تر باشد. چرا از میان همه سینمای دهه چهل و پنجاه فقط عاشق صمد آقا شده‌اید؟ هر بار که شما انگشت‌ات را فرو می‌کنی، آن کورسوی امید هم کور می‌شود. چشم مردم درد می‌کند، شما کورش نکنید.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)
 @fazeli_mohammad

‍ نتایج نهایی پرسشنامه بررسی نظرات مردم درباره کرونا

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ خلاصه نتایج نهایی پرسشنامه‌ای 35 سؤالی که روز چهارشنبه 7 فروردین درباره برخی ابعاد اجتماعی بحران کرونا  روی اینترنت منتشر کردم به شرح زیر است. صمیمانه از همه کسانی که وقت گذاشتند و به این پرسشنامه پاسخ دادند سپاسگزارم.

✅ اصل گزارش را هم می‌توانید در قالب PDF در انتهای همین پست دانلود کنید (40 صفحه است).

✅ اگر تمایل داشتید، می‌توانید به پرسشنامه جدیدی که ابعاد اجتماعی دیگری از کرونا را بررسی می‌کند نیز پاسخ دهید. نتایج آن پرسشنامه را هم در این کانال منتشر خواهم کرد.
https://www.porsall.com/Poll/Show/aef6c3e69f00421

☑️⭕️ خلاصه نتایج

🔹11000 نفر پرسشنامه را پر کرده‌اند که سن 10236 نفر ثبت شده است. میانگین پاسخ‌گویان 43.74 سال است. حداقل سن 15 و حداکثر 96 سال است.

🔹50.2 درصد پاسخ‌گویان مرد و 49.8 درصد زن هستند.

🔹میانگین «احساس خطر برای کشور»، برای «سلامت شخصی» و احساس خطر برای «اقتصاد و کسب‌وکارها» از سوی پاسخ‌گویان خیلی بالاست. میانگین‌های مذکور به ترتیب 8.81، 8.23 و 7.53 از 10 است.

🔹81.2 درصد پاسخ‌گویان لیسانس، فوق‌لیسانس، و دکتری هستند. این نشان می‌دهد پاسخ‌گویان اقشار تحصیل‌کرده‌تر جامعه را در بر می‌گیرد.

🔹اکثریت که 60.2 درصد پاسخ‌گویان را شامل می‌شود زمان‌ها دو ماه و سه ماه را انتخاب کرده‌اند.

🔹فقط 15.9 درصد فکر می‌کنند بحران کمتر از یک ماه طول می‌کشد.

🔹84.1 درصد پاسخ‌گویان برآوردی بیش از دو ماه برای طول کشیدن بحران کرونا دارند.

🔹ارزیابی پاسخ‌گویان از عملکرد مسئولین و مردم در قبال بحران کرونا، زیر متوسط (5 متوسط است) قرار دارد. میانگین اعتماد به گفته‌های مسئولین درباره بحران کرونا نیز 3.50 است.  

🔹89.6 درصد کسانی که سفر رفته‌اند نیز خطرناک بودن کرونا برای سلامت خود را باور دارند.

🔹18 درصد پاسخ‌گویانی که مسافرت رفته‌اند بر این باورند که در سفر – احتمالاً در آپارتمان یا ویلای شخصی – از کرونا در امان‌تر هستند. 20.3 درصد نیز به دلایل شغلی مجبور به سفر بوده‌اند.

🔹56 درصد آن‌ها که سفر رفته‌اند در ایستگاه‌های وزارت بهداشت تب‌سنجی و معاینه شده‌اند و 44 درصد غربالگری نشده‌اند.

🔹74 درصد آن‌ها که مسافرت رفته‌اند اعتقاد دارند اگر مقامات کشور محدودیت یا جرائمی برای سفر وضع می‌کردند، به سفر نمی‌رفتند.

🔹43.2 درصد افراد در آپارتمان یا ویلای شخصی خود اقامت کرده‌اند.

🔹29.5 درصد پاسخ‌گویان وارد شدن خسارات سنگین تا نابود شدن کسب‌وکارشان را ذکر کرده‌اند.

🔹54.6 درصد پاسخ‌گویان گفته‌اند کرونا به کسب‌وکار، درآمد و معیشت‌شان ضربه زده است.

🔹اکثریت قاطع پاسخ‌گویان (عمدتا تحصیلکرده طبقه متوسط به بالا که اکثریت نمونه را تشکیل می‌دهند) با اعمال محدودیت بر سفرهای درون‌شهری (93.7 درصد) و برون‌شهری (96.8 درصد) موافق هستند. تعطیلی دو هفته‌ای و یک ماه نیز به ترتیب 97.4 و 85.5 درصد موافق دارد.

🔹74.5 درصد کل پاسخ‌گویان و 69.4 درصد آن‌ها که خود را متعلق به طبقه پایین و متوسط رو به پایین دانسته‌اند از دستکش استفاده می‌کنند.

🔹2.1 درصد کل پاسخ‌گویان و 7.1 درصد کسانی که خود را متعلق به طبقه پایین و متوسط ذکر کرده‌اند، توان اقتصادی خرید دستکش ندارند.

🔹62.6 درصد کل پاسخ‌گویان و 55.9 درصد آن‌ها که خود را متعلق به طبقه پایین و متوسط رو به پایین دانسته‌اند از ماسک استفاده می‌کنند.

🔹13.7 درصد کل پاسخ‌گویان علی‌رغم دسترسی به ماسک از آن استفاده نمی‌کنند.

🔹20.8 درصد کل پاسخ‌گویان علی‌رغم توان اقتصادی، دسترسی به خرید ماسک پیدا نکرده‌اند.

🔹93.1 درصد کل پاسخ‌گویان و 86.8 درصد آن‌ها که خود را متعلق به طبقه پایین و متوسط رو به پایین دانسته‌اند از مواد ضدعفونی استفاده می‌کنند.

🔹6.7 درصد کل پاسخ‌گویان علی‌رغم توان اقتصادی، دسترسی به خرید مواد ضدعفونی پیدا نکرده‌اند.

🔹1.7 درصد کل پاسخ‌گویان و 5.4 درصد کسانی که خود را متعلق به طبقه پایین و متوسط ذکر کرده‌اند، توان اقتصادی خرید مواد ضدعفونی ندارند.

🔹54.7 درصد پاسخ‌گویان به دیگران کمک کرده‌اند.

🔹14.8 درصد نیز قصد کمک داشته‌اند ولی یا فرد نیازمند نمی‌شناخته‌اند یا راهی برای رساندن کمک به افراد نیازمند نداشته‌اند.

🔹در مجموع 69.5 درصد پاسخ‌گویان کمک کرده‌اند یا می‌خواسته‌اند کمک کنند و با مهیا شدن شرایطی می‌توانند این کار را انجام دهند.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)
@fazeli_mohammad

لینک پرسشنامه جدید:

https://www.porsall.com/Poll/Show/aef6c3e69f00421

لطف می‌کنید اگر به تکمیل این پرسشنامه کمک کنید

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ نتایج نهایی پرسشنامه‌ای را که روز هفت فروردین به اشتراک گذاشتم و نهایتاً یازده هزار نفر به آن پاسخ گفتند در این‌جا منتشر کردم.

☑️ یک پرسشنامه دیگر با سؤالاتی متفاوت و درباره ابعاد مهم‌تری از مسأله اپیدمی کرونا را هم در لینک زیر به اشتراک گذاشتم.

✅ لطف می‌کنید اگر خودتان پر کنید و به دیگران هم معرفی کنید. نتایج آن‌را هم در همین‌جا منتشر خواهم کرد.

⏰ بیش از سه دقیقه وقت ارزشمند شما را نمی‌گیرد.

☑️ لینک پرسشنامه
https://www.porsall.com/Poll/Show/aef6c3e69f00421

پیشاپیش سپاس‌گزارم.

(لطف می‌کنید اگر برای دیگران هم بفرستید.) @fazeli_mohammad

 
یک پیشنهاد ساده

⭕️ سیزده بدر امسال که در خانه می‌مانیم، عکس‌_بازی کنیم.

⭕️ عکس‌های سیزده بدر سال‌های قبل را برای هم بفرستیم، خاطرات را زنده کنیم یا در صفحات اینستاگرام به اشتراک بگذاریم و به گذشته شیرین کنار هم بودن، فکر کنیم.

⭕️ امروز تا شب، هر چقدر از عکس‌های سیزده بدر سال‌های گذشته را که بتوانم، در صفحه اینستاگرام #دغدغه_ایران به اشتراک خواهم گذاشت.
https://www.instagram.com/p/B-AViM8pCl-/?igshid=unomvh697ohm

#عکس_بازی_سیزده_بدر

وقت بگذرانیم، خاطرات را مرور کنیم.

لینک پرسشنامه
https://www.porsall.com/Poll/Show/aef6c3e69f00421

نوع‌دوستی در #سیزده_بدر_کرونایی

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

اول یک خبر خوب

✅ داده‌های پرسشنامه‌ای که در هفت فروردین به اشتراک گذاشتم (نتایج پرسشنامه) و نهایتاً یازده هزار نفر به آن پاسخ گفتند، نشان می‌دهد «54.7 درصد کسانی که این پرسشنامه را پر کرده‌اند، به آسیب‌دیدگان اقتصادی از اپیدمی کرونا کمک کرده‌اند.» یک نوع‌دوستی خیلی خوب.

حالا یک پیشنهاد

✅ هر سال روز #سیزده_بدر از خانه بیرون می‌زدیم و بساط پهن می‌کردیم. خانواده‌ها اغلب به قول مهران مدیری اغلب «جوج با نوشابه» صرف می‌کردند، آجیل می‌خوردند، اگر بود میوه، و هزینه رفت و برگشت هم بود.

✅ راستی امسال که #سیزده_بدر_کرونایی شده، چقدر از هزینه‌های ما کم می‌شود؟ پول بنزین که حتماً و ممکن است هزینه‌های دیگر هم کم شده باشد.

✅ مهم نیست کاهش هزینه‌های خانواده ما به دلیل سیزده_بدر_کرونایی چقدر است، شاید فقط ده هزار تومان، اما می‌شود این مقدار کاهش هزینه را به نیازمندترین فرد آسیب‌دیده از کرونا کمک کنیم.

✅ مشاغل زیادی از اپیدمی کرونا ضربه خورده‌اند: کارگران خانگی، رانندگان وسایل نقلیه، کارگران رستوران‌ها و سایر مغازه‌های خدماتی، و ... . اگر اطراف خودمان را بگردیم آن‌ها را پیدا خواهیم کرد. خیریه‌ها هم می‌توانند دریافت‌کننده این کمک‌ها باشند. خیریه‌های زیادی این روزها به آسیب‌دیدگان از کرونا کمک می‌کنند. ممکن است راهی برای واریز این مبالغ برای تامین هزینه‌های تقویت کادر درمان ایجاد کرد.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)
@fazeli_mohammad

لینک پرسشنامه بررسی ابعاد اجتماعی اپیدمی کرونا
https://www.porsall.com/Poll/Show/aef6c3e69f00421

لطف می‌کنید اگر این پرسشنامه را پر کنید

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ پرسشنامه‌ای که برای بررسی ابعاد اجتماعی اپیدمی کرونا در لینک زیر به اشتراک گذاشتم، تا این لحظه (نه شب سیزده فروردین) توسط 3400 نفر پر شده است.

✅ لطف می‌کنید اگر خودتان پر کنید و به دیگران هم معرفی کنید. افزایش تعداد پاسخ‌گویان بر دقت نتایج می‌افزاید.

⏰ بیش از سه دقیقه وقت ارزشمند شما را نمی‌گیرد.

لینک پرسشنامه
https://www.porsall.com/Poll/Show/aef6c3e69f00421

پیشاپیش سپاس‌گزارم.

(لطف می‌کنید اگر برای دیگران هم بفرستید.) 
@fazeli_mohammad

تحریم‌ مثل کرونا آدم می‌کشد

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ میشل باشله – پزشک متخصص اطفال، رئیس‌جمهور سابق شیلی و کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد – در گزارشی به تاریخ 24 مارس 2020 (یک هفته قبل) می‌نویسد:

⭕️ «حیاتی است که از فروپاشی نظام پزشکی هر کشوری جلوگیری شود ... در این زمان حساس، به دلیل سلامت جهانی و برای حمایت از حقوق و جان میلیون‌ها انسان در کشورها، تحریم‌های بخشی باید باید لغو یا تعلیق شوند.

برای مثال در ایران، جایی که اکنون 1800 انسان جان خود را به علت کوید-19 از دست داده‌اند، گزارش‌های حقوق بشری دائما بر اثر تحریم‌ها بر دسترسی به دارو و تجهیزات پزشکی اساسی – از جمله رسپیراتورها و تجهیزات حفاظت از کارکنان درمان تأکید می‌کنند.

بیش از 50 نفر کادر درمان در ایران از زمان آشکار شدن کوید-19 در پنج هفته گذشته جان خود را از دست داده‌اند.»

باشله می‌گوید «هیچ کشوری نمی‌تواند به تنهایی به طرز مؤثری با این اپیدمی مقابله کند. ما به عمل منسجم، همکاری و مراقبت نیاز داریم.» ⭕️

✅ این گفته او یادآور فراخوان آنتونیو گوترش برای عمل هماهنگ، قاطع و سیاست نوآورانه در مواجهه با کوید-19 است.

✅ همه دولت‌ها از جمله آن‌ها که تحریم شده‌اند – از جمله ایران – باید آشکارا، مستند به مدارک و شفاف اعلام کنند که تحریم‌ها به ظرفیت حفاظت از جان شهروندان‌شان آسیب زده و تحریم عین «بیوتروریسم» است. باید بقیه جهان را در جریان اثرات بسیار منفی تحریم‌ها بر ظرفیت هر کشور تحریم‌شده برای مقابله با کرونا و سایر مخاطرات جانی قرار داد.

✅ دولت آمریکا نیز درخصوص اثر نداشتن تحریم‌ها بر تأمین دارو و تجهیزات پزشکی در ایران و سایر کشورهای تحریم‌شده ریاکارانه دروغ می‌گوید. گزارش باشله نشان می‌دهد سازمان‌های حقوق بشری نیز تأثیر تحریم‌ها بر جان عموم شهروندان و کادرهای درمان در ایران را تأیید می‌کنند.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)

@fazeli_mohammad

حاکمان!! نگذارید طبقه متوسط بیشتر خُرد شود

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

 ✅ یک ویژگی جامعه ایران در این روزهای کرونایی، قوت قلب و مایه امیدواری شده است. بسیاری از ما شاهد هستیم آن‌ها که هنوز توشه و توان اقتصادی دارند، به هر وسیله‌ای تلاش می‌کنند به آسیب‌دیدگان از کرونا کمک کنند.

 ✅ یک شاهد عینی هم برای این امر دارم. تحقیق اولی که با پرسشنامه آنلاین انجام دادم و عمده پاسخ‌گویان از طبقه متوسط بودند، نشان داد که 54 درصد پاسخ‌گویان گفته‌اند به آسیب‌دیدگان اقتصادی از بحران کرونا کمک کرده‌اند.

✅ حال و روز جوامع دیگر را نمی‌دانم، اما در جمع‌های خانوادگی، خیریه‌ها و مؤسساتی که کار امدادرسانی می‌کنند، شاهد هستیم که قشر متوسط و بالاتر جامعه که هنوز زیر بار فشارهای اقتصادی له نشده و دست‌اش به دهانش می‌رسد، سخت تلاش می‌کند که دست آسیب‌دیدگان از کرونا را بگیرد.

✅ یک معلم مدرسه امروز تلاش می‌کرد برای خانواده دانش‌آموزش که از طریق سبزی پاک کردن مادر خانواده روزگار سپری می‌کرده‌اند و با بحران کرونا دیگر سفارش سبزی پاک کردن ندارند، کمک جمع کند و موفق شده بود. تردید ندارم صدها هزار نفر در حال تلاش برای همین نوع کمک‌رسانی هستند.

✅ این طبقه متوسطی که اغلب سبک زندگی و مطالباتش را قدرت نمی‌پسندد، اگر ضعیف‌تر از این حد بود، اگر این میزان حس مسئولیت اجتماعی نداشت، اگر شبکه‌های ارتباطات خانوادگی این طبقه نبود و به یکدیگر اعتماد نداشتند و برای آسیب‌دیدگان کرونا کاری نمی‌کردند، بحران به سرعت به فقر گسترده‌تر و تبعات اجتماعی، سیاسی و امنیتی منتهی می‌شد.

✅ این کشور در فقدان نظام‌های حمایت اجتماعی قدرتمند و دقیق، در شرایط نبود توان اقتصادی گسترده نظیر اقتصادهای توسعه‌یافته برای سرازیر کردن میلیاردها دلار و یورو به سمت حمایت از آسیب‌دیدگان کرونا، دارد تلاش می‌کند تا دوام بیاورد؛ و بار این تلاش را طبقه متوسط به دوش می‌کشد.

✅ طبقه متوسط تا اطلاع ثانوی که آن ثروت و نظام‌های حکمرانی قدرتمند به دست آید، ستون تاب‌آوری اجتماعی این جامعه است. حاکمان باید قدر این نیروی اجتماعی مسئول، اخلاقی و هنوز مجهز به عواطف انسانی را بدانند.

✅ هر کسی در شمار حکمرانان است، هر کسی رشته‌ای از نخ سرنوشت این ملت را در دست دارد، باید بیشتر و بیشتر و بیشتر و بیشتر مواظب باشد که گفتار و کردارش، بیش از آن‌چه تاکنون بر این مردم و طبقه متوسط رفته، باعث خرد و له شدن‌شان نشود.

✅ این طبقه که به تدریج له شود و از میان برود، سیاست‌های اقتصادی، سیاسی، نظامی و امنیتی که بیش از گذشته این طبقه را خرد و ضعیف کنند، و انگشت‌های اصحاب مکتب صمدیه اگر بیش از این همان ذره ذره اعتماد باقیمانده را هدف بگیرند، این ستون تاب‌آوری اجتماعی خواهد شکست.

✅ حاکمان!! نگذارید سطح پایین کیفیت حکمرانی یا هر عامل دیگری، طبقه متوسط را خرد و له کند. ستون تاب‌آوری نظام اجتماعی در فقدان نظام‌های حمایت اجتماعی مدرن، خواهد شکست.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)

@fazeli_mohammad

گزارش یک کار خیر جمعی

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ روز شنبه هشت فروردین متنی با عنوان «اگر کرونا آن‌ها را نکشد، فقر و بی‌پناهی می‌کشد» درباره خانواده‌ای ضعیف از نظر اقتصادی منتشر کردم.

✅ کمک‌ها از ساعتی بعد از انتشار متن شروع شد. من به همه کسانی که از طریق ادمین کانال شماره حساب گرفتند تا کمک کنند، و کسانی که به صورت‌های دیگر کمک کردند، قول داده بودم گزارش کمک‌ها را ارائه کنم. این گزارش کار خیر جمعی انجام شده است.

✅ یک. مبلغ 20880000 تومان (بیست میلیون و هشتصد و هشتاد هزار تومان) به حساب آن خانواده واریز شد. این مبلغ عمدتاً برای بازپرداخت بدهی‌ها و هزینه‌های جاری هزینه شده/می‌شود.

✅ دو. برخی کمک‌کننده‌ها گفته‌اند کمک‌های‌شان را ماهیانه ادامه خواهد داد. (سه نفر)

✅ سه. روز دوم بعد از انتشار، یکی از کمک‌کننده‌ها پیشنهاد کرد که بخشی از مبالغ کمک‌ها از طریق خرید سهام در بورس برای این خانواده سرمایه‌گذاری شود. معتقد بودند سوددهی بورس می‌تواند درآمد مستمری برای آن‌ها ایجاد کند. چند نفر دیگر هم این پیشنهاد را ارائه کردند.

✅ چهار. شماره کارت شخصی خودم را – کارتی که هیچ مبلغی در آن نبود – به این کار اختصاص دادم. افراد کمک‌کننده مختار بودند که مستقیم به حساب خانواده یا به این کارت واریز کنند.

✅ پنج. مجموعاً طی 18 فقر واریز، مبلغ 14755000 (چهارده میلیون و هفتصد و پنجاه و پنج هزار تومان) به حساب من واریز شد.

✅ شش. یکی از ایرانیان خارج از کشور می‌خواهند دویست یورو یا معادل ریالی آن‌را به مبلغ در نظر گرفته شده برای سرمایه‌گذاری در بورس اضافه کنند.

✅ هفت. یکی از هم‌وطنان قبول کرده‌اند مبلغ 15 میلیون تومان به صورت قرض‌الحسنه یک ساله در اختیار این خانواده بگذارند که مغازه خیاطی‌شان را که خیّر دیگری فراهم کرده بود و شش ماه کرایه آن‌را هم پرداخته بود اما تجهیزش مانده بود، تجهیز کنند.

✅ هشت. یکی دیگر از هم‌وطنان هم گفته‌اند که فهرست تجهیزات و ملزومات تجهیز مغازه خیاطی را تهیه و برای‌شان ارسال کنیم تا هزینه را بپردازند.

✅ نه. دو نفر از هم‌وطنان صنعتگر در همدان و آمل پیشنهاد کردند حاضرند به شرط تغییر محل زندگی به این دو شهر، محل سکونت و اشتغال در کارخانه‌ را به این خانواده کمک کنند.

✅ ده. یک خیریه در شهر محل سکونت این خانواده، همان روز دوم فردی را برای بررسی وضعیت به منزل ایشان فرستادند. روز سوم و بعد از تأیید وضعیت نامناسب خانواده، کمک‌های ضروری غذایی، مواد ضدعفونی و ... برای ایشان ارسال شد.

✅ یازده. این خیریه پرداخت برخی بدهی‌های این خانواده را متقبل شده است. بنا به اطلاع در تلاش هستند برای تأمین مسکن هم کمک کنند.

✅ دوازده. با مساعدت یکی از اعضای اتاق بازرگانی ... قرار شد در دادن سفارش به مغازه خیاطی خانم این خانواده، کمک شود. تماس با ایشان برای دادن نمونه کار برقرار شده است.

✅ صمیمانه از همه کسانی که اعتماد کردند، مبالغی کمک کردند، ابراز همدردی کردند، خیریه‌ای که رسیدگی کردند، و همه هم‌وطنانی که حتی در بازنشر متن همکاری کردند، سپاس‌گزارم.

✅ گزارش‌های مربوط به سرمایه‌گذاری در بورس (سود و زیان‌های احتمالی)، راه افتادن مغازه خیاطی و به امید خدا پیشرفت‌های این خانواده را در آینده هم منتشر خواهم کرد.

کانال دغدغه ایران:
@fazeli_mohammad

دم موش علیه کرونا

نسرین قنواتی - @nasringhanavati

⏰ زمان مطالعه: دو دقیقه

✳️ من در همین کانال موفقیت‌های کوچک ایرانیان درباره تلاش‌هایم برای صرفه‌جویی در مصرف آب نوشته بودم. همه آن تلاش‌ها پس از شیوع کرونا تقریبا متوقف شد، اما هفته گذشته خبری خواندم درباره این‌که در روزهای پایانی سال ۱۳۹۸ تهرانی‌ها، بیش از میانگین ۵۰ ساله خود آب مصرف کرده‌اند.

✳️ کرونا باعث شده است مصرف آب مردم تهران در هر روز بیش از حجم دریاچه چیتگر و بسیار بیشتر از مصرف روزهای گرم تابستان آب بشود. بقیه کشور هم همین گونه شده است.

✳️ حال همه طبیعت بر اثر کرونا بهتر شده چون آلودگی خودروها و هواپیماها و حتی تولید آلودگی کارخانه‌ها کمتر شده است، اما منابع آبی که تحت فشار شدید قرار گرفته‌اند، مصرف می‌شوند و با مواد شوینده بیشتری آلوده می‌شوند.

✳️ خودم را می‌بینم که کارم شستن و شستن و شستن  شده است. این یعنی کسی که همیشه دم از صرفه جویی می‌زد، امروز مشترک پرمصرف شده است. ترس حالا به جانم افتاده است. آب اگر کم و قطع شود، من با کرونا چه کنم؟

✳️ کاری که فعلاً از دستم می‌آید این است که هنگام شست‌وشو - دست‌ها یا وسایل آشپزخانه - شیر آب را با فشار کمتری باز کنم. خودم اندازه‌گیری کردم و معلوم شد این کار ۳ تا ۷ برابر از میزان آب مصرفی خواهد کاست.

✳️ من حالا به قول #محمد_فاضلی در یادداشت «موفقیت کوچک: دم موش یا دم گربه» سعی می‌کنم شیر آب را آن‌قدر باز کنم که ضخامت آب خروجی از آن فقط به اندازه «دم موش» باشد نه «دم گربه». من حالا از «دم موش» علیه کرونا استفاده می‌کنم.

✳️ بیایید این «دم موش» زلال و شفاف را علیه کرونا به‌کار بگیریم. آب مایه حیات ماست و در این اوضاع کرونایی، اهمیت‌اش بیشتر شده است. فشار آب را کم کرده و دم‌_گربه‌ای باز نکنیم.

#فشار_آب_کم_کن

#دم_موش_علیه_کرونا

(لطفاً برای دیگران هم ارسال کنید.)

 کانال موفقیت‌های کوچک ایرانیان
 @IR_S_S

🔳⭕️کشورداری آلمانی؛ پدرت معلوم نیست؟ باشد، آدرست کجاست؟

دکتر مجتبی لشکربلوکی

بگذارید با چند مساله که دست به گریبان هستیم شروع کنیم.
حتما شنیده‌اید موقع انتخابات برخی را با مینی‌بوس و اتوبوس و وانت از یک حوزه انتخابیه جمع می‌کنند و می‌برند در یک حوزه انتخابیه دیگر رای می‌دهند؟ راست و دروغش با گویندگان.
اگر فردا اعلام شود که به خاطر کرونا افراد فقط می‌توانند به نزدیک‌ترین فروشگاه مراجعه کنند و مایحتاج خود را بخرند و برگردند منزل و حق ندارند که به جاهای دیگر بروند. آیا در ایران امکان پذیر است؟ خیر!
تصور کنید که جایی سیل و زلزله می‌آید، می‌خواهند فقط به افراد آن منطقه کمک سریع کنند آیا می‌شود فهمید آن کسانی که خواهان کمک هستند واقعا اهل همان منطقه آسیب دیده اند؟
آیا در ایران می‌شود گفت اگر کسی می‌خواهد از مدرسه دولتی/بیمارستان دولتی استفاده کند، حق دارد فقط به نزدیک‌ترین مدرسه دولتی/بیمارستان دولتی نزدیک منزلش مراجعه کند!

آلمانی‌ها همه این مسایل را حل کرده‌اند! چگونه؟ فقط با یک تفاوت کوچک نسبت به ایران. در آلمان ثبت آدرس از نان شب واجب‌تر است. اصلا هویت به داشتن نام و نام خانوادگی نیست. هویت در آلمان به نام، نام خانوادگی و آدرس و امضا است. حتی این را بگویم که شما می‌توانید پدر نداشته باشید اما باید آدرس داشته باشید. آدرس اگر نداشته باشید نه حساب بانکی می‌توانید داشته باشید نه می‌توانید در مدرسه ثبت نام کنید اصلا برای اینکه خیال‌تان راحت باشد کارت ملی نمی‌توانید داشته باشید. آدرس ثبت شده بخشی از هویت شماست. حالا ببینیم همین تفاوت کوچک چه منافع فوق العاده‌ای دارد:

🔹 موظفید فرزندتان را در نزدیک ترین مدرسه محل سکونت‌تان (مطابق با آدرس ثبتی)، ثبت نام کنيد. این یعنی کاهش ترافیک و کاهش مصرف انرژی.
🔹 اگر شما در شرایط کرونا وارد شهر شوید و اگر جلوی شما را بگیرند که برای چه بیرون آمده‌اید، و شما بگویید که برای خرید آمده‌اید، خیلی راحت از روی آدرس ثبت شده روی کارت شناسایی شما متوجه می‌شوند که دروغ می‌گویید یا راست می‌گویید.
🔹 در زمان انتخابات از پیش برای شما نامه‌ای ارسال می‌شود، حوزه انتخابیه شما مشخص می‌شود و شما حق دارید فقط در آن حوزه رای گیری که از قبل مشخص شده رای خود را بیاندازید. به همین سادگی بحث جابجایی رای غیرممکن است.
🔹 فرض کنید که طرف پرونده‌های قضایی و مطالبات مالی خیلی راحت‌تر قابل پیگرد قانونی دارند.
🔹 طرف نمی‌تواند در ولنجک مونیخ!! سکونت داشته باشد اما از یارانه‌ روستاها برخوردار باشد.
🔹 طرف نمی‌تواند ده حساب بانکی داشته باشد و در هر حسابی یک آدرس ثبت کند و بعد هم چک بی محل بکشد.
این‌ها برخی فواید برای آلمانی‌هاست، فواید این کار برای ایران خیلی بیشتر است فقط یک مورد: محل سکونت اول افراد می‌تواند نرخ معمولی برای آب و گاز و برق و تلفن داشته باشد اما محل اقامت دوم به بعد می‌تواند با نرخی دیگر محاسبه شود.
این ایده عجیبی نیست فقط باید دستگاه‌های کشور با هم کنار بیایند و داده‌های مختلف را با هم به اشتراک بگذازند.

⭕️ پنج نکته کوتاه:
الان ذهن خلاق ایرانی شروع می‌کند به این که اگر طرف این کار را کرد و آن کار را بکند، اگر طرف این شرایط و آن وضعیت را داشت، چه؟ جواب: برای همه این حالات فکر شده است.
آیا این فقط مختص آلمان است؟ جواب: نه، برخی کشورهای دیگر هم آن را اجرا می‌کنند. منتها آلمانی‌ها طبق معمول خیلی دقیق!
آیا با همین تغییر کوچک همه مشکلات برطرف می‌شود. جواب: خیر! بخش تجویز راهبردی را بخوانید.
آیا چون آلمان چنین کرده، ما نیز باید چنین کنیم؟ جواب: خیر! الگوبرداری کور (کپی-پیست) همیشه غلط است به ويژه در عرصه کشورداری! هر پیراهنی (راه حل) که دوخته می‌شود باید کاملا برای قامت (مسایل) آن کشور باشد.
آیا آلمانی‌ها در همه حوزه‌های بروکراتیک بهتر از ما عمل می‌کنند؟ خیر! در برخی تعاملات دیجیتالی ما از آن‌ها بهتریم.

☑️ تجویز راهبردی
برای توسعه باید تغییرات زیادی صورت گیرد. برخی تغییرات خارج از توان ما هستند(فعلا انسداد وجود دارد)، برخی تغییرات هم خارج از ظرفیت ذهنی ما هستند (یا عقل‌مان نمی‌رسد یا آمادگی ذهنی وجود ندارد). ولی آنهایی که هم می‌دانیم و هم می‌توانیم را باید انجام دهیم. زمانی خواهد رسید که این تغییرات کوچک، مقطعی و محلی دست به دست هم می‌دهند و اثر «هم‌ افزایی» رخ خواهد داد: یعنی اگر تغییر الف ۲ واحد به توسعه کمک می‌کند و تغییر ب و ج هم ۳ واحد و ۵ واحد، جمع این سه تغییر ۱۰ نمی‌شود، بلکه بیست می‌شود. اگر در یک یا چند حوزه از مسیر توسعه کشور انسداد وجود دارد، آن مواردی که می‌دانیم و می‌توانیم را انجام دهیم، تا پنجره فرصتی برای دیگر تغییرات فراهم شود!
جامعه نظم پذیر و با دیسیپلین حاصل قواعد کشورداری نظم آفرین است.

(به اشتراک بگذارید تا عملی شود)
#شبکه_توسعه
@I_D_Network

«مکتب صمدیّه» و «اصحاب قُمپُز»

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ من قبلاً در یادداشت «مکتب صمدیه و انگشت بیقرار» نوشتم کسانی هستند که جز انگشت کردن به چشم مردم – عین «صمد آقا»ی سینمای دهه چهل و پنجاه شمسی – کار دیگری نمی‌دانند. این‌ها برای مثال، درست در همان لحظه‌ای که ملت، اصحاب دیپلماسی و سازمان‌های حقوق بشری دادشان بر آسمان است که تحریم‌ها به ظرفیت حفاظت از جان مردم ایران آسیب زده، ماسک و ونتیلاتور کم‌یاب است، می‌گویند ما حاضریم به مردم مستضعف آمریکا یا اقصی نقاط جهان کمک کنیم.

✅ گروه دومی هستند که کار اصحاب #مکتب_صمدیه را تکمیل می‌کنند. این‌ها «اصحاب قُمپُز»اند. #اصحاب_قُمپُز نمی‌گویند مواد و تجهیزات مقابله با کرونا را به مستضعفین آمریکا یا مردم عراق کمک می‌کنیم، بلکه می‌گویند تحریم‌ها هیچ اثری بر ظرفیت کشور برای تأمین مواد، دارو و تجهیزات لازم برای مقابله با کرونا ندارد، گاه یک پله جلوتر می‌روند می‌گویند همه را خودمان می‌سازیم، و گاه دو پله جلوتر می‌پرند و اگر فرصت بدهید مدعی صادرات هم می‌شوند.

✅ حرفی نیست، کاش این گونه باشد، اما عقل حکم می‌کند اگر این گونه هم هست فعلاً زبان به دهان بگیرند و همه یکصدا رو به جهان داد بزنیم که تحریم ظالمانه است، تحریم مردم ما را به کشتن می‌دهد، آی جهانیان جان مردم ما را تحریم به خطر انداخته و بر ظرفیت مقابله با کرونا اثر منفی گذاشته است، کادرهای درمانی ما زیر بار تحریم جان‌شان در خطر است، سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشر و سازمان بهداشت جهانی هم حرف ما را تأیید می‌کنند.

✅ اصحاب قمپز هم مثل مکتب صمدیه مشاور رسانه‌ای ندارند؟ دیپلماسی عمومی نمی‌فهمند؟ یا مهریه را کی داده کی گرفته؟ می‌گوییم همه را خودمان می‌سازیم، اگر هم نساختیم یک بهانه‌ای جور می‌کنیم.

✅ یعنی کلاً منکرید که تحریم بر واردات مواد اولیه دارو اثر گذاشته است؟ همه را خودمان می‌سازیم؟ هیچ مشکل تجهیزات نداریم؟ یعنی اگر همه را هم می‌ساختیم در این شرایط که جهان ظرفیت هم‌صدا شدن با ما علیه تحریم‌ها دارد، باید بگوییم تحریم بر ما اثر ندارد تا آمریکایی‌ها به همین استناد کنند؟ یعنی اصحاب قمپز این قدر دیدن شدن و پسندیده شدن را دوست دارند؟

✅ این حرف‌ها را که اصحاب قمپز می‌زنند، یا آن انگشت‌ها را که اصحاب مکتب صمدیه در چشم مردم می‌کنند، نتیجه‌اش سوختن اعتماد است، نتیجه‌اش این است که وقتی من می‌نویسم «تحریم عین کرونا آدم می‌کشد» صد نفر پیدا می‌شوند که بگویند «نمی‌بینی آن‌ها گفته‌اند که تحریم‌ها اثر ندارد؟»

✅ این حرف‌ها که می‌زنید مصداق فساد است. «شبکه عدالت مالیاتی» که یک سازمان بین‌المللی داوطلبانه برای مبارزه با فساد است، فساد را هر آن چیزی تعریف می‌کند که به اعتماد عمومی ضربه می‌زند. این انگشت‌ها که به چشم مردم می‌رود، و آن قمپزها که به آسمان در می‌کنید، نتیجه‌اش اعتمادسوزی، یعنی فساد است.

✅ این حرف‌ها در جهانی که آمریکایی‌ها – قدرت اول اقتصادی، سیاسی و نظامی جهان - ماسک‌ و وسایل مقابله با کرونای آلمان و فرانسه را کش می‌روند، چه معنایی دارند؟ دیده می‌شوید، اما حال مردم را به هم می‌زنید.

(اگر می‌پسندید، به اشتراک بگذارید.)

 @fazeli_mohammad

سیاست‌گذار و کرونا: سناریوهای اول، دوم و فراتر از آن

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

⭕️ هشدار: این متن هیچ توصیه‌ای ندارد، فقط برای باز کردن فضای اندیشیدن درباره شرایط امروز جامعه و سیاست‌گذار است.⭕️

✅ سناریوی اول. سیاست‌گذار همه جا را تعطیل کند و سختگیرانه زنجیره انتقال ویروس را قطع کند؛ و خطر عواقب اقتصادی ناشی از تعطیلی را بپذیرد. (حداکثر فاصله‌گذاری)

✅ سناریوی دوم. سیاست‌گذار اجازه دهد برخی فعالیت‌های اقتصادی انجام شود، برخی فعالیت‌ها تعطیل شود، و خطر انتقال ویروس و گسترش بیماری را بپذیرد.

✅ سناریوهای دیگری حتماً هست که بینابین این دو هستند و می‌شود به آن‌ها فکر کرد.

✅ سؤال اول: آیا دولت می‌تواند سناریوی اول را اجرا کند؟ چالش‌های این سناریو ظاهراً به شرح زیر است:

🔹آیا دولت، تحت شرایط تحریم، رکود و رشد اقتصادی منفی و کاهش قیمت نفت، منابع لازم برای تأمین مایحتاج میلیون‌ها نفر را به مدت یک ماه یا بیشتر دارد؟

🔹آیا نهادهای بزرگ اقتصادی بیرون از دولت (ستاد اجرایی فرمان امام، بنیاد مستضعفان، آستان قدس رضوی، بنیادهای متعدد با فعالیت‌های اقتصادی و ...) حاضرند در تأمین هزینه‌های اعمال قرنطینه مشارکت کنند؟

🔹آیا دولت حتی به شرط تأمین منابع مالی، آیا قادر است افراد افراد آسیب‌دیده از کرونا را به کمک بانک‌های اطلاعاتی کافی شناسایی کند؟

🔹آیا اعمال قرنطینه کامل (به شرط تأمین مالی و شناسایی آسیب‌دیدگان) به مدت طولانی تضمینی برای ریشه‌کنی بیماری یا کنترل آن در حد عادی شدن زندگی (چیزی شبیه آنفولانزای فصلی) است؟

🔹اگر دولت قادر به تأمین مالی قرنطینه‌شدگان اقشار ضعیف اقتصادی نباشد، آقا قرنطینه به معنای اعمال گرسنگی بر اقشار ضعیف، احتمال بروز اعتراضات شدید و بی‌ثباتی سیاسی و عواقب آن نظیر بروز خشونت و مرگ و میر ناشی از آن نیست؟

✅ به عبارتی، صورت تلخ و ناخوشایند «اعمال قرنطینه بدون تأمین مالی قرنطینه‌شدگان ضعیف» تن دادن به احتمال بی‌ثباتی سیاسی و مرگ ناشی از خشونت است. این همان مرگ نوع اول است.

✅ سؤال دوم: آیا دولت می‌تواند از قرنطینه کامل عبور کند، فعالیت برخی مشاغل را آزاد بگذارد، خطر بالا رفتن نرخ ابتلا به کرونا را بپذیرد اما از عواقب تعمیق و تشدید بحران اقتصادی خودداری کند؟ چالش‌های این سناریو هم ظاهراً به شرح زیر است:

🔹برخی مشاغل نه به دلیل دستور دولت برای تعطیلی، بلکه به دلیل ترس مردم و استفاده نکردن از کالا و خدمات‌شان، وضع بحرانی دارند (نظیر رستوران‌ها، شیرینی‌فروشی‌ها و ...). کسب‌وکار این گروه با پایان دادن به تعطیلات و قرنطینه هم راه نمی‌افتد. بنابراین بحران اقتصادی ناشی از قرنطینه و تعطیلی کماکان تداوم خواهد داشت.

🔹اجازه دادن به شکستن قرنطینه، خطر ابتلا به بیماری را افزایش داده، فشار بر مراکز درمانی را افزایش می‌دهد. خطر شکست نظام درمان زیر بار افزایش بیماران وجود دارد.

🔹نشکستن زنجیره انتقال ویروس بر اثر شکستن قرنطینه، و شکست نظام درمان، احتمال مرگ و میر را افزایش می‌دهد.

🔹بحران اقتصادی بر اثر طولانی‌تر شدن زمان شیوع بیماری، زمان بیشتری طول خواهد کشید.

✅ ظاهراً در این سناریو، گروهی کماکان بر اثر رکود در کسب‌وکارها، به بحران اقتصادی و وجه شدید آن یعنی گرسنگی و عواقب‌اش دچار می‌شوند. فشار بر مراکز درمانی بیشتر می‌شود و احتمال شکست آن‌ها وجود دارد، و طولانی‌شدن زمان بحران، عواقب اقتصادی آن‌را شدیدتر می‌کند. مرگ‌های نوع دوم، یعنی مرگ بر اثر گسترش بیماری و شکست نظام درمان، به علاوه بحران اقتصادی منجر به گرسنگی، رخ می‌دهد. تعمیق بحران اقتصادی و افزایش مرگ و میر، به علاوه تنش‌های عصبی ناشی از شدت گرفتن شیوع بیماری، احتمال بی‌ثباتی را افزایش می‌دهد.

✅ به نظر می‌رسد سیاست‌گذار در هر دو سناریو در نهایت با خطر افزایش مرگ و میر (بر اثر بروز خشونت‌های احتمالی و شیوع بیماری و شکست نظام درمان، منجر به مرگ) و عواقب اجتماعی، سیاسی و امنیتی ناشی از آن مواجه است.

☑️⭕️ سؤالات مهم

✅ سناریوهای دیگر چیست؟ به نظر می‌رسد سناریوهای دیگر از دل پاسخ به سؤالات زیر بیرون می‌آیند.

سؤالات در لینک زیر: 👇👇👇
https://vrgl.ir/fMOz2

سرنوشت جمعی و مرگ و زندگی بسیاری از ما در گرو پاسخ این سؤالات است.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)
@fazeli_mohammad

🔴 سندرم تاخیر

▪️بخش عمدده هزینه‌ای که در قبال کرونا می‌پردازیم ناشی از کُندی نظام حکمرانی ایران در مقابله با این بیماری است

✍️ محمدرضا جلائی‌پور| پژوهشگر اجتماعی و فعال سیاسی و مدنی

📍 در طول هفته‌های گذشته و مواجهه با بحران کرونا، ایران «جامعه‌ای قوی»، «نظام سلامت قوی» ولی «حکمرانی و مدیریت بحرانِ ضعیف و کُند» داشت.

📍 در ایران تا ۸ اسفندماه ورود اتباع چین به ایران ممنوع نشد. گزارش شفاف ورود کرونا به ایران تاخیری حداقل یک‌ماهه داشت. ممنوعیت سفر به قم با تاخیری حداقل ۱۹ روزه از ۱۸ اسفند اعمال شد. بعد از ۶هفته هنوز وضعیت اضطراری اعلام نشده است.

📍 تعطیلی موقت زیارتگاه‌ها با تاخیری حداقل ۲۷ روزه در ۲۶ اسفند صورت گرفت. طرح موسوم به «فاصله‌گذاری اجتماعی» تنها از ۸ فروردین اجرا شد.

📍 رویه‌ها و قوانین استخدامی و حراست‌ها مانع جذب و ارتقای سرمایه‌های انسانی در نهادهای حکمرانی ایران‌اند و هیچ جریان سیاسی و دولتی تا کنون اصلاح این رویه‌ها و جایگزینی شیوه‌های شایسته‌گزین و شفافِ جذب و ارتقا در نهادهای حکمرانی را در اولویت خود قرار نداده و حاضر به پرداخت هزینه‌اش نشده است.

📍 دولت حسن روحانی هم مشابه پاره‌ای از دولت‌های راست‌گرای جهان از ترس کاهش تولید و لطمه به اقتصاد و بدون حساسیت کافی به مرگ شهروندانش، هم در جدی گرفتن بحران کرونا تاخیر داشت.

📍 اقتصاددان شاخص ایران در نامه‌ای که به دولت نوشته‌اند، هاشم پسران – استاد برجستهٔ اقتصاد -، اتاق بازرگانی ایران، معاونت رفاه وزارت کار، تعدادی از اقتصاددانان و سیاست‌مداران عدالت‌خواه، و چند طومار دانشگاهیان به دولت پیشنهاد کرده‌اند که از آسیب‌پذیرترین شهروندان حمایت مالی کند.

📍 از ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی که دولت برای مدیریت بحران کرونا اختصاص داده‌ تا کنون فقط ۸ هزار میلیاردش را برای کمک مالی به شهروندان بی‌بیمهٔ بی‌حقوقِ ثابت منظور کرده است که کافی نیست.

📍جستار پیش رو ابتدا ۱۲ مصداق پرهزینه‌ از «سندرم تاخیر» در تصمیمات مدیران بحران کرونا در ایران را مرور و سپس در تبیین و توضیح چرایی بروز این سندرم چهار علت مهم را ذکر می‌کند.

👇متن کامل را در اینجا بخوانید یا در موبایل خود روی کلمه instant view بزنید
https://b2n.ir/587692

@panjereh_iran

زنان و مردان قرنطینه را چگونه می‌گذرانند؟

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ روز دوازده فروردین پرسشنامه‌ای با 49 سؤال را به اشتراک گذاشتم. این پرسشنامه ابعاد اجتماعی متفاوتی از مواجهه ایرانیان با بحران کرونا را بررسی می‌کند. ظرف چهار روز 25073 نفر به این پرسشنامه پاسخ گفتند. پاسخ‌گویانی را که سن‌شان کمتر از 15 سال ذکر شده بود از تحلیل کنار گذاشته و تحلیل بقیه پرسشنامه‌ها (24447) انجام شد.

✅ قول داده بودم نتایج را منتشر کنم و این کار را انجام می‌دهم. گزارش نهایی بیش از پنجاه صفحه است که مستقلاً منتشر می‌کنم، اما نتایج برخی تحلیل‌ها هم احتمالاً برای خوانندگان جالب باشد.

✅ این اولین قسمت از تحلیل‌های مختصرشده است. یک بار دیگر از همه کسانی که به این پرسشنامه پاسخ گفتند و در انتشار آن سهم داشتند سپاس‌گزارم.

☑️⭕️ تحلیل رفتارهای فراغتی زنان و مردان در قرنطینه

✅ نظر پاسخ‌گویان درباره میزان انجام دادن ده نوع فعالیت فراغت پرسیده شده بود. استفاده از یک ابزار آماری به نام تحلیل عاملی نشان می‌دهد که این فعالیت‌ها به سه دسته تقسیم می‌شوند:

⭕️ دسته اول شامل خواب و استراحت، بازی کامپیوتری، سرگرمی با گوشی موبایل، پرسه‌زنی در اینترنت. (فعالیت‌های ساکن کم‌انرژی‌بر)

⭕️ دسته دوم شامل دیدن فیلم و دیدن تلویزیونی. (فعالیت‌های ساکن تلویزیون‌محور)

⭕️ دسته سوم شامل خواندن کتاب، نرمش و ورزش، بازی و سرگرمی، گپ‌وگفت خانوادگی، ارتباطات تلفنی-تصویری. (فعالیت‌های ارتباطی و انرژی‌بر)

✅ زنان بیش از مردان کتاب خوانده‌اند، نرمش و ورزش کرده‌اند، گپ‌وگفت خانوادگی داشته‌اند و ارتباطات تلفنی-تصویری برقرار کرده‌اند، یعنی فعالیت‌های «ارتباطی و انرژی‌بر» انجام داده‌اند.

✅ زنان هم‌چنین در زمینه فعالیت‌های دو دسته «ساکن کم‌انرژی‌بر» و «تلویزیون محور» نیز بیش از مردان فیلم دیده‌اند، تلویزیون تماشا کرده‌اند و البته در اینترنت پرسه زده‌اند.

✅ مردان نیز بیش از زنان خوابیده‌اند و استراحت کرده‌اند، با گوشی موبایل سرگرم شده‌اند و بازی و سرگرمی انجام داده‌اند، یعنی مردان بیشتر به فعالیت‌های «ساکن کم‌انرژی‌بر» مشغول شده‌اند.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)
@fazeli_mohammad

پی‌نوشت:
نتایج نهایی پرسشنامه اینترنتی «بررسی برخی ابعاد اجتماعی بحران کرونا» را به زودی در کانال #دغدغه_ایران (@fazeli_mohammad) مشاهده کنید. 

‍ ارزیابی ابعاد اجتماعی بحران کرونا

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

✅ روز دوازده فروردین پرسشنامه‌ای با 49 سؤال را به اشتراک گذاشتم. این پرسشنامه ابعاد اجتماعی متفاوتی از مواجهه ایرانیان با بحران کرونا را بررسی می‌کند. ظرف چهار روز 25073 نفر به این پرسشنامه پاسخ گفتند. پاسخ‌گویانی را که سن‌شان کمتر از 15 سال ذکر شده بود از تحلیل کنار گذاشته و تحلیل بقیه پرسشنامه‌ها (24447) انجام شد.

⭕️ ذکر این نکته و هشدار ضروری است که این پرسشنامه در فضای مجازی و نه از طریق متداول مراجعه به منازل مردم تکمیل شده و بنابراین معرف جامعه ایران نیست. معرف نبودن به معنای بی‌اعتبار بودن داده‌ها نیست، بلکه قابلیت تعمیم دادن به کل جامعه ایران را ندارند. تعداد زیاد پرسشنامه‌های پرشده، ظرفیت خوبی برای طرح فرضیات مهم درباره ابعاد اجتماعی کرونا ایجاد می‌کند.

✅ قول داده بودم نتایج را منتشر کنم و این کار را انجام می‌دهم. گزارش نهایی بیش از پنجاه صفحه است که مستقلاً منتشر می‌کنم، اما نتایج برخی تحلیل‌ها هم احتمالاً برای خوانندگان جالب باشد. این اولین قسمت از تحلیل‌های مختصرشده است. یک بار دیگر از همه کسانی که به این پرسشنامه پاسخ گفتند و در انتشار آن سهم داشتند سپاس‌گزارم.

✅ یک. 62.7 درصد پاسخ‌گویان گفته‌اند در صورت وضع جریمه یا محدودیت برای سفر، اقدام به سفر نمی‌کرده‌اند. این نکته فرصت از دست‌رفته سیاست‌گذاری برای اعمال محدودیت و کاهش احتمال انتقال ویروس را نشان می‌دهد.

✅ دو. میانگین نظر پاسخ‌گویان درباره زمان طول کشیدن بحران کرونا به 3 ماه نزدیک است. 68.9 درصد پاسخ‌گویان نیز زمان سه ماه و بیشتر را مد نظر دارند.

✅ سه. جامعه آمادگی ذهنی برای پذیرش بازه‌های زمانی سه ماه و بیشتر را دارد و از سوی دیگر به سختی می‌تواند هر سخنی درباره عادی شدن شرایط در کوتاه‌مدت را باور کند. اصرار بر کوتاه‌مدت خواندن بحران یا حرکت به سمت عادی‌شدن، بدون ارائه استدلال قانع‌کننده و شواهد معتبر، بی‌اعتمادی را افزایش می‌دهد.

✅ چهار. چهار فعالیتی که بیشترین درصد گزینه «هیچ» را داشته‌اند عبارتند از: بازی کامپیوتری (62.2 درصد)، نرمش و ورزش (24.9 درصد)، بازی و سرگرمی (22.9 درصد)، کتاب خواندن (21.9 درصد). درصد انتخاب گزینه «هیچ» در بقیه رفتارها زیر 5 درصد است.

✅ پنج. بازگشت به شرایط عادی – با هر شرایطی از جمله رعایت استانداردهای بهداشتی و حمایت از اقشار آسیب‌پذیر اقتصادی – نظر 23.4 درصد پاسخ‌گویان و ادامه تعطیلی تا مهار کامل بیماری نیز نظر 72.2 پاسخ‌گویان است. این بدان معناست که علی‌رغم خطرات اقتصادی کرونا، اکثریت پاسخ‌گویان با تداوم تعطیلی موافق هستند. دولت برای در پیش گرفتن هر سیاست دیگری به فرایند اطلاع‌رسانی و گفت‌وگوی اجتماعی صریح برای رسیدن به توافقی با جامعه نیازمند است.

✅ شش. 36.4 درصد افراد اعلام کرده‌اند که تا شش ماه یا یک سال بعد هم می‌توانند از نظر اقتصادی تحت شرایط کرونا دوام بیاورند، اما بقیه که 65.6 درصد پاسخ‌گویان را شامل می‌شود در زمان پاسخ‌گویی هم از پا درآمده‌اند (11.6 درصد) یا حداکثر تا مدت یک ماه دوام می‌آورند (52 درصد). این اعداد شدت ضربه اقتصادی ناشی از کرونا از نگاه پاسخ‌گویان را نشان می‌دهد.

✅ هفت. 36.6 درصد کل پاسخ‌گویان معتقدند شش ماه تا یک سال دوام می‌آورند اما این میزان در بین کارکنان دولتی/عمومی 52.3 درصد است. این رقم در بازنشستگان نیز که درآمد ثابت دریافت می‌کنند 43.8 درصد و بالاتر از میانگین است. کارکنان بخش دولتی/عمومی تاب‌آورترین گروه‌ها در مقابل کرونا هستند. ضروری است دولت سناریوی کاستن از مخارج جاری کارکنان دولت (بالاخص کارمندان با حقوق بالاتر از سطح مشخص) و هزینه کردن آن برای گروه‌های به شدت آسیب‌پذیر از بحران کرونا را بررسی کند.

✅ هشت. حدود 70 درصد کارکنان شاغل بخش خصوصی سقف تاب‌آوری اقتصادی خود را تا یک ماه اعلام کرده‌اند که 12.3 درصد آن‌ها نیز تا زمان پر کردن پرسشنامه ضربه اقتصادی اساسی خورده‌اند. این داده ضرورت مداخله سریع و هدفمند، بدون هدررفت منابع در چارچوب‌های متداول مداخلات دولت در اقتصاد ایران، را نشان می‌دهد.

✅ لینک ادامه مطلب در ویرگول:
https://vrgl.ir/jiZzK

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)
@fazeli_mohammad

کل گزارش، در فایل PDF ضمیمه شده به این یادداشت، موجود است. 👇👇👇