دیشب در تالار گفت و گوی غدیر (تالار تلگرامی) به برخی سؤالات پاسخ دادم. آقای محمد جواد روح لطف داشته اند و گزیده گفت و گو را به انتخاب خودشان، تدوین کرده اند.

🔅 گفته های راهبردی: "جامعه ای در حال فرسایش"

👈 🔅 گفته های راهبردی: "دولت در ایران کم ظرفیت است؛ انتظار حل مشکلات با هیچ بسته سیاستی را نداشته باشیم".

👈 محمد فاضلی، عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی، امشب به پرسش های یکی از گروه های تلگرامی پاسخ گفت که چکیده مهمترين مطالب آن، بدین شرح است:

✍ جامعه ای داریم که در آن دولت ناکارآمد است. ناکارآمدی یا کم ظرفیتی دولت را به چند چیز تعبیر می کنم: دولتی که نمی تواند خوب برنامه ریزی کند، خوب منابع از جامعه کسب کند، خوب منابع را تخصیص دهد و خوب جریان کارها را کنترل کند. بنابراین، با دولتی کم ظرفیت مواجه هستیم.

✍ این دولت کم ظرفیت که طبیعی است نمی تواند اعتماد تولید کند، در مقابل جامعه ای قرار گرفته که به واسطه ابزارهای جدید، نارضایتی های جدید، و قرار گرفتن در شرایط جدید جهانی، هر روز اعتمادش را به دولت از دست می دهد. نوعی فرسایش جامعه در حال رخ دادن است.

✍ این جامعه همچنین دچار فرسایش تمدنی هم هست. بدان معنا که بحران محیط زیست کشور و مردم را دائما فرسوده می کند و هنوز هیچ نیروی مهمی در برابر این وضعیت فرسایش شکل نگرفته است. ضعف قدرت اقتصادی کشور نیز به نوعی عدم توازن استراتژیک در مقابل رقبای منطقه ای می انجامد.

✍ دکتر جواد کاشی برآیند همه این ها را در مقاله ای که دو سه روز پیش در وبلاگ "زاویه دید" منتشر کردند؛ تشریح کرده است: رسیدن به جامعه ای که قادر نیست مشکلاتش را حل کند و در نهایت فاقد استراتژی کلان است و به احساس اینکه یک جامعه منسجم و محترم است نمی رسد. عکس این حالت برایش بروز می کند. جامعه ای که بنیان اعتماد و سرمایه اجتماعی لازم برای پیشرفت را از خود سلب شده می بیند.

✍ این چنین جامعه ای مستعد شکاف های اجتماعی بسیار و از جمله شکاف های قومی و مذهبی است، و اتمیزه شدن هم رخ می دهد. یعنی هرکس به فکر نجات خود است و به دیگران نمی اندیشد.

✍ زوال اخلاق در این جامعه طبیعی است. جامعه ای که افرادش خود را محترم و منسجم ندانند، ظرفیت هر ناشایستی را در خود می پروراند.

✍ قبلا گفته ام که برجام مدلی از حل مسائل بدخیم است. هیچ کس نمی دانست راهکار مسأله هسته ای چیست. کسی نمی دانست توافق نهایی 5 یا 10 یا 159 صفحه است. همه جزئیات در جریان مذاکرات ساخته و توافق شدند.

✍ حل مسأله بدخیم از پذیرش مسأله، شناسایی ذینفعان، و عمل مشارکتی همه طرف ها برای شناسایی علل و برساختن راه حل امکان پذیر می شود.

✍ سیاستگذاری مبتنی بر راه حل های از قبل صورت بندی شده در چنین مسائلی شکست خورده است. آسیب های اجتماعی هم از همین جنس هستند. به شدت محلی هم هستند. یعنی مسأله خودکشی در تهران با ایلام فرق دارد.

✍ مسائلی نظیر اعتیاد هم در قشرهای مختلف و در شهرهای گوناگون علل و پی آمدهای متفاوت دارند. بنابراین، باید رویکرد محلی نسبت به آنها داشت.

✍ ریشه کنی مسائل هم ناممکن است. باید آنها را مدیریت کرد و گاه فقط باید رنج و مصائب آسیب دیدگان را مدیریت کرد. برای مثال، طلاق از بین رفتنی نیست؛ بلکه باید آن را به صورت واقعیت پذیرفت و مشکلات بعد از طلاق را کاهش داد.

✍ ورود به گفت و گوی اجتماعی فراگیر و واقع گرایانه، و بحث درباره علل و پی آمدها - خیلی شفاف و دقیق - نقطه آغاز است. راه حل ها در خلال چنین گفت و گویی ساخته می شوند. ضمن این که به دانش عمیق درباره آسیب ها هم نیاز است.

✍ بزرگترین خطا آن است که تصور شود بسته سیاستی دقیقی وجود دارد که به صورت تعمیم گرایانه می تواند در استان ها و شهرستان های مختلف اجرا شود. یا متغیری جادویی نظیر فقر وجود دارد که می شود با بهبود آن، وضعیت آسیب های اجتماعی را بهبود داد.

@javadrooh

سالروز درگذشت محمدعلی اینانلو و بررسی کنشگری محیط‌زیستی
دوازده دی‌ماه سالروز درگذشت «محمدعلی اینانلو» است. وی سال‌ها به عنوان گزارشگر والیبال، طبیعت‌گرد، مجری تلویزیون، و فعال محیط‌زیستی فعالیت کرد و مردم ایران خاطرات بسیاری از طبیعت‌گردی وی به یاد دارند.
برنامه چرخ از شبکه چهار سیما، فردا به مناسبت سالروز درگذشت محمدعلی اینانلو به موضوع «کنشگری محیط‌زیستی» می‌پردازد و من میهمان این برنامه خواهم بود تا درباره کنشگری محیط‌زیستی، نگاه علوم اجتماعی به کنگشری محیط‌زیستی، کنشگران محیط زیستی و تغییر اجتماعی سخن بگویم.
این قسمت از برنامه چرخ از ساعت 19 یکشنبه 12 دی‌ماه 1395 به صورت زنده پخش خواهد شد.
https://telegram.me/fazeli_mohammad

پنجمین نوشته درباره حقوق شهروندی در روزنامه ایران منتشر شد. http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/6395/24/164705/0

⭕️ چرخ يكشنبه ١٢دیماه را ببینید.
با شماره پیامک 3000045 و هشتگ #برنامه_چرخ در شبکه های اجتماعی با ما در تماس باشید.
@charkhIRIB4

مطلب ششم درباره منشور حقوق شهروندی با عنوان «پیش شرط های رشد فضایل اخلاقی» در روزنامه ایران منتشر شده است. http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/6396/24/164913/0

سی‌ویکمین گفتگوی راهبردی مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری
@npps_ir
پوپولیزم در سیاست‌گذاری
علی سرزعیم
سه‌شنبه 95.10.14 ساعت 14:30 تا 16:30
@npps_ir

ثبت نام از لینک زیر
http://yon.ir/0cT7

⭕️سه شنبه ساعت 20:30 شبکه مستند سیما
✅مسائل امروز➕ مستند:
@BE_Mostanad

کتاب دام‌های اجتماعی و مسأله اعتماد
این کتاب را سال 1392 با کمک سه نفر از همکاران گرامی ترجمه کردیم و سال 1393 انتشارات آگه آن‌را منتشر کرد. امروز پس از دو سال ونیم، علی سرزعیم اقتصاددان دانشگاه علامه طباطبائی، معرفی کتاب را نوشته‌اند که در سایت الف منتشر شده است (http://alef.ir/vdcipua5zt1apu2.cbct.html?430031). گزیده‌ای از نوشته ایشان عبارت است از:
توسعه یافتگی بیش از آن که شبیه به موفقیت در مسابقات پینگ پنگ یا کاراته باشد شبیه موفقیت در مسابقات فوتبال و والیبال است به این معنی که توسعه یعنی موفقیت جمعی. این موفقیت جمعی وقتی حاصل می‌شود که همه مردم کار خود را به درستی انجام دهند.
چطور می‌شود مطمئن بود که همه افراد وظیفه خود را درست انجام می‌دهند؟ ... مشخص می‏شود که مسئله اساسی توسعه چگونگی ایجاد هماهنگی در انجام درست وظایف است و توسعه نیافتگی به دلیل عدم توفیق در ایجاد این هماهنگی (coordination failure) ایجاد می‏ گردد.
او بر این باور است که ایجاد هماهنگی منوط به وجود مقوله اعتماد و سرمایه اجتماعی است در غیر این صورت جوامع به دام اجتماعی یا همان تله توسعه نیافتگی می‌افتند و نمی‌توانند از آن بیرون آیند.
برخلاف بسیاری از تحلیلگران که صرفا به این بسنده می‌کنند که در سوئد اعتماد هست و در روسیه خیر، این نویسنده به این سوال نیز می‌پردازد که چطور شد در سوئد اعتماد در طول زمان ایجاد شد. اعتماد برخلاف تصور رایج چیزی صرفا فرهنگی نیست که بر اساس آن سرنوشت خود را تقدیر شده از گذشته بپنداریم. نویسنده راه حلی ارزشمند از مطالعه دقیق تجربه سوئد برای کشورهای در حال توسعه عرضه می‌کند که دانستن آن را برای خوانندگان کتاب باقی می‌گذاریم.
https://telegram.me/fazeli_mohammad

نوشته ای درباره ماده 7 منشور حقوق شهروندی، روزنامه ایران، 13 دی 1395. http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/6397/24/165085/0

محمد فاضلی
استاد دانشگاه بهشتی

درباره منشور
حقوق شهروندی (7)
کرامت انسانی
لازم و ضروری
من تلاش می‌کنم هر روز درباره یکی از حقوق تصریح‌شده در منشور حقوق شهروندی بنویسم. نوشته‌ها و گفته‌های ما درباره حقوق شهروندی در عصری که همگان از طریق شبکه‌های اجتماعی می‌توانند وارد گفت‌وگوی فراگیر شوند، مؤثر خواهد بود. اگر مایل بودید، شما هم این نوشته‌ها را با دیگران به اشتراک بگذارید.
روز هفتم
ماده 7- شهروندان از کرامت انسانی و تمامی مزایای پیش‌بینی‌شده در قوانین و مقررات به نحو یکسان بهره‌مند هستند.
بحث
- بند 6 از اصل 2 قانون اساسی نیز نظام جمهوری اسلامی را نظامی بر پایه ایمان به «کرامت‏ و ارزش‏ والای‏ انسان‏ و آزادی‏ توأم‏ با مسئولیت‏ او در برابر خدا» معرفی می‌کند. واژه بنیادین این بند و ماده 7 منشور، «کرامت انسانی» است. «کرامت انسانی چیست؟» کرامت انسانی حداقل در ابعاد زیر بروز می‌کند:
1. آزادی توأم با مسئولیت. (بعد سیاسی کرامت)
2. توان اقتصادی برای گذران آبرومندانه و توأم با حفظ شئونات افراد با توجه به جایگاه اجتماعی ایشان.
3. داشتن مناسبات و ارتباطات اجتماعی مبتنی بر احترام، اخلاق و حفظ حقوق و آزادی‌های مدنی افراد.
4. داشتن امکان مشارکت در زندگی فرهنگی، کسب دانش، انباشتن و به اشتراک گذاشتن سرمایه فرهنگی.
- کرامت انسانی در جامعه‌ای توسعه‌یافته تحقق می‌یابد. جامعه‌ای که شهروندانش دارای فقر مادی باشند؛ امکانی برای توسعه ارتباطات اجتماعی خود نداشته باشند (نتوانند عضو گروه‌های اجتماعی داوطلبانه شوند، ازدواج کنند و نتوانند وارد مناسبات تقویت‌کننده همبستگی اجتماعی شوند)؛ قدرت مشارکت در زندگی فرهنگی (حداقل در قالب تولید، توزیع و مصرف محصولات فرهنگی، ادبی، هنری، میراث فرهنگی و...) نداشته باشند؛ و در برابر قدرت سیاسی مصونیت قانونی نداشته باشند و از دست‌اندازی قدرت سیاسی غیرپاسخگو به آنها ممانعت نشود، نمی‌تواند ضامن کرامت انسانی باشد.
- کرامت انسانی در جامعه‌ای دینی، مستلزم رعایت اصول و ملاحظات بیشتری نسبت به انسان است. تحقق کرامت انسانی در سطح جامعه دینی یا غیردینی، نیازمند کارآمدی دولت، محدود شدن قدرت سیاسی به قانون عادلانه و مشروع، ساخت نهادی مشوق حفاظت و صیانت از کرامت انسانی و جامعه مدنی قدرتمندی است که می‌تواند عوامل دست‌اندازی به کرامت انسانی را در بستر اقتصادی قدرتمند و توسعه‌یافته، مهار کند.
پیش نیازهای تحقق کرامت انسانی
- تحقق کرامت انسانی نیازمند اقتصادی پویا، عاری از فساد، پایبند به اصول توسعه پایدار و حافظ محیط زیست، توأم با داشتن نظام بازتوزیعی کارآمد و عادلانه است.
- تأمین کرامت انسانی نیازمند «توانمندسازی شهروندان» از طریق سازوکارهای آموزش، مهارت‌آموزی، تمهید کردن برابری فرصت‌ها و فراهم کردن زمینه‌های استفاده از استعدادهاست. تحقق این امور نیازمند نوآوری‌های اجتماعی در آموزش، تغییر قواعد نهادی، پویاسازی اقتصاد و توجه به تأثیرات اجتماعی، فرهنگی و محیط‌ زیستی هر نوع قاعده‌گذاری و شیوه‌های حکمرانی و تصمیم‌گیری است.
- تضمین کرامت انسانی مستلزم پیشبرد شیوه‌های دموکراتیک حکمرانی است. اگرچه حکمرانی دموکراتیک بیشتر ناظر بر وجه سیاسی است، اما دموکراتیک بودن الزاماً به معنای «گزینش بهترین سیاست‌ها یا خط‌ مشی‌ها» نیست. تقویت دموکراسی و در عین حال ارتقای ظرفیت سیاستگذاری، اجرا و ارزیابی از ملزومات تحقق کرامت انسانی است؛ و این خود نیازمند توسعه دانش و بالا رفتن ظرفیت شناختی جامعه است.
- تحقق کرامت انسانی و بالاخص به یکسان بهره‌مند شدن همه شهروندان از مزایای مشخص‌شده در قانون، نیازمند سطح بالایی از مدارای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی است. جامعه‌ای که ظرفیت مدارا نداشته باشد و بالقوه در خود توان فعال شدن شکاف‌های اجتماعی و فرهنگی را تقویت کرده باشد، در نهایت برابری در مزایا را به رسمیت نمی‌شناسد و کرامت انسانی را نیز مشمول نابرابری می‌سازد.
تحقق کرامت انسانی، متضمن پیچیدگی‌های بسیار است و جامعه و نظام سیاسی در ایران هنوز راه نرفته بسیاری پیش رو دارند. گفتن این حق، تأکید بر بهره‌مندی همگان از آن و متعهد شدن دولت به این امر را باید نکته مثبتی دانست، درباره آن بسیار گفت‌وگو کرد و همه زوایای جامعه را به قصد آشکار ساختن سازوکارهایی که کرامت انسانی را نقض می‌کنند یا مانع از تحقق شرایط رعایت کرامت انسانی می‌شوند کاوش کرد.
https://telegram.me/fazeli_mohammad

هر شب یک حق – شب هشتم (14 دی 1395)
من تلاش می‌کنم هر شب درباره یکی از حقوق تصریح‌شده در منشور حقوق شهروندی بنویسم. نوشته‌ها و گفته‌های ما درباره حقوق شهروندی در عصری که همگان از طریق شبکه‌های اجتماعی می‌توانند وارد گفت‌وگوی فراگیر شوند، مؤثر خواهد بود. اگر مایل بودید، شما هم این نوشته‌ها را با دیگران به اشتراک بگذارید. (محمد فاضلی)

ماده 8- اعمال هرگونه تبعیض ناروا به‌ویژه در دسترسی شهروندان به خدمات عمومی نظیر خدمات بهداشتی و فرصت‌های شغلی و آموزشی ممنوع است. دولت باید از هرگونه تصمیم و اقدام منجر به فاصله طبقاتی و تبعیض ناروا و محرومیت از حقوق شهروندی، خودداری کند.

بحث
- جامعه عادلانه بر بستر فرصت‌های عادلانه برای همگان محقق می‌شود، و برخی از بنیادی‌ترین فرصت‌ها برای افراد از مسیر خدمات عمومی که دولت‌ها فراهم می‌کنند ایجاد می‌شود. دولت‌ها با فراهم کردن آموزش، بهداشت، خدمات شهری، خدمات حمل و نقل، یارانه‌های مختلف، امنیت، ایجاد دسترسی به برخی امکانات رفاهی، ایجاد دسترسی به اطلاعات و بسیاری خدمات دیگر بر فرصت‌های زندگی افراد تأثیر می‌گذارند. فقر و غنای شهروندان علاوه بر آن‌که تابع درآمدهای ایشان است، از دسترسی به خدمات عمومی نیز ناشی می‌شود. تبعیض‌ در دسترسی به خدمات عمومی، فرصت‌های زندگی شایسته را از افراد می‌گیرد و به بازتولید فقر و غنا می‌انجامد.
- برخی از مهم‌ترین تصمیم‌ها در هر نظام سیاسی، معطوف به چگونگی توزیع خدمات عمومی هستند. تصمیم برای قیمت‌گذاری انرژی، بلیط مترو، توزیع دفترچه بیمه خدمات درمانی، دادن یارانه، قیمت‌گذاری آب، یا آموزش از طریق مدارس غیرانتفاعی همگی در زمره تصمیم‌هایی هستند که خدمات عمومی را توزیع می‌کنند و قدرت سیاسی کاملاً در معرض تویع ناعادلانه فرصت‌ها یا فراهم کردن زمینه رانت‌جویی است.
- حق مردم است که مجموعه خدماتی عمومی‌ای را که دولت‌ها در اختیار شهروندان قرار می‌دهند بشناسند و از شیوه توزیع آن‌ها اطلاع کامل داشته باشند. مردم هم‌چنین حق دارند از تضمین عدالت در توزیع این گونه مواهب مطمئن شوند. توزیع این گونه مواهب باید به توانمندسازی ضعیف‌ترین اقشار اجتماعی کمک کند و بنابراین تضمین عدالت به معنای توزیع یکسان نیست.
تضمین عدالت در توزیع خدمات عمومی ملزوماتی دارد از جمله:
- وجود دولتی کارآمد و دارای ظرفیت سیاست‌گذاری مبتنی بر دانش کافی که همه گروه‌های ذینفع در فرایند سیاست‌گذاری تولید، توزیع و مصرف خدمات عمومی نقش مؤثر داشته باشند.
- وجود داده‌های کافی درباره تولید، توزیع و مصرف خدمات عمومی در بین اقشار مختلف به نحوی که بتوان بر مبنای این داده‌ها، اثرات توزیع خاصی از خدمات عمومی و تأثیرات خاص خدمات‌گیرندگان از هر نوع خدمات را ارزیابی کرد. دولتی که داده‌های کافی درباره جامعه نداشته باشد، قادر به ارائه هدفمند خدمات عمومی نیست.
- رسیدن به شرایط عادلانه تولید، توزیع و مصرف خدمات عمومی نیازمند نظارت عمومی رسانه‌ها و نهادهای مدنی بر سیاست‌گذاری، اجرا و ارزیابی عملکرد دولت در زمینه خدمات عمومی است. فساد در تولید، توزیع و مصرف خدمات عمومی یکی از مصائب جوامع و دولت‌هاست و الزامات مبارزه با فساد در خصوص تضمین عدالت در ارائه خدمات عمومی نیز ضروری است.
- محتمل است که دسترسی به خدمات عمومی بر مبنای تبعیض‌های جنسی، سنی، قومی، مذهبی، یا نژادی به صورت ناعادلانه‌ای صورت گیرد. تضمین عدالت در ارائه خدمات عمومی، نیازمند مقابله با همه صورت‌های تبعیض و نفی برابری انسان‌هاست.
خصیصه‌ای بسیار مهم نیز درخصوص ارائه خدمات عمومی وجود دارد که جامعه ایران مصداقی از شیوع این ویژگی است. ارائه خدمات عمومی می‌تواند بخشی از اقدامات پوپولیستی دولت‌ها، مجالس یا مقامات اداری باشد که به نوعی از اختیارات خود برای دادن خدمات عمومی و در مقابل کسب رأی یا جذب وفاداری شهروندان استفاده می‌کنند. این نوع ارائه خدمات عمومی در کوتاه‌مدت جذاب است و بنابراین شکایت شهروندان را برنمی‌انگیزد اما در مقیاس بلندمدت به بی‌عدالتی بین‌نسلی منجر می‌شود. پوپولیسم در ارائه خدمات عمومی، عمدتاً مبتنی بر قیمت‌های ناعادلانه و بدون طرحی برای توزیع معطوف به توانمندسازی اقشار خاص، اقدامی ناپایدار است که در درازمدت ظرفیت ایجاد مشکلات اقتصادی و اجتماعی برای نسل‌های آتی را دارد. آن‌چه تاکنون جامعه ایران به صورت جدی بدان نپرداخته، حقوق شهروندی نسل‌های بعدی است که به‌واسطه شیوه ارائه خدمات عمومی به نسل حاضر، تضییع می‌شود.
https://telegram.me/fazeli_mohammad

امتحان بدهید و به محیط‌زیست کمک کنید.
دوست خلّاقم سجاد فتاحی امروز پیشنهادی داد که برای کمک به محیط زیست قابل استفاده است و اتفاقاً در این ایام به‌کار می‌آید. این ایام موقع برگزاری امتحانات دانشگاه‌ها، مراکز آموزش عالی و حتی مدارس است. استادان معمولاً یک برگه سؤالات امتحان را به هر دانشجو می‌دهند و دانشجو نیز در یک دو برگی ورق امتحانی پاسخ را می‌نویسد. سجاد امروز پیشنهاد کرد به عوض کپی کردن حدود 59 برگ سؤال امتحان، فقط پنج دقیقه وقت صرف شود تا سؤالات امتحانی برای دانشجویان قرائت شود و آن‌ها سؤال را روی پاسخنامه بنویسند و این کار شد.
دانشجویان امروز درس جامعه‌شناسی محیط زیست را امتحان می‌دادند و این کار چقدر مناسبت داشت. من فکر می‌کنم تقریباً در قریب به اتفاق دروس رشته‌های علوم انسانی می‌توان این اقدام را انجام داد. استادان سایر رشته‌ها هم حتماً دروسی را سراغ دارند که می‌توان امتحان آن‌ها را هم به همین شیوه برگزار کرد. حتی امتحان دروس ریاضی یا فنی و مهندسی را هم می‌توان با کمی زحمت بیشتر و با نوشتن سؤالات روی تخته برگزار کرد. کلاس اگر مجهز به ویدئوپروژکتور باشد می‌توان سؤالات را از طریق آن روی پرده نمایش داد و دانشجویان سؤالات را بنویسند.
ایران ما قریب به شش میلیون دانشجو دارد که هر ترم هر کدام به‌طور متوسط اگر پنج برگ کاغذ کمتر در امتحانات سیاه کنند، سی میلیون برگ خواهد شد؛ و هر سال شامل دو ترم تحصیلی است و این بدان معناست که 60 میلیون برگ کاغذ کمتر برای امتحانات مصرف می‌شود. این مقدار کاغذ معادل 120000 بسته کاغذ پانصد برگی است. نمی‌دانم این میزان کاغذ معادل چند هزار درخت، چند میلیون متر مکعب آب و آلودگی برای تولید این مقدرا کاغذ است، اما حتماً اقدام مؤثری است.
اگر در هر عرصه دیگری نیز چنین راهکارهایی را برای کمک به محیط زیست استفاده کنیم، آینده بهتری خواهیم داشت. اگر استاد هستید و این ایده را می‌پسندید، تقاضا می‌کنم آن‌را اجرا کنید؛ و اگر دانشجو هستید، اجرای آن‌را به استادان خود پیشنهاد کنید.
https://telegram.me/fazeli_mohammad

درباره منشور
حقوق شهروندی (9)
کرامت انسانی
لازم و ضروری
من تلاش می‌کنم هر روز درباره یکی از حقوق تصریح‌شده در منشور حقوق شهروندی بنویسم. نوشته‌ها و گفته‌های ما درباره حقوق شهروندی در عصری که همگان از طریق شبکه‌های اجتماعی می‌توانند وارد گفت‌وگوی فراگیر شوند، مؤثر خواهد بود. اگر مایل بودید، شما هم این نوشته‌ها را با دیگران به اشتراک بگذارید.
روز نهم
ماده 9- حیثیت و اعتبار شهروندان مصون از تعرض است. هیچ شخص، مقام یا رسانه‌ای بویژه آن‌هایی که از بودجه و امکانات عمومی استفاده می‌کنند نباید با رفتار یا بیان اهانت‌آمیز نظیر هجو و افترا، حتی از طریق نقل‌قول، به اعتبار و حیثیت دیگران لطمه وارد کند.
- جامعه ایران هر روز شاهد خدشه‌دار کردن حیثیت و اعتبار شهروندان است. این گونه اعمال بارها سبب اعتراضات مردمی به سریال‌های تلویزیونی، تشدید احساسات قومی و ناراحتی شدید افراد شده است. رسانه‌ها و بالاخص صدا و سیما در موقعیت‌های مختلف با گشاده‌دستی حیثیت و اعتبار افراد را نشانه رفته‌اند و این امر حتی درخصوص مقامات سیاسی، کاندیداهای انتخابات، فعالان حزبی، هنرپیشه‌های سینما و چهره‌های شناخته‌شده فرهنگی و هنری انجام شده است. شخصیت‌های مورد احترام مردم نیز به اعتبار گرایش و تفکر سیاسی خود بارها هدف توهین، افترا یا هجو قرار گرفته‌اند.
- رویه‌هایی بتدریج متداول شده‌اند که بدون وجود مستندات کافی به‌راحتی می‌شود آبرو و حیثیت و حقوق افراد مختلف را مخدوش کرد بی‌آنکه نیاز به پاسخگویی باشد یا صدای آسیب‌دیده از نقض حق شنیده شود. شهروندان و بالاخص آنها که قصدی برای نقد بر قدرت سیاسی دارند بسرعت ممکن است در معرض چنین اقداماتی قرار گیرند.
- سابقه عدم برخورد مؤثر با افشاکنندگان زندگی خصوصی افراد و گاه افشای اطلاعات واردکننده صدمه به حیثیت شهروندان توسط صاحبان قدرت، جامعه‌ای بی‌اعتماد آفریده که شهروندان در آن احساسی از ناامنی دارند. بدتر آن است که مردم احساس می‌کنند صاحب‌منصبان، اصحاب رسانه‌های خاص و وابستگان دیدگاه‌هایی مشخص در عرصه سیاست و ایدئولوژی می‌توانند بر حیثیت و اعتبار افراد بتازند و از عقوبت در امان باشند.
- رویه شدن خدشه‌دار کردن حیثیت و اعتبار افراد در شرایطی رخ داده که اصل سی و نهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، الزامات شرعی متعدد، برخی فرامین بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران ازجمله فرمان 8 ماده‌ای و دستورات بعدی مرتبط و اصل 156 قانون اساسی که تأکید بر ضرورت پشتیبانی از حقوق فردی و اجتماعی و تحقق عدالت و احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادی‌های مشروع از سوی این قوه کرده است، موجودند و جامعه احساس ناخوشایندی از اجرایی‌نشدن آنها دارد.
- جامعه و نظام حکمرانی آن هنوز مصادیق خدشه‌دار کردن اعتبار و حیثیت افراد را به روشنی مشخص نکرده است و گویی خلأ حقوقی آسیب‌زایی در این عرصه وجود دارد. بسیاری از افراد نمی‌دانند آن‌چه در حق دیگران انجام می‌دهند، مصداق صدمه به اعتبار و حیثیت ایشان است.
- استفاده از شبکه‌های اجتماعی نیز فراگیر شده و غیر از صاحبان قدرت، تک‌تک شهروندان نیز در معرض خدشه‌دار کردن اعتبار و آبروی دیگران به‌واسطه تولید و انتقال مطالب در دنیای مجازی هستند.
ذکر ماده 9 در منشور حقوق شهروندی، به معنای تصدیق ضرورت اقدام دولت و سایر قوا برای مشخص کردن مصادیق صدمه به اعتبار و حیثیت افراد، اقدام برای آموزش جامعه و بالاخص مهار کردن رسانه‌ها در قبال حقوق شهروندان با هر جنسیت، قومیت، مذهب، گرایش سیاسی یا فکری است.
https://telegram.me/fazeli_mohammad

روز یکشنبه 19 دیماه 1395 درباره «سیاست، محیط زیست و فرسایش تمدنی ایران» سخن خواهم گفت.

کانال‌های خوب مرتبط با مسائل اجتماعی و سیاسی

انجمن جامعه‌شناسی ایران: https://telegram.me/iran_sociology
محسن رنانی: https://telegram.me/Renani_Mohsen
محمد امین قانعی‌راد: https://telegram.me/MAminGhaneirad
سید جواد میری: https://telegram.me/seyedjavadmiri
حمیدرضا جلایی‌پور: https://telegram.me/hamidrezajalaeipour
حسن محدثی: https://telegram.me/HasanMohaddesi
هادی خانیکی: https://telegram.me/hadikhaniki
محمدرضا پویافر: https://telegram.me/mr_pouyafar
ناصر فکوهی: https://telegram.me/nasserfakouhi
جامعه‌شناسی مردم‌مدار (سیامک زند رضوی): https://telegram.me/siamakzandrazavi
عباس عبدی: https://telegram.me/abdiabbas
نعمت‌الله فاضلی: https://telegram.me/DrNematallahFazeli
محمدرضا جلایی‌پور: https://telegram.me/jalaeipour
راهبرد (جواد روح): https://telegram.me/javadrooh
فردین علیخواه: https://telegram.me/Fardinalikhah
محمد فاضلی (دغدغه ایران): https://telegram.me/fazeli_mohammad
شهر مردم: https://telegram.me/shahr_e_mardom
تحلیل مسائل اجتماعی و سیاسی ایران را از این کانال‌ها دنبال کنید. این کانال‌ها را با دیگران به اشتراک بگذارید.

کانال‌های خوب مرتبط با مسائل اجتماعی و سیاسی

انجمن جامعه‌شناسی ایران: https://telegram.me/iran_sociology
محسن رنانی: https://telegram.me/Renani_Mohsen
محمد امین قانعی‌راد: https://telegram.me/MAminGhaneirad
سید جواد میری: https://telegram.me/seyedjavadmiri
حمیدرضا جلایی‌پور: https://telegram.me/hamidrezajalaeipour
حسن محدثی: https://telegram.me/HasanMohaddesi
هادی خانیکی: https://telegram.me/hadikhaniki
محمدرضا پویافر: https://telegram.me/mr_pouyafar
ناصر فکوهی: https://telegram.me/nasserfakouhi
جامعه‌شناسی مردم‌مدار (سیامک زند رضوی): https://telegram.me/siamakzandrazavi
عباس عبدی: https://telegram.me/abdiabbas
نعمت‌الله فاضلی: https://telegram.me/DrNematallahFazeli
محمدرضا جلایی‌پور: https://telegram.me/jalaeipour
راهبرد (جواد روح): https://telegram.me/javadrooh
فردین علیخواه: https://telegram.me/Fardinalikhah
محمد فاضلی (دغدغه ایران): https://telegram.me/fazeli_mohammad
تحلیل مسائل اجتماعی و سیاسی ایران را از این کانال‌ها دنبال کنید. این کانال‌ها را با دیگران به اشتراک بگذارید.

کانال‌های خوب مرتبط با مسائل اجتماعی و سیاسی

انجمن جامعه‌شناسی ایران: https://telegram.me/iran_sociology
جامعه‌شناسی مردم‌مدار (سیامک زند رضوی): https://telegram.me/siamakzandrazavi
حسن محدثی: https://telegram.me/HasanMohaddesi
حمیدرضا جلایی‌پور: https://telegram.me/hamidrezajalaeipour
راهبرد (جواد روح): https://telegram.me/javadrooh
سید جواد میری: https://telegram.me/seyedjavadmiri
شهر مردم: https://telegram.me/shahr_e_mardom
عباس عبدی: https://telegram.me/abdiabbas
عباس کاظمی وریج: https://telegram.me/Varijkazemi
فردین علیخواه: https://telegram.me/Fardinalikhah
محسن رنانی: https://telegram.me/Renani_Mohsen
محمد امین قانعی‌راد: https://telegram.me/MAminGhaneirad
محمد فاضلی (دغدغه ایران): https://telegram.me/fazeli_mohammad
محمدرضا پویافر: https://telegram.me/mr_pouyafar
محمدرضا جلایی‌پور: https://telegram.me/jalaeipour
ناصر فکوهی: https://telegram.me/nasserfakouhi
نعمت‌الله فاضلی: https://telegram.me/DrNematallahFazeli
هادی خانیکی: https://telegram.me/hadikhaniki
تحلیل مسائل اجتماعی و سیاسی ایران را از این کانال‌ها دنبال کنید. این کانال‌ها را با دیگران به اشتراک بگذارید.

هر شب یک حق – شب نهم (16 دی 1395)
من تلاش می‌کنم هر شب درباره یکی از حقوق تصریح‌شده در منشور حقوق شهروندی بنویسم. نوشته‌ها و گفته‌های ما درباره حقوق شهروندی در عصری که همگان از طریق شبکه‌های اجتماعی می‌توانند وارد گفت‌وگوی فراگیر شوند، مؤثر خواهد بود. اگر مایل بودید، شما هم این نوشته‌ها را با دیگران به اشتراک بگذارید.

ماده 10- توهین،تحقیر یا ایجاد تنفر نسبت به قومیت‌ها و پیروان ادیان و مذاهب و گروه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی، ممنوع است.

- ایران سابقه کم‌وبیش مثبتی از تعامل قومیت‌ها و پیروان ادیان و مذاهب دارد. این بدان معنا نیست که نقایصی در سیاست قومی، یا تعامل ادیان و مذاهب وجود ندارد، بلکه وقتی به منازعات قومی و درگیری‌های مذهبی و فرقه‌ای در جوامع – بالاخص در خاورمیانه و غرب آسیا – نگاه کنیم، میزان موفقیت تاریخی ایران در این زمینه آشکارتر می‌شود.
- سابقه نسبتاً مثبت تاریخی در جلوگیری از مناقشات قومی و مذهبی، تضمینی برای اتفاق‌های ناخوشایند در این عرصه نیست بالاخص در جهانی که هویت‌ها تحت شرایط تبعیض و بی‌عدالتی، توسعه‌نیافتگی و احساس محرومیت می‌توانند به سرعت رادیکال شده و به مسائل اجتماعی، سیاسی و امنیتی بدل شوند، تأکید بر ضرورت حفظ حرمت و احترام نهادن به هویت‌های قومی، مذهبی، اجتماعی و سیاسی بسیار ضروری است.
- جامعه ایرانی به‌واسطه توسعه‌نیافتگی و افزایش احساس محرومیت در مناطق قومی و اهل سنت، تندروی‌های مذهبی، ظهور و بروز اندیشه‌های قومیت‌گرا، و واکنش‌های نامناسب ناشی از فقدان سیاست قومی و مذهبی منسجم و تضمین‌کننده انسجام ملی، در فضای پرتنش خاورمیانه، ظرفیت‌هایی برای بروز حوادث ناخوشایندی دارد که بر اثر اقدامات نادرست متضمن توهین و تحقیر ایجاد می‌شوند.
- ایران عمیقاً نیازمند آن است که اصل پانزدهم قانون اساسی اجرا شود و تنوع‌های قومی و مذهبی به رسمیت شناخته شده و به عنوان بخشی از «تنوع خلاق جامعه‌ ایرانی» محسوب شوند. این تنوع خلاق ظرفیت آن‌را دارد که در سیاست‌گذاری توسعه اجتماعی و فرهنگی به‌کار گرفته شود و حتی قابلیت‌های آن برای توسعه اقتصادی از مسیر گردشگری و صنایع فرهنگی به حساب آورده شود.
- بند 10 منشور بدان معناست که دولت مکلف است ظرفیت‌های اصول قانون اساسی را فعال سازد، برای پاسداشت میراث فرهنگی اقوام و مذاهب برنامه منسجم و زمینه قانونی و نهادی مناسب فراهم کند، و شاخص‌هایی برای سنجش تأثیرات سیاست‌ها، برنامه‌ها و اقدامات داشته باشد که بر اساس آن‌ها مشخص شود آیا مشارکت اقوام و مذاهب در اداره امور کشور تضمین شده و رو به پیشرفت هست یا نیست.
- بند 10 منشور بدان معناست که دولت باید زمینه انجام تحقیقات درباره اقوام و مذاهب، و سنجش احساسات آن‌ها نسبت به یکدیگر را فراهم کند. هم‌چنین دولت باید رسانه‌ها به عنوان یکی از اصلی‌ترین ابزارهای تقویت احساسات مثبت اقوام و مذاهب نسبت به یکدیگر یا بالعکس تحریک ایشان علیه یکدیگر را به گونه‌ای قانونمند سازد که زمینه بروز تحریکات قومی و مذهبی در رسانه‌ها فراهم نشود.
- شهروندان باید نسبت به حساسیت‌های قومی و مذهبی در مدارس و از کودکی آموزش ببینند تا ظرفیت‌های تساهل و مدارای قومی و مذهبی در ایشان تقویت شود.
- دولت می‌تواند از طریق برخی اقدامات – نظیر کنار گذاشتن طرح بومی‌گزینی دانشجویان دانشگاه‌ها - زمینه‌هایی برای هم‌نشینی و ادغام اجتماعی اقوام و مذاهب در کنار یکدیگر فراهم کند. ثمره محدود کردن گروه‌های قومی و مذهبی در استان‌های خود – به هر طریق – فراهم کردن زمینه عدم تساهل و مدارای قومی و مذهبی است. ناشناختگی اقوام و مذاهب نسبت به یکدیگر، منشأ تنش خواهد بود.
ماده 10 منشور حقوق شهروندی، یکی از مهم‌ترین ضرورت‌های سیاست اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی ایران امروز را مطرح می‌کند. این بند مستقیماً با آینده امنیت ملی ایران مرتبط است. احترام به اقوام، مذاهب و سایر گروه‌های اجتماعی و فرهنگی را از ابتدا به کودکان خود بیاموزیم.
https://telegram.me/fazeli_mohammad

رئیس‌جمهور بعدی، شترسواری دولّا دولّا نکند.
مردم در شبکه‌های اجتماعی دائماً ویدئوهایی از کشورهای توسعه‌یافته به اشتراک می‌گذارند، یا متونی را برای یکدیگر می‌فرستند که نشان می‌دهد این کشورها به چه موفقیت‌هایی رسیده‌اند. جالب این است که سیاستمداران ایرانی نیز دائماً با بیان و گفتار خود همین آرزوها را تکرار می‌کنند. سیاستمداران وقتی رسیدن به پیشرفت، عزت، اقتدار یا افتخار را مطرح می‌کنند، به زبان دیگری همان آرزوی مردم را تکرار می‌کنند. نتیجه این‌که «توسعه و فائق آمدن بر ناکارآمدی‌ها» مورد علاقه مردم و سیاستمداران است. آن‌چه درباره آن حرف زده نمی‌شود، هزینه‌هایی است که باید برای رسیدن به توسعه پرداخت. به این مثال‌ها توجه کنید:
- دولت می‌خواهد سالی قریب به 100 میلیارد دلار سرمایه خارجی برای رشد اقتصادی سالیانه 8 درصد جذب کند، و مخالفان برجام دائم جیغ و داد می‌کنند که برجام آمد و سرمایه خارجی نیامد. هیچ کس اما نمی‌گوید که هزینه لازم برای پذیرش سرمایه خارجی اصلاحات جدی در نظام بانکی، بازنگری قانون کار، تن دادن به رویه‌های قضایی بین‌المللی در موارد اختلافی بین ایران و سرمایه‌گذاران بین‌المللی، و حتی تغییر رویکردهای امنیتی به ارتباط با طرف‌های خارجی است.
- همه دائماً از بحران آب و ضرورت اصلاح حکمرانی حرف می‌زنند، اما کسی حاضر نیست از هزینه‌های اصلاح در ساختار شرکت‌های آب منطقه‌ای، درافتادن با منافع شرکت‌های پیمانکاری ساخت‌وسازی حوزه آب، یا مدیریت مصرف آب سخن بگوید.
- دائم از فساد سخن به میان می‌آید، اما کسی حاضر نیست از هزینه‌های تن دادن به «روش‌های سنجش فساد»، پیشبرد لایحه «تعارض منافع»، شفاف‌سازی منابع کاندیداهای انتخابات، و سایر روش‌های مقابله با فساد سخن بگوید.
من از آن دسته‌ام که امیدوارانه تا آن‌جا که در مقدوراتم باشد، برای اصلاح رویه‌ها تلاش خواهم کرد و معتقدم بدون سطحی از ملی‌گرایی، توسعه ناممکن است. اما بیم آن دارم که آن‌قدر در این شترسواری دولّا دولّا - توسعه‌خواهی بدون سخن گفتن و آماده شدن برای پرداخت هزینه‌های آن – بمانیم که از این تمدن چیز قابل ذکری باقی نماند.
من بر این باورم که رئیس‌جمهور بعدی – هر کس که هست – حداقل یک ویژگی مهم داشته باشد: شترسواری دولّا دولّا نکند.
شترسواری دولّا دولّا، گفتن حرف‌های کلی است نظیر آن‌که «دست در دست هم بر همه مشکلات فائق می‌آئیم.» و «انشاءا... به پشتوانه ملت راه توسعه را هموار می‌کنیم.» واقعی‌تر آن است که رئیس‌جمهور باید حرف‌های تلخ بزند. حرف‌های تلخ مثل این‌که:
- منابع آب کشور رو به پایان است و ابداً حق نداریم روی تأمین آب بیشتر حساب کنیم. برنامه ما مبتنی بر کاهش مصرف آب است و این کار به شیوه‌های الف، ب، ج و ... صورت می‌گیرد و هزینه‌های آن به این شرح است.
- نظام بانکی به مانعی برای توسعه و پنجره‌ای برای فساد و تخلف تبدیل شده و بدون اصلاحات در آن که شامل موارد مشخصی است و هزینه‌های مشخص الف، ب، ج و ... را در بردارد، توسعه پایدار کشور ممکن نیست.
- ما در گذشته اشتباهات زیر را انجام داده‌ایم و برای بازگشتن از این مسیرها باید نظام، قوای حاکمیت و مردم این سختی‌ها را تحمل کنند.
اگر عزم سیاسی این گونه سخن گفتن و عمل کردن شکل بگیرد، تدوین گزاره‌های چنین رویکردی خیلی سخت نیست. بسیاری از آن‌ها تدوین شده است. جریان اجتماعی، ائتلافی از نخبگان، و عزم سیاسی مستحکمی لازم است که از کلی‌گویی فراتر برود، تلخ‌گوی و امیدوار رو به سوی آینده داشته باشد، و مردم را برای پذیرش هزینه‌های اصلاحات در نظام توسعه‌ای کشور متقاعد و جذب کند.
https://telegram.me/fazeli_mohammad

روز 12 دیماه به مناسبت سالروز درگذشت محمدعلی اینانلو در شبکه چهار دقایقی درباره محیط زیست سخن گفتم. ویدئو این گفت و گو را می توانید در لینک زیر ببنید.
⭕️ دوازدهم دیماه و به مناسبت سالگرد درگذشت محمدعلی اینانلو، شهریار ربانی با محمد فاضلی در خصوص کنشگری محیط زیستی گفت و گو کرد. ویدیوی کامل این برنامه را در آدرس زیر ببینید:
http://www.telewebion.com/#!/episode/1556435
@charkhIRIB4