📌اصول موضوعه هندسه

اقلیدس، هندسه اش را بر پنج اصل بنا نهاد. با دقت در اولین قضایایی که بعد از این پنج اصل، اثبات کرده است، معلوم می‌شود که اصول موضوعه دیگری نیز باید فرض شود.
خواجه نصیر در تحریر اصول اقلیدس، اصول موضوعه متعددی را غیر از پنج اصل معروف اقلیدس ذکر کرده است و صحت آنها را به علوم دیگر مثل فلسفه ارجاع داده است. خواجه نصیر راجع به اصل توازی (همان اصل پنجم اقلیدس) نکته بسیار مهمی را متذکر میشود که این گزاره، قضیه است و از علوم متعارف نیست و صحت آن نیاز به اقامه برهان دارد که این برهان مشتمل بر دور نباشد (تامل در این جمله میتواند شروع کننده هندسه‌های نااقلیدسی باشد).

جالب است که هیلبرت در کتابش راجع به هندسه، با ذکر نقصهای هندسه اقلیدسی، اصول دیگری را بر هندسه اقلیدسی افزوده است (تقریبا همان اصولی که خواجه نصیر ذکر کرده).

با توجه به اینکه در نظریه نسبیت اینشتین، هندسه نااقلیدسی بر فضا-زمان حاکم است، دقت در تمامی اصول و مخصوصا اصل توازی، می‌تواند در اصلاح فهم و تصور ما از جهان تاثیرگذار باشد.

هندسه نااقلیدسی ریمانی، شامل مفهوم توپولوژیک "nonorientability" است، زیرا همه نقاطی از صفحه ریمانی که روی یک خط داده شده قرار ندارند، فقط در یک طرف آن خط قرار می‌گیرند.

سوال یکی از دوستان:
آیا در صورت کشف موجودات غیر زمینی، این کشف با دین و اسلام و وجود خدا ناسازگار است؟

پاسخ. خداوند قادر مطلق است و هیچ محدودیتی ندارد که موجوداتی دیگر را خلق کند. چنانچه روی زمین نیز موجودات مختلفی غیر از انسان چه در آب و چه در خشکی آفریده است.

ظاهرا در برخی روایات، حضرات معصومین صلوات الله علیهم اجمعین خبر از وجود موجوداتی در آسمان داده اند. ظاهرا در روایتی میفرمایند که برای این ستاره هایی که در آسمان است، شهرهایی همانند شهرهای روی زمین است. لذا نه تنها کشف این موجودات با دین ناسازگار نیست، بلکه مورد انتظار نیز هست.
منبع حدیث. بحار الانوار کتاب السما و العالم، باب 8

⭕️ تاملاتی در گرانش کوانتومی

🔹قسمت اول

سالهاست که فیزیکدانان تلاش میکنند تا بین کوانتوم و گرانش؛ آشتی برقرار کنند. تاملی در این زمینه داشتم و آن را خدمت دوستان بزرگوار به اشتراک میگذارم:

1. اکثر کتابهای گرانش با مفهوم حرکت فوتون شروع میکنند.

2. مفهوم "ژئودزیک" تعمیمی از مفهوم خط راست است. مثلا روی یک سطح کره، دایره عظیمه بین دو نقطه، مستقیمترین مسیر بین این دو نقطه است که ژئودزیک نامیده میشود.

3. ایده ای که اینشتین در ابتدا راجع به گرانش گفت این بود که "فوتون روی ژئودزیک حرکت میکند". (به بیان ساده نیرویی به فوتون وارد نمیشود و فوتون روی مستقیمترین مسیر حرکت میکند.)

4. مثالی از ژئودزیک، مسیر حرکت فوتونی است که در یک میدان گرانشی حرکت میکند. از دید ناظر روی زمین، فوتونی که از ستاره های دوردست به سمت ما می آید، ظاهرا در یک مسیر مستقیم حرکت نمیکند و هنگامی که کنار اجرام بزرگ و گرانش قوی عبور میکند، مسیر آن خمیده میشود. اما در چهاربعد فضا-زمان، فوتون مستقیمترین مسیر را طی میکند.

5. اما کوانتوم؛ یکی از مهمترین آزمایشات اولیه در کوانتوم، "آزمایش دو شکاف" است. بیان ساده این آزمایش این است که امواج آب که به سمت دو شکاف می آیند، در پشت دو شکاف طرحی را ایجاد میکنند. همچنین اگر توپهایی را به سمت دو شکاف پرتاب کنیم رفتار متفاوتی خواهند داشت. جالبی آزمایش دو شکاف این است که رفتار ذرات کوچک مثل الکترونها شبیه رفتار امواج خواهد بود.

👇قسمت دوم یادداشت را در پست بعد بخوانید:

⭕️ تاملاتی در گرانش کوانتومی

🔹قسمت دوم

6. به نظر نگارنده می رسد که ترکیب این دو مورد که در ابتدای کتابهای گرانش و کوانتوم بررسی میشود؛ میتواند برای موضوع ما راهگشا باشد.

7. ترکیب این دو موضوع یعنی "بررسی مسیر حرکت فوتونهایی که به سمت دو شکاف تابیده شده اند."

8. خوشبختانه در چند سال اخیر مسیر حرکت فوتونهای تابیده شده به سمت دو شکاف در آزمایش به دست آمده است.(شکل پیوست) طبق حرف اینشتین این فوتونها روی ژئودزیک حرکت میکنند. از طرفی مسیر حرکت با فرمول بوهم از کوانتوم به زیبایی توضیح داده میشود. خب پس ما احتمالا فقط باید ژئودزیک را با فرمول بوهم ترکیب کنیم.

9. آیا با این توضیحات میتوان گفت که ماهیت پتانسیل کوانتومی که در تئوری بوهم توضیح داده میشود از نوع نیرو نیست و فقط یک انحنا در فضا-زمان است؟

10. اینها فقط تاملاتی بود که تمایل داشتم با اعضای بزرگوار کانال به اشتراک بگذارم.



https://news.1rj.ru/str/physicsax/103

🔹دعوت به عضویت در انجمن علمی «علم و دین ایران»


تعامل میان علم و دین، در عصر حاضر در سطح بین المللی رونق گرفته است و از جهات مختلفی حائز اهمیت است. متاسفانه با وجود مبانی عمیق توحیدی قرانی و بنیۀ فکری و فرهنگی در ایران و جهان اسلام، نه تنها فعالیت گسترده و نظام مندی در این حوزه در جهان اسلام شکل نگرفته است، بلکه حتی برخی نسیم های مثبت تحقیقات بین المللی نیز به دیار ما منتقل نشده است. همچنین اگرچه پژوهش های بسیار سطح بالا ، به صورت فردی توسط برخی از نخبگان ایران و جهان اسلام به ثمر نشسته است، ولی این در حدَ ظرفیت عظیم فرهنگ اسلامی و منابع فکری آن نبوده است. اما در عصری که بسیاری از شبهات دینی و اعتقادی از سمت علوم در ذهن و اندیشۀ جوانان و نوجوانان رسوخ کرده، اهمیت فعالیتهای این‌چنینی در جهان اسلام دوچندان است. انجمن علم و دین ایران با هدف پژوهش و تحقیق در حوزۀ تعامل میان علم و دین، و تولید محتوا، رفع شبهات و روشنگری در تمامی سطوح فکری جامعه، و ساماندهی این‌گونه فعالیت‌ها، طبق مجوز اخیر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تأسیس گردیده است. اکنون از کلیه دین داران علاقه مند به عضویت در این انجمن، که دارای درجۀ کارشناسی ارشد به بالا و معادل های حوزوی آن می باشند ، دعوت بعمل می آید. فرم درخواست عضویت را از لینک زیر دریافت و تقاضای تکمیل شده خود را به آدرس ایمیل irasr1400@gmail.com
ارسال نمایند.

http://irasr.ir/

شباهتهای بسیاری بین کوانتوم مکانیک و هنر سنگ تراشی وجود دارد....

کانال دکتر جمالی(فارغ التحصیل فیزیک دانشگاه شریف):
https://news.1rj.ru/str/lapidary_science

📌 شعور

در نظریه کوانتوم بوهمی، او تابع موج الکترون را جنبه ذهنی الکترون تلقی می کند، آن محتوای اطلاعاتی الکترون است و سرنوشت آن را تعیین می کند. به عقیده بوهم، توانایی پاسخ به اطلاعات را باید فهمید. آن ممکن است شبیه شعور باشد:

"الکترون تا آنجا که در برابر یک معنا در محیط از خود عکس العمل دارد، محیط را مشاهده می کند، آن دقیقا کاری را می کند که انسانها می کنند."

قرآن یادآور می شود که هر چیزی در جهان خداوند را ستایش می کند. اما ما این ستایش را درک نمی کنیم:

"تسبح له السموات السبع و الارض و من فیهن و ان من شی الا یسبح بحمده ولکن لا یفقهون تسبیحهم..." اسرا 44
آسمانهای هفتگانه و زمین و هرکه در آنهاست برای او تسبیح می گویند، و هیچ چیز نیست مگر آنکه او را تسبیح می گوید ولی شما تسببح آنان را در نمی یابید.

👤دکتر مهدی گلشنی، کتاب علم و دین در افق جهان بینی توحیدی

🆔@physics25

تحلیلی مقدماتی بر صفحه گوگل اسکولار دکتر زلفی گل وزیر پیشنهادی علوم:

1. ایشان به طور متوسط طی بیست سال گذشته، حدودا هر ده روز، یک مقاله انگلیسی منتشر نموده اند.

2. شکل بالا تعداد مقالات ایشان به تفکیک سال است. به عنوان مثال در سال 2013 که طی آن رئیس دانشگاه بوعلی همدان و علاوه بر آن همزمان عضو هیات امنای چند دانشگاه دیگر مثل دانشگاه اراک هم بوده اند، حدود 57 مقاله انگلیسی منتشر نموده اند (توجه کنید که هر سال حدودا 52 هفته است).

اساتید و متخصصان بسیاری در طی این سالها، مقاله زدگی را یکی از بزرگترین خطرات برای کشور و آموزش عالی معرفی کرده‌اند و مطالب خود را طی نوشته‌ها و گزارشات و سخنرانیهای متعددی بیان نموده‌اند.
به عنوان نمونه توجه شما را به چند سخنرانی و گزارش و مصاحبه از پروفسور گلشنی جلب می‌نمایم:
1. برنامه تلویزیونی ثریا - دانشگاه از مقاله گرایی تا حل مسائل کشور
2. سخنرانی - آیا دانشگاه صنعتی شریف در جهت ارتقاء علمی - فرهنگی حرکت می کند؟
3. گفت و گو با ایسنا-شاخص تولید مقالات حاکی‌از پیشرفت کشورها نیست، پاکستان از ما جلوتر است.
4. گفت و گو با فرهیختگان - حتی اگر یک میلیون مقاله هم در کشور تولید کنیم، با این روند مشکلی حل نخواهد شد.

ده عنوان کتابی که هر شخصی باید قبل از مرگ بخواند...

📌نکاتی از مقدمه اینشتین بر کتاب "علم به کجا می‌رود؟" نوشته پلانک

دسته‌ای به خاطر تحسین دیگران، علم آموزی می‌کنند . این دسته مثل ورزشکاران هستند.
عده‌ای تصادف آنها را به این مسیر انداخت و ممکن بود سیاستمدار یا چیز دیگری شوند.
عده‌ای محدود که اکثر بنای علم از آنهاست، اینگونه نیستند. همانگونه که با ساقه‌های خزنده هرگز جنگل انبوه و پرشکوهی فراهم نمی‌شود. اینها مردمی شگفت انگیز و خاموش و منزوی هستند. چه چیز سبب شده که این مردم، زندگی خود را مخصوص به خدمت علم سازند و این همه دلباخته آن شوند؟

از این قرار عالیترین وظیفه دانشمند فیزیک، اکتشاف کلی‌ترین قوانین اساسی است که به صورتی منطقی، می‌توان با آنها تصویری از جهان ساخت. ولی برای دست یافتن به چنین قوانین اساسی، راه منطقی وجود ندارد. تنها راه موجود، راه اشراق و علم حضوری است و آن از این احساس نتیجه می‌شود که در ماورای ظواهر، نظمی وجود دارد که تجربه، این نظم موجود را محسوستر می‌سازد....
به هر پژوهنده مجربی این مساله آشکار است که دستگاه نظری، بر جهان ادراکات حسی متکی است و تحت نظارت آن قرار دارد. گو اینکه هیچ راه منطقی وجود نداشته باشد که از آن راه بتوانیم از ادراکات حسی، به اصولی که بنیان ساختمانهای نظری است برسیم. از این گذشته ترکیب مفهومی و عقلی که نسخه بدلی از جهان تجربی است، ممکن است رفته رفته ساده‌تر شود و به صورت چند قانون اساسی درآید که تمام ترکیب عقلی، به صورت منطقی به آن استوار باشد.
در هر پیشرفت علم، دانشمند فیزیک، نیک در می‌یابد که با ترقی تجربه، قوانین اساسی، بیش از پیش ساده شده است. وی از این امر دچار شگفتی می‌شود که در پس آن چیزی که به نظر بی‌نظمی و پریشانی می‌رسد، چه نظم عالی‌ نهفته است. این نظم را نمی‌توان ساخته فکر خود وی دانست. بلکه وابسته و جزء لاینفک جهان ادراکات حسی است.

👤آلبرت اینشتین
🆔@physics25

📌 هاکینگ

هاکینگ زمانی که هنوز در حال تحصیل بود، در دهه 60 بیماری‌اش شروع شد. همان وقت با جرج الیس و پنروز کار می‌کرد. شیاما هم استاد راهنمای او بود. او از اول ملحد نبود. همسر اول هاکینگ در این زمینه کتابی نوشته است. خانمش می‌گوید، من تمام فداکاری‌ها را کردم، اما او فقط با تکبر برخورد می‌کرد. سوال من این است که چرا دو تا فیزیکدان دیگر که با او بودند، ملحد نشدند؟ شما الآن بهترین و قوی‌ترین استدلالها را در جهت خداباوری از الیس می‌بینید که با هاکینگ کتاب مشترک نوشته‌اند و همه قبولش دارند.
جرج الیس جزو پنج کیهان‌شناس تراز اول دنیاست. در جشن تولدی که برایش گرفتند، 18 برنده جایزه نوبل شرکت کردند. آنها با فیزیک جواب می‌دهند.
شما اگر کتاب "خداباوری و دانشمندان معاصر غربی" بنده را مطالعه بفرمایید، می‌بینید که جواب من به شبهات ملحدان، جوابی فیزیکی است و از زبان خود فیزیکدانان غربی با آنها صحبت می‌کنم. با استفاده از زیربنای فلسفی و به زبان خود فیزیک می‌توان به او پاسخ داد.
پنروز که بزرگترین ریاضی‌دان زمان ماست و بسیار عمیقتر از هاکینگ است و جایزه فیلدز را در ریاضیات دریافت کرده است، به یک‌یک حرفهای هاکینگ پاسخ می‌دهد.

هاکینگ می‌گوید قانونی که ما داشتیم جهان را خلق کرد. -یک ریاضی‌دان انگلیسی به او می‌گوید آیا قانون جاذبه، حرکت را راه می‌اندازد یا قانون جاذبه صرفا بیان می‌کند که حرکت چگونه انجام می‌شود؟

هاکینگ می‌گوید از خلا کوانتومی جهان به وجود آمده است. آن کسی که نظریه میدان کوانتومی را خوانده باشد، می‌داند که خلا کوانتومی خلا محض نیست، بلکه یک میدان کوانتومی در کار است. لذا از هاکینگ می‌پرسند خود این میدان کوانتومی از کجا آمده است؟ چرا این میدان کوانتومی و نه یک میدان کوانتومی دیگر؟

وقتی هاکینگ می‌گوید ما میلیونها جهان داریم که جهان ما جزو آنهاست، از وی سوال می‌کنند چرا ما از این میلیونها جهان اطلاع نداریم؟ مگر معیار علم مشاهده‌پذیری نیست؟

می‌خواهم بگویم بحثهای خیلی جدی با وی کرده‌اند. می‌توانید به کتاب "خداباوری و دانشمندان معاصر غربی" بنده مراجعه کنید. هاکینگ خیلی سطحی است. خانمش در آن کتاب خیلی زیبا توضیح می‌دهد که چگونه تکبر بر اندیشه‌اش مستولی بود.

👤دکتر گلشنی
📚در مصاحبه با رشد
🆔@physics25

📌 جایگاه قرآن

🔹 جرج سارتن در کتاب تاریخ علمش که به فارسی هم ترجمه شده است، می‌گوید: اگر می‌خواهید علت رشد تمدن اسلامی را بفهمید، باید به نقش محوری قرآن توجه کنید که بر مطالعه طبیعت تاکید دارد.

🔹 به دبیران درسهای علوم پایه توصیه می‌کنم قرآن بخوانید. علتش این است که من فکر می‌کنم پیامهای اصلی دین در محیط ما منعکس نشده‌اند. قرآن خیلی روی تفکر و تعقل در عالم خلقت تاکید دارد. ما کجا این کار را کرده‌ایم.

🔹 من اوایل انقلاب در کنفرانسی در پاکستان بودم که آقای ضیاءالحق، رئیس جمهور فقید پاکستان، ترتیب داده بود؛ کنفرانسی با عنوان "علم در سیاست اسلامی". در این کنفرانس بعد از سخنرانیها، خانمی بلند شد و گفت: اگر واقعا اینقدر قرآن روی مطالعه طبیعت اصرار دارد، پس چرا ما مسلمانان اینقدر عقب مانده هستیم؟ من بلافاصله بلند شدم و گفتم: دلیلش خیلی واضح است. برای اینکه ما دستور قرآن را اجرا نمی‌کنیم. قرآن می‌گوید " قل سیروا فی الارض فانظروا کیف بدا الخلق" در زمین بگردید و بنگرید که خدا چگونه خلقت را شروع کرده است. آیا ما رفتیم دنبال اینکه خلقت عالم چگونه شکل گرفته است یا الآن غربیها این کار را می‌کنند؟ البته در دوران تمدن اسلامی دنبال این مطالب بودند. اما ما پیام قرآن را فراموش کردیم.

🔹 اینقدر که در قرآن آیات راجع به تفکر و تعقل آمده، در هیچ کتابی نیامده است. ولی عده ای مثلا دنبال این هستند که اشعه x را هم از قرآن بیرون بکشند. اصلا این برنامه دین نیست. به همین جهت است که شیخ محمد عبده، خیلی صاف و صریح می‌گوید: اگر قرار باشد ما همه چیز را از متون دینی بگیریم، پس عقل ما کلا عاطل است. به نظر من به مصداق " واتوا البیوت من ابوابها" (بقره 189) اگر از راه درست وارد شوید اثرگذار است.

👤دکتر گلشنی
📚در مصاحبه با رشد
🆔@physics25

📌وبینار با موضوع: منابع علم دینی

⏱امروز جمعه ساعت 18 تا 20
👤حجت الاسلام دکتر روحی (از شاگردان آیت الله بهجت و آیت الله سعادت پرور، سردبیر مجله پژوهشهای علم و دین، هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس)
👈 آدرس: https://vc.sru.ac.ir/r8btdu9yhjdg

📌وبینار با موضوع: چرا علم دینی

⏱امروز شنبه ساعت 18 تا 20

👤 دکتر گلشنی

👈 آدرس: https://vc.sru.ac.ir/r8btdu9yhjdg

🆔 @physics25

✅ برخی پیشنهاداتی خطاب به وزیر محترم علوم:

1.در هشت سال گذشته دانشگاهها در صدر آنها دانشگاه تهران، عرصه اجرایی سند 2030 بودند.
نقد ارزشمند دکتر کوشکی لینک

2. اخیرا دکتر محمدعلی زلفی‌گل، وزیر علوم تصریح کرده است:‌ "در این دوره از مدیریت وزارت علوم، حمایت ويژه‌اي از دیپلماسی علمی خواهم داشت"
نقد دکتر مهدی گلشنی - لازمه ديپلماسي علمي موفق، احياء خودباوري و خود اتکايي ملي است‌. لینک

🆔@physics25

👤ساسکیند
✅مقدماتی از نسبیت خاص
📌با زیرنویس فارسی
🆔@physics25