🔍📚Jiyana Baruch Spînoza
Her roj bi me re feylesofa nas bikin.
#komîne_felsefe

Spînoza di sala 1632 an de li Amsterdamê di malbateke cihûya Sefardî de hatiye dinê. Di temenekî biçûk de li cem rahîb û rahîbên cuda beşdarî xwendina Keter/Tewratê bûye. Spînoza di bin şert û mercên giran de ji civaka Cihûyên Sefardî yên li Hollandayê hat derxistin. Feylesofê ku jiyaneke veqetandî dijiya, gelek caran profesoriya ku jê re dihat pêşkêşkirin red kir. Ev helwest ji bo têgihiştina şiroveya wî ya olî girîng e. Spînoza di demeke ku aboriya cîhanê ji başûr ber bi bakurê Deryaya Spî ve diçû, di nav civakek bazirganê Hollandî de mezin bû.

#komina_felsefe
@komina_felsefe
Adresa me ya instagram: @instagrama_komina_felsefe

📌📍Di vê navenda diyarkirî ya azadiya rewşenbîrî de, Spînoza dest bi berhemanîna berhemên xwe dike. Berhema wî ya bi navê Erhica, ku piştî mirina wî hat weşandin. Çarçoveyek ku ji teolojiyê dest pê dike, mirovan analîz dike. Di serdema Spînoza de di warê metafizîkê de sê helwestên sereke hebûn. Nêzîkatiya felsefeya dualî ya Descartes, nêzîkatiya felsefeya piralî ya Lagnis û ramana felsefeya monîst a Spinoza. Ramanên sê feylesofên bi sê perspektîfên cuda, Ewropa xistiye serdemeke nû ya lêgerînê. Her çiqas van feylesofan xwedî aliyên hevpar bin jî, her yek ji wan di qadeke cuda de pêşeng e. Ew hemî determînîst in! Ew bawer dikin ku matematîk û geometrî dê me ber bi riya rast ve bibe. Ya herî radîkal ji vê hewldana Spînoza ye ku geometrî li ser exlaqê sepandiye. Li gorî Spînoza, maddeyek bi maddeyek din nayê afirandin, di gerdûnê de tenê maddeyek mutleq heye. Ji xeynî Yezdan ti maddeyek nîne û nayê fêhmkirin. Ew di Etîkê de vê yekê bi mantiqî rave dike. Ew pirbûnê ku xitimandina monîzmê ye bi rêzê rave dike.

#komina_felsefe
@komina_felsefe

Adresa me ya instagram: @instagrama_komina_felsefe

📌📍Li gorî hin çavkanîyan, tao wekî hebûna Xwedayê sembolîzekirî tê binav kirin.
Di malên Taoîstan de, gelek wêneyên xwedayan di dolaban de li ber deriyên mezin têne danîn. Lêbelê, wan xwedayan li gorî her taoîstekî xwedî wesfên cûda ne. Piraniya Taoîstan Kvan-Ti, Xwedayê Şer, û Sai Shin, Xwedayê Dewlemendîyê, ku wekî Xwedayê Bazirganan tê hesibandin, dhebînin. Di Taoîzmê de, bawerîya dojehê bi gotinên hêsan dihê vegotin. Bingeha Taoîzmê, panteîzma mîstîk e. Tao, sedemê ku li dinyayê hukum dike ye. Ew wekî prensîpeke afirîner a ku nayê dîtin, bihîstin an jî têgihîştin tê hesibandin. Ji nêrînek din, Tao çavkaniya erd û ezman e, têgîna afirîner û heyatî ye. Pêdivîya wî, bi tişkekî tune. Li gorî Taoîzmê, mirov tenê di aliyê ruhî de mirov e. Ji bo vê, divê Tao wekî rêber were pejirandin. Prensîpa bingehîn a Taoîzmê dikare bi kurtasî wekî „ji qenciyê re qenciyê bikin, ji yên ku qenciyê nakin re qenciyê bikin, da ku her tişt baş bibe“. Her weha em dikarin bibêjin ku mezinahîya bawerîya olî ya di Taoîzmê de, bi şêwazekê jiyanekê ku di aramî û rehetîya bêkêmasî de pişta xwe dide cîhanê, gengaz e.

Têgihîştina exlaqî ya Taoîzmê dikare di sê xalên sereke de were berhev kirin. Eva; Bi jiyanek hêsan re erzanbûn, Nefsbiçûkbûn, xwe ji quretî û quretiyê dûr digirt. Ji bo hemû zindiyan rehmê bike. Ji bo pêkanîna van prensîbên exlaqî di Taoîzmê de, divê meriv nerm be, yên din bihesibîne û nerm be. Divê mirov têkiliya xwe ya bi hêzên îlahî re qut neke û pêwîstî bi rêya îlahî bişopîne. Zagonên bingehîn ên Taoîzmê ji bo mirov û jiyana wî ya di exlaq û hukmê de, mîna olên esmanî, neçar in. û ev rêgez di vê pêvajoyê de wek rênîşander ji nifşên paşerojê re hatine veguheztin û heta roja îro hatine. Wan di wê baweriyê de bûn ku jiyana li gorî van rêbazan wê zêdetir aramî û bextewariya mirovan bîne û hewl dida ku vê yekê têxe jiyana xwe û bi wan rêbazan bijîn.
#komina_felsefe
@komina_felsefe
Adresa me ya instagram: @instagrama_komina_felsefe