مجموعه‌ی کاملِ
دوره‌ی آنلاین با موضوعِ
علم، طبیعت‌گرایی و خداباوری

ارائه دهنده: دکتر نیما نریمانی، دكتراى فلسفه‌ی دين و پژوهشگر و مدرس فلسفه‌ (لینک معرفی دکتر نریمانی)

تاریخ آغاز: ۷ خرداد ۱۴۰۳، ۲۷ می ۲۰۲۴
تاریخ پایان: ۲۲ مرداد ۱۴۰۳، ۱۲ آگوست ۲۰۲۴

جلسه‌ی اول:
مروری بر شکل گیری علم جدید تا تثبیت شدن طبیعت گرایی، بخش اول: از ابتدای تاریخ اندیشه تا ابتدای عصر جدید

جلسه‌ی دوم:
مروری بر شکل گیری علم جدید تا تثبیت شدن طبیعت گرایی، بخش دوم: داروینیسم و نئوداروینیسم

جلسه‌ی سوم:
گسترش طبیعت گرایی به حوزه‌های دیگر از روانشناسی تا علوم شناختی و حتی توضیح دین به عنوان پدیده‌ای ایجاد شده در روند تکامل

جلسه‌ی چهارم:
نقد و ارزیابی طبیعت‌گرایی از دیدگاه فلسفه و اخلاق

جلسه‌ی پنجم:
نقد و ارزیابی طبیعت‌گرایی از دیدگاه انسان‌شناسی و فلسفه‌ی ذهن

جلسه‌ی ششم:
ادامه‌ی ارزیابی و نقد طبیعت‌گرایی از دیدگاه فلسفه‌ی ذهن و جمع‌بندی مباحث مطرح شده تا کنون

جلسه‌ی هفتم:
انواع مواجهه‌ی دین با علم جدید
بررسی روایت تاریخی طبیعت‌گرایی

جلسه‌ی هشتم:
چالش‌های طبیعت‌گرایی در زیست شناسی، بخش اول

جلسه‌ی نهم:
چالش‌های طبیعت‌گرایی در زیست شناسی، بخش دوم

جلسه‌ی دهم(جلسه‌ی پایانی):
چالش‌های طبیعت‌گرایی در فیزیک

#خداباوری
#طبیعت_گرایی
#داروینیسم
#تقلیل_گرایی
#طراحی_هوشمند
#علم_و_دین
#دکتر_نریمانی

مرکز مبین سن دیگو
@MobeenSD

«آیا مخفی بودن خدا دلیلی بر عدم وجود اوست؟ اگر خدا حقیقتاً هست، چرا خود را از برخی انسان‌ها که در پی او هستند، مخفی نگاه داشته است؟»
این مسأله‌ای به‌ظاهر ساده، اما پیچیده است که سال‌ها ذهن بشر را به خود درگیر کرده، و به گونه‌های مختلف از زبان فیلسوفان و متألهان و عارفان نیز تکرار شده است تا اینکه جان ال. شلنبرگ، فیلسوف کانادایی، در چند دهه اخیر با ارائه صورت‌بندی فلسفی از آن، ایمان دینی را با چالشی عمیق مواجه کرد.
اگر شما هم این دغدغه را دارید که آیا سکوت و پنهان بودن خدا، لازمه وجود اوست یا قرینه‌ای علیه وجود او، در «مدرسه تابستانی اختفای الهی» با ما همراه شوید.
✅ این مدرسه تابستانی در امتداد مدارس فصلی در حوزه فلسفه دین است که سالانه در مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران برگزار می‌شود.
✅ بر خلاف دیگر مدارس فصلی که معمولاً به بررسی ابعاد یک موضوع کلی یا حجم گسترده‌ای از مسائل مختلف می‌پردازند، این مدرسه تنها بر محور یک «مسأله» جزئی تشکیل شده است.
✅ نشست‌های این مدرسه حول محورهای: اصل پنهان بودن یا آشکارگی الاهی، تبیین مقدمات و مدعای استدلال اختفای الاهی، رابطه آن با برخی کلان‌مسأله‌های فلسفی و الاهیاتی ازجمله شرور، مواجهه انتقادی با استدلال اختفا، مؤلفه‌های قابل بازخوانی در مسأله اختفا و ماجرای مسأله اختفای الاهی در جهان اسلام است.
✅ در این مدرسه تابستانی، گروهی از اساتید و پژوهشگران ایرانی و خارجی، جدیدترین پژوهش‌های خود را درباره مسأله اختفای الاهی ارائه خواهند داد.
✅ در هر یک از نشست‌ها امکان گفتگو با اساتید در پایان هر نشست فراهم است.
✅ مسأله اختفای الاهی از پرمناقشه‌ترین مباحث فلسفه دین در دهه‌های اخیر است و اگر قصد نگارش مقاله، طرح، رساله یا پایان‌نامه‌ای درباره آن دارید، احتمالاً می‌توانید ایده‌های پژوهشی مناسبی را در خلال این نشست‌ها بیابید.
✅ به شرکت‌کنندگان گواهی معتبر شرکت در مدرسه اعطا می‌شود.
✅ برای ثبت‌نام در این مدرسه تابستانی به نشانی زیر مراجعه فرمایید:

https://lms.irip.ac.ir/login/index.php

📢🔺کانال «Science and Religion» تقدیم می‌کند🔺📢


🗣پروفسور نوبل (٢٠٢۴):
نئوداروینیسم دیگر مرده است!


📚انتقاد پروفسور دنیس نوبل از مکتب نئوداروینیسم و ریچارد داوکینز: مرور ادبیات و منابع آکادمیک.📚

📌چکیده: 
پروفسور دنیس نوبل (Denis Noble)، استادتمام برجسته زیست‌شناسی فرگشتی، مهندسی‌ژنتیک و فیزیولوژی در دانشگاه آکسفورد انگلستان (همان دانشگاهی که داوکینز هم حضور دارد و در همان رشته‌ی داوکینز)، از منتقدان سرسخت مکتب نئوداروینیسم و آثار ریچارد داوکینز محسوب می‌شود. این پست به بررسی دیدگاه‌های پرفسور نوبل، انتقادات او به نئوداروینیسم، و جایگاه علمی وی می‌پردازد. همچنین، منابع معتبری از جمله مقالات اخیر در ژورنال‌های برتر (مانند Nature) و مصاحبه‌های عمومی نوبل تحلیل شده‌اند.

📌۱. مقدمه:
ریچارد داوکینز، زیست‌شناس مشهور و مروج نئوداروینیسم، همواره با انتقادات جدی از سوی جامعه علمی مواجه بوده است. پروفسور دنیس نوبل، با سابقه علمی درخشان (H-index: 93) و بیش از ۲۰۰۰ استناد یا سایتیشن به برخی مقالاتش در گوگل اسکالر، از جمله چهره‌های پیشرو در زیست‌شناسی‌فرگشتی و نقد مبانی نظری نئوداروینیسم است. او در مصاحبه‌ها و مقالات اخیر خود ادعا می‌کند که «نئوداروینیسم مرده است!» و به محدودیت‌های رویکرد ژن‌محور در تبیین پیچیدگی حیات اشاره می‌کند.

📌۲. معرفی پروفسور دنیس نوبل:

- موقعیت آکادمیک: استاد تمام (Full Professor) دانشگاه آکسفورد در رشته‌های فیزیولوژی، زیست‌شناسی فرگشتی، و ژنتیک.
شاخص‌های علمی:
- H-index: 93 (گوگل اسکالر) 
-مقالات پراستناد با بیش از ۲۰۰۰ استناد در حوزه‌های الکتروفیزیولوژی و زیست‌شناسی سیستم‌ها «Systems biology». 
- منابع عمومی:👇🏻👇🏻
[ویکی‌پدیای انگلیسی]:
(https://en.m.wikipedia.org/wiki/Denis_Noble)
[پروفایل ریسرچگیت]:
(https://www.researchgate.net/profile/Denis-Noble) 
[پروفایل گوگل اسکالر]:
(https://scholar.google.com/citations?user=J6kLmsIAAAAJ&hl=en)


📌۳. نقد نئوداروینیسم و ریچارد داوکینز:
نوبل در مصاحبه‌ها و نوشته‌هایش استدلال می‌کند که نئوداروینیسم قادر به توضیح دو پرسش بنیادین نیست: 
۱. منشأ حیات (Origin of Life).
۲. منشأ کدهای ژنتیکی (Origin of the Genetic Code)

⬅️ وی همراه با تیمی از دانشمندان دانشگاه آکسفورد، جایزهای ۱۰ میلیون پوندی تحت نظارت #انجمن_سلطنتی_بریتانیا در انگلستان، برای پاسخ به این پرسش‌ها تعیین کرده است.
📘منبع:
Artificial Intelligence + Origin of Life Prize, $10 Million USD
Where did life and the genetic code come from? Can the answer build superior AI? The #1 mystery in science now has a $10 million prize.
🌐https://www.herox.com/evolution2.0


📌انتقادات کلیدی: 
- نئوداروینیسم به نقش تعیین‌کننده محیط و تعاملات سلولی در فرگشت بی‌توجه است. 
- مدل‌های ژن‌محور (به‌ویژه در کتاب‌های داوکینز) ساده‌انگارانه و غیرقابل اتکا هستند.
- بیان مشهور پروفسور نوبل: «کتاب‌های داوکینز تا زمانی که نخوانده‌ای جذاب‌اند، اما پس از مطالعه، به ضعف استدلال‌ها پی می‌برید.»


📌۴. ادعای مرگ نئوداروینیسم در منابع علمی:
نوبل در مقاله‌ای در ژورنال Nature (۲۰۲۴) با عنوان "It’s time to admit that genes are not the blueprint for life" استدلال می‌کند که دیدگاه سنتی ژن‌ به‌عنوان «الگوی زندگی» منسوخ است. این مقاله بر نیاز به بازنگری در مفاهیم زیست‌شناسی‌فرگشتی تأکید دارد.
📘منبع:
Noble, D. (2024). It’s time to admit that genes are not the blueprint for life. Nature. 
🌐https://www.nature.com/articles/d41586-024-00327-x

📚منابع تکمیلی:📚
- مصاحبه‌ها:👇🏻👇🏻
["The Facts Are Clear: Neo-Darwinism is DEAD!"]
(YouTube) 
  - ["Fisher’s Failure and the Dramatic End of Neo-Darwinism"]
(YouTube)


Evolution News  (۲۰۲۴): [Oxford Biologist Denis Noble: “Neo-Darwinism Is Dead”]
(رفرنس)


📌۵. جهت‌گیری‌های جدید در زیست‌شناسی فرگشتی:
- مقاله ۲۰۲۴ در Forbes با عنوان "Evolution May Be Purposeful And It’s Freaking Scientists Out" به بحث هدفمندی احتمالی فرگشت می‌پردازد. (رفرنس)

- مقاله ۲۰۲۳ در BioEssays نقش RNAهای تنظیمی در جانداران پیچیده را بررسی می‌کند.
📘منبع:
Mattick, J. (2023). A Kuhnian revolution in molecular biology: Most genes in complex organisms express regulatory RNAs. BioEssays.
🌐https://doi.org/10.1002/bies.202300080 

📌۶. نتیجه‌گیری: 
پروفسور نوبل با تکیه بر شواهد تجربی و نظری، پارادایم نئوداروینیسم را به چالش می‌کشد و نیاز به مدل‌های جامع‌تر در زیست‌شناسی فرگشتی را مطرح می‌کند. این دیدگاه‌ها در مجلات معتبری مانند Nature و محافل آکادمیک مورد بحث قرار گرفته‌اند.


🌐کانال «Science and Religion»:
🆔 @ReligionandScience2021

🧠انجمن مغز و فلسفه ذهن علوم پزشکی شهید بهشتی و انجمن علمی فلسفه دانشگاه شهید بهشتی با حمایت مجله موازی برگزار می‌کند:

📖 اراده آزاد: توهم یا واقعیت؟
گفتگویی آزاد در مساله اراده آزاد

🔉 با حضور:
- دکتر امید کریم زاده
دکتری فلسفه تحلیلی از IPM و عضو هیئت علمی پژوهشکده مغز و علوم شناختی دانشگاه شهید بهشتی

-دکتر نیما نریمانی
پژوهشگر فلسفه علم و فلسفه دین دانشگاه صنعتی شریف

🗓 تاریخ: سه شنبه ۲۶ فروردین ۱۴۰۳، ساعت ۱۴ الی ۱۷
📍مکان: دانشکده ادبیات دانشگاه شهید بهشتی، سالن ناصرخسرو

💰ثبت نام در این دوره بصورت رایگان می‌باشد.

🔹جهت ثبت‌نام کلیک کنید.
(این نشست تنها به شکل حضوری برگزار می‌شود.)


🆔 @mindphilosa
@philosophysbu
@mowazi_mag

📌سمینارهای گروه فلسفه دانشگاه تربیت مدرس در
بهار ۱۴۰۴
▪️چکیده، محل دقیق برگزاری و لینک ثبت‌نام هر جلسه به طور جداگانه پیش از هر سخنرانی ارسال خواهد شد.

مرکز مبین سن‌‌دیگو برگزار می‌کند: دوره‌ی آنلاین با موضوعِ

فیزیکالیسم و دوالیسم، جدالی پایان نایافته

استادان مدعو:
دکتر حسین استکی، متخصص علوم اعصاب و استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
دکتر نیما نریمانی، پژوهشگر و مدرس فلسفه در دانشگاه تهران و شریف

💡 آیا انسان صرفاً موجودی مادی‌ است، یا ترکیبی از جسم و روح؟
پرسشی دیرپا که در دوران معاصر، با پیشرفت‌های علمی در پزشکی، زیست‌شناسی و علوم اعصاب، بار دیگر در کانون توجه اندیشمندان قرار گرفته است.
در این دوره، دو متخصص از حوزه‌های علوم اعصاب شناختی و فلسفه‌ی ذهن به تبیین دیدگاه‌های خود درباره‌ی دوالیسم و فیزیکالیسم می‌پردازند و به نقد دیدگاه یکدیگر خواهند نشست. شرکت‌کنندگان نیز با طرح پرسش‌ها و نظرات خود در ارتقای کیفیت بحث‌ها نقش خواهند داشت.

✅ بخش اول (دو جلسه)
سخنران: دکتر حسین استکی
موضوع: دوالیسم از منظر علوم اعصاب

✅ بخش دوم (دو جلسه):
سخنران: دکتر نیما نریمانی
موضوع: چالش‌های فیزیکالیسم در فلسفه‌ی ذهن معاصر

✅ بخش سوم (دو جلسه): نقد و مباحثه و پرسش و پاسخ

🗓 تاریخ شروع: دوشنبه ۲۸ آوریل، به مدت شش جلسه
⏰ زمان: دوشنبه‌ها ساعت ۲۱:۰۰ به وقت ساحل غربی آمریکا

👈 شرکت در دوره رایگان است، ولی ثبت‌ نام جهت شرکت در دوره الزامی است. علاقمندان لطفا از طریق لینک زیر ثبت نام کنند:
https://forms.gle/WGo7gjLb4peLHjxn6

مرکز مبین سن‌ دیگو
@MobeenSD

❇️ مدرسۀ بهارۀ «علم، فلسفه، الاهیات»

🔶 به همت گروه کلام مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران و با همکاری انجمن‌علمی فلسفۀ دین ایران و مجمع فلاسفۀ ایران، مدرسۀ «علم، فلسفه، الاهیات؛ الگوهای مطالعاتی در الاهیات در دنیای مدرن» با هدف آشنایی با رویکردهای نوپدید در الاهیات که اغلب متأثر از علم یا فلسفه هستند، برگزار می‌شود. این رویداد علمی با حضور اساتید شاخص داخلی و خارجی، میزبان علاقه‌مندان به این حوزه‌های مطالعاتی خواهد بود.

📎 اطلاعات بیشتر و لینک ثبت‌نام
https://B2n.ir/uy2244

@IRANPHILOR
philor.org

🎙 در مدرسهٔ بهاره علم، فلسفه، الهیات و با حدود چهل ارائه، مخاطبان با رویکردهای مختلف مطالعاتی در الهیات در دنیای مدرن آشنا خواهند شد.

🔔 به‌ زودی در همین کانال، سخنرانان به مرور معرفی خواهند شد.

🪑 با ارسال لینک کانال تلگرام اطلاع‌رسانی مدرسه، دیگران را در جریان این رویداد قرار دهید.

@spt_springschool

لینک ثبت‌نام:
https://evnd.co/evjxL

👈 دوره‌ی آنلاین فیزیکالیسم و دوالیسم، جدالی پایان نایافته

🗂 جلسه‌ی چهارم: فیزیکالیسم در فلسفه‌ی ذهن معاصر
🎤 سخنران: دکتر نیما نریمانی

🕰 به وقت ساحل غربی آمریکا: دوشنبه ۱۹ ماه مه، ساعت ۲۱:۰۰
🕰 به وقت ایران: سه شنبه ۳۰ اردیبهشت، ساعت ۷:۳۰ صبح

🔗 برای ورود به جلسه اینجا کلیک کنید.

مرکز مبین سن‌ دیگو
@MobeenSD

مجموعه‌ی کاملِ
دوره‌ی آنلاین با موضوعِ
فیزیکالیسم و دوالیسم، جدالی پایان نایافته

با حضورِ
- دکتر حسین استکی: دکترای علوم اعصاب شناختی و متخصص علوم اعصاب و استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
- دکتر نیما نریمانی، دكتراى فلسفه‌ی دين و پژوهشگر و مدرس فلسفه‌ در دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه تهران

تاریخ آغاز: ۸ اردیبهشت ۱۴۰۴، ۲۸ آوریل ۲۰۲۵
تاریخ پایان: ۱۲ خرداد ۱۴۰۴، ۲ ژوئن ۲۰۲۵

جلسه‌ی اول: ظهور تدریجی ظرفیتهای شناختی با تکامل مغز
سخنران: دکتر حسین استکی

جلسه‌ی دوم: نقش مغز در شکل گیری نفس عاقله (عقل عملی)
سخنران: دکتر حسین استکی

جلسه‌ی سوم: ساختار خودآگاهی
سخنران: دکتر حسین استکی

جلسه‌ی چهارم: فیزیکالیسم در فلسفه‌ی ذهن معاصر
سخنران: دکتر نیما نریمانی

جلسه‌ی پنجم: از فیزیکالیسم به دوالیسم و بیشتر
سخنران: دکتر نیما نریمانی

جلسه‌ی ششم (جلسه‌ی پایانی): نقد و گفتگو با دکتر استکی و دکتر نریمانی

#فیزیکالیسم_دوالیسم
#علوم_اعصاب_شناختی
#فلسفه_ذهن
#دکتر_استکی
#دکتر_نریمانی

مرکز مبین سن‌ دیگو
@MobeenSD

بانام او

درباره ماهیت جنگ ایران و اسراییل

هر چند مبادی علم مدرن در یک اتصال تاریخی با دوره تمدن اسلامی یک علم سنتی به معنای نصری آن است اما رفته رفته هژمونی ثروت و قدرت مخصوصا بعد از انقلاب صنعتی سوار بر اریکه علم مدرن شد و هم دانشگاه ها و هم فناوری های خروجی علم بر اساس جهان بینی افزایش قدرت و ثروت به پیش رفت.
خروجی این نگاه ماده گرایانه که در فضای اجتماعی مولد فردگرایی و سودگرایی و در فضای تکنولوژی کاهش درد و افزایش شادی هدونیستیک را هدف قرار داده انسان را از معنویت، طبیعت، و ساحت الاهی دور کرده است.
فلسفه ذهن و بالمال علوم شناختی، و هوش مصنوعی پروژه های تداوم طبیعی سازی ذهن و معرفت است، بر اساس علوم انسانی طبیعتگرایانه و فیزیکالیستی.
از قرن ۱۹ ام فیلسوفان و هنرمندان نگران وضعیت انسان شدند و نگاه بدبینانه نسبت به علم، تکنولوژی، سلطه نظام سرمایه داری ، منجر به تقویت تفکر چپ شد ولی باز هم در فضای فیزیکالیستی انسان جدا مانده از معنویت را از چنگال سرمایه داری می‌خواستند نجات دهند ولی در این میان باز هم انسان بیش از پیش تبدیل به کالا شد‌.

در این حضیض انسانیت ناگهان صدایی از ایران بلند شد و انقلاب اسلامی رخ داد . با وجود مشکلات و فساد و ناکار امدی نظام ایران و حکمرانی پر اشکال ، اما جوهره انقلاب اسلامی و آرمان اصلی آن همچنان پابرجاست: نفی نگاه ماده گرایانه به انسان و ایستادن جلوی دشمن: ان الشیطان لکم عدو. فاتخذواه عدوا

فشارهای بی اندازه و تعجب آوری شروع می‌شود بر ایران. انواع جنگ و تحریم . اما ایران می ایستد . و زنده می‌ماند. این ایستادن و مقاومت مساله ایران را تبدیل می‌کند به نقطه سینگولاریتی در تابع فیزیکالیستی و سرمایه محور جهان.

در این پارادایم من جنگ ۱۳ روزه را میفهمم.

درک ما از انسان، جهان، و علم و تکنولوژی کلا با درکی که از این مفاهیم در جهان مرسوم شده متفاوت است و این اختلاف بسیار عمیق است.
ما علم را برای کشف حقیقت و تکنولوزی را برای کمک به زیست آزادانه انسان و ایجاد جامعه اخلاقی می‌خواهیم نه افزایش سلطه بر انسانها و کنترل جهان. این جنگ روبنای این اختلاف جدی است که برای نظام سلطه فیزیکالیستی مرگبار است.

ابراهیم آزادگان

آدم و حوا یا نظریه تکامل؟

💬 قسمت اول از مناظره علمی مذهبی
باحضور:

👤 حسین کامکار
کارشناسی مهندسی برق از دانشگاه صنعتی شریف
ارشد رشته علم و دین از دانشگاه شهید بهشتی

👤 و دکتر بنیامین فراهانی
پژوهشگر حوزه تکامل و دکتری پزشکی از دانشگاه شهید بهشتی


🗓 تماشا از یوتیوب GreenOly

🌐 t.me/kamkar_hosein

Ⓜ️ جهان چگونه دین خود را از دست می‌دهد؟ نگاهی به نتایج بزرگترین پیمایش جهانی


🔻بر اساس یکی از جامع‌ترین تحقیقات مرکز معتبر Pew Research Center، هویت دینی در بسیاری از کشورهای جهان، به‌ویژه در جوامع توسعه‌یافته، در حال محو شدن است. این یک روند تدریجی اما پیوسته است که نقشه دینی و فرهنگی جهان را دگرگون می‌کند. اما این خروج از دین چگونه و با چه الگویی اتفاق می‌افتد؟

🪧 الگوی سه‌مرحله‌ایِ سکولار شدن (P-I-B Sequence)


▪️محققان دریافته‌اند که خروج نسل‌ها از دین، معمولاً در یک فرآیند سه‌مرحله‌ای و قابل پیش‌بینی رخ می‌دهد:

➕۱. کاهش مشارکت (Participation)
اولین قدم، کاهش حضور در مراسم دینی است. مردم کمتر به کلیسا، مسجد یا معبد می‌روند، اما همچنان خود را دین‌دار می‌دانند و دین در زندگی‌شان اهمیت دارد.

➕۲. کمرنگ شدن اهمیت (Importance)
در مرحله بعد، دین اهمیت خود را در زندگی شخصی افراد از دست می‌دهد. دیگر معیار اصلی تصمیم‌گیری‌ها و ارزش‌های فردی نیست، هرچند فرد هنوز ممکن است خود را به یک دین خاص "متعلق" بداند.

➕۳. کنار گذاشتن تعلق (Belonging)
این مرحله آخر است؛ جایی که افراد به طور کامل هویت و برچسب دینی را کنار می‌گذارند و خود را "بی‌دین"، "آگنوستیک" یا "آتئیست" معرفی می‌کنند.

📌جهان در کدام مرحله قرار دارد؟


✔️مرحله اول (کاهش مشارکت): بسیاری از کشورهای مسلمان و هندو، مانند سنگال و هند، در این مرحله هستند. جوانان کمتر در مراسم دینی شرکت می‌کنند، اما تقریباً همه همچنان هویت دینی خود را حفظ کرده‌اند.

✔️مرحله دوم (بحران همه‌جانبه): کشورهایی مانند ایالات متحده، شیلی و بخش‌هایی از آسیا در این مرحله قرار دارند. در این کشورها، هر سه روند (کاهش مشارکت، اهمیت و تعلق) به وضوح دیده می‌شود و جمعیت «بی‌دینان» (Nones) به سرعت در حال رشد است.

✔️مرحله سوم (وداع با هویت دینی): اکثر کشورهای اروپای غربی مانند دانمارک و هلند به این مرحله رسیده‌اند. مشارکت و اهمیت دین قبلاً به حداقل رسیده و حالا تفاوت اصلی نسل‌ها در این است که جوانان به طور کلی هویت دینی را کنار می‌گذارند.

📌 آمار کلیدی تغییرات دینی در جهان (۲۰۱۰-۲۰۲۰)


▪️مسلمانان ☪️: سریع‌ترین رشد را در میان تمام ادیان داشته‌اند (عمدتاً به دلیل نرخ زاد و ولد بالا و جمعیت جوان). سهم آن‌ها از جمعیت جهان ۱.۸ درصد افزایش یافته است.

▪️مسیحیان ✝️: همچنان بزرگترین گروه دینی جهان هستند، اما سهمشان از جمعیت جهان ۱.۸ درصد کاهش یافته است. مرکز ثقل مسیحیت از اروپا به آفریقا منتقل شده است.

▪️بی‌دینان ("Nones") 👤: تنها گروهی که در کنار مسلمانان، سهمش از جمعیت جهان افزایش یافته است. رشد این گروه نه به دلیل زاد و ولد، بلکه عمدتاً به دلیل خروج افراد از ادیان دیگر (خصوصاً مسیحیت) است.

▪️بودایی‌ها ☸️: تنها گروه دینی بزرگی هستند که جمعیت مطلق آن‌ها در این دهه کاهش یافته است.

🔻 چرا این اتفاق می‌افتد؟

دو عامل اصلی این تغییرات را توضیح می‌دهند:

✔️۱. ترک دین (Religious Switching): در سطح جهانی، به ازای هر ۱ نفری که به یک دین می‌پیوندد، ۳.۲ نفر دین خود را ترک کرده و به گروه بی‌دینان اضافه می‌شوند. این پدیده بیشترین ضربه را به مسیحیت زده است.

✔️۲. رشد طبیعی (Natural Increase): جمعیت جوان و نرخ باروری بالا باعث رشد سریع جمعیت مسلمانان شده، در حالی که جمعیت مسن و نرخ باروری پایین در کشورهای مسیحی و بودایی، رشد آن‌ها را کند یا منفی کرده است.

📌 جمع‌بندی:
تحقیقات نشان می‌دهد که یک ارتباط قوی میان توسعه اقتصادی و انسانی با کاهش دین‌داری وجود دارد. هرچه یک کشور امن‌تر، ثروتمندتر و تحصیل‌کرده‌تر می‌شود، نیاز به دین به عنوان یک منبع آرامش و هویت جمعی کاهش می‌یابد. این روند، آینده‌ای را ترسیم می‌کند که در آن، نقش دین در زندگی عمومی و خصوصی افراد، دست‌کم در شکل سنتی آن، به شدت کمرنگ‌تر خواهد بود. سوال بزرگ این است: آیا این به معنای پایان دین است یا تحول آن به اشکال جدیدی از معنویت فردی؟


📌 منبع: https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/09/02/how-religion-declines-around-the-world




🛄 @zistboommedia || مدرسه علوم انسانی

انجمن علمی دانشجویی فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه تهران‌ و رسانهٔ ناقوس خرد برگزار می‌کنند:


🌿 دورهٔ آموزشی «علم، طبیعت‌گرایی و خداباوری»

👤 مدرس: دکتر نیما نریمانی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

🔗 لینک رزومهٔ دکتر نیما نریمانی

🗓 زمان برگزاری: از ۷ آبان ۱۴۰۴
🕰 چهارشنبه‌ها، ساعت ۱۵ تا ۱۶:۳۰
🏢 محل برگزاری: دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران
👥 ظرفیت: ۲۰ نفر حضوری و ۱۰ نفر مجازی (خانم‌ها و آقایان)
💬 به‌صورت حضوری و مجازی

💰 هزینهٔ دوره:

برای عموم (حضوری): ۵۰۰ هزار تومان

برای دانشجویان (حضوری): ۴۰۰ هزار تومان

برای عموم (مجازی): ۳۵۰ هزار تومان

برای دانشجویان (مجازی): ۲۵۰ هزار تومان


📜 به شرکت‌کنندگان، گواهی معتبر از انجمن علمی دانشجویی فلسفه و حکمت اسلامی تعلق خواهد گرفت
📆 تعداد جلسات: ۱۲ جلسه
---

🗒 معرفی دوره توسط مدرس:

داستان علم و دین، یا علم و خداباوری، داستانی پرپیچ‌و‌خم و ژرف است.
در روزگار کنونی، بسیاری از کسانی که اعتقادی به دین یا خدا ندارند، مهم‌ترین دلیل یا عامل معرفتی این بی‌باوری را در علم جدید و دستاوردهای آن می‌بینند. در مقابل، بسیاری از دینداران می‌کوشند نشان دهند که علم با دین تعارضی ندارد؛ آن جهان مادی را می‌شناسد و این، جهان معنوی و اخلاقی را.
با این حال، به نظر می‌رسد با پیشروی نگاه علم‌گرایانه به عرصه‌های تازه، قلمرو امن دینداران روزبه‌روز تنگ‌تر می‌شود و نیاز به مواجهه‌ای عقلانی و استوار بیش از پیش احساس می‌گردد.

هدف این دوره، نخست طرح جدی مسئلهٔ «علم و دین» یا «علم و خداباوری» است.
در گام نخست، مروری خواهیم داشت بر زمینه‌های تاریخی و ابعاد فلسفی آن،
و سپس به این پرسش خطیر می‌پردازیم:

آیا بنیانی قابل دفاع برای عقلانیت خداباوری در برابر امواج بلند طبیعت‌گرایی علمی در روزگار ما باقی مانده است یا خیر؟

---

📎 ثبت‌نام برای عموم آزاد است.
📅 آخرین مهلت ثبت‌نام: ۶ آبان ۱۴۰۴
📲 برای ثبت‌نام و اطلاعات بیشتر، به آیدی زیر در تلگرام پیام دهید:
👉🏻 @philosophy_anjoman

@philosophyisl
@Naghoose_kherad

🖤 با قلبی پر از غم و اندوه، خبر درگذشت استاد ناصر بروجردیان را شنیدیم. ایشان فردی بودند که با تلاش و محبت، دیدگاه خداباوری را در رسانه‌ها تقویت می‌کردند و اثرات بزرگی در دل‌های برخی مخاطبین گذاشتند. روحشان شاد و یادشان گرامی باد. امیدوارم خداوند به خانواده و نزدیکانشان صبر و آرامش عنایت کند.

با تسلیت فراوان

جمعی از اساتید و همکاران استاد ناصر بروجردیان در عرصه رسانه

دکتر رحمان حسین زاده
دکتر جواد کریمزاد حق
دکتر سهیل داوری
دکتر حسین جباری
دکتر نیما نریمانی
دکتر مهدی نساجی
دکتر محمد یزدی زاده
دکتر محمد امین سرائی
شیخ محمدعلی ایزدی
سیدسعید رضاتوفیقی
مسیح محمدی

🏴🏴🏴