کاریز؛ حضور انسان ایرانی در تاریخ

مرتضی فرهادی
۶ آبان ۱۴۰۴ - دانشگاه تهران

فیلم کامل در سایت سیمافکر

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

دوست داشتن ایران به معنای عشق ورزیدن به چیست؟ این پرسشی است که همواره در تاریخ معاصر ملت و روشنفکران ما مطرح بوده و هست. گرچه چند صباحی است بار دیگر گفتگوها در این باره بالا گرفته اما همچنان بسیاری از دادن پاسخی واضح و ضروری به آن عاجزند.

مرتضی فرهادی، استاد مردم شناسی که سال هاست عمر و علم‌ خود را در جستجو و مشاهده زیست انسان ایرانی در این جغرافیا و تاریخ صرف نموده است اکنون برای ما از آنچه شگفتی برانگیز است می‌گوید.

فرهادی ایران را نقطه عطفی از تاریخ زیست انسان بر این کره خاکی فهم کرده. نقطه‌ای که انسان با زمین دوستی گزید و راه زیستن در عین احترام به بن‌مایه هستی را آموخت. انسانی که آب را به مثابه موجودی زنده با میل خودش به خدمت گرفت تا بتواند یکجانشین شود و از این یکجانشینی شهر بنا شد.

آنچه به قول فرهادی پدران بی سواد ما آباد کردند و ما فرزندان باسواد آنها از انجامش عاجز هستیم با فرهنگ یاریگری ممکن شد. فرهنگی که تنها یک نشانه باقی‌مانده‌ی آن پدیده اعجاب‌آوری به نام قنات است.

برای درک عظمت کاریز و قنات فرهادی دست به مقایسه های کمی آن با درآمد نفت یا فاصله ماه تا زمین و طول خط استوا می‌زند تا به گفته خود ذهن محاسباتی انسان امروز را به تعظیم و ستایش دستاوردهای پدران گذشته خود دعوت کند.

فرهادی کلید حل معمای کاریز را همان درکی که از انسان ایرانی پیدا نموده می‌داند. انسانی که گندم و جو را «اهلی» و چهارپایان را «رام» کرده و بدون خشونت سلطه‌طلبانه مدرن توانسته با یاریگری جهان را به خدمت گرفته و آباد سازد.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

🔶گفتگوی سیمافکر با محمد مهدی میرزایی‌پور منتشر شد.

🔷تماشای گفتگوی اختصاصی سیمافکر با محمد مهدی میرزایی‌پور

🔹بخشی از یادداشت سیمافکر برای این گفتگو که در سایت منتشر شده است:

نام ایران دوباره بر سر زبان‌ها افتاد و در بلندترین نقاط، «ایران» دوباره برخاست؛ اما پس از جنگ تا امروز، پیوسته نام ایران را از زبان هر دوست و دشمنی شنیده‌ایم و هر گروه و جریان و شخصی به نحوی تلاش می‌کند تا «ایران» را طرح کند و از آن دم بزند و آن را تفسیر کند. امروز ما در میانه‌ی این تلاش‌ها هستیم. امروز که مفهوم «ایران» بسیار دم دست‌تر از گذشته است، باید پرسید که آیا نام ایران در کشاکش این تلاش‌ها، بیش از پیش در خطر تهی شدن از معنا قرار ندارد؟

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

🎧گفتگوی اختصاصی سیمافکر با محمد مهدی میرزایی‌پور

📽 تماشای فیلم گفتگو در سایت سیمافکر

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

ایران؛ تقدیر جهان جدید

گفتگوی اختصاصی سیمافکر با محمدمهدی میرزایی‌پور - آبان ۱۴۰۴

در گفتگویی که با محمدمهدی میرزایی‌پور داشتیم، تلاش کردیم به این بپردازیم که ایران چیست و این ایران در چه بازه‌هایی از تاریخ بر پا شده و ایستاده است. میرزایی‌پور توضیح داد که ایران مثل بسیاری از کشورها نیست که به نحوی تصادفی یا انتخابی با مجموعه‌ی دقیقی از ساکنین و سرزمین و منافع ملی و... مواجه باشد و آن گاه از دست رفتنش هم معنای خاصی نداشته باشد. ایران کشوری است که در جهان امروز، تاریخ را نگه می‌دارد. ایران نامی است که خود در پس و پشت منافع و... قرار دارد و حافظ معنادار ماندن تمام نام‌هاست.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

موبی‌دیک - روح دوران جدید

علیرضا شفاه- یک کتاب یک گفتگو

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

این گفت‌وگو که دومین جلسه متمرکز «یک کتاب، یک گفت‌وگو» بر جهان انسان آمریکایی‌ست، بیش‌تر بر بنیادهای شکل‌گیری آمریکا تمرکز داشته تا مقدمات فهم جهان بزرگ موبی‌دیک، مفصل واکاویده شود. بخش ابتدایی گفت‌وگو بیش‌تر بر شاکله غربی و تبار یونانی آمریکا متمرکز است و نیمه دوم آن، پرتوی بر وضعیت خاص آمریکا به عنوان آخرین صورت انسان غربی می‌اندازد؛ همانی که به نظر می‌رسد برای اکثر مردم زمین، نقطه انتهایی حرکت تاریخ محسوب شود. در ایران نیز دغدغه‌مندان پیشرفت ایران، هیچ تصوری از زندگی با صورتی متفاوت با آن ندارند، اما ظاهراً نمی‌توانند آگاهانه پای در این مسیر بگذارند، چون داستان انسان آمریکایی را نمی‌دانند. گفت‌وگو پیرامون رمان مهم «موبی‌دیک» هرمان ملویل، به ما اجازه می‌دهد آخرین صورت رویایی انسان غربی را در کلیت خویش ببینیم؛ چیزی که پیش‌شرط موافقت یا مخالفت گام زدن در مسیر پیوستن به این کاروان به نظر می‌رسد.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

تسلیم نمی‌شویم

کوچک جنگلی ـ بهروز افخمی ـ ۱۳۶۶

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست
@simafekr_com

تسلیم نمی‌شویم

کوچک جنگلی - بهروز افخمی - ۱۳۶۶

پس از فتح تهران، سقوط جنبش مشروطه آغاز شد. سهم خواهی گروه‌های مختلف، به قدرت رسیدن امثال وثوق‌الدوله و تیمورتاش، خانه نشین شدن مبارزانی چون ستارخان و باقرخان، یکی از تلخ‌ترین دوره‌های تاریخ معاصر ایران را رقم زد. دوره‌ای که نهایتا منجر به سلطنت رضا خان و سرکوب هر گونه قیام آزادی‌خواهانه شد.

دکتر حشمت حق دارد. در این سال‌ها بسیار خیانت دیده و بارها شکست را تجربه کرده است. می‌ترسد، نا امید شده و به تسلیم شدن و زنده ماندن امیدوار است. اما میرزا کوچک، تصویر بزرگ‌تری را می‌بیند.

زنده ماندن همه چیز نیست. چطور زنده ماندن مهم‌تر است. آدم نباید بی‌گدار به آب بزند اما گاهی محاسبه‌گری در لحظه نبرد می‌تواند انسان را به مرداب ترس فرو ببرد. زندگی با مبارزه معنا پیدا می‌کند و تسلیم شدن، هر سرانجامی که داشته باشد، فرقی با مرگ ندارد.

علی رغم هشدارهای میرزا کوچک، دکتر حشمت خود را تسلیم می‌کند به امید این‌که سالهای بیش‌تری زنده بماند اما سرنوشت برای او اعدام را مقرر می‌کند.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

فقه سیاسی در مشروطه به اوج رسید

گفتگوی اختصاصی سیمافکر با سیدعلی متولی - آبان ۱۴۰۴


💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

صورت‌بندی رایج از روحانیت مشروطه ما را به واکاوی دو جریان فرامی‌خواند؛ روحانیت مشروطه‌خواه و روحانیت موافق استبداد. از بررسی این دو جریان به این می‌رسند که در فقه مشروطه‌خواهان عناصری وجود دارد که از آن طریق می‌توان به طرحی از دموکراسی مسلمانان رسید، بدون این که به آسانی به طرح ولایت فقیه تن داد. گویا در نظرورزی طیفی از علما از جمله میرزای نائینی و آخوند خراسانی تفاوتی بنیادین با طرح امثال شیخ فضل‌الله وجود دارد.

سیدعلی متولی توضیح می‌دهد که شکلی از تفاوت و تعارض در میان این دو جریان وجود دارد که گرچه بسیار رادیکال و حساس است اما این تعارض نه در ساحت نظرورزی که در سطح سیاسی ماجراست. برای درک مشروطه و تلاش فقهی فقها در مشروطه باید بیش از دلالت‌های نادقیق مفهومی متون به معنای سیاسی آن‌ها توجه کرد.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

ماجرای جنگ اوکراین

سیدباقر نبوی ثالث - #ماجرا ۲۶

زلنسکی گفته باید بین شریک بزرگ‌مان و عزت ملی‌مان یکی را انتخاب کنیم. این قسمت از ماجرا درباره سرنوشت اوکراین در جنگ‌‌ش با روسیه و ماهیت این کشور گفتیم.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

تخصص‌گرایی همان جادوگری است

آرش حیدری - ۹ اسفند ۱۴۰۳

تخصصی شدن علوم شکلی متأخر از نظام علم در جهان جدید است که ابتدائاً با هدف افزایش کارآمدی علوم متولد شد و پیچیدگی علوم و دشواری «علامه» شدن آن را تسهیل کرد. رفته رفته علم تبدیل به تکنیک شد و آن طور که آرش حیدری می‌گوید ما را از «تأمل» که بنیاد علم است محروم کرد. انزوای «تأمل» در ساخت ذهنی ما امری جدید نیست. این تخصص‌گرایی و تکنیک‌گرایی و فرار از تأمل درباره انسان به مثابه یک کل، ادامه‌ی همان چیزی است که پیش‌تر جادو نام داشت و علم و تأمل و معنویت و پیامبری در مقابل آن قرار داشت.

فیلم بخشی است از نشست «بحران شبه علم در روان‌شناسی» که ۹ اسفند ۱۴۰۳ توسط موسسه حامی علوم انسانی برگزار شده است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

یک کتاب یک گفتگو- رمان بی‌وتن

گفتگوی محمدقائم خانی با سمیه عالمی

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

یک کتاب یک‌گفتگو در ششمین قسمت خود به رمان بی‌وتن از رضا امیرخانی رسیده است. پروندهٔ آمریکا با خداحافظ گاری کوپر، پیرمرد و دریا، موبی‌دیک و حالا بی‌وتن نقطهٔ روشنی در شناخت آمریکا را پدیدار کرده‌است. البته رمان بی‌وتن آمریکایی نیست بلکه تنها رمان ایرانی است که به روح آمریکا، آنچنان که بایسته است پرداخته. این رمان در توضیح مهاجرت، ذات آمریکا و ایران در تاریخ رمان فارسی بی‌رقیب است.
خانم عالمی در این ویدیو از شخصیت اصلی رمان که ارمیا باشد می‌گوید. برای آقای امیرخانی که این روزها در بستر بیماری هستند آرزوی سلامتی داریم.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

«مادر، آرامِ خانه بود؛ همان که با نگاهش غم را از دل‌ها می‌برد...
مادر همیشه ذکر می‌گفت؛ انگار خانه با صدایش می‌ایستاد.»

#از_نوشته‌ها
کتاب «منِ او»
رضا امیرخانی

میلاد حضرت فاطمه زهرا (س) مبارک باد!

💡 سیمافکر؛ ویدئو رسانه فرهنگ و سیاست ایران
@simafekr_com

مادران و طفل‌ها
شیار ۱۴۳


دیدن مادر اولین رابطه انسانی‌ است که هر کودک با جهان بیرون تجربه می‌کند. مادر رابطه‌ای بی‌اندازه عمیق با حیات انسان دارد و دلواپسی و نگرانی‌ای که مادران همیشه برای طفل خود دارند، شمه‌ای از آن رابطه اصیل است.
در نظر مادران، فرزندان همیشه کودکانی هستند که باید مواظب‌شان باشی و وقتی بزرگ شدند و رفتند، فقط دیگر می‌شود، نگران آن‌ها بود. گویا مادران که آدم‌ها را به دنیا می‌آورند، تا همیشه کژی و راستی آن‌ها را حمل می‌کنند.

فیلم بخش‌هایی است از فیلم سینمایی شیار ۱۴۳ که داستان‌ش درباره رابطه مادر و پسر است. پسر پس از آخرین دیدار، هرگز بر نمی‌گردد و برای مادر، دل‌نگرانی بدل به دلتنگی‌ای عمیق و پرناشدنی می‌شود که تمام وجود او را طی سالیان در بر می‌گیرد.

💡 سیمافکر؛ ویدئو رسانه فرهنگ و سیاست ایران
@simafekr_com

با نهایت تاثر و تألم درگذشت مادر گرامی همکارمان آقای محمد حسین نجابت را به ایشان تسلیت گفته و از خداوند متعال برای آن مرحومه مغفرت و رحمت طلب می‌نماییم.


💡تحریریه سیمافکر
@simafekr_com

انقلاب معمولی

ابومحمد الجولانی - ۲۰۲۵

💡 سیمافکر؛ ویدئو رسانه فرهنگ و سیاست ایران
@simafekr_com

از دست رفتن سوریه فقط به معنای از دست رفتن پل ارتباطی زمینی ما با لبنان یا سقوط یکی از رؤوس محور نیست. سوریه که از دست رفت، رؤیای «آزادی» و «آزادسازی» هم مخدوش شد. اگر با کشورهای حاشیه خلیج فارس، توسعه‌ی بی‌دردسر را در چشم مردم منطقه می‌کنند و ما را دعوت به مسیر تقلبی و آسان رفاه و توسعه و زیبایی می‌کنند، با برآمدن مترسکی چون «احمد الشرع» الگوی جدیدی از «آزادی» و «آزادسازی» ملت‌ها را به رخ‌مان می‌کشند و به تنها دارایی‌مان که همان ایستادگی و استقلال و آزادی‌خواهی باشد، حمله می‌کنند.

ابومحمد الجولانی تنها یک بازیگر دست‌نشانده‌ی نظم غربی نیست. جولانی نماد یک انقلاب معمولی بی‌خطر در منطقه است. چرا در اظهارات ریز و درشت جهان عرب و حتی فلسطین این همه از جولانی استقبال می‌شود و «آزادسازی» سوریه را مقدمه‌ی آزادسازی فلسطین می‌بینند؟ آیا صرف وجود یک عقبه‌ی مشترک اخوانی برای توضیح چنین استقبال‌هایی کافی است؟

جولانی پا بر شانه‌های خشم چندین ساله‌ی جهان عرب از بشار اسد گذاشت و طرحی بی‌خطر و سازمان‌‌ملل‌پسند و تقلبی از انقلاب و آزادی‌خواهی و استقلال درانداخت. آقای رئیس جمهور، احمد الشرع حتی عرضه ندارد تمامیت سرزمینی کشورش را حفظ کند، آن وقت از عملیات ردع العدوان می‌گوید و اراده‌ی انقلابی ملت سوریه در سقوط اسد. غلبه‌ی مضحک ۱۱ روزه‌‌ی جولانی بر اسد همان‌قدر خنده‌آور است که ادعای بازپس‌گیری سرزمین‌های اشغالی سوریه از اسرائیل به وسیله‌ی مذاکرات صلح! جولانی که از استقلال سوریه دم می‌زند، وقتی از جنایات نظام سابق (اسد) یاد می‌‌کند نه تنها به راحتی پذیرای دخالت خارجی است، بلکه مشروعیت تمام فعالیت‌های امروز خودش را هم بر استانداردهای خارجی استوار می‌کند.

خطر جولانی بیش از آن که در قطع ارتباط زمینی ایران با لبنان باشد، در این طرحی است که از مبارزه و سیاست به ملت‌های منطقه ارائه می‌دهد. عدم حاکمیت مطلق جولانی بر سرزمین سوریه به هر حال امکان حداقلی ارتباط مخفیانه با لبنان را فراهم می‌کند اما چیزی که قابل جبران نیست، هرز رفتن تمام نیرویی است که طی سالیان در جان و دل ملت‌های مقاوم منطقه در مبارزه با اسرائیل انباشت شده است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

مجالِ حیرت

سید محمدرضا بهشتی- شهریور ۱۴۰۴


💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com