❗Шектеу шаралары теңгені күшейте ме?

📌 2024 жылдың соңында теңге бағамы бір долларға шаққанда 500 теңгеден асып, қоғамдық резонанс тудырды. Бұл үрдіс биыл да жалғаса түсті. Осыған байланысты Ұлттық банк қатаң шаралар енгізуге мәжбүр болды. Ең алдымен айырбастау пункттері арқылы жүргізілетін операциялар бойынша қолма-қол шетел валютасын сатып алу бағамының шегін белгіледі. Ол енді АҚШ доллары үшін – 7 теңге, еуро үшін – 10 теңге.

«Қазіргі бағам жақсы бол­жам айтуға мүмкіндік бермей тұр. Бұл – әзірге шыдауға болатын, бірақ кейін дағдарысқа себеп болатын жағдай. Бірінші кезекте осындай шараларды ұзақ уақыт пайдаланған елдердегі көлеңкелі, қара нарықтың тәуекелін қаперге алуымыз қажет. Ұлттық банк осы қаулысы арқылы қажет кезде шұғыл шешім қабылдай алатынын байқатты», дейді қаржыгер Бейсенбек Зиябеков.

Мақаланың толық нұсқасын мына сілтемеге өтіп, оқыңыз.

Трампты ұлықтау рәсімі басталды

АҚШ-тың сайланған президенті Дональд Трампты ұлықтау рәсімі басталды.

Оны Капитолиде көпшілік қошеметпен қарсы алды. Трамп Джо Байденмен қол алысып, аз-кем тілдесті.

💰 Ақшаңызды қай банкке сеніп тапсырар едіңіз?

✅ Елімізде бірнеше екінші деңгейлі банк азаматтардың салымын қабылдап, депозит жүргізеді. Әртүрлі пайыздық мөлшерлемемен сыйақы есептейді. Көпшілік депозит ашарда қай банкті таңдайтынын білмей басы қатып жатады. Өйткені әр банктің ұсынатын шарттары әртүрлі.

📌 «Халық банк» азаматтарға мынадай депозит шарттарын ұсынады:

📍Депозитті Halyk мобилді қосымшасында онлайн ашуға болады.
📍Жинақталған салымды комиссиясыз онлайн алуға болады.
📍Салымды тәуліктің кез келген сәтінде шешіп алуға болады.
📍Депозитті Cash-In банкоматтары және Halyk терминалдары арқылы толықтыруға болады.
📍Карта немесе шот арқылы аударыммен толықтыру мүмкіндігі де бар.

🔹 Егер банктің «Әмбебап» депозитін таңдайтын болсаңыз, онда салынуы керек минималды сома – 1000 теңге. Салымды ұдайы толықтырып отыруға және қажет кезде депозиттен ақша алып отыруға (ішінара) болады. Банк тарапынан сыйақы ай сайын беріліп отырады. Номиналды мөлшерлеме – 13%. Тиімді мөлшерлеме – 14%.

📌 Егер 2 млн теңге салсаңыз, 12 ай ішінде 275 563 теңге қосылады.

🔹 «Барынша жоғары» депозитін таңдасаңыз, онда ең кемі 15 000 теңге салу қажет. Егер 2 млн теңге салым салсаңыз, 12 ай ішінде салымыңызға 300 797 теңге қосылады. Номиналды мөлшерлеме – 13,9%. Тиімді мөлшерлеме – 15%.

📌 Сыйақы мөлшерлемесі салымның мерзіміне байланысты. Мерзім қаншалықты ұзақ болған сайын депозит бойынша берілетін пайыз да соншалықты төмен болады. Halyk Bank-тің барлық депозиттерін Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры сақтандырады.

#ҚаржыҚағидасы #Депозит

🔹Ұлттық Банк 750 млрд теңгеге валюта сатады

✅ Инфляцияны 5%-дық нысаналы деңгейге төмендету мақсатында Ұлттық банк отандық алтын өндіруші кәсіпорындардан бұрын сатып алынған алтынды сату арқылы түскен АҚШ долларын ішкі валюта нарығында сатуға шешім қабылдады.

💵 Сатылатын валюта сомасы Ұлттық банк алтын сатып алу үшін жүргізген теңге эмиссиясының көлеміне баламалы болады.

«Тепе-теңдіктің жаңа тетігін енгізу макроэкономикалық тұрақтылықты сақтай отырып, ақша-кредит саясатын қазіргі заманғы сын-қатерлерге бейімдеуге мүмкіндік береді. Шетел валютасын сату нарықтық бейтараптық қағидатын сақтай отырып жүзеге асырылады. Шетел валютасындағы эмиссияның бір тоқсандық көлемiнiң баламасы келесi тоқсан iшiнде iшкi валюта нарығында бiркелкi сатылады. Болжамды деректер бойынша, басым құқық шеңберінде 2025 жылы сатып алынатын алтынның жоспарлы көлемі 70 тонна немесе алтынның қазіргі уақыттағы бағасы кезінде 6 млрд АҚШ доллары болады деп бағаланып отыр», делінеді ҰБ мәлімдемесінде.

📍Ұлттық банкке аффинаждалған алтынды міндетті сату туралы 2011 жылы енгізілген норма еліміздің алтын-валюта резервтерін толықтыруда және алтын өндіру саласын дамытуда маңызды қадам бола отырып, едәуір оң нәтижеге қол жеткізуге мүмкіндік берді дейді мамандар.

«Бағдарламаның бастапқы мақсаты қазіргі кезде орындалды. Мәселен, алтын-валюта резервтерінің мөлшері 2024 жылдың соңына қарай тарихи ең жоғары көрсеткіш – 45,8 млрд долларға жетті. Елде аффинаждалған алтын құймаларын өндіру көлемі айтарлықтай ұлғайды. Бұл жаңа компанияларға халықаралық деңгейде танылуға мүмкіндік берді. Мысалы, «Тау-Кен Алтын» ЖШС аффинаж зауыты Лондон бағалы металдар нарығы қауымдастығының құйма сапасына тән халықаралық стандарт бойынша аккредиттеуден өтті. Сонымен қатар алтын бағасы мен оны өндіру көлемі едәуір өсуіне байланысты теңге эмиссиясының ауқымы біршама ұлғайды, соның салдары ретінде инфляцияға теріс әсер өсті», деп жазады бас банк.

📍2024 жылдың IV тоқсанында аффинаждалған алтынды тепе-тең сатып алу үшін Ұлттық банк биыл I тоқсанда шетел валютасын шамамен 750 млрд теңгеге сатады. Тепе-теңдік операциялары алтын-валюта резервтерінің көлеміне әсер етпейтінін атап өткен жөн, себебі алтын сатып алу биржада валютаны сатумен өтеледі.

📊 Сатылған валюталардың көлемі ай сайын жарияланып отырады.

🤔 Несие аларда нені білу қажет?

📌 Қазіргі өмірімізді несиесіз елестету қиын. Өйткені тұрмыстық, бизнес ұсыныстардың басым бөлігінде несие кіріктірілген. Мұндайда бірқатар жәйтті басты назарда ұстаңыз деп кеңес береді Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі.

✅ Қаржылық мүмкіндіктеріңізді бағалаңыз

🔹 Банкке барудан бұрын егжей-тегжейлі қаржылық жоспар жасаңыз. Барлық шығыстар мен кірістерді, сондай-ақ тәуекелдерді, мысалы, сырқаттану немесе басқа да себептермен жұмыстан айырылу сияқты тәуекелдерді ескеру керек.Тіпті еңбек қабілетін және жұмысты жоғалтудан сақтандыруға да болады.

🤫 Маңызды: Есіңізде болсын, заң бойынша сіз ай сайынғы табысыңыздың жартысынан көбін несие төлеуге жұмсай алмайсыз.

✅ Кредит бойынша талаптарды мұқият зерделеңіз

Кредиттерді түрлі қаржы ұйымдары ұсынады, олардың талаптары – мерзімі мен мөлшерлемесі әртүрлі болуы мүмкін. Талаптарын салыстырып, ең қолайлысын таңдау қажет. Бұл өте оңай – банктің мобильді қосымшасы арқылы өтініш беріп, олардың талаптарын зерделеу жеткілікті.

Кредит бермес бұрын банк кредит туралы барлық негізгі ақпаратты қамтитын титул парағын ұсынуы керек. Банктердің бірнеше филиалына хабарласып, бірнеше титул парағын жинап, содан кейін ең қолайлы қаржы ұйымын таңдауға болады.

🤫 Маңызды: Осыдан кейін менеджерге барлық қажетті сұрақты қойыңыз:
🔹қарыз сомасы
🔹төлем мерзімі мен мөлшері
🔹комиссиялар
🔹барлық пайыздар мен төлемдермен бірге кредиттің толық құны,
артық төлем мөлшері
🔹төлем мерзімі кешіктірілген жағдайда оның салдары

📌 Банктер кредиттің талаптары туралы толық ақпарат беруге міндетті 😎

✅ Несие – үлкен жауапкершілік

Банктік қарыз шартына қол қою арқылы сіз оның барлық талабымен автоматты түрде келісесіз 🫣. Кредитті Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің лицензиясы бар ресми кредиторлардан ғана алуға болады.

✅ Берешекті уақтылы төлеңіз

Күтпеген жағдайларды болдырмау үшін кредитті төлем күнінен 5-7 жұмыс күні бұрын төлеу ұсынылады.

Несиені мерзімінен бұрын өтеу ақшаны үнемдейді, өйткені банк клиенттері қарыз қаражатын пайдалану уақыты үшін де ақша төлейді 🙄. Кредитті мерзімінен бұрын төлеген уақытта операцияның сәтті өткеніне көз жеткізіңіз. Осыдан кейін банктен растайтын анықтама алыңыз.

✅ Жауапкершіліктен қашпаңыз

Егер ай сайынғы төлемді мерзімінде төлей алмасаңыз және төлем мерзімі өтіп кетсе, кредитордан жасырынудың қажеті жоқ. 2021 жылғы 1 қазаннан бастап Қазақстанда қарыз алушы – жеке тұлғалардың проблемалық берешегін реттеудің бірыңғай құқықтық режимі қолданылады.

Қазақстанның жағдайы Иранмен ұқсас: газбен қайтіп қамтамасыз етеміз?

Жылына 2 млрд текше метр газ жеткізуді көздейтін жоба басталуы мүмкін. Болашақтағы өсімі 55 млрд текше метрге жетпек. Иран жылына 260 млрд текше метр газ өндіріп отырғанына қарамастан тұтынудың жоғарғы деңгейіне байланысты ішкі нарықта тапшылыққа ұшырап отыр.

Алғашқы жіберілетін көлем – 2 млрд текше метр, бұл 2022 жылға дейінгі Еуроодаққа газ жіберудің 1 пайыздан сәл астамы. Ал 55 млрд текше метр – «Солтүстік ағынның» жарылған екі желісінің сыйымдылығы.

Егер жоспарланған 2 млрд текше метрді Ресей жаңа құбырлар салмай-ақ жеткізе алса, 55 млрд текше метр үшін әжептәуір инвестиция құюға тура келмек. Ресейді Әзербайжанмен Моздок – Махачкала – Кази – Магомед газ құбыры жалғап жатыр. Қуаттылығы – 13 млрд текше метр. Бұрын ол құбырмен Әзербайжан газын Ресейге (жылына 2 млрд текше метрге дейін) кері жеткізу жүргізілді.

Сосын сонау КСРО заманында тұрғызылған, Әзербайжан арқылы Иранға өтетін Аджикабул – Астара – Абадан құбыр желісі бар. Қазір ол құбырмен газ Әзербайжаннан Иранға жеткізіліп жатыр. Иран жауап ретінде Нахичеван Автономды Республикасын газбен қамтамасыз етуде. Алайда Ығдыр – Нахичеван газ құбыры құрылысына байланысты Әзербайжанның бұл өңірі Түркия арқылы қамтамасыз етілуі, сөйтіп ендігі ретте Иранмен байланысуға қажеттілік болмауы мүмкін. Яғни қазір Аджикабул – Астара – Абаданның жүктемесі жылына 0,5 млрд текше метрді құрайды.

Ең бастысы – газ бағасына қатысты сұрақ. Иран әлем бойынша газ қоры жөнінен Ресейден кейінгі екінші орында тұрғанына қарамастан Иранның солтүстігі толық газдандырылмаған. Оны Ресейден газ тасу арқылы толтыруды жоспарлайды. Ал оңтүстіктегі бос көлемді Түркияға жібермекші.

2024 жылы желтоқсанда Иран табиғи газ өндіру жөнінен рекордтық көрсеткішке қол жеткізді. Оңтүстік Парсы кен орнында тәулігіне 712 млн текше метр газ өндірілді. Аталған кен орны табиғи газдың жыл сайынғы өндірісін қамтамасыз етеді: 250 млрд текше метр (Еуроодаққа 2024 жылы 313 млрд текше метр газ қажет болды). Соған қарамастан Иранда энергия және газ тапшылығы жоғары. Иран билігі «2 градусқа төмен» деп аталатын кампанияны бастады. Аталған бастама үй шаруашылықтары мен өнеркәсіп орындарын жылу температурасын төмендетуге шақырады.

QazaqGaz-дың қазақстандықтарды температураны төмендетуге шақырғанын елестетіп көріңізші. Оңтүстік өңірлерде газ тапшылығын болдырмас үшін біз қысқы кезеңде түрікменнің қымбат газын сатып аламыз (текше метріне 245 мың доллардан 500 млн текше метр газ). Сондай-ақ 500 млн текше метр көлемінде Ресей газын да сатып ала бастадық (бағасы белгісіз).

Қазір еліміздің солтүстік-шығысы арқылы өтетін, Қытайға бағытталған газ құбыры құрылысы талқыланып жатыр. Егер ол жүзеге асса жыл сайын 10 млрд текше метр сатып алып отыруымызға болады. Қазақстанның жағдайы Иранмен ұқсас. Солтүстіктегі газ тапшылығын шешу үшін ресейлік газды пайдалануға мүмкіндік бар. Әрине, егер бағасы тартымды болса.

Авторы: Нұрлан Жұмағұлов.

❗Әкімдіктер 40 млрд теңгені игермеген

✅ Әкімдіктер 40 млрд теңгеге жуық мақсатты трансферттерді игере алмады. Оның 93 пайыздан астамы даму бағдарламаларына берілген.

✅ 2024 жылы республикалық бюджеттен 1,9 трлн теңге бөлінген, оның 276,4 млрд-ы – қазіргі бағдарламаларды, 1,5 трлн-ы – даму бағдарламасын жүзеге асыруға арналған. Finprom мәліметінше, әкімдіктердің мақсатты трансферттерді орындау көлемі 97,9%-ды құраған, сонда игере алмау көрсеткіші – 2,1%. Пайызға қарасақ, соншалықты көп емес секілді, ал санға шақсақ – 40 млрд теңге шығады. Мұны әрине, аз деп айту қиын.

📌 Қаражатты мейлінше түгел жұмсаған – Астана әкімдігі. 88,3 млн теңге артылған, тиісінше ол бюжетті үнемдеуге қатысты.

📌 Шығыс Қазақстан облысы 99,9%-ға игерген. Діттеген мақсатына жетпеген қаржы көлемі – 69,8 млн теңге, оның 8,1 млн-ы – үнемдеу, 61,7 млн-ы – игерілмеу.

📌 Қызылорда облысындағы артылған қаражат көлемі – 120,8 млн теңге, оның 36,6 млн теңгесі үнемдеуге қатысты болса, 84,3 млн теңгесі игерілмей қалған.

📌 Үздік бестік қатарына Түркістан облысы мен Шымкент кірген. Олардағы игеру үлесі – 99,8%.

✅ Аутсайдерлер:

📌 Маңғыстау облысы – бөлінген қаржының 85,1%-ы игерілген (16,9 млрд теңге жұмсалмаған);
📌 Атырау облысы – 94,2% (4,2 млрд теңге игерілмеген);
📌 Ақмола облысы – 97,2% (3,5 млрд теңге игерілмеген).

✅ 20 өлкенің тоғызында игерілмеген қаржы көлемі 1 млрд теңгеден асып түскен.

«Бұл айтарлықтай проблема. Себебі қаражаттың барлығы дерлік халықтың өмір сапасын жақсартатын әртүрлі жобаларға бағытталуға тиіс еді. Алайда түрлі себеппен бұл мақсат орындалмады», дейді Finprom сарапшылары.