چالش مدیر مسئول برای مجلات علمی ایران
وجود فردی به عنوان «مدیر مسئول» ( Director-in-Charge/ Managing Director) که تخصص علمی در حوزۀ موضوعی مجله ندارد، به ویژه زمانی که این شخص رئیس دانشکده یا دانشگاه است و صرفاً به لحاظ اداری این مسئولیت را دارد، میتواند در فرایند نمایه شدن مجله در پایگاههای اطلاعاتی مانند اسکوپوس چالشهایی ایجاد کند. در ادامه، مهمترین چالشها را توضیح میدهم:
✅ چالشهای ناشی از عدم تخصص علمی مدیر مسئول:
۱. عدم تطابق ساختار هیئت تحریریه با استانداردهای بینالمللی:
اسکوپوس و سایر پایگاههای نمایهسازی بینالمللی، اهمیت زیادی به صلاحیت علمی و حرفهای اعضای تحریریه میدهند. اگر مدیر مسئول تخصص علمی در حوزۀ مجله نداشته باشد، این موضوع میتواند نشانگر ضعف در ساختار علمی مجله تلقی شود.
۲. تضعیف اعتبار علمی مجله:
وقتی مشخص میشود که مدیریت عالی مجله در اختیار فردی است که سابقه پژوهشی یا دانش تخصصی در حوزۀ موضوعی مجله ندارد، داوران اسکوپوس ممکن است اعتبار علمی و جهتگیری پژوهشی مجله را زیر سؤال ببرند.
۳. عدم ایفای نقش علمی مؤثر توسط مدیر مسئول:
در مجلات حرفهای، مدیر مسئول نقش کلیدی در سیاستگذاریهای علمی، تضمین کیفیت داوری و یکپارچگی محتوای علمی دارد. وقتی این فرد فاقد پیشینه مرتبط باشد، نمیتواند نقش علمی مؤثری ایفاء کند.
۴. ایجاد تصور مجلهسازی اداری:
اگر مدیر مسئول از نظر علمی مرتبط نباشد و تنها به خاطر جایگاه اداری در رأس قرار گیرد، این شائبه را ایجاد میکند که مجله بیشتر به دلایل سازمانی یا کسب امتیازات داخلی منتشر میشود، نه به خاطر توسعۀ دانش تخصصی.
۵. کاهش امتیاز در ارزیابی اسکوپوس:
در فرمها و گزارشهایی که برای ارزیابی اولیه توسط اسکوپوس ارسال میشود، ترکیب هیئت تحریریه، تخصصها و پیشینۀ علمی و پژوهشی اعضای هیئت تحریریه بررسی میشود. ضعف در این بخش میتواند امتیاز مجله را کاهش داده و موجب رد درخواست نمایه شدن شود.
✅ راهکارهایی برای کاهش این چالشها:
- تقویت هیئت تحریریه: حضور افراد برجسته و متخصص در حوزۀ موضوعی مجله، به ویژه سردبیر علمی قوی، میتواند این ضعف را تا حدی جبران کند.
- تفکیک نقشهای اداری و علمی: میتوان مدیر مسئول را به عنوان نماینده رسمی ناشر یا دانشگاه معرفی کرد، اما تصمیمات علمی را به سردبیر علمی یا معاون سردبیر واگذار کرد و این موضوع را به روشنی در وبگاه مجله درج کرد.
- افزایش شفافیت: در معرفی اعضای هیئت تحریریه، به ویژه در وبگاه و مستندات رسمی، تأکید بر نقش علمی سردبیر و داوران تخصصی میتواند برای ارزیابان اسکوپوس قابل قبولتر باشد.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
وجود فردی به عنوان «مدیر مسئول» ( Director-in-Charge/ Managing Director) که تخصص علمی در حوزۀ موضوعی مجله ندارد، به ویژه زمانی که این شخص رئیس دانشکده یا دانشگاه است و صرفاً به لحاظ اداری این مسئولیت را دارد، میتواند در فرایند نمایه شدن مجله در پایگاههای اطلاعاتی مانند اسکوپوس چالشهایی ایجاد کند. در ادامه، مهمترین چالشها را توضیح میدهم:
✅ چالشهای ناشی از عدم تخصص علمی مدیر مسئول:
۱. عدم تطابق ساختار هیئت تحریریه با استانداردهای بینالمللی:
اسکوپوس و سایر پایگاههای نمایهسازی بینالمللی، اهمیت زیادی به صلاحیت علمی و حرفهای اعضای تحریریه میدهند. اگر مدیر مسئول تخصص علمی در حوزۀ مجله نداشته باشد، این موضوع میتواند نشانگر ضعف در ساختار علمی مجله تلقی شود.
۲. تضعیف اعتبار علمی مجله:
وقتی مشخص میشود که مدیریت عالی مجله در اختیار فردی است که سابقه پژوهشی یا دانش تخصصی در حوزۀ موضوعی مجله ندارد، داوران اسکوپوس ممکن است اعتبار علمی و جهتگیری پژوهشی مجله را زیر سؤال ببرند.
۳. عدم ایفای نقش علمی مؤثر توسط مدیر مسئول:
در مجلات حرفهای، مدیر مسئول نقش کلیدی در سیاستگذاریهای علمی، تضمین کیفیت داوری و یکپارچگی محتوای علمی دارد. وقتی این فرد فاقد پیشینه مرتبط باشد، نمیتواند نقش علمی مؤثری ایفاء کند.
۴. ایجاد تصور مجلهسازی اداری:
اگر مدیر مسئول از نظر علمی مرتبط نباشد و تنها به خاطر جایگاه اداری در رأس قرار گیرد، این شائبه را ایجاد میکند که مجله بیشتر به دلایل سازمانی یا کسب امتیازات داخلی منتشر میشود، نه به خاطر توسعۀ دانش تخصصی.
۵. کاهش امتیاز در ارزیابی اسکوپوس:
در فرمها و گزارشهایی که برای ارزیابی اولیه توسط اسکوپوس ارسال میشود، ترکیب هیئت تحریریه، تخصصها و پیشینۀ علمی و پژوهشی اعضای هیئت تحریریه بررسی میشود. ضعف در این بخش میتواند امتیاز مجله را کاهش داده و موجب رد درخواست نمایه شدن شود.
✅ راهکارهایی برای کاهش این چالشها:
- تقویت هیئت تحریریه: حضور افراد برجسته و متخصص در حوزۀ موضوعی مجله، به ویژه سردبیر علمی قوی، میتواند این ضعف را تا حدی جبران کند.
- تفکیک نقشهای اداری و علمی: میتوان مدیر مسئول را به عنوان نماینده رسمی ناشر یا دانشگاه معرفی کرد، اما تصمیمات علمی را به سردبیر علمی یا معاون سردبیر واگذار کرد و این موضوع را به روشنی در وبگاه مجله درج کرد.
- افزایش شفافیت: در معرفی اعضای هیئت تحریریه، به ویژه در وبگاه و مستندات رسمی، تأکید بر نقش علمی سردبیر و داوران تخصصی میتواند برای ارزیابان اسکوپوس قابل قبولتر باشد.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
❤2👍2
اقتصاد توجه در بازار پژوهش: لزوم پرهیز از معرفی مجلات رقیب در مجلات علمی
به مدیران اجرائی و سردبیران مجلات ایرانی پیشنهاد میشود از معرفی و تبلیغ مجلات رقیب خودداری کنند. این اقدام از نظر منطق بازار و رفتار مصرفکننده، قابل دفاع نیست. میتوان این موضوع را با مثالی ساده روشن کرد: تصور کنید مشتری وارد فروشگاهی میشود و صاحب فروشگاه به جای معرفی کالاهای خود، او را به بازدید و خرید از فروشگاه مجاور تشویق کند. چنین رفتاری نه تنها به نفع فروشگاه نخواهد بود، بلکه ممکن است به از دست دادن مشتری منجر شود.
این موضوع ارتباط مستقیمی با مباحث «توجه»، «کمیابی توجه» (Attention Scarcity) و «اقتصاد توجه» (Attention Economy) دارد. در دنیای امروز، اطلاعات به طور فزایندهای تولید و منتشر میشود، در حالی که ظرفیت «توجه» انسان محدود است. بنابراین، اطلاعات عملاً مصرفکنندۀ توجه است. در چنین شرایطی، اگر مجلهای اقدام به معرفی مجلات رقیب کند، ممکن است باعث شود مخاطب دچار «پراکندگی توجه» شده و تمرکز خود را از محتوای اصلی مجله از دست بدهد. «کمیابی توجه» به معنای محدودیت منابع توجه انسان در مقابل حجم عظیم اطلاعات دیجیتال است. این مفهوم اساس «اقتصاد توجه» را شکل داده است، که در آن «توجه» انسان به عنوان یک منبع کمیاب و ارزشمند تلقی میشود. به دیگر سخن، در هر لحظه، انسان فقط میتواند بر میزان محدودی از اطلاعات موجود در محیط «تمرکز» کند و این محدودیت، «*توجه*» را به یک منبع کمیاب تبدیل میکند.
بازار پژوهش (Research Market) نیز همانند سایر بازارها، از قواعد عرضه، تقاضا و رقابت پیروی میکند. معرفی مجلات رقیب در چنین بازاری میتواند به معنای واگذاری بخشی از سهم بازار پژوهش باشد. البته در مورد ناشران بینالمللی که دارای مجموعهای از مجلات مرتبط هستند و معرفی مجلات درونگروهی انجام میدهند، شرایط متفاوت است و این معرفیها در راستای استراتژیهای کلان ناشر قرار دارد.
جمعبندی و پیشنهاد
با توجه به محدودیت «توجه» پژوهشگران، نویسندگان و خوانندگان، ضروری است که مجلات علمی با دقت بیشتری به مدیریت محتوای وبگاه خود بپردازند و از اقداماتی که ممکن است موجب کاهش تمرکز و توجه مخاطبان یا انتقال آنان به مجلات رقیب شود، اجتناب کنند. پس، به «توجه»، توجه کنید. از ترویج مجلات رقیب در وبگاه مجله خود پرهیز کنید.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
به مدیران اجرائی و سردبیران مجلات ایرانی پیشنهاد میشود از معرفی و تبلیغ مجلات رقیب خودداری کنند. این اقدام از نظر منطق بازار و رفتار مصرفکننده، قابل دفاع نیست. میتوان این موضوع را با مثالی ساده روشن کرد: تصور کنید مشتری وارد فروشگاهی میشود و صاحب فروشگاه به جای معرفی کالاهای خود، او را به بازدید و خرید از فروشگاه مجاور تشویق کند. چنین رفتاری نه تنها به نفع فروشگاه نخواهد بود، بلکه ممکن است به از دست دادن مشتری منجر شود.
این موضوع ارتباط مستقیمی با مباحث «توجه»، «کمیابی توجه» (Attention Scarcity) و «اقتصاد توجه» (Attention Economy) دارد. در دنیای امروز، اطلاعات به طور فزایندهای تولید و منتشر میشود، در حالی که ظرفیت «توجه» انسان محدود است. بنابراین، اطلاعات عملاً مصرفکنندۀ توجه است. در چنین شرایطی، اگر مجلهای اقدام به معرفی مجلات رقیب کند، ممکن است باعث شود مخاطب دچار «پراکندگی توجه» شده و تمرکز خود را از محتوای اصلی مجله از دست بدهد. «کمیابی توجه» به معنای محدودیت منابع توجه انسان در مقابل حجم عظیم اطلاعات دیجیتال است. این مفهوم اساس «اقتصاد توجه» را شکل داده است، که در آن «توجه» انسان به عنوان یک منبع کمیاب و ارزشمند تلقی میشود. به دیگر سخن، در هر لحظه، انسان فقط میتواند بر میزان محدودی از اطلاعات موجود در محیط «تمرکز» کند و این محدودیت، «*توجه*» را به یک منبع کمیاب تبدیل میکند.
بازار پژوهش (Research Market) نیز همانند سایر بازارها، از قواعد عرضه، تقاضا و رقابت پیروی میکند. معرفی مجلات رقیب در چنین بازاری میتواند به معنای واگذاری بخشی از سهم بازار پژوهش باشد. البته در مورد ناشران بینالمللی که دارای مجموعهای از مجلات مرتبط هستند و معرفی مجلات درونگروهی انجام میدهند، شرایط متفاوت است و این معرفیها در راستای استراتژیهای کلان ناشر قرار دارد.
جمعبندی و پیشنهاد
با توجه به محدودیت «توجه» پژوهشگران، نویسندگان و خوانندگان، ضروری است که مجلات علمی با دقت بیشتری به مدیریت محتوای وبگاه خود بپردازند و از اقداماتی که ممکن است موجب کاهش تمرکز و توجه مخاطبان یا انتقال آنان به مجلات رقیب شود، اجتناب کنند. پس، به «توجه»، توجه کنید. از ترویج مجلات رقیب در وبگاه مجله خود پرهیز کنید.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
👍4🙏1
مجله هیدروژن از انتشارات سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران توسط اسکوپوس پذیرفته شد.
ریاست محترم سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران، معاونت محترم پژوهشی سازمان، مدیر مسئول و سردبیر عزیز مجله هیدروژن،
با سلام و احترام، پذیرش مجله هیدروژن (Hydrogen, Fuel Cell and Energy Storage: https://hfe.irost.ir) از انتشارات سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران توسط اسکوپوس را خدمت شما عزیزان و تمامی دستاندرکاران این مجله وزین به ویژه سرکار خانم دکتر مریم رنجبر مدیر مسئول و مدیر علمی مجله و جناب آقای دکتر حسین غریبی سردبیر مجله تبریک عرض میکنم. از صمیم قلب این موفقیت بزرگ را به همۀ دستاندرکاران مجله و جامعۀ علمی حوزۀ هیدروژن تبریک عرض میکنم.
پذیرش مجله هیدروژن در پایگاه استنادی اسکوپوس نشاندهندۀ تلاشهای مستمر و کیفیت بالای مقالات منتشر شده در این مجله است. این دستاورد نه تنها اعتبار علمی مجله را افزایش میدهد، بلکه به ارتقای سطح تحقیقات حوزۀ هیدروژن در ایران کمک شایانی خواهد کرد. این موفقیت، نتیجۀ حمایت و زحمات بیوقفه شما و تیم هیئت تحریریۀ مجله به ویژه سرکار خانم دکتر مریم رنجبر است که با دقت و تلاش مستمر، مقالات با کیفیت را منتشر کرده و استانداردهای علمی را رعایت نمودهاید. امیدوارم که این دستاورد، انگیزهای برای ادامۀ مسیر پژوهشی مجله شما باشد و پذیرش مجله هیدروژن همچنان به عنوان یک مرجع علمی معتبر در حوزۀ هیدروژن در جهان شناخته شود.
با آرزوی توفیق روزافزون برای شما و تیم مجله هیدروژن.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
ریاست محترم سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران، معاونت محترم پژوهشی سازمان، مدیر مسئول و سردبیر عزیز مجله هیدروژن،
با سلام و احترام، پذیرش مجله هیدروژن (Hydrogen, Fuel Cell and Energy Storage: https://hfe.irost.ir) از انتشارات سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران توسط اسکوپوس را خدمت شما عزیزان و تمامی دستاندرکاران این مجله وزین به ویژه سرکار خانم دکتر مریم رنجبر مدیر مسئول و مدیر علمی مجله و جناب آقای دکتر حسین غریبی سردبیر مجله تبریک عرض میکنم. از صمیم قلب این موفقیت بزرگ را به همۀ دستاندرکاران مجله و جامعۀ علمی حوزۀ هیدروژن تبریک عرض میکنم.
پذیرش مجله هیدروژن در پایگاه استنادی اسکوپوس نشاندهندۀ تلاشهای مستمر و کیفیت بالای مقالات منتشر شده در این مجله است. این دستاورد نه تنها اعتبار علمی مجله را افزایش میدهد، بلکه به ارتقای سطح تحقیقات حوزۀ هیدروژن در ایران کمک شایانی خواهد کرد. این موفقیت، نتیجۀ حمایت و زحمات بیوقفه شما و تیم هیئت تحریریۀ مجله به ویژه سرکار خانم دکتر مریم رنجبر است که با دقت و تلاش مستمر، مقالات با کیفیت را منتشر کرده و استانداردهای علمی را رعایت نمودهاید. امیدوارم که این دستاورد، انگیزهای برای ادامۀ مسیر پژوهشی مجله شما باشد و پذیرش مجله هیدروژن همچنان به عنوان یک مرجع علمی معتبر در حوزۀ هیدروژن در جهان شناخته شود.
با آرزوی توفیق روزافزون برای شما و تیم مجله هیدروژن.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
👏3
عوامل مؤثر بر تعداد استناد
اغلب مقالات علمی به ندرت مورد استناد قرار میگیرند، در حالی که تعداد کمی از آنها دارای استنادات بسیار زیاد هستند. جالب است بدانید که مطالعات ما نشان داده است که ۲۰ تا ۳۰ درصد مقالات یک پژوهشگر حتی افراد نامدار و پرآوازه به ندرت مورد استناد قرار میگیرند یا در حد یکی دو استناد دریافت میکنند. مطالعات فراوانی نشان دادهاند که عوامل متعددی بر تعداد استنادات یک مقاله تأثیرگذارند. با این حال، مرور جامعی که عوامل پیشبینیکننده تعداد استنادات را به صورت یکپارچه بررسی کند، وجود ندارد. در یک مطالعه مروری با عنوان «عوامل مؤثر بر تعداد استنادات: مروری جامع بر ادبیات پژوهش»، سه دسته کلی با بیست و هشت عامل شناسایی شدهاند که با تعداد استنادات مرتبط بودند:
دسته اول: «عوامل مرتبط با مقاله»: کیفیت مقاله؛ نوآوری و جذابیت موضوع؛ ویژگیهای حوزههای علمی و موضوعات مطالعه؛ روششناسی؛ نوع مقاله؛ طراحی مطالعه؛ ویژگیهای نتایج و بحث؛ استفاده از شکلها و پیوستها در مقاله؛ ویژگیهای عنوان و چکیده؛ ویژگیهای منابع و مآخذ؛ طول مقاله؛ قدمت مقاله؛ استناد زودهنگام و سرعت استناد؛ دسترسیپذیری و رؤیتپذیری مقالهها.
دسته دوم: «عوامل مرتبط با مجله»: ضریب تأثیر مجله؛ زبان مجله؛ حوزه موضوعی مجله؛ فرمت انتشار مقاله.
دسته سوم: «عوامل مرتبط با نویسنده/نویسندگان»: تعداد نویسندگان؛ شهرت نویسنده؛ مرتبه علمی نویسنده؛ خوداستنادی؛ همکاریهای ملی و بینالمللی نویسندگان؛ کشور نویسندگان؛ جنسیت، سن و نژاد نویسندگان؛ بهرهوری علمی نویسنده؛ ویژگیهای سازمانی؛ و حمایت مالی.
نویسندگان بر این باورند که احتمالاً برخی عوامل مانند کیفیت مقاله، ضریب تأثیر مجله، تعداد نویسندگان، میزان رؤیتپذیری مقاله و همکاریهای بینالمللی پیشبینیکنندههای قویتری برای تعداد استنادها هستند نسبت به عواملی مانند جنسیت، سن و نژاد نویسندگان یا ویژگیهای نتایج و بحث و غیره.
بری مطالعه متن کامل مقاله به منبع زیر رجوع بفرمایید:
Factors affecting number of citations: A comprehensive review of the literature / Iman Tahamtan, Askar Safipour Afshar & Khadijeh Ahamdzadeh. https://doi.org/10.1007/s11192-016-1889-2
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
اغلب مقالات علمی به ندرت مورد استناد قرار میگیرند، در حالی که تعداد کمی از آنها دارای استنادات بسیار زیاد هستند. جالب است بدانید که مطالعات ما نشان داده است که ۲۰ تا ۳۰ درصد مقالات یک پژوهشگر حتی افراد نامدار و پرآوازه به ندرت مورد استناد قرار میگیرند یا در حد یکی دو استناد دریافت میکنند. مطالعات فراوانی نشان دادهاند که عوامل متعددی بر تعداد استنادات یک مقاله تأثیرگذارند. با این حال، مرور جامعی که عوامل پیشبینیکننده تعداد استنادات را به صورت یکپارچه بررسی کند، وجود ندارد. در یک مطالعه مروری با عنوان «عوامل مؤثر بر تعداد استنادات: مروری جامع بر ادبیات پژوهش»، سه دسته کلی با بیست و هشت عامل شناسایی شدهاند که با تعداد استنادات مرتبط بودند:
دسته اول: «عوامل مرتبط با مقاله»: کیفیت مقاله؛ نوآوری و جذابیت موضوع؛ ویژگیهای حوزههای علمی و موضوعات مطالعه؛ روششناسی؛ نوع مقاله؛ طراحی مطالعه؛ ویژگیهای نتایج و بحث؛ استفاده از شکلها و پیوستها در مقاله؛ ویژگیهای عنوان و چکیده؛ ویژگیهای منابع و مآخذ؛ طول مقاله؛ قدمت مقاله؛ استناد زودهنگام و سرعت استناد؛ دسترسیپذیری و رؤیتپذیری مقالهها.
دسته دوم: «عوامل مرتبط با مجله»: ضریب تأثیر مجله؛ زبان مجله؛ حوزه موضوعی مجله؛ فرمت انتشار مقاله.
دسته سوم: «عوامل مرتبط با نویسنده/نویسندگان»: تعداد نویسندگان؛ شهرت نویسنده؛ مرتبه علمی نویسنده؛ خوداستنادی؛ همکاریهای ملی و بینالمللی نویسندگان؛ کشور نویسندگان؛ جنسیت، سن و نژاد نویسندگان؛ بهرهوری علمی نویسنده؛ ویژگیهای سازمانی؛ و حمایت مالی.
نویسندگان بر این باورند که احتمالاً برخی عوامل مانند کیفیت مقاله، ضریب تأثیر مجله، تعداد نویسندگان، میزان رؤیتپذیری مقاله و همکاریهای بینالمللی پیشبینیکنندههای قویتری برای تعداد استنادها هستند نسبت به عواملی مانند جنسیت، سن و نژاد نویسندگان یا ویژگیهای نتایج و بحث و غیره.
بری مطالعه متن کامل مقاله به منبع زیر رجوع بفرمایید:
Factors affecting number of citations: A comprehensive review of the literature / Iman Tahamtan, Askar Safipour Afshar & Khadijeh Ahamdzadeh. https://doi.org/10.1007/s11192-016-1889-2
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
❤3🙏1
استفاده از هوش مصنوعی برای تصحیح گرامر و املای انگلیسی مقالات
استفاده از هوش مصنوعی برای ترجمه متون و تصحیح گرامر و املای چکیدههای انگلیسی مقالات علمی مانعی ندارد، و در اغلب موارد هوش مصنوعی ابزار بسیار مفید و کارآمدی برای ویرایش زبانی و فنی چکیدهها و مقالات است؛ اما مستلزم نظارت علمی و فنی توسط یک فرد متخصص است که اصطلاحات علمی را چک کنند. هوش مصنوعی میتواند خطاهای گرامری، املایی، و نشانهگذاری را به سرعت و با دقت بالا شناسایی و اصلاح کند. پژوهشگرانی که زبان مادری آنها زبان انگلیسی نیست، میتوانند از این ابزارها برای نگارش و تصحیح چکیدههای حرفهایتر استفاده کنند.
هوش مصنوعی میتواند به عنوان مرحله اول تصحیح عمل کند، و متن را برای ویرایش نهایی انسانی آماده سازد. هوش مصنوعی ممکن است اصطلاحات علمی-تخصصی، اختصارات علمی یا ساختارهای خاص رشتهای را به درستی درک نکند و به اشتباه اصلاح کند. بنابراین، خروجی نهایی همیشه باید توسط فردی با دانش زبانی و علمی بازبینی شود تا از دقت علمی و مفهومی متن اطمینان حاصل شود. توجه داشته باشید که برخی ابزارها ممکن است با هدف سادهسازی، اصطلاحات دقیق علمی را تغییر دهند که باعث کاهش دقت علمی مقاله میشود. با این حال، استفاده از آن باید با نظارت انسانی همراه باشد تا دقت علمی متن حفظ شود.
به جای استفاده از مترجم گوگل میتوان به راحتی از هوش مصنوعی برای ترجمه و تصحیح گرامر و املای متن و چکیده انگلیسی مقالات استفاده کرد. در هر کدام از سامانههای هوش مصنوعی زیر میتوان جمله زیر را در آن کپی و ضمیمه کرد. اگر با هوش مصنوعی مؤدبانه و علمی صحبت کنید، او هم همانگونه عمل میکند؛ اگر محاورهای صحبت کنید او هم محاورهای و عامیانه برخورد میکند.
دستور برای تصحیح گرامر و املای زبان انگلیسی:
Please check the grammar and spelling of the following paragraph and revise it to ensure academic and scientific appropriateness.
Please check the grammar and spelling of the following paragraph to ensure academic and scientific appropriateness.
در سطر زیر دستور، پاراگراف مدنظر خود را کپی کنید و اینتر بزنید تا سیستم اجراء شود.
دستور برای ترجمه متن فارسی به انگلیسی:
Please translate the following Persian text into English, ensuring that it meets academic and scientific standards.
https://chatgpt.com
https://perplexity.ai
https://copilot.bing.com
https://gemini.google.com
https://www.deepseek.com
https://chat.qwen.ai
همه این سیستمهای هوش مصنوعی مستلزم ثبت نام هستند.
==========================
از هوش مصنوعی میتوان برای چک روششناسی یک تحقیق هم استفاده کرد. در این حالت بخش روششناسی تحقیق را در ادامه دستوری شبیه زیر میتوان آورد:
Please check validity of the methodology of the following scientific research.
متن قسمت روششناسی تحقیق را زیر دستور بالا کپی کنید و اینتر بزنید.
==========================
از هوش مصنوعی می توان درخواست کرد که به یک مقاله علمی کلیدواژه تخصیص دهد. از دستور زیر استفاده کنید و لذت ببرید
Assign five keywords and phrases to the following research.
Title of the Article:
Abstract of the Article:
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
استفاده از هوش مصنوعی برای ترجمه متون و تصحیح گرامر و املای چکیدههای انگلیسی مقالات علمی مانعی ندارد، و در اغلب موارد هوش مصنوعی ابزار بسیار مفید و کارآمدی برای ویرایش زبانی و فنی چکیدهها و مقالات است؛ اما مستلزم نظارت علمی و فنی توسط یک فرد متخصص است که اصطلاحات علمی را چک کنند. هوش مصنوعی میتواند خطاهای گرامری، املایی، و نشانهگذاری را به سرعت و با دقت بالا شناسایی و اصلاح کند. پژوهشگرانی که زبان مادری آنها زبان انگلیسی نیست، میتوانند از این ابزارها برای نگارش و تصحیح چکیدههای حرفهایتر استفاده کنند.
هوش مصنوعی میتواند به عنوان مرحله اول تصحیح عمل کند، و متن را برای ویرایش نهایی انسانی آماده سازد. هوش مصنوعی ممکن است اصطلاحات علمی-تخصصی، اختصارات علمی یا ساختارهای خاص رشتهای را به درستی درک نکند و به اشتباه اصلاح کند. بنابراین، خروجی نهایی همیشه باید توسط فردی با دانش زبانی و علمی بازبینی شود تا از دقت علمی و مفهومی متن اطمینان حاصل شود. توجه داشته باشید که برخی ابزارها ممکن است با هدف سادهسازی، اصطلاحات دقیق علمی را تغییر دهند که باعث کاهش دقت علمی مقاله میشود. با این حال، استفاده از آن باید با نظارت انسانی همراه باشد تا دقت علمی متن حفظ شود.
به جای استفاده از مترجم گوگل میتوان به راحتی از هوش مصنوعی برای ترجمه و تصحیح گرامر و املای متن و چکیده انگلیسی مقالات استفاده کرد. در هر کدام از سامانههای هوش مصنوعی زیر میتوان جمله زیر را در آن کپی و ضمیمه کرد. اگر با هوش مصنوعی مؤدبانه و علمی صحبت کنید، او هم همانگونه عمل میکند؛ اگر محاورهای صحبت کنید او هم محاورهای و عامیانه برخورد میکند.
دستور برای تصحیح گرامر و املای زبان انگلیسی:
Please check the grammar and spelling of the following paragraph and revise it to ensure academic and scientific appropriateness.
Please check the grammar and spelling of the following paragraph to ensure academic and scientific appropriateness.
در سطر زیر دستور، پاراگراف مدنظر خود را کپی کنید و اینتر بزنید تا سیستم اجراء شود.
دستور برای ترجمه متن فارسی به انگلیسی:
Please translate the following Persian text into English, ensuring that it meets academic and scientific standards.
https://chatgpt.com
https://perplexity.ai
https://copilot.bing.com
https://gemini.google.com
https://www.deepseek.com
https://chat.qwen.ai
همه این سیستمهای هوش مصنوعی مستلزم ثبت نام هستند.
==========================
از هوش مصنوعی میتوان برای چک روششناسی یک تحقیق هم استفاده کرد. در این حالت بخش روششناسی تحقیق را در ادامه دستوری شبیه زیر میتوان آورد:
Please check validity of the methodology of the following scientific research.
متن قسمت روششناسی تحقیق را زیر دستور بالا کپی کنید و اینتر بزنید.
==========================
از هوش مصنوعی می توان درخواست کرد که به یک مقاله علمی کلیدواژه تخصیص دهد. از دستور زیر استفاده کنید و لذت ببرید
Assign five keywords and phrases to the following research.
Title of the Article:
Abstract of the Article:
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
ChatGPT
ChatGPT helps you get answers, find inspiration, and be more productive.
👍4
توقفهای موقت مجلات علمی: دلایل و نمونهها
در طول تاریخ نشر علمی، برخی مجلات – حتی مجلات برجسته و معتبر بینالمللی – با وقفههایی در روند انتشار مواجه شدهاند و نمونههای زیادی وجود دارد. این توقفها معمولاً موقتی بوده و به دلایل گوناگونی رخ دادهاند؛ از جمله:
- تغییر مالکیت یا ناشر: انتقال مجله از یک نهاد به نهاد دیگر ممکن است باعث تأخیر در برنامهریزیهای انتشار شود.
- تغییر سردبیر یا فوت سردبیر بنیانگذار: در مواردی که مجله سردبیرمحور است و سردبیر نقشی کلیدی در هدایت علمی مجله دارد، کنارهگیری یا فوت وی ممکن است منجر به تعلیق موقت مجله شود تا جایگزین مناسب پیدا شود.
- کمبود مقالات مناسب یا کاهش کیفیت ارسالها: در صورتی که تعداد یا کیفیت مقالات دریافتی کاهش یابد، برخی مجلات تصمیم به توقف موقت تا تثبیت شرایط علمی میگیرند.
- جنگها یا بحرانهای سیاسی و اقتصادی: مجلات علمی نیز مانند سایر نهادهای فرهنگی ممکن است تحت تأثیر بحرانهای جهانی یا ملی قرار گیرند.
یکی از نمونههای برجسته، مجلۀ Philosophical Transactions of the Royal Society (در هر دو بخش A و B) است که به عنوان یکی از قدیمیترین مجلات علمی جهان شناخته میشود (https://royalsocietypublishing.org). این مجله در دوران جنگ جهانی دوم با وقفههایی در انتشار مواجه شد؛ اما پس از پایان جنگ، با برنامهریزی و سازماندهی مجدد، روند انتشار آن ادامه یافت و حتی گستردهتر نیز شد. این نمونهها نشان میدهند که توقف موقت مجله، لزوماً پایان آن نیست؛ بلکه گاه فرصتی است برای بازنگری در سیاستها، ساختار هیئت تحریریه، یا حتی دامنۀ موضوعی مجله. بسیاری از مجلات پس از دورههای وقفه، با کیفیت علمی بالاتر و ساختار حرفهایتری به فعالیت خود ادامه دادهاند.
مثال و توضیح:
برای نمونه دانشگاه بوعلی سینا همدان مجلهای با عنوان «فناوری زیستی در کشاورزی» (Agricultural Biotechnology: https://ab.basu.ac.ir) دارد، اگر معاونت محترم پژوهشی دانشگاه بوعلی سینا و تیم مجله بخواهند این مجله ارزشمند را احیاء کنند بایستی مجله یک پرش دو سه ساله از سال 1401 دوره سیزده به سال 1404 دوره چهارده داشته باشد و دوره جدید هم به لحاظ شمارهگذاری ادامه همان دورههای قبل باشد.
۱۴۰۱ دوره ۱۳
۱۴۰۴ دوره ۱۴
۱۴۰۵ دوره ۱۵
پیشنهاد: مجلاتی که روزگاری توقف داشتهاند بایستی بپذیرند که مجله یک خلأ انتشار چند ساله داشته است و اهمیتی هم ندارد. اما مجله باید در دور جدید انتشار، به روز باشد و نمایههای معتبر اخذ کند و به جامعۀ علمی نشان دهد که با قدرت در عرصۀ علمی ظاهر میشود. مجلاتی که توقف انتشار دارند در دور جدید باید پوستاندازی کنند و اعضای هیئت تحریریه را هم تغییر دهند وگرنه همان آش و همان کاسه خواهد بود.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
در طول تاریخ نشر علمی، برخی مجلات – حتی مجلات برجسته و معتبر بینالمللی – با وقفههایی در روند انتشار مواجه شدهاند و نمونههای زیادی وجود دارد. این توقفها معمولاً موقتی بوده و به دلایل گوناگونی رخ دادهاند؛ از جمله:
- تغییر مالکیت یا ناشر: انتقال مجله از یک نهاد به نهاد دیگر ممکن است باعث تأخیر در برنامهریزیهای انتشار شود.
- تغییر سردبیر یا فوت سردبیر بنیانگذار: در مواردی که مجله سردبیرمحور است و سردبیر نقشی کلیدی در هدایت علمی مجله دارد، کنارهگیری یا فوت وی ممکن است منجر به تعلیق موقت مجله شود تا جایگزین مناسب پیدا شود.
- کمبود مقالات مناسب یا کاهش کیفیت ارسالها: در صورتی که تعداد یا کیفیت مقالات دریافتی کاهش یابد، برخی مجلات تصمیم به توقف موقت تا تثبیت شرایط علمی میگیرند.
- جنگها یا بحرانهای سیاسی و اقتصادی: مجلات علمی نیز مانند سایر نهادهای فرهنگی ممکن است تحت تأثیر بحرانهای جهانی یا ملی قرار گیرند.
یکی از نمونههای برجسته، مجلۀ Philosophical Transactions of the Royal Society (در هر دو بخش A و B) است که به عنوان یکی از قدیمیترین مجلات علمی جهان شناخته میشود (https://royalsocietypublishing.org). این مجله در دوران جنگ جهانی دوم با وقفههایی در انتشار مواجه شد؛ اما پس از پایان جنگ، با برنامهریزی و سازماندهی مجدد، روند انتشار آن ادامه یافت و حتی گستردهتر نیز شد. این نمونهها نشان میدهند که توقف موقت مجله، لزوماً پایان آن نیست؛ بلکه گاه فرصتی است برای بازنگری در سیاستها، ساختار هیئت تحریریه، یا حتی دامنۀ موضوعی مجله. بسیاری از مجلات پس از دورههای وقفه، با کیفیت علمی بالاتر و ساختار حرفهایتری به فعالیت خود ادامه دادهاند.
مثال و توضیح:
برای نمونه دانشگاه بوعلی سینا همدان مجلهای با عنوان «فناوری زیستی در کشاورزی» (Agricultural Biotechnology: https://ab.basu.ac.ir) دارد، اگر معاونت محترم پژوهشی دانشگاه بوعلی سینا و تیم مجله بخواهند این مجله ارزشمند را احیاء کنند بایستی مجله یک پرش دو سه ساله از سال 1401 دوره سیزده به سال 1404 دوره چهارده داشته باشد و دوره جدید هم به لحاظ شمارهگذاری ادامه همان دورههای قبل باشد.
۱۴۰۱ دوره ۱۳
۱۴۰۴ دوره ۱۴
۱۴۰۵ دوره ۱۵
پیشنهاد: مجلاتی که روزگاری توقف داشتهاند بایستی بپذیرند که مجله یک خلأ انتشار چند ساله داشته است و اهمیتی هم ندارد. اما مجله باید در دور جدید انتشار، به روز باشد و نمایههای معتبر اخذ کند و به جامعۀ علمی نشان دهد که با قدرت در عرصۀ علمی ظاهر میشود. مجلاتی که توقف انتشار دارند در دور جدید باید پوستاندازی کنند و اعضای هیئت تحریریه را هم تغییر دهند وگرنه همان آش و همان کاسه خواهد بود.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
❤2
عدم لزوم درج مرتبه علمی اعضای هیئت علمی و مقطع تحصیلی دانشجویان
در خصوص درج مرتبه علمی اعضای هیئت علمی و مقطع تحصیلی دانشجویان، لازم به توضیح است که ما (ارکان مجلات علمی) در سیاستهای علمی خود تابع ضوابط و استانداردهای جهانی هستیم و به مقررات داخلی دانشگاهها یا نهادهای خاص وابسته نیستیم. به عنوان نمونه، در مجله تحقیقات کتابداری دانشگاه تهران (https://jlib.ut.ac.ir) نیز مرتبه علمی استادان و مقطع تحصیلی دانشجویان به طور کلی حذف شده است. البته گاهی با مقاومتهایی از سوی برخی نویسندگان مواجه میشویم که بر درج عنوانهایی مانند «استاد» یا حتی «استاد تمام» تأکید دارند. این در حالی است که چنین عناوینی در ساختارهای بینالمللی علمی معمول نیست و ما نیز بر همین اساس، از درج آنها خودداری کردهایم. تا زمانی که اینجانب مسئولیت سردبیری را برعهده دارم، این سیاست ادامه خواهد داشت.
فرض بفرمایید در یک مقاله علمی در حوزههای فلسفه، کلام، روانشناسی یا روانپزشکی، عنوان «دانشجوی کارشناسی یا کارشناسی ارشد» در بخش وابستگی نویسنده درج شود. این موضوع در فضای علمی بینالمللی چندان پذیرفته نیست. از منظر بسیاری از فلاسفه، روانشناسان و متخصصان علوم انسانی و پزشکی در کشورهای غربی، سطح کارشناسی یا کارشناسی ارشد برای نگارش، و تحلیل عمیق و مستقل یک مقاله علمی در این حوزهها معمولاً کافی تلقی نمیشود، مگر آنکه مقاله با راهنمایی مستقیم استاد راهنما یا پژوهشگر برجستهای انجام شده باشد و نقش و مشارکت (contribution) ایشان به صراحت مشخص گردد؛ در حالی که بسیاری از مقالات ایرانی کاملاً مستخرج از پایاننامه هستند و استاد محترم راهنما به طور مستقیم نقش و مشارکت علمی جدی در نگارش اثر ندارد.
تجربه بنده نیز نشان داده است که برخی از مجلات علمی داخلی در حوزههای فلسفه و روانشناسی به دلیل رعایت نکردن اینگونه استانداردهای بینالمللی، از پذیرش در پایگاههای نمایهسازی معتبر خارجی بازماندهاند. بنابراین، توجه به این نکات در تدوین ساختار نویسندگان و درج وابستگیهای علمی از اهمیت بالایی برخوردار است.
با این حال، اگر سردبیر مجلهای تمایل دارد، میتواند مرتبه علمی اعضای هیئت علمی و مقطع تحصیلی دانشجویان را در بخش فارسی نشانی و وابستگی سازمانی نویسندگان درج نمایید.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
در خصوص درج مرتبه علمی اعضای هیئت علمی و مقطع تحصیلی دانشجویان، لازم به توضیح است که ما (ارکان مجلات علمی) در سیاستهای علمی خود تابع ضوابط و استانداردهای جهانی هستیم و به مقررات داخلی دانشگاهها یا نهادهای خاص وابسته نیستیم. به عنوان نمونه، در مجله تحقیقات کتابداری دانشگاه تهران (https://jlib.ut.ac.ir) نیز مرتبه علمی استادان و مقطع تحصیلی دانشجویان به طور کلی حذف شده است. البته گاهی با مقاومتهایی از سوی برخی نویسندگان مواجه میشویم که بر درج عنوانهایی مانند «استاد» یا حتی «استاد تمام» تأکید دارند. این در حالی است که چنین عناوینی در ساختارهای بینالمللی علمی معمول نیست و ما نیز بر همین اساس، از درج آنها خودداری کردهایم. تا زمانی که اینجانب مسئولیت سردبیری را برعهده دارم، این سیاست ادامه خواهد داشت.
فرض بفرمایید در یک مقاله علمی در حوزههای فلسفه، کلام، روانشناسی یا روانپزشکی، عنوان «دانشجوی کارشناسی یا کارشناسی ارشد» در بخش وابستگی نویسنده درج شود. این موضوع در فضای علمی بینالمللی چندان پذیرفته نیست. از منظر بسیاری از فلاسفه، روانشناسان و متخصصان علوم انسانی و پزشکی در کشورهای غربی، سطح کارشناسی یا کارشناسی ارشد برای نگارش، و تحلیل عمیق و مستقل یک مقاله علمی در این حوزهها معمولاً کافی تلقی نمیشود، مگر آنکه مقاله با راهنمایی مستقیم استاد راهنما یا پژوهشگر برجستهای انجام شده باشد و نقش و مشارکت (contribution) ایشان به صراحت مشخص گردد؛ در حالی که بسیاری از مقالات ایرانی کاملاً مستخرج از پایاننامه هستند و استاد محترم راهنما به طور مستقیم نقش و مشارکت علمی جدی در نگارش اثر ندارد.
تجربه بنده نیز نشان داده است که برخی از مجلات علمی داخلی در حوزههای فلسفه و روانشناسی به دلیل رعایت نکردن اینگونه استانداردهای بینالمللی، از پذیرش در پایگاههای نمایهسازی معتبر خارجی بازماندهاند. بنابراین، توجه به این نکات در تدوین ساختار نویسندگان و درج وابستگیهای علمی از اهمیت بالایی برخوردار است.
با این حال، اگر سردبیر مجلهای تمایل دارد، میتواند مرتبه علمی اعضای هیئت علمی و مقطع تحصیلی دانشجویان را در بخش فارسی نشانی و وابستگی سازمانی نویسندگان درج نمایید.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
jlib.ut.ac.ir
تحقیقات کتابداری و اطلاعرسانی دانشگاهی
تحقیقات کتابداری و اطلاعرسانی دانشگاهی، مجله تحقیقات کتابداری و اطلاعرسانی دانشگا
👍3
محتوا پادشاه است
عبارت مشهور «محتوا پادشاه است» (Content is king) در فضای علم و رسانه بارها مورد تأکید قرار گرفته است. در همین راستا، یکی از جملات حکیمانه و عمیق حضرت امیرالمؤمنین علی (ع) چنین است: «اُنْظُرْ إِلَى مَا قَالَ وَ لَا تَنْظُرْ إِلَى مَنْ قَالَ» (به گفته بنگر، نه به گوینده آن) – غررالحکم، ص. ۳۶۱.
یکی از دلایل حذف عناوین و مراتب علمی نویسندگان و استادان در برخی نشریات علمی نیز همین اصل است؛ یعنی تمرکز خواننده بر محتوای علمی مقاله باشد، نه اینکه تحتتأثیر نام یا مرتبه علمی استاد یا گوینده قرار گیرد.
با این حال، این گزاره اگرچه در اصل صحیح است، اما نیازمند تبیین، شرح و توجه به حدود و ثغور کاربرد آن است. حضرت علی (ع) این سخن را در زمینهای خاص بیان فرمودهاند؛ جایی که تمرکز باید بر محتوای سخن باشد، نه موقعیت اجتماعی (مقام و منصب سیاسی) یا هویتی گوینده. بنابراین، تعمیم مطلق آن به همه موقعیتها صحیح نیست. در برخی حوزههای حساس و تخصصی مانند پزشکی، سیاست، یا روابط بینالملل، توجه به هویت (اصالت و وابستگی سازمانی نویسنده و گوینده) و صلاحیت گوینده نیز اهمیت دارد؛ چرا که درک صحیح پیام، ارزیابی اعتبار اطلاعات، و اتخاذ موضع مناسب، مستلزم شناخت گوینده و جایگاه علمی یا سیاسی اوست.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
عبارت مشهور «محتوا پادشاه است» (Content is king) در فضای علم و رسانه بارها مورد تأکید قرار گرفته است. در همین راستا، یکی از جملات حکیمانه و عمیق حضرت امیرالمؤمنین علی (ع) چنین است: «اُنْظُرْ إِلَى مَا قَالَ وَ لَا تَنْظُرْ إِلَى مَنْ قَالَ» (به گفته بنگر، نه به گوینده آن) – غررالحکم، ص. ۳۶۱.
یکی از دلایل حذف عناوین و مراتب علمی نویسندگان و استادان در برخی نشریات علمی نیز همین اصل است؛ یعنی تمرکز خواننده بر محتوای علمی مقاله باشد، نه اینکه تحتتأثیر نام یا مرتبه علمی استاد یا گوینده قرار گیرد.
با این حال، این گزاره اگرچه در اصل صحیح است، اما نیازمند تبیین، شرح و توجه به حدود و ثغور کاربرد آن است. حضرت علی (ع) این سخن را در زمینهای خاص بیان فرمودهاند؛ جایی که تمرکز باید بر محتوای سخن باشد، نه موقعیت اجتماعی (مقام و منصب سیاسی) یا هویتی گوینده. بنابراین، تعمیم مطلق آن به همه موقعیتها صحیح نیست. در برخی حوزههای حساس و تخصصی مانند پزشکی، سیاست، یا روابط بینالملل، توجه به هویت (اصالت و وابستگی سازمانی نویسنده و گوینده) و صلاحیت گوینده نیز اهمیت دارد؛ چرا که درک صحیح پیام، ارزیابی اعتبار اطلاعات، و اتخاذ موضع مناسب، مستلزم شناخت گوینده و جایگاه علمی یا سیاسی اوست.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
👍2
ناشران، دلالان و واسطهگران خصوصی خارجی در بازار مجلات ایرانی
در سالهای اخیر، واگذاری مدیریت نشر برخی مجلات علمی وابسته به دانشگاهها به ناشران خارج از ساختار رسمی آموزش عالی، به پدیدهای قابل تأمل در نظام نشر علمی کشور تبدیل شده است. برخی از این ناشران خصوصی (در هلند، ترکیه و کانادا)، با ایجاد ارتباطات بینالمللی، مجلات خوب ایرانی را به خارج از کشور منتقل کردهاند (اول نام ناشر عوض میشود؛ بعد ناشر کذایی ناشر همکار میشود؛ آنگاه کشور و شماره شاپا تغییر میکند!!!) و در این فرایند، از یکسو از دانشگاههای صاحب امتیاز هزینههای مربوط به چاپ و انتشار دریافت میکنند، و از سوی دیگر، مبالغی را به ارز (دلار یا یورو) تحت عنوان هزینه داوری یا انتشار، از نویسندگان داخلی و بینالمللی مطالبه مینمایند.
این وضعیت جای پرسش دارد، چرا که به نظر میرسد نهاد دانشگاه و وزارتین علوم و بهداشت، با وجود برخورداری از جایگاه قانونی و رسمی، در مواردی اراده یا ظرفیت لازم برای مدیریت شفاف و مستقیم فرایند نشر علمی را از دست داده و بخشی از اختیارات خود را به نهادهای غیردانشگاهی و غیرعلمی واگذار کرده است.
ادامه این روند میتواند به تضعیف استقلال علمی دانشگاهها و کشور، افزایش نفوذ واسطهگران تجاری و شکلگیری نوعی وابستگی ساختاری در نظام نشر علمی کشور منجر شود. در حالی که در هر نظام علمی سالم، اصولی چون شفافیت، پاسخگویی، و پرهیز از رانت مدیریتی و امتیازدهی غیررسمی، از ارکان بنیادین «حکمرانی علمی» محسوب میشود.
امید است وزارتخانههای علوم، تحقیقات و فناوری، و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با بازنگری در سیاستهای کلان نشر مجلات و تقویت سازوکارهای نظارتی و حمایتی، و حمایت از ایجاد یک انتشاراتی ملی شبیه الزویر، از گسترش نابرابری و بیعدالتی در فرایند تولید و انتشار دانش جلوگیری نمایند و مسیر را برای ارتقای کیفیت و اعتبار نشر علمی در کشور هموار سازند.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
در سالهای اخیر، واگذاری مدیریت نشر برخی مجلات علمی وابسته به دانشگاهها به ناشران خارج از ساختار رسمی آموزش عالی، به پدیدهای قابل تأمل در نظام نشر علمی کشور تبدیل شده است. برخی از این ناشران خصوصی (در هلند، ترکیه و کانادا)، با ایجاد ارتباطات بینالمللی، مجلات خوب ایرانی را به خارج از کشور منتقل کردهاند (اول نام ناشر عوض میشود؛ بعد ناشر کذایی ناشر همکار میشود؛ آنگاه کشور و شماره شاپا تغییر میکند!!!) و در این فرایند، از یکسو از دانشگاههای صاحب امتیاز هزینههای مربوط به چاپ و انتشار دریافت میکنند، و از سوی دیگر، مبالغی را به ارز (دلار یا یورو) تحت عنوان هزینه داوری یا انتشار، از نویسندگان داخلی و بینالمللی مطالبه مینمایند.
این وضعیت جای پرسش دارد، چرا که به نظر میرسد نهاد دانشگاه و وزارتین علوم و بهداشت، با وجود برخورداری از جایگاه قانونی و رسمی، در مواردی اراده یا ظرفیت لازم برای مدیریت شفاف و مستقیم فرایند نشر علمی را از دست داده و بخشی از اختیارات خود را به نهادهای غیردانشگاهی و غیرعلمی واگذار کرده است.
ادامه این روند میتواند به تضعیف استقلال علمی دانشگاهها و کشور، افزایش نفوذ واسطهگران تجاری و شکلگیری نوعی وابستگی ساختاری در نظام نشر علمی کشور منجر شود. در حالی که در هر نظام علمی سالم، اصولی چون شفافیت، پاسخگویی، و پرهیز از رانت مدیریتی و امتیازدهی غیررسمی، از ارکان بنیادین «حکمرانی علمی» محسوب میشود.
امید است وزارتخانههای علوم، تحقیقات و فناوری، و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با بازنگری در سیاستهای کلان نشر مجلات و تقویت سازوکارهای نظارتی و حمایتی، و حمایت از ایجاد یک انتشاراتی ملی شبیه الزویر، از گسترش نابرابری و بیعدالتی در فرایند تولید و انتشار دانش جلوگیری نمایند و مسیر را برای ارتقای کیفیت و اعتبار نشر علمی در کشور هموار سازند.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
👍3❤1
ایثار علمی سردبیران: پیشگامان خاموش تولید دانش
سردبیران مجلات علمی، فراتر از نقش صرفاً مدیریت نشر، حاملان مسئولیتی خطیر در حوزۀ اخلاق پژوهش و کیفیت علمی هستند. اغلب آنان بدون دریافت هیچگونه پاداش مالی و معنوی، هدایت فرایندهای پیچیده و زمانبر انتخاب، ارزیابی و پالایش مقالات علمی را برعهده دارند. جلوهای آشکار از ایثار علمی آنان را میتوان در هماهنگسازی داوران، رسیدگی منصفانه به اعتراضها و شکایات، حفظ استانداردهای علمی، و صیانت از سیاستها و جهتگیریهای علمی مجله مشاهده کرد. سردبیران، در سکوت و پشت صحنه، از سلامت و اعتبار نظام علمی کشور پاسداری میکنند و در برابر فشارهای بیرونی و گاه درونسیستمی، با پایداری و استقلال فکری ایستادگی میورزند. ایثار علمی آنان، نمادی از مسئولیتپذیری حرفهای، تعهد به دانش، و تلاش مستمر برای رشد پایدار و ارتقای فرهنگ علمی در سطح ملی و بینالمللی است.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
سردبیران مجلات علمی، فراتر از نقش صرفاً مدیریت نشر، حاملان مسئولیتی خطیر در حوزۀ اخلاق پژوهش و کیفیت علمی هستند. اغلب آنان بدون دریافت هیچگونه پاداش مالی و معنوی، هدایت فرایندهای پیچیده و زمانبر انتخاب، ارزیابی و پالایش مقالات علمی را برعهده دارند. جلوهای آشکار از ایثار علمی آنان را میتوان در هماهنگسازی داوران، رسیدگی منصفانه به اعتراضها و شکایات، حفظ استانداردهای علمی، و صیانت از سیاستها و جهتگیریهای علمی مجله مشاهده کرد. سردبیران، در سکوت و پشت صحنه، از سلامت و اعتبار نظام علمی کشور پاسداری میکنند و در برابر فشارهای بیرونی و گاه درونسیستمی، با پایداری و استقلال فکری ایستادگی میورزند. ایثار علمی آنان، نمادی از مسئولیتپذیری حرفهای، تعهد به دانش، و تلاش مستمر برای رشد پایدار و ارتقای فرهنگ علمی در سطح ملی و بینالمللی است.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
👍3👏2
ایثار علمی داوران: ستونهای ناپیدای اعتبار علمی
نقش داوران در نظام علمی نشر مجلات علمی و کتابهای دانشگاهی، نقشی حیاتی اما اغلب نادیده گرفته شده است. فرایند داوری علمی، فعالیتی داوطلبانه، بدون پاداش مالی و در عین حال نیازمند صرف زمان، دقت تخصصی و تعهد علمی است. ایثار علمی داوران در این است که آنان دانش، تجربه، وقت و عمرگرانمایۀ خود را در خدمت ارتقای کیفیت آثار پژوهشی دیگران قرار میدهند، بیآنکه نامی از ایشان در متن نهایی مقالات یا کتب درج شود. این تلاش فروتنانه و بدون چشمداشت، نه تنها تضمینکنندۀ اعتبار و کیفیت مجلات علمی و کتابهای دانشگاهی است، بلکه یکی از ارکان بنیادین پویایی و پیشرفت دانش در جوامع دانشگاهی و پژوهشی بشمار میرود. از این منظر، هر گزارش داوری را میتوان نمادی از «ایثار علمی»، تعهد به اخلاق دانشگاهی، و مشارکت مؤثر در چرخۀ تولید دانش دانست.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
نقش داوران در نظام علمی نشر مجلات علمی و کتابهای دانشگاهی، نقشی حیاتی اما اغلب نادیده گرفته شده است. فرایند داوری علمی، فعالیتی داوطلبانه، بدون پاداش مالی و در عین حال نیازمند صرف زمان، دقت تخصصی و تعهد علمی است. ایثار علمی داوران در این است که آنان دانش، تجربه، وقت و عمرگرانمایۀ خود را در خدمت ارتقای کیفیت آثار پژوهشی دیگران قرار میدهند، بیآنکه نامی از ایشان در متن نهایی مقالات یا کتب درج شود. این تلاش فروتنانه و بدون چشمداشت، نه تنها تضمینکنندۀ اعتبار و کیفیت مجلات علمی و کتابهای دانشگاهی است، بلکه یکی از ارکان بنیادین پویایی و پیشرفت دانش در جوامع دانشگاهی و پژوهشی بشمار میرود. از این منظر، هر گزارش داوری را میتوان نمادی از «ایثار علمی»، تعهد به اخلاق دانشگاهی، و مشارکت مؤثر در چرخۀ تولید دانش دانست.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
👍5👏2❤1
چالشهای مجلات علمی در دانشگاهها: آیا ورود دانشگاهها و استادان به حوزۀ راهاندازی مجلات جدید موجه است؟
بحث درباره ورود دانشگاهها، پژوهشگاهها و به ویژه استادان به راهاندازی مجلات علمی جدید، ابعاد مختلفی دارد. در ادامه به چالشهایی اشاره میکنم که چرا توصیه نمیشود دانشگاهها یا استادان به تنهایی یا بدون برنامهریزی دقیق وارد حوزه انتشار مجلات جدید شوند:
۱. عدم تخصص در نشر علمی
راهاندازی و مدیریت یک مجله علمی نیازمند دانش تخصصی در زمینه نشر علمی، داوری علمی، ویرایش حرفهای، نمایهسازی، رعایت اصول اخلاق نشر، مدل کسبوکار مجله، و درآمدسازی است. بسیاری از دانشگاهها یا استادان فاقد تجربۀ عملی در این حوزه هستند و این موضوع ممکن است به کاهش کیفیت مجله منجر شود.
۲. افزایش مجلات بیکیفیت یا کماهمیت
افزایش تعداد مجلات جدید، بدون توجه به تعدد مجلات قدیمی رقیب، کیفیت علمی، ساختار داوری و نمایهسازی، منجر به راهاندازی مجلاتی میشود که محتوای علمی قابلتوجهی ندارند. این امر نه تنها به اعتبار نهاد منتشرکننده آسیب میزند، بلکه فضای علم را نیز آلوده میکند.
۳. مشکلات نمایهسازی و اعتباربخشی
بسیاری از مجلات جدید به دلیل نداشتن کیفیت محتوایی و علمی لازم، و خارقالعاده (Extraordinary) نبودن، موفق به نمایه شدن در پایگاههای اطلاعاتی معتبر نمیشوند. در نتیجه، مقالات منتشرشده در آنها نیز در ارزیابیهای علمی و ارتقای حرفهای استادان، پژوهشگران و دانشجویان تحصیلات تکمیلی اعتبار و ارزش کمتری خواهند داشت.
۴. بار مالی و زمانی
اداره یک مجله علمی معتبر، نیازمند بودجه مناسب، تیم هیئت تحریریه متعهد و قوی، و زیرساختهای فنی و نرمافزاری است. بسیاری از دانشگاهها یا استادان این منابع را ندارند یا تأمین آنها برایشان دشوار است.
۵. تعارض منافع و نبود شفافیت
در مجلاتی که توسط گروه کوچکی از استادان بدون نظارت نهادهای علمی معتبر راهاندازی میشود، احتمال بروز تعارض منافع، داوریهای غیرشفاف یا حتی انتشار مقالات ضعیف از اعضای همان گروه بیشتر است.
پیشنهادها:
اگر دانشگاه یا گروهی از استادان محترم علاقهمند به راهاندازی یک مجله علمی هستند، بهتر است:
۱. ابتدا به ارتقای کیفیت مجلات موجود کمک کنند، و تجربه کسب کنند.
۲. با همکاری یک ناشر علمی معتبر یا یک نهاد دانشگاهی باتجربه این کار را انجام دهند.
۳. برای شروع، از پشتیبانی نهادهای ملی نشر علمی (مانند وزارتین علوم و بهداشت) بهره ببرند.
۴. تمرکز را بر تخصص، شفافیت، و استانداردهای بینالمللی نشر مجله بگذارند.
۵. استاد علاقهمند یا سردبیر بنیانگذار قبل از راهاندازی مجله جدید در چند مجله معتبر به عنوان سردبیر مهمان (Guest Editor) ایفای نقش نمایند (در خصوص مزایای سردبیر مهمان رجوع کنید به: https://www.elsevier.com/editor/role/guest).
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
بحث درباره ورود دانشگاهها، پژوهشگاهها و به ویژه استادان به راهاندازی مجلات علمی جدید، ابعاد مختلفی دارد. در ادامه به چالشهایی اشاره میکنم که چرا توصیه نمیشود دانشگاهها یا استادان به تنهایی یا بدون برنامهریزی دقیق وارد حوزه انتشار مجلات جدید شوند:
۱. عدم تخصص در نشر علمی
راهاندازی و مدیریت یک مجله علمی نیازمند دانش تخصصی در زمینه نشر علمی، داوری علمی، ویرایش حرفهای، نمایهسازی، رعایت اصول اخلاق نشر، مدل کسبوکار مجله، و درآمدسازی است. بسیاری از دانشگاهها یا استادان فاقد تجربۀ عملی در این حوزه هستند و این موضوع ممکن است به کاهش کیفیت مجله منجر شود.
۲. افزایش مجلات بیکیفیت یا کماهمیت
افزایش تعداد مجلات جدید، بدون توجه به تعدد مجلات قدیمی رقیب، کیفیت علمی، ساختار داوری و نمایهسازی، منجر به راهاندازی مجلاتی میشود که محتوای علمی قابلتوجهی ندارند. این امر نه تنها به اعتبار نهاد منتشرکننده آسیب میزند، بلکه فضای علم را نیز آلوده میکند.
۳. مشکلات نمایهسازی و اعتباربخشی
بسیاری از مجلات جدید به دلیل نداشتن کیفیت محتوایی و علمی لازم، و خارقالعاده (Extraordinary) نبودن، موفق به نمایه شدن در پایگاههای اطلاعاتی معتبر نمیشوند. در نتیجه، مقالات منتشرشده در آنها نیز در ارزیابیهای علمی و ارتقای حرفهای استادان، پژوهشگران و دانشجویان تحصیلات تکمیلی اعتبار و ارزش کمتری خواهند داشت.
۴. بار مالی و زمانی
اداره یک مجله علمی معتبر، نیازمند بودجه مناسب، تیم هیئت تحریریه متعهد و قوی، و زیرساختهای فنی و نرمافزاری است. بسیاری از دانشگاهها یا استادان این منابع را ندارند یا تأمین آنها برایشان دشوار است.
۵. تعارض منافع و نبود شفافیت
در مجلاتی که توسط گروه کوچکی از استادان بدون نظارت نهادهای علمی معتبر راهاندازی میشود، احتمال بروز تعارض منافع، داوریهای غیرشفاف یا حتی انتشار مقالات ضعیف از اعضای همان گروه بیشتر است.
پیشنهادها:
اگر دانشگاه یا گروهی از استادان محترم علاقهمند به راهاندازی یک مجله علمی هستند، بهتر است:
۱. ابتدا به ارتقای کیفیت مجلات موجود کمک کنند، و تجربه کسب کنند.
۲. با همکاری یک ناشر علمی معتبر یا یک نهاد دانشگاهی باتجربه این کار را انجام دهند.
۳. برای شروع، از پشتیبانی نهادهای ملی نشر علمی (مانند وزارتین علوم و بهداشت) بهره ببرند.
۴. تمرکز را بر تخصص، شفافیت، و استانداردهای بینالمللی نشر مجله بگذارند.
۵. استاد علاقهمند یا سردبیر بنیانگذار قبل از راهاندازی مجله جدید در چند مجله معتبر به عنوان سردبیر مهمان (Guest Editor) ایفای نقش نمایند (در خصوص مزایای سردبیر مهمان رجوع کنید به: https://www.elsevier.com/editor/role/guest).
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
❤3👍1
سلب اعتبار مقالات علمی
پیش از انتشار رسمی مقاله، امکان اصلاح، بازنگری، یا حتی حذف آن از وبگاه مجله وجود دارد. اما پس از انتشار، در صورتی که اصول اخلاق پژوهش رعایت نشده باشد—از جمله سرقت علمی، جعل یا دستکاری دادهها، ارسال همزمان مقاله به چند مجله، یا درج نام نویسندگان بدون رضایت آنان—مقاله باید سلب اعتبار (Retraction) شود. از اینرو، تأکید میشود که تمامی اصلاحات احتمالی، از جمله تغییر در ترتیب یا تعداد نویسندگان، باید پیش از ارسال مقاله به مجله انجام گیرد. پس از ارسال، تغییر در فهرست نویسندگان یا محتوای علمی مقاله صرفاً در موارد مستند، با ارائه دلایل موجه و موافقت کتبی تمامی نویسندگان امکانپذیر است. در صورت پذیرش مقاله، هرگونه خطا یا تخلف علمی که در ادامه شناسایی شود، مسئولیت آن بر عهده نویسنده مسئول خواهد بود و ممکن است منجر به سلب اعتبار مقاله و اطلاعرسانی رسمی به پایگاههای نمایهکننده و دانشگاه مربوطه شود.
قابل توجه دفتر مجلات
پیش از انتشار، تمامی مقالات بایستی بلافاصله پس از صفحهآرایی برای تأیید نهایی در اختیار نویسندگان قرار گیرد تا در صورت وجود هرگونه ملاحظه یا اصلاح، پیش از چاپ رسمی اعلام شود. پس از چاپ، مسئولیت هرگونه خطا یا مغایرت، به طور کامل متوجه نویسندگان است.
نمونهای از تخلف پژوهشی و لزوم سلب اعتبار مقاله
در یکی از موارد گزارش شده، یکی از اعضای هیئت علمی دانشگاهی، مقالهای را بر پایه پایاننامه کارشناسی ارشد یکی از دانشجویان استخراج کرده است؛ اما بدون اطلاع و رضایت دانشجو، نام وی را به صورت صوری و نادرست در مقاله درج کرده است. نام واقعی دانشجو خانم «فرزانه ...» بوده، اما در مقاله نام آقای «فرزان ...» ثبت شده است. همچنین، استاد مذکور با ایجاد یک حساب جیمیل جعلی به نام دانشجو، تأیید نهایی مقاله از سوی وی را از طریق آن حساب انجام داده است.
در حال حاضر، دانشجو شکایت رسمی خود را ثبت کرده است. با توجه به نقض جدی اصول اخلاق در پژوهش، جعل هویت، نقض مالکیت فکری، و انتشار بدون رضایت صاحب اثر، این مقاله مشمول سلب اعتبار (Retraction) است. گزارش عملکرد وی هم بایستی به اطلاع گروه مربوطه و معاونت محترم پژوهشی دانشگاه .... رسانیده شود.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
پیش از انتشار رسمی مقاله، امکان اصلاح، بازنگری، یا حتی حذف آن از وبگاه مجله وجود دارد. اما پس از انتشار، در صورتی که اصول اخلاق پژوهش رعایت نشده باشد—از جمله سرقت علمی، جعل یا دستکاری دادهها، ارسال همزمان مقاله به چند مجله، یا درج نام نویسندگان بدون رضایت آنان—مقاله باید سلب اعتبار (Retraction) شود. از اینرو، تأکید میشود که تمامی اصلاحات احتمالی، از جمله تغییر در ترتیب یا تعداد نویسندگان، باید پیش از ارسال مقاله به مجله انجام گیرد. پس از ارسال، تغییر در فهرست نویسندگان یا محتوای علمی مقاله صرفاً در موارد مستند، با ارائه دلایل موجه و موافقت کتبی تمامی نویسندگان امکانپذیر است. در صورت پذیرش مقاله، هرگونه خطا یا تخلف علمی که در ادامه شناسایی شود، مسئولیت آن بر عهده نویسنده مسئول خواهد بود و ممکن است منجر به سلب اعتبار مقاله و اطلاعرسانی رسمی به پایگاههای نمایهکننده و دانشگاه مربوطه شود.
قابل توجه دفتر مجلات
پیش از انتشار، تمامی مقالات بایستی بلافاصله پس از صفحهآرایی برای تأیید نهایی در اختیار نویسندگان قرار گیرد تا در صورت وجود هرگونه ملاحظه یا اصلاح، پیش از چاپ رسمی اعلام شود. پس از چاپ، مسئولیت هرگونه خطا یا مغایرت، به طور کامل متوجه نویسندگان است.
نمونهای از تخلف پژوهشی و لزوم سلب اعتبار مقاله
در یکی از موارد گزارش شده، یکی از اعضای هیئت علمی دانشگاهی، مقالهای را بر پایه پایاننامه کارشناسی ارشد یکی از دانشجویان استخراج کرده است؛ اما بدون اطلاع و رضایت دانشجو، نام وی را به صورت صوری و نادرست در مقاله درج کرده است. نام واقعی دانشجو خانم «فرزانه ...» بوده، اما در مقاله نام آقای «فرزان ...» ثبت شده است. همچنین، استاد مذکور با ایجاد یک حساب جیمیل جعلی به نام دانشجو، تأیید نهایی مقاله از سوی وی را از طریق آن حساب انجام داده است.
در حال حاضر، دانشجو شکایت رسمی خود را ثبت کرده است. با توجه به نقض جدی اصول اخلاق در پژوهش، جعل هویت، نقض مالکیت فکری، و انتشار بدون رضایت صاحب اثر، این مقاله مشمول سلب اعتبار (Retraction) است. گزارش عملکرد وی هم بایستی به اطلاع گروه مربوطه و معاونت محترم پژوهشی دانشگاه .... رسانیده شود.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
❤7
ثبات در الگوی انتشار: یک ضرورت برای استحکام هویت علمی یک مجله
هر مجله علمی، مانند یک موجود زنده، دارای شخصیتی منحصربهفرد است که از طریق سیاستهای هیئت تحریریه، حوزه تخصصی، کیفیت مقالات، و همچنین الگوی انتشاری خود شکل میگیرد. این هویت مجله باید ثبات شخصیتی داشته باشد تا بتواند در درازمدت به عنوان یک مجله معتبر و قابل اعتماد در حوزه تخصصی خود شناخته شود.
یکی از مؤلفههای مهم در ایجاد این ثبات، ثبات کمّی در انتشار مقالات است. به عبارتی، تعداد مقالات منتشرشده در هر شماره از مجله باید در یک دامنه منظم و قابل پیشبینی قرار گیرد. به عنوان مثال، یک مجله فصلنامهای میتواند در هر شماره/فصل خود ۷ تا ۱۲ مقاله علمی منتشر کند. این تعداد نباید در شمارههای مختلف دچار نوسانهای زیاد باشد، چرا که این نوسانها میتواند بر پیوستگی علمی و اعتبار مجله تأثیر بگذارد. این امر از دو منظر اهمیت دارد:
۱، از دیدگاه خوانندگان و پژوهشگران، ثبات در الگوی انتشار به برنامهریزی بهتر آنها کمک میکند.
۲، از منظر پایگاههای اطلاعاتی بینالمللی مانند Scopus و Web of Science، ثبات انتشار یکی از معیارهای ارزیابی معتبر بودن یک مجله محسوب میشود. این پایگاهها تمایل دارند مجلاتی را که دارای برنامه انتشار منظم و پیوستهای هستند، در پایگاه اطلاعاتی خود حفظ کنند، زیرا این موضوع نشانهای از مدیریت منسجم و حرفهای یک نشریه است.
بنابراین، ایجاد یک چرخه انتشار منظم و پایدار نه تنها به بهبود اعتبار علمی مجله کمک میکند، بلکه در ارتقای کیفیت و دسترسی بینالمللی آن نیز نقش مؤثری ایفا میکند.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
هر مجله علمی، مانند یک موجود زنده، دارای شخصیتی منحصربهفرد است که از طریق سیاستهای هیئت تحریریه، حوزه تخصصی، کیفیت مقالات، و همچنین الگوی انتشاری خود شکل میگیرد. این هویت مجله باید ثبات شخصیتی داشته باشد تا بتواند در درازمدت به عنوان یک مجله معتبر و قابل اعتماد در حوزه تخصصی خود شناخته شود.
یکی از مؤلفههای مهم در ایجاد این ثبات، ثبات کمّی در انتشار مقالات است. به عبارتی، تعداد مقالات منتشرشده در هر شماره از مجله باید در یک دامنه منظم و قابل پیشبینی قرار گیرد. به عنوان مثال، یک مجله فصلنامهای میتواند در هر شماره/فصل خود ۷ تا ۱۲ مقاله علمی منتشر کند. این تعداد نباید در شمارههای مختلف دچار نوسانهای زیاد باشد، چرا که این نوسانها میتواند بر پیوستگی علمی و اعتبار مجله تأثیر بگذارد. این امر از دو منظر اهمیت دارد:
۱، از دیدگاه خوانندگان و پژوهشگران، ثبات در الگوی انتشار به برنامهریزی بهتر آنها کمک میکند.
۲، از منظر پایگاههای اطلاعاتی بینالمللی مانند Scopus و Web of Science، ثبات انتشار یکی از معیارهای ارزیابی معتبر بودن یک مجله محسوب میشود. این پایگاهها تمایل دارند مجلاتی را که دارای برنامه انتشار منظم و پیوستهای هستند، در پایگاه اطلاعاتی خود حفظ کنند، زیرا این موضوع نشانهای از مدیریت منسجم و حرفهای یک نشریه است.
بنابراین، ایجاد یک چرخه انتشار منظم و پایدار نه تنها به بهبود اعتبار علمی مجله کمک میکند، بلکه در ارتقای کیفیت و دسترسی بینالمللی آن نیز نقش مؤثری ایفا میکند.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
❤2
دواج و چالش مقالات فاقد متن کامل در قسمت در دست انتشار
بر اساس قوانین و مقررات پایگاه اطلاعاتی دواج، مقالاتی که در بخش «در دست انتشار» (Articles in Press) قرار میگیرند، باید به صورت متن کامل منتشر شده و دارای متن کامل (Full-text) باشند.
بنابراین، مقالاتی که تنها شامل عنوان، نام نویسندگان یا چکیده باشند و فاقد محتوای کامل مقاله باشند، از نظر دواج ناقص تلقی شده و قابل پذیرش نیستند. از اینرو، مجلات علمی که مایل به نمایهشدن در دواج هستند، موظفند اطمینان حاصل کنند که تمامی مقالات منتشرشده در وبگاه آنها، دارای متن کامل، دسترسی آزاد و قابل مشاهده برای عموم باشند. عدم رعایت این الزامات میتواند منجر به رد درخواست نمایهسازی یا حذف مجله از پایگاه دواج شود.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
بر اساس قوانین و مقررات پایگاه اطلاعاتی دواج، مقالاتی که در بخش «در دست انتشار» (Articles in Press) قرار میگیرند، باید به صورت متن کامل منتشر شده و دارای متن کامل (Full-text) باشند.
بنابراین، مقالاتی که تنها شامل عنوان، نام نویسندگان یا چکیده باشند و فاقد محتوای کامل مقاله باشند، از نظر دواج ناقص تلقی شده و قابل پذیرش نیستند. از اینرو، مجلات علمی که مایل به نمایهشدن در دواج هستند، موظفند اطمینان حاصل کنند که تمامی مقالات منتشرشده در وبگاه آنها، دارای متن کامل، دسترسی آزاد و قابل مشاهده برای عموم باشند. عدم رعایت این الزامات میتواند منجر به رد درخواست نمایهسازی یا حذف مجله از پایگاه دواج شود.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
❤2
انتشار ویژهنامه در قالب شمارههای معمول و منظم مجله
انتشار ویژهنامه در فصلنامهها و دوفصلنامهها به یک چالش جدی تبدیل شده است. تصمیمگیری بین اینکه ویژهنامه به عنوان یکی از شمارههای عادی و معمول فصل منتشر شود یا به عنوان شماره پنجم اضافه گردد، به عوامل مختلفی از جمله اهداف مجله، منابع مالی و نیروی انسانی و انتظارات مخاطبان بستگی دارد. در ادامه مزایا و معایب هر دو گزینه بررسی میشود و نمونه ذکر میگردد.
گزینه ۱: ویژهنامه به عنوان یکی از شمارههای معمول فصلنامه
به عنوان مثال، یکی از شمارههای فصل اول، دوم، سوم یا چهارم به ویژهنامه اختصاص یابد.
مزایا:
- برنامه انتشار منظم مجله (۴ شماره در سال) حفظ میشود که برای خوانندگان و پایگاههای اطلاعاتی نمایهکننده قابلپیشبینیتر است.
- فشار کاری اضافی بر سردبیر، دبیران، داوران و تیم صفحهآرایی و نشر وارد نمیکند.
- ویژهنامه از همان سطح داوری علمی و اهمیت شمارههای عادی برخوردار میشود.
معایب:
- فضای کمتری برای مقالات عادی و غیرویژه در آن فصل باقی میماند و ممکن است انتشار آنها به تأخیر بیفتد. این عیب در دوفصلنامهها چالشبرانگیزتر میشود؛ و تأخیر انتشار مقالات عادی بیشتر میشود.
- اگر ویژهنامه به صفحات یا زمان بیشتری برای دریافت مقاله و داوری و انتشار نیاز داشته باشد، انعطافپذیری کمتری وجود خواهد داشت.
گزینه ۲: ویژهنامه به عنوان شماره پنجم اضافی
یعنی علاوه بر ۴ شماره معمول سالانه، یک شماره جداگانه منتشر شود.
مزایا:
- محتوای معمول فصلها بدون تغییر باقی میماند و مقالات پژوهشی عادی تحتالشعاع قرار نمیگیرند.
- امکان تمرکز بیشتر بر موضوع ویژه بدون کاهش توجه به پژوهشهای استاندارد فراهم میشود.
- ممکن است تعداد دریافت مقاله افزایش یابد و تأثیر مجله در حوزۀ موضوعی ویژه بیشتر شود.
معایب:
- نیاز به تلاش بیشتر از سوی تیم هیئت تحریریه و داوران دارد.
- ممکن است در نمایهسازی یا آرشیو مجله (در صورت تعریف دقیق به عنوان «فصلنامه») چالش ایجاد کند. این مسئله برای پایگاههای اطلاعاتی چالشبرانگیز است.
- اگر به خوبی داوری و ویراستاری نشود، ممکن است از نظر داوری و اهمیت علمی در سطح پایینتری نسبت به شمارههای اصلی در نظر گرفته شود.
پیشنهاد نهایی:
۱. اگر مجلهای توانایی مدیریت حجم کار اضافی و داوری و صفحهآرایی را دارد و میخواهد هر دو نوع محتوا (عادی و ویژه) را به خوبی پوشش دهد، انتشار به عنوان شماره پنجم گزینه مناسبی است.
۲. اگر ثبات و نظم انتشار و مدیریت منابع اولویت بالاتری دارد، جایگزینی و تبدیل یکی از شمارههای معمول به ویژهنامه منطقیتر خواهد بود.
در نهایت، بهترین انتخاب به ظرفیت مجله، حجم مقالات دریافتی و اهداف استراتژیک آن بستگی دارد. در هر حالت، برای ویژهنامه بایستی یک نفر به عنوان سردبیر مهمان (Guest Editor) ایفای نقش کند وگرنه وب آف ساینس نمیپذیرد.
نمونه مجلات امرالد، ناشر انگلیسی با ۵۸ سال قدمت:
از چهار شماره سال ۲۰۲۴ مجله
Journal of Humanitarian Logistics and Supply Chain Management
https://www.emerald.com/jhlscm/issue/browse-by-year/2024
شماره اولش ویژهنامهای است در خصوص
HEALTHCARE SUPPLY CHAINS IN AFRICA
https://www.emerald.com/jhlscm/issue/14/1
شماره دوم آن هم ویژهنامهای تحت سردبیری مهمان دیگری است
https://www.emerald.com/jhlscm/issue/14/2
Qualitative Research in Accounting & Management
این مجله در سال پنج شماره منتشر میکند و شماره سوم از دوره ۲۱ آن ویژهنامه است. یکی از شمارههای عادی مجله است
https://www.emerald.com/qram/issue/21/3
https://www.emerald.com/qram/issue/browse-by-year
Review of Accounting and Finance
این فصلنامه شماره یکم از دوره ۱۳ آن ویژهنامه است و یکی از شمارههای عادی مجله است
https://www.emerald.com/raf/issue/13/1
https://www.emerald.com/raf/issue/browse-by-year
اگر در گوگل عبارت زیر را در کنار آدرس دامنه وب هر ناشری که مورد نظر شماست، دهها نمونه پیدا خواهید کرد.
"Special Issue on" springer.com
انتخاب با دفتر مجله است. لطفاً با کمیسیون نشریات وزارتین هماهنگی بفرمایید. نظر بنده بر انتشار در قالب شماره عادی است؛ اما نظر کمیسیون نشریات وزارت عتف ممکن است با انتشار در قالب شماره اضافی باشد.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
انتشار ویژهنامه در فصلنامهها و دوفصلنامهها به یک چالش جدی تبدیل شده است. تصمیمگیری بین اینکه ویژهنامه به عنوان یکی از شمارههای عادی و معمول فصل منتشر شود یا به عنوان شماره پنجم اضافه گردد، به عوامل مختلفی از جمله اهداف مجله، منابع مالی و نیروی انسانی و انتظارات مخاطبان بستگی دارد. در ادامه مزایا و معایب هر دو گزینه بررسی میشود و نمونه ذکر میگردد.
گزینه ۱: ویژهنامه به عنوان یکی از شمارههای معمول فصلنامه
به عنوان مثال، یکی از شمارههای فصل اول، دوم، سوم یا چهارم به ویژهنامه اختصاص یابد.
مزایا:
- برنامه انتشار منظم مجله (۴ شماره در سال) حفظ میشود که برای خوانندگان و پایگاههای اطلاعاتی نمایهکننده قابلپیشبینیتر است.
- فشار کاری اضافی بر سردبیر، دبیران، داوران و تیم صفحهآرایی و نشر وارد نمیکند.
- ویژهنامه از همان سطح داوری علمی و اهمیت شمارههای عادی برخوردار میشود.
معایب:
- فضای کمتری برای مقالات عادی و غیرویژه در آن فصل باقی میماند و ممکن است انتشار آنها به تأخیر بیفتد. این عیب در دوفصلنامهها چالشبرانگیزتر میشود؛ و تأخیر انتشار مقالات عادی بیشتر میشود.
- اگر ویژهنامه به صفحات یا زمان بیشتری برای دریافت مقاله و داوری و انتشار نیاز داشته باشد، انعطافپذیری کمتری وجود خواهد داشت.
گزینه ۲: ویژهنامه به عنوان شماره پنجم اضافی
یعنی علاوه بر ۴ شماره معمول سالانه، یک شماره جداگانه منتشر شود.
مزایا:
- محتوای معمول فصلها بدون تغییر باقی میماند و مقالات پژوهشی عادی تحتالشعاع قرار نمیگیرند.
- امکان تمرکز بیشتر بر موضوع ویژه بدون کاهش توجه به پژوهشهای استاندارد فراهم میشود.
- ممکن است تعداد دریافت مقاله افزایش یابد و تأثیر مجله در حوزۀ موضوعی ویژه بیشتر شود.
معایب:
- نیاز به تلاش بیشتر از سوی تیم هیئت تحریریه و داوران دارد.
- ممکن است در نمایهسازی یا آرشیو مجله (در صورت تعریف دقیق به عنوان «فصلنامه») چالش ایجاد کند. این مسئله برای پایگاههای اطلاعاتی چالشبرانگیز است.
- اگر به خوبی داوری و ویراستاری نشود، ممکن است از نظر داوری و اهمیت علمی در سطح پایینتری نسبت به شمارههای اصلی در نظر گرفته شود.
پیشنهاد نهایی:
۱. اگر مجلهای توانایی مدیریت حجم کار اضافی و داوری و صفحهآرایی را دارد و میخواهد هر دو نوع محتوا (عادی و ویژه) را به خوبی پوشش دهد، انتشار به عنوان شماره پنجم گزینه مناسبی است.
۲. اگر ثبات و نظم انتشار و مدیریت منابع اولویت بالاتری دارد، جایگزینی و تبدیل یکی از شمارههای معمول به ویژهنامه منطقیتر خواهد بود.
در نهایت، بهترین انتخاب به ظرفیت مجله، حجم مقالات دریافتی و اهداف استراتژیک آن بستگی دارد. در هر حالت، برای ویژهنامه بایستی یک نفر به عنوان سردبیر مهمان (Guest Editor) ایفای نقش کند وگرنه وب آف ساینس نمیپذیرد.
نمونه مجلات امرالد، ناشر انگلیسی با ۵۸ سال قدمت:
از چهار شماره سال ۲۰۲۴ مجله
Journal of Humanitarian Logistics and Supply Chain Management
https://www.emerald.com/jhlscm/issue/browse-by-year/2024
شماره اولش ویژهنامهای است در خصوص
HEALTHCARE SUPPLY CHAINS IN AFRICA
https://www.emerald.com/jhlscm/issue/14/1
شماره دوم آن هم ویژهنامهای تحت سردبیری مهمان دیگری است
https://www.emerald.com/jhlscm/issue/14/2
Qualitative Research in Accounting & Management
این مجله در سال پنج شماره منتشر میکند و شماره سوم از دوره ۲۱ آن ویژهنامه است. یکی از شمارههای عادی مجله است
https://www.emerald.com/qram/issue/21/3
https://www.emerald.com/qram/issue/browse-by-year
Review of Accounting and Finance
این فصلنامه شماره یکم از دوره ۱۳ آن ویژهنامه است و یکی از شمارههای عادی مجله است
https://www.emerald.com/raf/issue/13/1
https://www.emerald.com/raf/issue/browse-by-year
اگر در گوگل عبارت زیر را در کنار آدرس دامنه وب هر ناشری که مورد نظر شماست، دهها نمونه پیدا خواهید کرد.
"Special Issue on" springer.com
انتخاب با دفتر مجله است. لطفاً با کمیسیون نشریات وزارتین هماهنگی بفرمایید. نظر بنده بر انتشار در قالب شماره عادی است؛ اما نظر کمیسیون نشریات وزارت عتف ممکن است با انتشار در قالب شماره اضافی باشد.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
❤1
یادداشت سردبیر و ضرورت چکیدهنویسی: توجیه علمی و عملی
یادداشت سردبیر (Editorial Note) به عنوان متنی که دیدگاه سردبیر، یا سردبیر مهمان یا یکی از اعضای هیئت تحریریه را دربارۀ شمارۀ جاری یا موضوعات کلیدی مجله یا مفاهیم روز منعکس میکند، نقش مهمی در ارتباط با خوانندگان، افزایش شفافیت، و هدایت بحثهای علمی ایفا میکند. افزودن چکیدۀ مختصر به این یادداشت، اگرچه در برخی مجلات نادیده گرفته میشود، اما از چند منظر علمی، فنی، و کاربردی ضروری است.
۱. بهبود قابلیت بازیابی و نمایهسازی
- پایگاه اطلاعاتی استنادی اسکوپوس و موتورهای جستجوی علمی (مانند گوگل اسکالر و سمانتیک اسکالر) معمولاً محتوای چکیده را برای نمایهسازی و رتبهبندی کلیدواژگان تحلیل میکنند.
- بدون چکیده، احتمال نادیده گرفته شدن یادداشت سردبیر در جستجوها افزایش مییابد، زیرا متون بدون چکیده اغلب به عنوان محتوای «کمارزش» یا غیرتخصصی طبقهبندی میشوند. بیست سال تجربه سردبیری نگارنده نشان داده است که اگر یادداشت/سخن سردبیر، چکیده داشته باشد، بخش آمادهسازی اسکوپوس هم آن چکیده را در رکورد مربوطه وارد میکند.
- مطالعات علمسنجی نشان دادهاند که مقالات و مدارک علمی دارای چکیدۀ ساختاریافته و اطلاعاتی، نرخ استناد بالاتری دارند. این اصل به یادداشتهای سردبیر نیز تعمیم مییابد.
۲. تسهیل دسترسی و تصمیمگیری خوانندگان
- خوانندگان معمولاً با محدودیت زمانی مواجه هستند و پیش از مطالعۀ کامل متن، به ارزیابی سریع محتوا نیاز دارند.
- چکیده به آنها کمک میکند تا به سرعت تشخیص دهند آیا یادداشت سردبیر مرتبط با حوزۀ پژوهشی آنهاست یا خیر.
- در غیر این صورت، ممکن است از مطالعۀ متن صرفنظر کنند، حتی اگر محتوای ارزشمندی ارائه شده باشد.
۳. افزایش تعامل و اثرگذاری مجله
- یادداشتهای سردبیر بدون چکیده، معمولاً در پلتفرمهای اشتراک علمی (مانند آکادمیا و ریسرچگیت) نیز کمتر دیده میشوند، زیرا کاربران ترجیح میدهند که ابتدا خلاصهای از محتوا را مشاهده کنند.
- از نظر علم اطلاعات و ارتباطات، متونی که چکیده دارند، احتمال بیشتری دارد که در شبکههای اجتماعی علمی بهاشتراک گذاشته شوند و بنابراین، تأثیر اجتماعی و استنادی گستردهتری خواهند داشت.
۴. انطباق با استانداردهای نشر بینالمللی
- بسیاری از دستورالعملهای ناشران معتبر توصیه میکنند که تمام انواع مدارک و محتوای مجله، از جمله یادداشت سردبیر، دارای چکیده باشند تا یکپارچگی ساختاری مجله حفظ شود.
- مجلاتی که چکیده را حذف میکنند، ممکن است در پایگاههای استنادی با مشکل مواجه شوند، زیرا این پایگاهها اغلب از الگوریتمهایی استفاده میکنند که چکیده را به عنوان بخشی از فرایند ارزیابی کیفیت محتوا در نظر میگیرند.
جمعبندی و پیشنهاد
اگرچه برخی مجلات به دلایل سنتی یا محدودیتهای فضای نشر، از درج چکیده در یادداشت سردبیر خودداری میکنند، از منظر علم اطلاعات و ارتباطات، افزودن چکیدۀ مختصر (حدود 150 تا 250 کلمهای) منطبق با اصول بازیابی اطلاعات، دسترسپذیری، و افزایش اثرگذاری محتوا را تضمین میکند. پیشنهاد میشود مجلاتی که این کار را انجام نمیدهند، بازنگری در سیاستهای خود را مدنظر قرار دهند تا از مزایای بهبود رؤیتپذیری، نمایانی، نمایهسازی، و استنادپذیری بهرهمند شوند.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
یادداشت سردبیر (Editorial Note) به عنوان متنی که دیدگاه سردبیر، یا سردبیر مهمان یا یکی از اعضای هیئت تحریریه را دربارۀ شمارۀ جاری یا موضوعات کلیدی مجله یا مفاهیم روز منعکس میکند، نقش مهمی در ارتباط با خوانندگان، افزایش شفافیت، و هدایت بحثهای علمی ایفا میکند. افزودن چکیدۀ مختصر به این یادداشت، اگرچه در برخی مجلات نادیده گرفته میشود، اما از چند منظر علمی، فنی، و کاربردی ضروری است.
۱. بهبود قابلیت بازیابی و نمایهسازی
- پایگاه اطلاعاتی استنادی اسکوپوس و موتورهای جستجوی علمی (مانند گوگل اسکالر و سمانتیک اسکالر) معمولاً محتوای چکیده را برای نمایهسازی و رتبهبندی کلیدواژگان تحلیل میکنند.
- بدون چکیده، احتمال نادیده گرفته شدن یادداشت سردبیر در جستجوها افزایش مییابد، زیرا متون بدون چکیده اغلب به عنوان محتوای «کمارزش» یا غیرتخصصی طبقهبندی میشوند. بیست سال تجربه سردبیری نگارنده نشان داده است که اگر یادداشت/سخن سردبیر، چکیده داشته باشد، بخش آمادهسازی اسکوپوس هم آن چکیده را در رکورد مربوطه وارد میکند.
- مطالعات علمسنجی نشان دادهاند که مقالات و مدارک علمی دارای چکیدۀ ساختاریافته و اطلاعاتی، نرخ استناد بالاتری دارند. این اصل به یادداشتهای سردبیر نیز تعمیم مییابد.
۲. تسهیل دسترسی و تصمیمگیری خوانندگان
- خوانندگان معمولاً با محدودیت زمانی مواجه هستند و پیش از مطالعۀ کامل متن، به ارزیابی سریع محتوا نیاز دارند.
- چکیده به آنها کمک میکند تا به سرعت تشخیص دهند آیا یادداشت سردبیر مرتبط با حوزۀ پژوهشی آنهاست یا خیر.
- در غیر این صورت، ممکن است از مطالعۀ متن صرفنظر کنند، حتی اگر محتوای ارزشمندی ارائه شده باشد.
۳. افزایش تعامل و اثرگذاری مجله
- یادداشتهای سردبیر بدون چکیده، معمولاً در پلتفرمهای اشتراک علمی (مانند آکادمیا و ریسرچگیت) نیز کمتر دیده میشوند، زیرا کاربران ترجیح میدهند که ابتدا خلاصهای از محتوا را مشاهده کنند.
- از نظر علم اطلاعات و ارتباطات، متونی که چکیده دارند، احتمال بیشتری دارد که در شبکههای اجتماعی علمی بهاشتراک گذاشته شوند و بنابراین، تأثیر اجتماعی و استنادی گستردهتری خواهند داشت.
۴. انطباق با استانداردهای نشر بینالمللی
- بسیاری از دستورالعملهای ناشران معتبر توصیه میکنند که تمام انواع مدارک و محتوای مجله، از جمله یادداشت سردبیر، دارای چکیده باشند تا یکپارچگی ساختاری مجله حفظ شود.
- مجلاتی که چکیده را حذف میکنند، ممکن است در پایگاههای استنادی با مشکل مواجه شوند، زیرا این پایگاهها اغلب از الگوریتمهایی استفاده میکنند که چکیده را به عنوان بخشی از فرایند ارزیابی کیفیت محتوا در نظر میگیرند.
جمعبندی و پیشنهاد
اگرچه برخی مجلات به دلایل سنتی یا محدودیتهای فضای نشر، از درج چکیده در یادداشت سردبیر خودداری میکنند، از منظر علم اطلاعات و ارتباطات، افزودن چکیدۀ مختصر (حدود 150 تا 250 کلمهای) منطبق با اصول بازیابی اطلاعات، دسترسپذیری، و افزایش اثرگذاری محتوا را تضمین میکند. پیشنهاد میشود مجلاتی که این کار را انجام نمیدهند، بازنگری در سیاستهای خود را مدنظر قرار دهند تا از مزایای بهبود رؤیتپذیری، نمایانی، نمایهسازی، و استنادپذیری بهرهمند شوند.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
❤3👍1
ضریب استنادات و اچ ایندکس اعضای هیئت تحریریه مجلات علوم دینی و مذهبی
در مقایسه با حوزههای علوم طبیعی، مهندسی و علوم پزشکی، آثار و مقالات منتشرشده در حوزههای علوم دینی و فلسفه اسلامی معمولاً از میزان استناد کمتری برخوردار هستند. این تفاوت ناشی از ویژگیهای معرفتشناختی، روششناسی خاص این حوزهها، محدود بودن جامعۀ خوانندگان و ارجاعدهندگان و همچنین چرخۀ کندتر تولید و انتشار دانش در علوم انسانی به ویژه علوم دینی است. در نتیجه، اعضای محترم هیئت تحریریه مجلات علمی در این حوزهها نیز در مقایسه با همتایان خود در سایر حوزهها دارای شاخصهای استنادی پایینتری از جمله اچ-ایندکس هستند. با توجه به این واقعیت و با در نظر گرفتن معیارهای کمی و کیفی پایگاههای نمایهسازی بینالمللی مانند اسکوپوس، توصیه میشود که تا پیش از ثبت درخواست نمایهسازی در اسکوپوس، از درج شاخص اچ-ایندکس در صفحه معرفی اعضای هیئت تحریریه مجلات تخصصی علوم دینی و فلسفه اسلامی خودداری شود. این اقدام میتواند به ارائه تصویری متعادلتر و متناسب با ماهیت علمی این حوزهها در فرایند ارزیابیهای بینالمللی مثل دواج کمک نماید.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
در مقایسه با حوزههای علوم طبیعی، مهندسی و علوم پزشکی، آثار و مقالات منتشرشده در حوزههای علوم دینی و فلسفه اسلامی معمولاً از میزان استناد کمتری برخوردار هستند. این تفاوت ناشی از ویژگیهای معرفتشناختی، روششناسی خاص این حوزهها، محدود بودن جامعۀ خوانندگان و ارجاعدهندگان و همچنین چرخۀ کندتر تولید و انتشار دانش در علوم انسانی به ویژه علوم دینی است. در نتیجه، اعضای محترم هیئت تحریریه مجلات علمی در این حوزهها نیز در مقایسه با همتایان خود در سایر حوزهها دارای شاخصهای استنادی پایینتری از جمله اچ-ایندکس هستند. با توجه به این واقعیت و با در نظر گرفتن معیارهای کمی و کیفی پایگاههای نمایهسازی بینالمللی مانند اسکوپوس، توصیه میشود که تا پیش از ثبت درخواست نمایهسازی در اسکوپوس، از درج شاخص اچ-ایندکس در صفحه معرفی اعضای هیئت تحریریه مجلات تخصصی علوم دینی و فلسفه اسلامی خودداری شود. این اقدام میتواند به ارائه تصویری متعادلتر و متناسب با ماهیت علمی این حوزهها در فرایند ارزیابیهای بینالمللی مثل دواج کمک نماید.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
👏1
پرهیز از استفاده از علائم آوانگاری بینالمللی در نام نویسندگان و اعضای هیئت تحریریه
برخی مجلات تخصصی در حوزه علوم دینی و مذهبی در هنگام درج نام اعضای هیئت تحریریه در وبگاه مجلات یا در مقالات، اقدام به استفاده از علائم آوانگاری بینالمللی (مانند آکسانها و حروف دارای علامت دیاکریتیک) مینمایند. هرچند این شیوه ممکن است از نظر زبانشناختی دقیقتر تلقی شود، اما از منظر استانداردهای نمایهسازی بینالمللی و قواعد انتشار علمی، به ویژه در پایگاههای اطلاعاتی بینالمللی، توصیه میشود که نام نویسندگان و اعضای هیئت تحریریه به شکل ساده و مطابق با نگارش رسمی و گذرنامهای آنها (Passport Name) درج گردد. استفاده از اشکال پیچیده و آوانگاریشده ممکن است منجر به بروز خطا در نمایهسازی، تجزیه و پراکندگی استنادات، و نیز ایجاد چندگانگی در شناسایی افراد در سامانههای علمسنجی گردد. برای مثال:
نگارش به صورت آوانگاریشده:
Rūḥ Allāh Saʻīdī Fāḍil
نگارش به صورت ساده و استاندارد بینالمللی:
Ruhollah Saeedi Fazel
فرم دوم (سادهسازیشده) همخوانی بیشتری با استانداردهای پایگاههای اطلاعاتی علمی و گذرنامهای داشته، قابلیت جستجو، بازیابی و ارجاعدهی بهتری را فراهم میسازد. بنابراین، توصیه میشود در فرایند آمادهسازی اطلاعات اعضای هیئت تحریریه، از درج نامها به شکل ساده و بدون علائم آوانگاری استفاده شود.
توجه: به سؤالات علمی مدیران و کارشناسان محترم مجلات به صورت عمومی پاسخ داده میشود تا در سطح ملی منجر به نوعی همخوانی و انطباق شود.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
برخی مجلات تخصصی در حوزه علوم دینی و مذهبی در هنگام درج نام اعضای هیئت تحریریه در وبگاه مجلات یا در مقالات، اقدام به استفاده از علائم آوانگاری بینالمللی (مانند آکسانها و حروف دارای علامت دیاکریتیک) مینمایند. هرچند این شیوه ممکن است از نظر زبانشناختی دقیقتر تلقی شود، اما از منظر استانداردهای نمایهسازی بینالمللی و قواعد انتشار علمی، به ویژه در پایگاههای اطلاعاتی بینالمللی، توصیه میشود که نام نویسندگان و اعضای هیئت تحریریه به شکل ساده و مطابق با نگارش رسمی و گذرنامهای آنها (Passport Name) درج گردد. استفاده از اشکال پیچیده و آوانگاریشده ممکن است منجر به بروز خطا در نمایهسازی، تجزیه و پراکندگی استنادات، و نیز ایجاد چندگانگی در شناسایی افراد در سامانههای علمسنجی گردد. برای مثال:
نگارش به صورت آوانگاریشده:
Rūḥ Allāh Saʻīdī Fāḍil
نگارش به صورت ساده و استاندارد بینالمللی:
Ruhollah Saeedi Fazel
فرم دوم (سادهسازیشده) همخوانی بیشتری با استانداردهای پایگاههای اطلاعاتی علمی و گذرنامهای داشته، قابلیت جستجو، بازیابی و ارجاعدهی بهتری را فراهم میسازد. بنابراین، توصیه میشود در فرایند آمادهسازی اطلاعات اعضای هیئت تحریریه، از درج نامها به شکل ساده و بدون علائم آوانگاری استفاده شود.
توجه: به سؤالات علمی مدیران و کارشناسان محترم مجلات به صورت عمومی پاسخ داده میشود تا در سطح ملی منجر به نوعی همخوانی و انطباق شود.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
❤2
نقش مجلات علمی در تقویت دیپلماسی علمی بینالمللی ایران
دیپلماسی علمی، به عنوان بخشی از «قدرت نرم» و «سرمایه نرم» کشورها، بر استفاده از ظرفیتهای علمی و فناورانه برای ایجاد و توسعۀ روابط بینالمللی استوار است. در این چارچوب، مجلات علمی ملی نقشی چندبُعدی و راهبردی ایفا میکنند که میتوان آن را در چند محور اصلی تبیین کرد:
۱. بستر تبادل دانش و شکلدهی به شبکههای علمی فراملی
مجلات علمی ایرانی که بر اساس سیاست دسترسی آزاد منتشر میشوند و در پایگاههای معتبر بینالمللی نمایه میشوند، بستر مؤثری برای انتشار یافتههای پژوهشی و تبادل اطلاعات میان پژوهشگران داخلی و خارجی فراهم میسازند. این فرایند به ایجاد و گسترش شبکههای علمی فراملی میانجامد که حتی در شرایط محدودیتهای سیاسی یا اقتصادی، کانالی پایدار برای تعاملات علمی باقی میمانند.
۲. ارتقای اعتبار و برند علمی کشور در سطح بینالمللی
کیفیت محتوای منتشرشده، استمرار انتشار، و نظام دقیق داوری همترازخوانی، از جمله عواملی هستند که به تقویت سرمایۀ نمادین و جایگاه علمی کشور در نظام علم جهانی کمک میکنند. بر اساس نظریۀ «قدرت نرم» (جوزف نای) چنین اعتبار علمی میتواند در ادراک و نگرش سایر کشورها نسبت به توانمندیهای علمی، فرهنگی و فناورانۀ ایران اثرگذاری مستقیم داشته باشد.
۳. تسهیل همکاریهای پژوهشی و فناوری بینالمللی
مشارکت نویسندگان، داوران و اعضای هیئت تحریریه از کشورهای مختلف، بستر شکلگیری پروژههای مشترک تحقیقاتی، کنسرسیومهای علمی و شبکههای نوآوری بینالمللی را فراهم میسازد. این تعاملات، مجلات علمی را به کانونهای فعال دیپلماسی علمی بدل میکند که فراتر از تبادل مقالات، به تبادل ظرفیتهای فناورانه و راهبردی منجر میشوند.
۴. ایجاد کانالهای ارتباطی غیررسمی در شرایط تنش سیاسی
در قالب دیپلماسی ثانویه (Track II Diplomacy)، ارتباطات علمی شکلگرفته از طریق مجلات، میتواند در مواقعی که روابط رسمی سیاسی محدود یا قطع شده است، به عنوان کانالی غیررسمی برای گفتگو، اعتمادسازی و تعامل سازنده میان نخبگان علمی دو یا چند کشور عمل کند.
۵. انتقال و بومیسازی استانداردها و ارزشهای علمی
پایبندی به اصول اخلاق پژوهش، شفافیت دادهها، و معیارهای بینالمللی داوری، به تدریج موجب همگرایی علمی با جامعۀ علمی جهانی میشود. این فرایند نه تنها سطح کیفیت علمی کشور را ارتقا میدهد، بلکه زبان و چارچوب مشترکی برای همکاریهای آینده ایجاد میکند.
۶. معرفی توانمندیها و ظرفیتهای علمی کشور به جامعۀ جهانی
مجلات علمی ایرانی میتوانند ویترینی معتبر برای معرفی دستاوردهای پژوهشی، فناوریهای بومی و حوزههای دارای مزیت نسبی ایران در سطح بینالمللی باشند. این امر، علاوه بر تقویت هویت علمی کشور، میتواند زمینۀ جذب سرمایهگذاری، تبادل فناوری و انتقال دانش را فراهم آورد.
جمعبندی و پیشنهاد سیاستی
مجلات علمی، به عنوان زیرساختهای کلیدی نظام علم و فناوری، نقشی فراتر از انتشار نتایج پژوهش ایفا میکنند و میتوانند در قالب راهبردی از «دیپلماسی علمی فعال»، به ابزاری مؤثر برای ارتقای جایگاه بینالمللی ایران، توسعۀ همکاریهای علمی، و تقویت «سرمایه نرم» کشور تبدیل شوند. برنامهریزی هدفمند برای ارتقای کیفیت این مجلات، نمایهسازی گسترده در پایگاههای بینالمللی، تقویت حمایت مالی و زیرساختی از مجلات علمی ملی، گسترش همکاریهای بینالمللی اعضای هیئت تحریریه و داوران، ایجاد و حمایت از سامانههای جامع مدیریت مجلات علمی، تقویت آموزش و توانمندسازی در حوزۀ اخلاق پژوهش و استانداردهای بینالمللی، و ایجاد پیوند ساختاری با مراکز علمی جهان، از الزامات بهرهگیری حداکثری از این ظرفیتهاست.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing
دیپلماسی علمی، به عنوان بخشی از «قدرت نرم» و «سرمایه نرم» کشورها، بر استفاده از ظرفیتهای علمی و فناورانه برای ایجاد و توسعۀ روابط بینالمللی استوار است. در این چارچوب، مجلات علمی ملی نقشی چندبُعدی و راهبردی ایفا میکنند که میتوان آن را در چند محور اصلی تبیین کرد:
۱. بستر تبادل دانش و شکلدهی به شبکههای علمی فراملی
مجلات علمی ایرانی که بر اساس سیاست دسترسی آزاد منتشر میشوند و در پایگاههای معتبر بینالمللی نمایه میشوند، بستر مؤثری برای انتشار یافتههای پژوهشی و تبادل اطلاعات میان پژوهشگران داخلی و خارجی فراهم میسازند. این فرایند به ایجاد و گسترش شبکههای علمی فراملی میانجامد که حتی در شرایط محدودیتهای سیاسی یا اقتصادی، کانالی پایدار برای تعاملات علمی باقی میمانند.
۲. ارتقای اعتبار و برند علمی کشور در سطح بینالمللی
کیفیت محتوای منتشرشده، استمرار انتشار، و نظام دقیق داوری همترازخوانی، از جمله عواملی هستند که به تقویت سرمایۀ نمادین و جایگاه علمی کشور در نظام علم جهانی کمک میکنند. بر اساس نظریۀ «قدرت نرم» (جوزف نای) چنین اعتبار علمی میتواند در ادراک و نگرش سایر کشورها نسبت به توانمندیهای علمی، فرهنگی و فناورانۀ ایران اثرگذاری مستقیم داشته باشد.
۳. تسهیل همکاریهای پژوهشی و فناوری بینالمللی
مشارکت نویسندگان، داوران و اعضای هیئت تحریریه از کشورهای مختلف، بستر شکلگیری پروژههای مشترک تحقیقاتی، کنسرسیومهای علمی و شبکههای نوآوری بینالمللی را فراهم میسازد. این تعاملات، مجلات علمی را به کانونهای فعال دیپلماسی علمی بدل میکند که فراتر از تبادل مقالات، به تبادل ظرفیتهای فناورانه و راهبردی منجر میشوند.
۴. ایجاد کانالهای ارتباطی غیررسمی در شرایط تنش سیاسی
در قالب دیپلماسی ثانویه (Track II Diplomacy)، ارتباطات علمی شکلگرفته از طریق مجلات، میتواند در مواقعی که روابط رسمی سیاسی محدود یا قطع شده است، به عنوان کانالی غیررسمی برای گفتگو، اعتمادسازی و تعامل سازنده میان نخبگان علمی دو یا چند کشور عمل کند.
۵. انتقال و بومیسازی استانداردها و ارزشهای علمی
پایبندی به اصول اخلاق پژوهش، شفافیت دادهها، و معیارهای بینالمللی داوری، به تدریج موجب همگرایی علمی با جامعۀ علمی جهانی میشود. این فرایند نه تنها سطح کیفیت علمی کشور را ارتقا میدهد، بلکه زبان و چارچوب مشترکی برای همکاریهای آینده ایجاد میکند.
۶. معرفی توانمندیها و ظرفیتهای علمی کشور به جامعۀ جهانی
مجلات علمی ایرانی میتوانند ویترینی معتبر برای معرفی دستاوردهای پژوهشی، فناوریهای بومی و حوزههای دارای مزیت نسبی ایران در سطح بینالمللی باشند. این امر، علاوه بر تقویت هویت علمی کشور، میتواند زمینۀ جذب سرمایهگذاری، تبادل فناوری و انتقال دانش را فراهم آورد.
جمعبندی و پیشنهاد سیاستی
مجلات علمی، به عنوان زیرساختهای کلیدی نظام علم و فناوری، نقشی فراتر از انتشار نتایج پژوهش ایفا میکنند و میتوانند در قالب راهبردی از «دیپلماسی علمی فعال»، به ابزاری مؤثر برای ارتقای جایگاه بینالمللی ایران، توسعۀ همکاریهای علمی، و تقویت «سرمایه نرم» کشور تبدیل شوند. برنامهریزی هدفمند برای ارتقای کیفیت این مجلات، نمایهسازی گسترده در پایگاههای بینالمللی، تقویت حمایت مالی و زیرساختی از مجلات علمی ملی، گسترش همکاریهای بینالمللی اعضای هیئت تحریریه و داوران، ایجاد و حمایت از سامانههای جامع مدیریت مجلات علمی، تقویت آموزش و توانمندسازی در حوزۀ اخلاق پژوهش و استانداردهای بینالمللی، و ایجاد پیوند ساختاری با مراکز علمی جهان، از الزامات بهرهگیری حداکثری از این ظرفیتهاست.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing