Proton Gravitational Structure and Mass Decomposition on the Light Front
BLFQ Collaboration
https://arxiv.org/abs/2506.07554
BLFQ Collaboration
https://arxiv.org/abs/2506.07554
❤2
Forwarded from انجمن فیزیک ایران
بیانیه انجمن فیزیک
اخبار انجمن فیزیک ایران
انجمن فیزیک ایران با اندوه و نگرانی عمیق، شهادت و از دستدادن جمعی از فیزیکپیشگان برجسته جامعه علمی را که در جریان حملات اخیر رژیم صهیونیستی، بر خلاف قوانین بینالمللی هدف قرار گرفتند، به شدت محکوم میکند. این دانشمندان، که عمر خود را وقف پیشبرد مرزهای دانش و خدمت به بشریت کرده بودند، قربانی ...
@psinews
مطالعهی بیشتر در سایت انجمن فیزیک
اخبار انجمن فیزیک ایران
انجمن فیزیک ایران با اندوه و نگرانی عمیق، شهادت و از دستدادن جمعی از فیزیکپیشگان برجسته جامعه علمی را که در جریان حملات اخیر رژیم صهیونیستی، بر خلاف قوانین بینالمللی هدف قرار گرفتند، به شدت محکوم میکند. این دانشمندان، که عمر خود را وقف پیشبرد مرزهای دانش و خدمت به بشریت کرده بودند، قربانی ...
@psinews
مطالعهی بیشتر در سایت انجمن فیزیک
❤12👍2😁1
سلام و احترام به همراهان ارجمند،
پس از یک دوره وقفه، فعالیت این کانال مجدداً از سر گرفته میشود.
همچون گذشته تازهترین اخبار، نتایج پژوهشی و معرفی مقالات مرتبط با فیزیک بهخصوص فیزیک ذرات بنیادی ارائه خواهد شد.
امیدوارم این آغاز دوباره، همراهی و توجه ارزشمند شما را همانند قبل به همراه داشته باشد.
با تشکر
پس از یک دوره وقفه، فعالیت این کانال مجدداً از سر گرفته میشود.
همچون گذشته تازهترین اخبار، نتایج پژوهشی و معرفی مقالات مرتبط با فیزیک بهخصوص فیزیک ذرات بنیادی ارائه خواهد شد.
امیدوارم این آغاز دوباره، همراهی و توجه ارزشمند شما را همانند قبل به همراه داشته باشد.
با تشکر
❤10👍7🔥7
Scope and Aim of the Workshop:
This conference will cover a broad range of frontier topics in particle physics, including hadron physics, precise Standard Model measurements at the LHC, and global parton distribution function (PDF) analyses. It will also address neutrino physics and theoretical and experimental developments Beyond the Standard Model (BSM).
link: https://particles.ipm.ir/conferences/2025/IWPPP/index.jsp
This conference will cover a broad range of frontier topics in particle physics, including hadron physics, precise Standard Model measurements at the LHC, and global parton distribution function (PDF) analyses. It will also address neutrino physics and theoretical and experimental developments Beyond the Standard Model (BSM).
link: https://particles.ipm.ir/conferences/2025/IWPPP/index.jsp
👍5❤3
مقالهای که امروز بر روی arxiv آمده، به بررسی امکان فروپاشی نوکلئونها (مانند پروتون یا نوترون) به سه لپتون میپردازد. فرایندی نادر که در آن baryon number نقض میشود.
https://arxiv.org/abs/2512.02692
https://arxiv.org/abs/2512.02692
arXiv.org
Nucleon decays into three leptons: noncontact contributions
We investigate baryon number violating (BNV) nucleon decays into three leptons from noncontact contributions that are induced by dimension-6 (dim-6) BNV operators in low-energy effective field...
👍3🔥3
Forwarded from Foundations of physics (Kazemi)
📑 مرکز فناوریهای کوانتومی دانشگاه شهید بهشتی برگزار میکند
🟢رویداد علوم و فناوری های کوانتومی
🔺سخنرانان:
🔸دکتر محمدی
هیئتعلمی دانشگاه اصفهان
موضوع: تصویربرداری کوانتومی
🔸دکتر مصلح
هیئتعلمی دانشگاه علوم و تحقیقات
موضوع: رایانه کوانتومی یونی
🔸دکتر کاظمی
محقق پسا دکتری دانشگاه قم
موضوع: آکوستیک کوانتومی
🔸دکتر طباطبایی
هیئتعلمی دانشگاه خوارزمی
موضوع: رایانه کوانتومی ابررسانا
🔸مهندس شجاعی اوقانی
مدیر عامل شرکت پارسه
موضوع: توزیع کلید کوانتومی
🔸دکتر معتضدیفرد
هیئتعلمی دانشگاه تهران
موضوع: رادار و لیدار کوانتومی
🗓 تاریخ: چهارشنبه ۱۰ دیماه ۱۴۰۴
📍مکان: پژوهشکده لیزر و پلاسما، دانشگاه شهید بهشتی
💵هزینه: ۱ میلیون تومان برای کلیه شرکت کنندگان
۵۰درصد تخفیف برای دانشجویان
سایت
راهنمای ثبت نام
✅لینک ثبت نام
🔗 راههای ارتباطی:
تلگرام
بله
واتساپ
ایمیل: iqste.sbu@gmail.com
🟢رویداد علوم و فناوری های کوانتومی
🔺سخنرانان:
🔸دکتر محمدی
هیئتعلمی دانشگاه اصفهان
موضوع: تصویربرداری کوانتومی
🔸دکتر مصلح
هیئتعلمی دانشگاه علوم و تحقیقات
موضوع: رایانه کوانتومی یونی
🔸دکتر کاظمی
محقق پسا دکتری دانشگاه قم
موضوع: آکوستیک کوانتومی
🔸دکتر طباطبایی
هیئتعلمی دانشگاه خوارزمی
موضوع: رایانه کوانتومی ابررسانا
🔸مهندس شجاعی اوقانی
مدیر عامل شرکت پارسه
موضوع: توزیع کلید کوانتومی
🔸دکتر معتضدیفرد
هیئتعلمی دانشگاه تهران
موضوع: رادار و لیدار کوانتومی
🗓 تاریخ: چهارشنبه ۱۰ دیماه ۱۴۰۴
📍مکان: پژوهشکده لیزر و پلاسما، دانشگاه شهید بهشتی
💵هزینه: ۱ میلیون تومان برای کلیه شرکت کنندگان
۵۰درصد تخفیف برای دانشجویان
سایت
راهنمای ثبت نام
✅لینک ثبت نام
🔗 راههای ارتباطی:
تلگرام
بله
واتساپ
ایمیل: iqste.sbu@gmail.com
👍2
هادرونتراپی: کاربرد فیزیک ذرات بنیادی در درمان تومورهای بدخیم
هادرونتراپی یکی از نمونههای برجستهی کاربرد فیزیک ذرات بنیادی در پزشکی مدرن است. جایی که درک عمیق از ساختار و برهمکنشهای بنیادی ماده به ابزار درمانی تبدیل میشود. اساس این روش بهرهگیری درمانی از هادرونها، بهویژه پروتونها و یونهای کربن، است که بر اصول بنیادی فیزیک ذرات و تعامل هادرونها با ماده استوار شدهاند. اصولی که پیشتر عمدتاً در آزمایشهای انرژیبالا و مطالعات ساختار بنیادی ماده بهکار گرفته میشدند.
مزیت اصلی هادرونها در درمان سرطان به نحوهی آزادسازی انرژی آنها مربوط است. برخلاف فوتونها در پرتودرمانی متداول، هادرونها دارای پیک براگ (Bragg Peak) هستند، یعنی بیشترین دوز را درست در نزدیکی انتهای مسیر خود در بافت آزاد میکنند. این ویژگی اجازه میدهد دوز با دقت میلیمتری در تومور متمرکز شود و بافتهای سالم در مسیر ورودی پرتو کمترین آسیب را متحمل شوند. در مورد یونهای کربن علاوه بر دقت هندسی، اثر بیولوژیکی نسبی (RBE) نیز افزایش مییابد. این امر به این معنی است که برای ایجاد آسیب مولکولی در سلولهای سرطانی، دوز کمتری نسبت به فوتونها لازم است.
در حوزه هادرونتراپی منابع زیادی وجود دارد. یکی از مقالههای جالب این حوزه، مقالهی زیر است که در سال ۲۰۲۴ منتشر شده است:
https://link.springer.com/article/10.1007/s12553-024-00894-z
در این مقال روند تحول تاریخی این روش مرور شده است. این مقاله نشان میدهد که مسیر توسعه از نخستین ایدههای استفاده از ذرات باردار در میانهی قرن بیستم آغاز شد و با ایجاد مراکز تخصصی و درمانهای بالینی گسترده ادامه یافت. پیشرفت در شتابدهندهها، سامانههای تابش دقیق و روشهای تصویربرداری سهبعدی، باعث شد هادرونتراپی از یک ایدهی اولیه به روشی موثر در درمان تومورهای دشوار تبدیل شود. در واقع، گسترش شتابدهندههای جمعوجور و بهبود مدلهای فیزیکی برای پیشبینی اثرات زیستی پرتوهای یونی نوید میدهد که هادرونتراپی در دههی پیشرو از یک فناوری محدود به یکی از ستونهای اصلی درمانهای دقیق سرطان تبدیل شود.
هادرونتراپی نشان میدهد که پارامترهایی مانند سطحمقطع برهمکنش هادرون–هسته و توزیع زاویهای پراکندگی کولنی، که ریشه در فیزیک ذرات و هستهای دارند، اکنون بهطور مستقیم در تصمیمگیریهای کلینیکی و طراحی پروتکلهای درمانی کاربرد دارند. این پیوند میان فیزیک بنیادی و پزشکی نمونهای آشکار از تبدیل فناوریهای فیزیک انرژی بالا به ابزارهای نجاتبخش در پزشکی است.
هادرونتراپی یکی از نمونههای برجستهی کاربرد فیزیک ذرات بنیادی در پزشکی مدرن است. جایی که درک عمیق از ساختار و برهمکنشهای بنیادی ماده به ابزار درمانی تبدیل میشود. اساس این روش بهرهگیری درمانی از هادرونها، بهویژه پروتونها و یونهای کربن، است که بر اصول بنیادی فیزیک ذرات و تعامل هادرونها با ماده استوار شدهاند. اصولی که پیشتر عمدتاً در آزمایشهای انرژیبالا و مطالعات ساختار بنیادی ماده بهکار گرفته میشدند.
مزیت اصلی هادرونها در درمان سرطان به نحوهی آزادسازی انرژی آنها مربوط است. برخلاف فوتونها در پرتودرمانی متداول، هادرونها دارای پیک براگ (Bragg Peak) هستند، یعنی بیشترین دوز را درست در نزدیکی انتهای مسیر خود در بافت آزاد میکنند. این ویژگی اجازه میدهد دوز با دقت میلیمتری در تومور متمرکز شود و بافتهای سالم در مسیر ورودی پرتو کمترین آسیب را متحمل شوند. در مورد یونهای کربن علاوه بر دقت هندسی، اثر بیولوژیکی نسبی (RBE) نیز افزایش مییابد. این امر به این معنی است که برای ایجاد آسیب مولکولی در سلولهای سرطانی، دوز کمتری نسبت به فوتونها لازم است.
در حوزه هادرونتراپی منابع زیادی وجود دارد. یکی از مقالههای جالب این حوزه، مقالهی زیر است که در سال ۲۰۲۴ منتشر شده است:
https://link.springer.com/article/10.1007/s12553-024-00894-z
در این مقال روند تحول تاریخی این روش مرور شده است. این مقاله نشان میدهد که مسیر توسعه از نخستین ایدههای استفاده از ذرات باردار در میانهی قرن بیستم آغاز شد و با ایجاد مراکز تخصصی و درمانهای بالینی گسترده ادامه یافت. پیشرفت در شتابدهندهها، سامانههای تابش دقیق و روشهای تصویربرداری سهبعدی، باعث شد هادرونتراپی از یک ایدهی اولیه به روشی موثر در درمان تومورهای دشوار تبدیل شود. در واقع، گسترش شتابدهندههای جمعوجور و بهبود مدلهای فیزیکی برای پیشبینی اثرات زیستی پرتوهای یونی نوید میدهد که هادرونتراپی در دههی پیشرو از یک فناوری محدود به یکی از ستونهای اصلی درمانهای دقیق سرطان تبدیل شود.
هادرونتراپی نشان میدهد که پارامترهایی مانند سطحمقطع برهمکنش هادرون–هسته و توزیع زاویهای پراکندگی کولنی، که ریشه در فیزیک ذرات و هستهای دارند، اکنون بهطور مستقیم در تصمیمگیریهای کلینیکی و طراحی پروتکلهای درمانی کاربرد دارند. این پیوند میان فیزیک بنیادی و پزشکی نمونهای آشکار از تبدیل فناوریهای فیزیک انرژی بالا به ابزارهای نجاتبخش در پزشکی است.
SpringerLink
Evolution of hadron therapy from 1935 to 2005: a personal view
Health and Technology - Hadron therapy is today an established modality in cancer radiation therapy that, world-wide, is available in about hundred centres. About 90% of them are devoted to proton...
❤6👍2
مقالهي اخیر گروه پژوهشی ما (MMGPDs)، در مورد تعیین توزیعهای تعمیمیافتهی ذرهی پایون، با عنوان:
Determination of the pion generalized parton distributions at zero skewness
در این کار با استفاده از دادههای فرمفاکتور الکترومغناطیسی پایون، که از دو نوع فرآیند pion electroproduction و elastic pion scattering استخراج شدهاند و انجام یک آنالیز جامع، توزیعهای تعمیمیافته به دست آمدند.
https://arxiv.org/abs/2508.15073
Determination of the pion generalized parton distributions at zero skewness
در این کار با استفاده از دادههای فرمفاکتور الکترومغناطیسی پایون، که از دو نوع فرآیند pion electroproduction و elastic pion scattering استخراج شدهاند و انجام یک آنالیز جامع، توزیعهای تعمیمیافته به دست آمدند.
https://arxiv.org/abs/2508.15073
👏4👍1
Forwarded from انجمن فیزیک ایران
شکاف اینشتین با تک اتم
اخبار انجمن فیزیک ایران
یک تداخلسنج تکاتمی راهحل نیلز بور برای آزمایش فکری ظاهراً متناقضی که آلبرت اینشتین ابداع کرده بود را تأیید میکند. Jasper Olbrich/CC BY-SA 3.0/Wikimedia Commons نیلز بور در سال ۱۹۲۷ اصل مکملیت (complementarity) را به مکانیک کوانتومی معرفی کرد. وی ادعا کرد که همزمان نمیتوان دو ویژگی مکمل را ...
@psinews
مطالعهی بیشتر در سایت انجمن فیزیک
اخبار انجمن فیزیک ایران
یک تداخلسنج تکاتمی راهحل نیلز بور برای آزمایش فکری ظاهراً متناقضی که آلبرت اینشتین ابداع کرده بود را تأیید میکند. Jasper Olbrich/CC BY-SA 3.0/Wikimedia Commons نیلز بور در سال ۱۹۲۷ اصل مکملیت (complementarity) را به مکانیک کوانتومی معرفی کرد. وی ادعا کرد که همزمان نمیتوان دو ویژگی مکمل را ...
@psinews
مطالعهی بیشتر در سایت انجمن فیزیک
🥰1
توسعه پایدار دانش و تربیت نیروی انسانی متخصص در حوزه علوم و فناوری هستهای مستلزم دسترسی به منابع آموزشی معتبر و ساختارمند است. معرفی سامانههای آموزشی متمرکز، گامی مؤثر در تحقق این هدف به شمار میآید.
در همین راستا، در ادامه به معرفی یکی از سامانههای آموزشی در این حوزه میپردازیم.
🌐 شبکه ملی آموزش هستهای ایران:
شبکه ملی آموزش هستهای ایران یک سامانه آموزشی–علمی تخصصی در حوزه علوم و فناوری هستهای است که با هدف توسعه آموزش، توانمندسازی نیروی انسانی و حمایت از پژوهشهای این حوزه راهاندازی شده است.
این سامانه با ارائهی
🔸 دورهها و کارگاههای تخصصی (حضوری و آنلاین)
🔸منابع آموزشی متنوع
🔸 اخبار و تقویم رویدادهای علمی
بستری یکپارچه برای یادگیری و ارتقای دانش فراهم میکند.
📌دانشجویان، پژوهشگران، اساتید و علاقهمندان میتوانند با ثبتنام در سایت، به آموزشهای هدفمند و بهروز حوزه هستهای دسترسی پیدا کرده و از برنامههای آموزشی و علمی مطلع شوند.
🔗 https://nuclear-edu.ir
در همین راستا، در ادامه به معرفی یکی از سامانههای آموزشی در این حوزه میپردازیم.
🌐 شبکه ملی آموزش هستهای ایران:
شبکه ملی آموزش هستهای ایران یک سامانه آموزشی–علمی تخصصی در حوزه علوم و فناوری هستهای است که با هدف توسعه آموزش، توانمندسازی نیروی انسانی و حمایت از پژوهشهای این حوزه راهاندازی شده است.
این سامانه با ارائهی
🔸 دورهها و کارگاههای تخصصی (حضوری و آنلاین)
🔸منابع آموزشی متنوع
🔸 اخبار و تقویم رویدادهای علمی
بستری یکپارچه برای یادگیری و ارتقای دانش فراهم میکند.
📌دانشجویان، پژوهشگران، اساتید و علاقهمندان میتوانند با ثبتنام در سایت، به آموزشهای هدفمند و بهروز حوزه هستهای دسترسی پیدا کرده و از برنامههای آموزشی و علمی مطلع شوند.
🔗 https://nuclear-edu.ir
👍2
Forwarded from انجمن علمی فیزیک بهشتی (SBU)
دانشکده فیزیک برگزار میکند:
کارگاه آشنایی با پدیدهشناسی ذرات بنیادی با هدف معرفی مفاهیم پایهی این حوزه و آشنایی عملی با ابزارهای محاسباتی مورد استفاده در پژوهشهای فیزیک ذرات.
این کارگاه با رویکرد آموزشی–پژوهشی طراحی شده و شامل ارائهی مباحث تئوری در سطح مقدماتی، تمرینهای عملی و مثالهای کاربردی خواهد بود.
🔹 مناسب برای دانشجویان کارشناسی سالهای پایانی، کارشناسی ارشد و دکتری علاقهمند
🔹 شروع دوره همراه با فاز مقدماتی (آشنایی با لینوکس و برنامهنویسی پایه)
🔹 فاز صفر اختیاری است؛ با این حال، حضور در این بخش جهت مرور مطالب و هماهنگی علمی شرکتکنندگان توصیه میشود.
📍 محل برگزاری: دانشکده فیزیک – اتاق سمینار
🗓 زمان: چهارشنبهها | ⏰ ۱۷ _ ۱۹
📌 جهت دریافت اطلاعات بیشتر و ثبتنام: @txiuhcoatl
کارگاه آشنایی با پدیدهشناسی ذرات بنیادی با هدف معرفی مفاهیم پایهی این حوزه و آشنایی عملی با ابزارهای محاسباتی مورد استفاده در پژوهشهای فیزیک ذرات.
این کارگاه با رویکرد آموزشی–پژوهشی طراحی شده و شامل ارائهی مباحث تئوری در سطح مقدماتی، تمرینهای عملی و مثالهای کاربردی خواهد بود.
🔹 مناسب برای دانشجویان کارشناسی سالهای پایانی، کارشناسی ارشد و دکتری علاقهمند
🔹 شروع دوره همراه با فاز مقدماتی (آشنایی با لینوکس و برنامهنویسی پایه)
🔹 فاز صفر اختیاری است؛ با این حال، حضور در این بخش جهت مرور مطالب و هماهنگی علمی شرکتکنندگان توصیه میشود.
📍 محل برگزاری: دانشکده فیزیک – اتاق سمینار
🗓 زمان: چهارشنبهها | ⏰ ۱۷ _ ۱۹
📌 جهت دریافت اطلاعات بیشتر و ثبتنام: @txiuhcoatl
Forwarded from مدرسه کوانتوم سایکت
🌍🔖سلسله وبینارهای آنلاین آموزشی مدرسه “سایکت” در سال کوانتوم
📌موضوع وبینار ۵۶: "نقش ترمودینامیک در فیزیک"
🎤سخنران:
🔸دکتر قدیر جعفری
- پسا دکتری از دانشگاه کیپتون آفریقا
- پسا دکتری از پژوهشگاه IPM
- هیات علمی دانشگاه فرهنگیان استان تهران
🗓زمان برگزاری:
دوشنبه ۱ دیماه ۱۴۰۴ ساعت ۱۷ تا ۱۹
📣مخاطبین رویداد:
✅دانشجویان، فارغ التحصیلان، اساتید علوم پایه و سایر علاقهمندان به کسب دانش در این حوزه
🔗برای ثبت نام وارد لینک زیر شوید:
https://B2n.ir/wx9356
〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
⭐️@Psiket_Admin | instagram | Telegram | Linkedin
📌موضوع وبینار ۵۶: "نقش ترمودینامیک در فیزیک"
🎤سخنران:
🔸دکتر قدیر جعفری
- پسا دکتری از دانشگاه کیپتون آفریقا
- پسا دکتری از پژوهشگاه IPM
- هیات علمی دانشگاه فرهنگیان استان تهران
🗓زمان برگزاری:
دوشنبه ۱ دیماه ۱۴۰۴ ساعت ۱۷ تا ۱۹
📣مخاطبین رویداد:
✅دانشجویان، فارغ التحصیلان، اساتید علوم پایه و سایر علاقهمندان به کسب دانش در این حوزه
🔗برای ثبت نام وارد لینک زیر شوید:
https://B2n.ir/wx9356
〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
⭐️@Psiket_Admin | instagram | Telegram | Linkedin
#مبانی_ذراتبنیادی
پرسشهای باز در فیزیک ذرات پس از کشف بوزون هیگز
کشف بوزون هیگز (Higgs boson) در برخورددهندهی هادرونی بزرگ (LHC) در سرن (CERN)، مدل استاندارد فیزیک ذرات را یک گام مهم به سمت کاملشدن پیش برد. با این حال، این کشف پایان راه نبود و امروزه فیزیکدانان ذرات بر دو مسئلهی اساسی تمرکز دارند.
نخست، بررسی انحرافات کوچک میان پیشبینیهای مدل استاندارد و دادههای تجربی با هدف گسترش این مدل به نظریهای کاملتر. از جملهی این موارد میتوان به ناهنجاری ثابت ژیرومغناطیسی میوئون، تنش مشاهدهشده در جرم ذرهی W، و اختلافهای موجود در واپاشیهای مختلف مزونهای B میان پیشبینیهای نظری و نتایج آزمایش اشاره کرد. توضیح این ناهنجاریها در قالب نظریههایی فراتر از مدل استاندارد، میتواند سرنخهایی از فیزیک جدید و حتی نامزدی مناسب برای مادهی تاریک ارائه دهد.
مسئلهی دوم، درک عمیقتر دینامیک خود مدل استاندارد از طریق مطالعهی پدیدههایی است که هنوز توضیح دقیقی ندارند. یکی از مهمترین این حوزهها، بررسی ساختار درونی هادرونهاست؛ بهگونهای که ویژگیهایی مانند جرم، بار الکتریکی، اسپین و سایر مشخصات فیزیکی آنها بر اساس اجزای تشکیلدهندهشان تبیین شود.
در این مسیر، پدیدههای مرتبط با برهمکنش قوی و بهویژه محبوسشدگی (Confinement) نقشی کلیدی ایفا میکنند. میدانیم که درجات آزادی بنیادی نظریهی کرومودینامیک کوانتومی (QCD)، یعنی کوارکها و گلوئونها، بهدلیل محبوسشدگی هرگز بهصورت ذرات آزاد مشاهده نمیشوند و تنها در قالب هادرونها قابل مطالعهاند.
علاوه بر این، منشأ جرم هادرونها ارتباط مستقیمی با دینامیک QCD دارد. سهم شکست تقارن الکتروضعیف از طریق مکانیزم هیگز تنها چند درصد از جرم هادرونها را توضیح میدهد. در واقع، مکانیزم هیگز مسئول بخش کوچکی از جرم مرئی جهان است. بخش عمدهی این جرم از انرژی برهمکنشهای قوی میان کوارکها و گلوئونها، و همچنین برهمکنش آنها با خلأ QCD ناشی میشود؛ انرژیای که تقریباً تمام جرم هادرونها را تشکیل میدهد.
توصیف دقیق این پدیدهها و روشنکردن منشأ ویژگیهای فیزیکی هادرونها، از اهداف اصلی فیزیک هادرونی بهشمار میآید.
پرسشهای باز در فیزیک ذرات پس از کشف بوزون هیگز
کشف بوزون هیگز (Higgs boson) در برخورددهندهی هادرونی بزرگ (LHC) در سرن (CERN)، مدل استاندارد فیزیک ذرات را یک گام مهم به سمت کاملشدن پیش برد. با این حال، این کشف پایان راه نبود و امروزه فیزیکدانان ذرات بر دو مسئلهی اساسی تمرکز دارند.
نخست، بررسی انحرافات کوچک میان پیشبینیهای مدل استاندارد و دادههای تجربی با هدف گسترش این مدل به نظریهای کاملتر. از جملهی این موارد میتوان به ناهنجاری ثابت ژیرومغناطیسی میوئون، تنش مشاهدهشده در جرم ذرهی W، و اختلافهای موجود در واپاشیهای مختلف مزونهای B میان پیشبینیهای نظری و نتایج آزمایش اشاره کرد. توضیح این ناهنجاریها در قالب نظریههایی فراتر از مدل استاندارد، میتواند سرنخهایی از فیزیک جدید و حتی نامزدی مناسب برای مادهی تاریک ارائه دهد.
مسئلهی دوم، درک عمیقتر دینامیک خود مدل استاندارد از طریق مطالعهی پدیدههایی است که هنوز توضیح دقیقی ندارند. یکی از مهمترین این حوزهها، بررسی ساختار درونی هادرونهاست؛ بهگونهای که ویژگیهایی مانند جرم، بار الکتریکی، اسپین و سایر مشخصات فیزیکی آنها بر اساس اجزای تشکیلدهندهشان تبیین شود.
در این مسیر، پدیدههای مرتبط با برهمکنش قوی و بهویژه محبوسشدگی (Confinement) نقشی کلیدی ایفا میکنند. میدانیم که درجات آزادی بنیادی نظریهی کرومودینامیک کوانتومی (QCD)، یعنی کوارکها و گلوئونها، بهدلیل محبوسشدگی هرگز بهصورت ذرات آزاد مشاهده نمیشوند و تنها در قالب هادرونها قابل مطالعهاند.
علاوه بر این، منشأ جرم هادرونها ارتباط مستقیمی با دینامیک QCD دارد. سهم شکست تقارن الکتروضعیف از طریق مکانیزم هیگز تنها چند درصد از جرم هادرونها را توضیح میدهد. در واقع، مکانیزم هیگز مسئول بخش کوچکی از جرم مرئی جهان است. بخش عمدهی این جرم از انرژی برهمکنشهای قوی میان کوارکها و گلوئونها، و همچنین برهمکنش آنها با خلأ QCD ناشی میشود؛ انرژیای که تقریباً تمام جرم هادرونها را تشکیل میدهد.
توصیف دقیق این پدیدهها و روشنکردن منشأ ویژگیهای فیزیکی هادرونها، از اهداف اصلی فیزیک هادرونی بهشمار میآید.
👍8
آیا ممکن است ذرهای که بیش از صد سال است میشناسیم، هنوز برایمان معما داشته باشد؟
پروتون دقیقاً چنین وضعیتی دارد. ذرهای آشنا، اما با ساختاری که هنوز بهطور کامل درک نشده است.
پروتون در سال ۱۹۱۹ توسط ارنست رادرفورد کشف شد و در سال ۱۹۲۷ مقدار اسپین کل آن بهطور تجربی تأیید گردید. با این حال، نخستین شکاف جدی در تصویر سادهی پروتون در سال ۱۹۳۳ پدیدار شد. زمانی که اندازهگیری گشتاور مغناطیسی آن نتیجهای کاملاً غیرمنتظره نشان داد. مقدار بهدستآمده بهمراتب بزرگتر از چیزی بود که برای یک فرمیون نقطهمانند انتظار میرفت.
این اختلاف، یک نشانهی تجربی ساده اما تعیینکننده بود: پروتون یک ذرهی بنیادی نیست، بلکه ساختاری درونی و پیچیده دارد.
همین کشف، آغاز راهی بود که امروز به پرسشهایی عمیقتر ختم شده است، از جمله اینکه توزیع اجزای سازندهی پروتون به چه صورت است و یا اینکه هر کدام از اجزای آن چه نقش و چه سهمی در اسپین کل آن دارند؟
لینک زیر، مقالهی رادرفورد در سال ۱۹۱۹ است. پژوهشی که او با برخورد ذرات آلفا به نیتروژن، ناخواسته به کشف پروتون رسید:
https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14786440608635919
پروتون دقیقاً چنین وضعیتی دارد. ذرهای آشنا، اما با ساختاری که هنوز بهطور کامل درک نشده است.
پروتون در سال ۱۹۱۹ توسط ارنست رادرفورد کشف شد و در سال ۱۹۲۷ مقدار اسپین کل آن بهطور تجربی تأیید گردید. با این حال، نخستین شکاف جدی در تصویر سادهی پروتون در سال ۱۹۳۳ پدیدار شد. زمانی که اندازهگیری گشتاور مغناطیسی آن نتیجهای کاملاً غیرمنتظره نشان داد. مقدار بهدستآمده بهمراتب بزرگتر از چیزی بود که برای یک فرمیون نقطهمانند انتظار میرفت.
این اختلاف، یک نشانهی تجربی ساده اما تعیینکننده بود: پروتون یک ذرهی بنیادی نیست، بلکه ساختاری درونی و پیچیده دارد.
همین کشف، آغاز راهی بود که امروز به پرسشهایی عمیقتر ختم شده است، از جمله اینکه توزیع اجزای سازندهی پروتون به چه صورت است و یا اینکه هر کدام از اجزای آن چه نقش و چه سهمی در اسپین کل آن دارند؟
لینک زیر، مقالهی رادرفورد در سال ۱۹۱۹ است. پژوهشی که او با برخورد ذرات آلفا به نیتروژن، ناخواسته به کشف پروتون رسید:
https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14786440608635919
👍3❤1
Forwarded from Foundations of physics (Kazemi)
Probing Curved Spacetime with a Distributed Atomic Processor Clock | PRX Quantum
https://journals.aps.org/prxquantum/abstract/10.1103/q188-b1cr
https://journals.aps.org/prxquantum/abstract/10.1103/q188-b1cr
ابررسانایی رنگی کوارکها و پایداری ستارههای نوترونی پرجرم
ستارههای نوترونی از متراکمترین مواد شناختهشده در کیهان به شمار میروند. به بیانی میتوان گفت، چگالی آنها معادل فشردهسازی حدود ۱۰۰٬۰۰۰ برج ایفل در حجم یک سانتیمتر مکعب است. در چنین شرایط افراطی، حالات غیرمعمول ماده از جمله مادهی کوارکی، جایی که کوارکها میتوانند آزاد شوند، ممکن است شکل بگیرند.
در پژوهشی جدید که در مجلهی Physical Review Letters منتشر شده است، پیشنهاد میشود که راز پایداری ستارههای نوترونی بسیار سنگین ممکن است در حالتی عجیب از ماده پنهان شده باشد: ابررسانایی رنگی کوارکها.
در چگالیهای فوقالعاده بالا و دماهای بسیار پایین، کوارکها میتوانند جفت شوند و رفتاری شبیه ابررساناها از خود نشان دهند، اما اینبار برای نیروی قوی.
این حالت میتواند فشار و خواص ماده را بهگونهای تغییر دهد که ستارههایی با بیش از دو برابر جرم خورشید، بدون فروپاشی به سیاهچاله، پایدار بمانند.
لینک خبر:
https://phys.org/news/2025-12-superconducting-quark-stability-massive-neutron.html
ستارههای نوترونی از متراکمترین مواد شناختهشده در کیهان به شمار میروند. به بیانی میتوان گفت، چگالی آنها معادل فشردهسازی حدود ۱۰۰٬۰۰۰ برج ایفل در حجم یک سانتیمتر مکعب است. در چنین شرایط افراطی، حالات غیرمعمول ماده از جمله مادهی کوارکی، جایی که کوارکها میتوانند آزاد شوند، ممکن است شکل بگیرند.
در پژوهشی جدید که در مجلهی Physical Review Letters منتشر شده است، پیشنهاد میشود که راز پایداری ستارههای نوترونی بسیار سنگین ممکن است در حالتی عجیب از ماده پنهان شده باشد: ابررسانایی رنگی کوارکها.
در چگالیهای فوقالعاده بالا و دماهای بسیار پایین، کوارکها میتوانند جفت شوند و رفتاری شبیه ابررساناها از خود نشان دهند، اما اینبار برای نیروی قوی.
این حالت میتواند فشار و خواص ماده را بهگونهای تغییر دهد که ستارههایی با بیش از دو برابر جرم خورشید، بدون فروپاشی به سیاهچاله، پایدار بمانند.
لینک خبر:
https://phys.org/news/2025-12-superconducting-quark-stability-massive-neutron.html
🔥3