NEW BOT Телеграм, страница

18 views15:20

📌بخش سوم از (۳):

🔹 آری آنچه جایش خالیست حقیقت است و باید دقت کرد که در شرایطی مشابه بود که علی به عنوان الگوی حقیقت‌گرایی توسط اسلامیسم به جامعه معرفی شد. در شرایطی که روحانیت، طبقه متوسط و دربار، همه مصلحت‌گرا شده بودند، در شرایطی که حفظ وضع موجود و الیگارشی و حکومت منافع و غرایز به نُرم تبدیل گشته بود، این زیست امامان شیعه بود که به عنوان حقیقت‌گرایان تاریخ در جایگاه الگو توسط امثال شریعتی و خمینی به جامعه معرفی شد و این یک غلو تاریخی نبود. سیره اهل بیت از منظر اسلامیسم، هیچ‌گاه ضد مصلحت نبود، بلکه از منظر اسلامیسم، سیره اهل بیت عدم اکتفا به مصلحت بود‌. اساساً سیره اهل بیت نوعی از مصلحت‌گرایی است که ذیل نوعی از حقیقت‌گرایی قابل فهم و توضیح است، آن هم اهل بیتی که از علی (ع) گرفته تا رضا (ع) به طرق مختلف آنتی‌تز الیگارشی‌های مسلط، از معاویه تا مأمون بودند. لذا این اسلامیسم نبود که فانتزی‌ای به اسم «علی ضد مصلحت» را به جامعه حقنه کرد، بلکه اسلامیسم فقدان حقیقت در جامعه منفعت‌گرا و مصلحت‌زده را به او یادآور شد و ائمه را به عنوان الگوی توازن بین مصلحت و حقیقت معرفی کرد. طبیعی بود در جامعه مصلحت‌زده آن روز (و البته امروز)، جامعه‌ای که از فقدان حقیقت رنج می‌برد، سیره امثال علی به‌عنوان یک بمب محرک برای حقیقت‌یابی عمل کند، حقیقت‌یابی که البته به سرعت با فانتزی برساخت شده توسط روحانیتِ بعد از انقلاب خلط شد و علی از نماد حقیقت به نماد مصلحت تبدیل شد و امروز تنها الهیات آن در حال ساخته‌شدن است و این مسئولیت بر عهده امثال قاسمیان و کاشانی است.

🔹 بنابراین نه‌تنها «علی ضد مصلحت» برساخت اسلامیسم نبود، بلکه همچنان علی (ع) به مثابه برقرارکننده توازن بین مصلحت و حقیقت برای عدالت‌خواهان (پسااسلام‌گرایان) یک الگو است. نکته اینجاست که جامعه نیاز چندانی به یادآوری مصلحت‌گرایی علی ندارد چرا که جامعه و عدالت‌خواهان هر روز در مبارزه با الیگارشی‌های داخلی در حال الگو‌گیری از مصلحت علی هستند که اگر نبودند الان اثری از آنها نبود. این یعنی علی (ع) به مثابه نماد مصلحت قبلاً الگوی عدالت‌خواهان بوده و هست، آنچه عدالت‌خواهان بر آن تأکید می‌ورزند عدم فراموشی وجه حقیقت‌گرای ائمه شیعه است. در چنین شرایطی است که روایت تاریخی! امثال کاشانی نه‌تنها ارتجاعی می‌نمایاند بلکه عدالت‌خواهان خود را در مقام نفی چنین الهیاتی می‌یابند، مخصوصاً عدالت‌خواهانی که برایشان مذهب همچنان مسأله است. دعوت به همذات‌پنداری با علی که در محاصره ظلم، مصلحت‌اندیشی می‌کند، در شرایطی که بی‌عدالتی همه‌جا را فراگرفته و الیگارشی‌های اقتصادی بر ما حکومت می‌کنند، نه‌تنها ظلم را نرمالیزه می‌کند بلکه در عمل هرگونه ارجاع به سیره ائمه را برای حقیقت‌گرایی بی‌اثر می‌کند. جامعه خاصه نسل جدید از خود می‌پرسد اگر غایت حقیقت‌گرایی علی (ع) و اسلامیسم مبتنی بر او، قرار است به مصلحت‌گرایی کنونی بینجامد، پس یا حقیقت‌گرایی مذموم است یا حقیقت‌گرایی مذهبی! اینجاست که نه‌تنها جامعه نسبت به کارکرد مذهب بی‌تفاوت می‌شود بلکه فانتزی‌های ناسیونال را جانشین حقیقت‌گرایی شیعی می‌کند. این‌گونه است که پیامد کنش معرفتی راست مدرن، نوعی ناسیونالیسم سکولار است.

🔹 بنابراین آنچه تحت عنوان دعوت به شناخت وجوه مصلحت‌گرای علی به ما معرفی می‌شود، نه‌تنها «تاریخ» نیست، بلکه تکمیل الهیاتی است که برای الیگارشی مذهبی خود احتیاج به تاریخ مذهبی دارد. این الهیات توجیهی، بر‌آمده از یک فانتزی قدیمی شیعی است که در آن ارجاع به نیمه‌خدایان، کارکرد عدم مواجهه با وضع موجود و نرمالیزه کردن فقر و بی‌عدالتی داشته است. در شرایط کنونی با اندکی دست‌کاری، این فانتزی کلاسیک حفظ شده، با این تفاوت که این بار فانتزی کارکرد توجیه ناکامی‌های نمایندگان نیمه‌خدایان را ایفا می‌کند. این الهیاتی است که در دعوت به مصلحت، در واقع بهترین همدست کارتل‌های اقتصادی است که با چپاول خود، حکومت منافع را در جامعه ایران کنونی رقم زده‌اند و امروز در حال ایجاد یک بستر برای شکل‌گیری ناسیونالیسم سکولارند. آیا نفوذ چیزی جز این است؟ طبیعی است که در چنین وضعیتی پسااسلام‌گرایان، در ضدیت با چنین الهیاتی قیام کنند و در عین رد فانتزی‌گرایی الیت شیعی، وجوه حقیقت‌گرای ائمه شیعه را به جامعه یادآوری کنند.‌ آری جامعه چه بخواهد و چه نخواهد به خاطر وجوه غریزی خود با چیزی به اسم مصلحت آشناست و برای مصلحت‌گرایی خود احتیاج به الگو و پارادایم و یادآوری ندارد. جامعه در عین تنازع برای بقا، به حقیقت و آرمان‌های انسانی نیز نیازمند است، به چیزی «فراسوی اصل لذت». اینجاست که علی (ع) همچنان الگوی مردمانی است که در عین حفظ مصلحت‌ها برای حقیقت مبارزه می‌کنند، مانند سیره حسن و حسین که اگر مصلحت‌گرایی حسن (ع) جواب ندهد، راهی جز حقیقت‌گرایی حسین (ع) باقی نمی‌ماند.

پایان، م.د.

@miladdokhanchi

13 views15:23