مراسم روز علوم اجتماعی
نقد خویشتن: به سوی علوم اجتماعی متکثر و روادار

انجمن جامعه‌شناسی ایران با همکاری دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار می‌کند.

گردهمایی سالانه خانواده علوم اجتماعی در تهران

زمان: شنبه ۲۲ آذر ۱۴۰۴ - ساعت ۱۵ تا ۱۸
مکان: تالار ابن خلدون- دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

حضور تمامی اهالی علوم اجتماعی مایه خوشحالی و دلگرمی است.
@iran_sociology
#انجمن_جامعه_شناسی_ایران

🎓 فراخوان مقاله | Methaodos. Social Science Journal
📢 مجله‌ی بین‌المللی methaodos.revista de ciencias sociales از شما دعوت می‌کند برای شمارهٔ ویژه با عنوان
📌 Dynamics of Science and Academic Production in a Changing Evaluative Environment
مقالات ارسال کنید. این شماره با هماهنگی Álvaro Cabezas Clavijo در نوامبر ۲۰۲۶ منتشر خواهد شد (جلد ۱۴، شماره ۲).

🗓 📌 مهلت ارسال مقالات: ۱ اکتبر ۲۰۲۶
⚠️ توجه: مجله به‌صورت انتشار پیوسته (continuous publication) کار می‌کند؛ یعنی مقالات پذیرفته‌شده ممکن است پیش از انتشار شماره، آنلاین منتشر شوند.

🔗 نشانی مجله (برای مشاهده جزئیات و ارسال مقاله):
🌐 https://www.methaodos.org/revista-methaodos/index.php/methaodos


---

📌 چرا این شماره ویژه اهمیت دارد؟

این شماره ویژه قصد دارد بازاندیشی جمعی دربارهٔ پویایی‌های علم و تولید علمی در فضای پان-هیسپانیک را تقویت کند، به‌ویژه در زمینه‌هایی که سیاست‌های ارزیابی علمی از «شمال جهانی» وارد شده و بر نظام‌های علمی در کشورهای ما تاثیر گذاشته‌اند:

📍 سیاست‌های ارزیابی مبتنی بر شاخص‌های کمیِ نامناسب
📍 افزایش تقلب علمی و تولید مقالات «کلون‌شده» بدون ارزش واقعی
📍 تأثیر منفی روی اولویت‌های اجتماعی پژوهش‌ها
📍 وابستگی به ناشرهای بزرگ علمی و فرار مغزها
📍 فشارهای ناشی از ابزارهای هوش مصنوعی مولد بر کار علمی انسانی
📍 ضعف در شرایط کاری و سلامت روان پژوهشگران
📍 تمرکز بر تولید کمّی به جای تولید با کیفیت

هدف این شماره، بازگشتِ بحث علمی به ارزش‌های منطقه‌ای و اجتماعی و ارائهٔ دیدگاه‌هایی است که ساختارهای علمی پان-هیسپانیک را برجسته کند.


---

📚 موضوعات قابل ارسال

🔹 پویایی‌های تولید علمی در فضای دانش پان-هیسپانیک
🔹 مدیریت و حاکمیت علم و فناوری از دیدگاه دکالرنینگ
🔹 ابتکارات علم باز و علم شهروندی
🔹 سیاست‌ها و سنجه‌های ارزیابی پژوهش (به‌ویژه سنجه‌های مسئولانه)
🔹 پژوهش دربارهٔ سلامت علمی، اخلاق و تقلب علمی
🔹 شرایط کاری و اجتماعی پژوهشگران
🔹 تأثیر سیاست‌های انتشار و سیستم‌های ارزیابی
🔹 جذب، آموزش و نگهداشت استعدادهای علمی
🔹 فرهنگ‌های ارزیابی در آکادمی
🔹 اقتصاد نوآوری و تأثیرات بودجه‌بندی علمی

📌 مقالات می‌توانند تحلیلی، تاریخی، مقایسه‌ای، اکتشافی یا از منظر جنوب جهانی باشند و ترجیح داده می‌شوند اگر نتیجه‌هایشان قابل تعمیم و کاربردی برای بافت‌های فرهنگی و علمی ما باشند.


---

📑 چه چیزهایی پذیرفته می‌شود؟

✔️ مقالهٔ اصلی (research article)
✔️ یادداشت تحقیقاتی (research note)
✔️ نقد کتاب (book review)

وبا چارچوب دقیق داوری علمی و داوری دو‌گانه‌کور (peer review) منتشر می‌شود.


---

🌐 زبان‌های پذیرفته‌شده

🗣 مقالات باید در یکی از زبان‌های زیر نوشته شوند:
🇬🇧 English
🇪🇸 Español (Spain / Spanish)
🇵🇹 Português (Portugal / Portuguese)
🇨🇳 简体中文 (Simplified Chinese)

📌 همچنین مجله چندزبانه است و مقالات انگلیسی، اسپانیایی و پرتغالی به‌طور فعال منتشر می‌کند.


---

💡 نکات مهم برای ارسال

📍 بدون هزینهٔ ارسال یا انتشار (no submission or publication charges) — کاملاً دسترسی آزاد (Open Access) است.
📍 مستندات باید اصلی و قبلاً منتشرنشده باشند.
📍 کل متن باید با استانداردهای علمی باشد و از ابزارهای ضد‌تقلب بهره می‌برد.

---

📍 لینک‌های مفید

👉 صفحه رسمی مجله: https://www.methaodos.org/revista-methaodos/index.php/methaodos
👉 راهنمای داوری و ارسال: همان صفحه‌ی مجله (بخش About)
👉 پیش‌چاپ (Preprint): https://www.methaodos.org/preprint-methaodos/index.php/preprint

Thinking Society in English: Free Discussion Workshop

مدرس: مائده سبط نبی

Dialogue is the existential necessity of being human. It is an act of creation, and must not serve as a crafty instrument for the domination of one person by another.


گفت‌وگو، نیاز وجودیِ انسان بودن است. گفت‌وگو، آفرینش است و نباید به ابزار حیله‌گرانه‌ای برای تسلط فردی بر فرد دیگر تبدیل شود.

✅دورة آنلاین، چهارشنبه‌ها، ساعت ۱۷

✅آغاز از ۲۶ آذرماه

✅شرکت در دو جلسة اول رایگان است و در صورت تمایل، می‌توانید از جلسة سوم ثبت‌نام کنید.

✅هزینة ثبت‌نام: یک میلیون و دویست هزار تومان(تخفیف دانشجویی دارد😊)
 
📌Session 1: Community & Belonging
📌Session 2: The Worst and Best Jobs Ever
📌Session 3: The Poor and The Rich
📌Session 4: Education for Everyone
📌Session 5: The News You Can’t Trust
📌Session 6: Build-a-Country Workshop
📌Session 7: The Celebrity Culture, or The Celebrity Circus?!
📌Session 8: Recap

✅برای ثبت‌نام به آی‌دی زیر پیام بدهید:

آکادمی سپنتا
👉 @Sepanta_academy

آکادمی سپنتا
https://news.1rj.ru/str/sepantasocialscience

از چهارشنبه‌ی همین هفته، کلاس شروع خواهد شد. هنوز تعدادی ظرفیت باقی مانده. لطفا برای دانش آموزان و دانشجویان علاقمند به این مباحث ارسال کنید.

🔺جامعه‌شناسی که روی لبه ایستاده است:فناوری از آدم‌ها شروع می‌شود، نه از ماشین‌ها

🔹نفیسه آزاد از دل جهان مهندسی آمده ‌است، جهانی که تقریباً 9 سال از زمان حرفه‌ای او را به خود اختصاص داد اما در میانه مسیر فهمید آنچه را از زندگی می‌خواهد در دنیای مهندسی پیدا نمی‌کند.

🔹 او حتی در بحبوحه جوانی در اصفهان مغازه کاغذدیواری می‌زند و وارد صنف می‌شود اما آنچه او از زندگی طلب می‌کرد چیزی فراتر از آن بود. نفیسه دنبال مفهومی در شهر بود، مفهومی در زندگی و مفهومی در زنانگی.

🔹او جامعه‌شناسی را انتخاب کرد تا بتواند آن چیزی را توضیح دهد که مهندسی نادیده می‌گرفت؛ اینکه فناوری فقط ابزار نیست، صحنه‌ای است برای زندگی و جهان امروز روی آن بازتعریف می‌شود.

🔗 لینک ویدیو در کانال یوتیوب پیوست

🔗 لینک ویدیو در کانال آپارات پیوست

🆔 @peivast

کتاب «جامعه‌شناسی به‌مثابه یک فرم هنری» اثر رابرت نیزبت، بیش از آن‌که نظریه‌ای تازه عرضه کند، نگاه ما به خودِ جامعه‌شناسی را دگرگون می‌کند. نیزبت، جامعه‌شناسی را شیوه‌ای خاص از دیدن جهان اجتماعی می‌فهمد؛ شیوه‌ای که به هنر، ادبیات و تخیل نزدیک است.

اهمیت اصلی کتاب در این نکته نهفته است که نیزبت علیه تصور رایجِ «علم‌گرایانه» از جامعه‌شناسی می‌ایستد. او نشان می‌دهد که بنیان‌گذاران جامعه‌شناسی کلاسیک، نه فقط تحلیل‌گران داده، بلکه صورت‌بندان‌های تخیلی واقعیت اجتماعی بوده‌اند. مفاهیمی چون بیگانگی، آنومی، اقتدار، اجتماع و فردیت، بیشتر شبیه موتیف‌های ادبی‌اند تا متغیرهای آزمایشگاهی.

نیزبت جامعه‌شناسی را «فرم» می‌نامد؛ فرمی که مانند رمان یا تراژدی، جهان را از زاویه‌ای خاص معنا می‌کند.

اهمیت دیگر کتاب در دفاع آن از تخیل جامعه‌شناختی است. نیزبت یادآور می‌شود که اگر جامعه‌شناسی به تکنیک‌های آماری و روش‌های خشک تقلیل یابد، روح خود را از دست می‌دهد. جامعه‌شناس، مانند هنرمند، باید قادر باشد الگوهای پنهان، تناقض‌های عمیق و معانی زیسته را ببیند و صورت‌بندی کند.

آکادمی علوم‌اجتماعی‌سپنتا
https://news.1rj.ru/str/sepantasocialscience

🎧 فایل صوت نشست مجازی «دیگری‌های علوم اجتماعی مرکز»

▫️بازاندیشی در نسبت علوم اجتماعی و مناطق پیرامونی

🎙مهمانان:
اصغر ایزدی جیران
کیهان صفری
مهدی سلیمانیه

👤به میزبانی:
شیرین احمدنیا


https://news.1rj.ru/str/sepantasocialscience

🔻 کنفرانس تخصصی نقد جامعه شناسی ایرانی
به مناسبت هفته علوم اجتماعی و گرامیداشت یاد دکتر غلامحسین صدیقی


🎙 دکتر حسن محدثی


📍مجله صوتی گروه جامعه شناسی حقوق انجمن جامعه‌شناسی ایران
➖۱۲ آذر ۱۴۰۴


مطالعات‌فرهنگی ایرانی

https://news.1rj.ru/str/sepantasocialscience

📚 این مطالعه به بررسی پایان‌نامه‌های دورهٔ لیسانس رشتهٔ علوم اجتماعی در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۳۸ تا ۱۳۵۲ می‌پردازد و تلاش می‌کند تصویری از موضوعات غالب، رویکردهای پژوهشی و دغدغه‌های فکری دانشجویان این دوره ارائه دهد. نتیجهٔ کار نشان می‌دهد که پایان‌نامه‌ها بازتابی از مسائل اجتماعی، تحولات فکری و فضای علمی-اجتماعی ایران پیش از انقلاب بوده‌اند و می‌توان از آن‌ها به‌عنوان منبعی ارزشمند برای شناخت تاریخ آموزش و پژوهش علوم اجتماعی استفاده کرد.
📌 منبع:
مطالعهٔ پایان‌نامه‌های دورهٔ لیسانس علوم اجتماعی (۱۳۳۸–۱۳۵۲)

کانال آکادمی علوم‌اجتماعی سپنتا

https://news.1rj.ru/str/sepantasocialscience

این تحقیق به مطالعه و تحلیل پایان‌نامه‌های دورهٔ کارشناسی رشتهٔ علوم اجتماعی در بازهٔ زمانی ۱۳۳۸ تا ۱۳۵۲ می‌پردازد؛ دوره‌ای که هم‌زمان با شکل‌گیری و نهادینه‌شدن علوم اجتماعی در نظام دانشگاهی ایران است. هدف اصلی پژوهش، شناسایی موضوعات مسلط، گرایش‌های فکری، روش‌های پژوهشی و نوع مسائل اجتماعی مورد توجه دانشجویان در این مقطع تاریخی است.

یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که پایان‌نامه‌های این دوره بیش از آنکه صرفاً تمرین‌های آموزشی باشند، بازتابی از شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعهٔ ایران پیش از انقلاب محسوب می‌شوند. موضوعاتی مانند مسائل شهری، فقر، نابرابری اجتماعی، آموزش، خانواده، مهاجرت، بیکاری، اعتیاد و تغییرات فرهنگی در میان عناوین پرتکرار پایان‌نامه‌ها دیده می‌شود. این امر نشان می‌دهد که علوم اجتماعی از همان ابتدا پیوند نزدیکی با مسائل عینی جامعه داشته و دغدغهٔ «مسئله‌مندی اجتماعی» در میان دانشجویان وجود داشته است.

از نظر رویکرد نظری، پایان‌نامه‌ها عمدتاً تحت تأثیر پارادایم‌های کلاسیک علوم اجتماعی و رویکردهای کارکردگرایانه و توصیفی قرار دارند. در بسیاری از موارد، چارچوب‌های نظری به‌صورت محدود و گاه غیرمنسجم به کار رفته و تمرکز اصلی بر توصیف پدیده‌های اجتماعی بوده است. این مسئله را می‌توان ناشی از نوپا بودن رشتهٔ علوم اجتماعی، کمبود منابع فارسی و وابستگی علمی به متون و الگوهای غربی دانست.

در حوزهٔ روش‌شناسی، غلبهٔ روش‌های کمی، به‌ویژه پرسش‌نامه و آمار توصیفی، به‌وضوح قابل مشاهده است. مطالعات میدانی کوتاه‌مدت، نمونه‌های محدود و تحلیل‌های ساده آماری ویژگی مشترک بسیاری از پایان‌نامه‌هاست. در مقابل، روش‌های کیفی مانند مشاهدهٔ مشارکتی، مصاحبهٔ عمیق یا تحلیل تاریخی کمتر مورد استفاده قرار گرفته‌اند. این الگوی روش‌شناختی نشان‌دهندهٔ تأکید نظام آموزشی آن دوره بر سنجش‌پذیری و الگوهای اثبات‌گرایانه در پژوهش اجتماعی است.

تحقیق همچنین نشان می‌دهد که رابطهٔ پایان‌نامه‌ها با نهادهای اجرایی و سیاست‌گذاری اجتماعی بسیار محدود بوده است. با وجود پرداختن به مسائل مهم اجتماعی، نتایج پژوهش‌ها کمتر به پیشنهادهای عملی یا نقد ساختاری سیاست‌ها منجر شده‌اند. این فاصله را می‌توان نشانه‌ای از جایگاه دانشگاه در ساختار قدرت و محدودیت‌های نهادی علوم اجتماعی در آن دوره دانست.

https://news.1rj.ru/str/sepantasocialscience

در آستانه یکسالگی برنامه «پایان‌نامه»، این فراخوان برای همه کسانی است که دوست دارند از پایان‌نامه خود صحبت کنند.
۴۵ مهمان تا امروز به پایان‌نامه آمده‌اند، پژوهش خود را روایت و تجربه‌ خود را با مخاطبان به اشتراک گذاشته‌اند.
مشتاقانه منتظر پژوهش‌های شما هستیم.
برای شرکت در برنامه،
معرفی کوتاهی از پایان‌نامه خود را ارسال کنید.
@yeganeh_shough

🖤در سوگ پدر کاریزها

انجمن انسان‌شناسی ایران با نهایت تأسف و تأثر، درگذشت استاد عزیزمان دکتر جواد صفی‌نژاد، از چهره‌های برجسته و تأثیرگذار انسان‌‌شناسی و استاد بازنشسته گروه انسان‌شناسی دانشگاه تهران را به خانواده‌ محترم ایشان، شاگردان، همکاران و جامعه‌ علوم اجتماعی ایران، به‌ویژه انسان‌شناسان، تسلیت عرض می‌کند.

▪️استاد صفی‌نژاد از نسل پژوهشگرانی است که دانش را با رنج میدان، مشاهده‌ مستقیم و زیستِ مشترک با مردم به دست می‌آورند، کسانی که انسان‌شناسی برای آنها صرفاً نه یک عنوان دانشگاهی بلکه شیوه‌ای از فهم فرهنگ، احترام به تجربه تاریخی و خرد‌های بومی، و تعهدی اخلاقی نسبت به ثبت و حفظ میراث فرهنگی ایران است. استاد صفی‌نژاد سال‌ها در میان ایلات و عشایر ایران زیست، دید، شنید و با صبر و دقت علمی‌‌ای مثال‌زدنی، آنچه را در حال فراموشی بود ثبت و ماندگار کرد.

▪️پژوهش‌های او درباره ایلات و عشایر ایران، ساختارهای اجتماعی و نظام‌های معیشتی سنتی، سنت‌‌های کشاورزی و نظام بُنه نمونه‌های شاخص از انسان‌‌شناسی عمیق و مسئولانه است، ‌انسان‌شناسی‌ای که فرهنگ را در پیوند زنده‌ انسان با طبیعت و تاریخ فهم می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه توجه به جزئیات زندگی روزمره و بررسی الگوهای به‌ظاهر ساده که حامل دانش تاریخی، سازمان اجتماعی و منطق فرهنگی در جوامع مختلف‌اند می‌تواند کلید فهم یک ملت باشند و این همان روح انسان‌شناسی است که صفی‌نژاد به آن وفادار بود؛ یعنی فهم کل از مسیر جزء. در همین راستا، نگاه او به قنات‌ها و مطالعه این فناوری فرهنگی به مثابه دانشی بومی، نهادی اجتماعی و تجلی همکاری جمعی و تاریخی ایرانیان در مواجهه با طبیعت تبلور نگاه انسان‌شناختی به داشته‌های فرهنگی و تاریخی مان است، داشته‌هایی که در مواجهه غیرانتقادی با منطق جهان مدرن به محاق رفتند و بحران‌های امروزه بیش از هر زمان دیگر، ما را دعوت می‌کنند تا نگاهی موشکافه‌تر و تحلیلی‌تر به این خردهای بوم‌شناختی برای فهم ‌زیست‌جهان‌ ایرانی‌مان داشته باشیم.

▪️انجمن انسان‌‌شناسی ایران با ادای احترام به این پژوهشگر فرهیخته، یاد و نام استاد جواد صفی‌نژاد را گرامی می‌دارد و درگذشت او را ضایعه‌ای بزرگ برای انسان‌شناسی و فرهنگ ایران می‌داند. نام و راه او، به‌عنوان یکی از حاملان حافظه‌ علمی و فرهنگی این سرزمین، به‌ویژه برای نسل‌های جوان انسان‌شناسی، یادآور این حقیقت است که این رشته با میدان، فروتنی، دقت علمی و تعهد به فرهنگ ایران معنا پیدا می‌کند.

یاد و نام این پژوهشگر بزرگ فرهنگ ایران گرامی باد و آثار و اندیشه‌هایش الهام‌بخش نسل‌های آینده بماند.🍁🌿

کتاب با عنوان «راهنمای عملی برای نگارش پایان‌نامه و رساله» (A Practical Guide to Dissertation and Thesis Writing) توسط مارک استفان فلیکس و ایان اسمیت نوشته شده و در سال ۲۰۱۹ توسط انتشارات کمبریج منتشر گردیده است. هدف اصلی این کتاب ارائه راهنمایی عملی و گام به گام برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی در طول فرآیند نوشتن پایان‌نامه یا رساله دکتری (PhD) است. این راهنما به طور خاص بر تدوین یک مسئله تحقیقاتی قابل اجرا در علوم اجتماعی تمرکز دارد و شامل فصولی در مورد انتخاب موضوع، مرور ادبیات، اهمیت پژوهش، روش‌شناسی، و جمع‌آوری داده‌ها می‌شود. نویسندگان بر اهمیت انجام تحقیقات اصیل، استفاده از استدلال منطقی و نه احساسی در توجیه تحقیق، و همچنین ضرورت برقراری ارتباط و حفظ اعتماد با شرکت‌کنندگان در طول کار میدانی تأکید می‌کنند. همچنین، این کتاب شامل تمرین‌ها، نکات و مطالعات موردی است تا به دانشجویان در ساختاربندی پژوهش و اجتناب از خطاهای رایج کمک کند.

فایل صوتی خلاصه‌ی کتاب را که به کمک هوش مصنوعی انجام شده را گوش کنید

@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC

⁨ ‌
داستان عروس قنات | جواد صفی‌نژاد
[ ۱۳۰۸ - ۱۴۰۴ ]

روز سه‌شنبه، دوم دی‌ماه ۱۴۰۴، استاد جواد صفی‌نژاد، انسان‌شناس و جغرافی‌دان برجسته و چهره ماندگار ایران، در سن ۹۶ سالگی درگذشت.
در ادامه، بخشی از مستند «زنده‌ام به جستجو» را مشاهده می‌کنید که به روایت زندگی این استاد فقید، ملقب به «پدر قنات ایران» و مروری بر پژوهش‌های ارزشمند ایشان می‌پردازد.⁩


@irCDS

کانال بایگانی | کانال بایگانی‌پژوه

▪️درباره‌ی جامعه‌شناسی


🔹گفت‌وگوی سروش صحت با عباس کاظمی

https://news.1rj.ru/str/sepantasocialscience

⁨ ⁨ ⁨ ⁨ ⁨ ⁨ 🎥 تصاویر نقد اندیشه از خانه و اتاق کار مرحوم دکتر جواد صفی‌نژاد در آخرین روزهای حیات این جغرافی‌دان و انسان‌شناس ۹۶ ساله و استاد بازنشسته دانشگاه تهران

✍️مریم هوشمند، مجله نقد اندیشه/ خانه‌ استاد، جایی بود که در آن مرزی میان زیست روزمره و اندیشیدن وجود نداشت: تخت‌خواب در میانه‌ پذیرایی، پوشیده از کتاب و دفتر و میز ناهارخوری مملو از کاغذ، دفتر، مداد، گیره، ماژیک و…؛ هر گوشه‌ای از این میز، نشان از جریان دائم نوشتن و اندیشیدن داشت.
اتاق کار او پرتوی از ذهن پرکارش بود؛ دیوارها و کف اتاق از سقف تا کف با کتاب‌های قطور و جلدهای کهنه و نو پوشیده شده بود. در این خانه، هر چیز کوچک و بزرگ شاهدی بود بر پیوند زندگی و اندیشه‌ یک انسان فرهیخته. این است، سبک زندگی مفاخر اصیل ما.

یاد و اندیشه‌ دکتر صفی‌نژاد همیشه گرامی.

▪️اینستا
instagram.com/naghdeandisheh
▪️توییتر
twitter.com/naghdeandisheh
@naghdeandisheh