Даследванне: многія беларусы жылі ў Латвіі ў ілюзіі прыналежнасці да мясцовага грамадства

У англамоўным часопісе Інстытута гісторыі Літвы Lithuanian Historical Studies выйшаў артыкул супрацоўніц Цэнтра вуснай гісторыі Даўгаўпілскага ўніверсітэта, які грунтуецца на жыццёвых гісторыях, сабраных імі на латвійска-беларускім памежжы з 2003 па 2020 год.

У даследванні адзначаецца: беларусы, якія нарадзіліся ў 1920-1930-я гады на тэрыторыі Латвіі, паспяхова інтэграваліся ў латышскае грамадства, у пэўнай ступені захаваўшы сваю этнічную самасвядомасць. Беларусы ж, якія перасяліліся ў Латвію пасля Другой сусветнай вайны, моцна ад іх адрозніваліся.

Яны сталі інструментамі саветызацыі і русіфікацыі, у большасці выпадкаў страцілі сувязь з цяперашняй Беларуссю і пачуццё прыналежнасці да беларускай культуры. У савецкі час яны жылі ў ілюзіі прыналежнасці да мясцовага грамадства, таму пасля аднаўлення незалежнасці Латвіі адчулі сябе несправядліва выключанымі з грамадскага жыцця і нават маргіналізаванымі.

Матэматык Аляксандр Скіба – у топ-2% самых цытуемых навукоўцаў свету

Працягваем вывучаць імёны беларускіх навукоўцаў у абноўленым у 2024-м рэйтынгу топ-2% самых цытуемых навукоўцаў свету (яго складаюць даследчыкі з Стэнфардскага ўніверсітэта, сыходзячы з базы Scopus). Сярод іх – доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар кафедры алгебры і геаметрыі Гомельскага дзяржуніверсітэта імя Ф. Скарыны Аляксандр Скіба. Яго імя і ў рэйтынгу за мінулы год, і ў рэйтынгу цытуемасці навукоўца за ўвесь час.

Аляксандр Скіба з'яўляецца заснавальнікам навуковай школы «Алгебра класаў», шырока вядомай па-за межамі Беларусі. Навуковец уваходзіць у рэдкалегію шэрагу міжнародных навуковых часопісаў (Advances of Group Theory and its Applications (Італія), Southeast Asian Bulletin of Mathematics (Кітай), Mathematics and Mathematical Sciences (Індыя) і інш.).

Хто яшчэ з беларусаў трапіў топ-2% самых цытуемых навукоўцаў свету, чытайце пазней – падпісвайцеся на наш канал.

📢 CALL FOR ABSTRACTS!
2025 RSA Annual Conference - Navigating Regional Transformation
Dates: 6-9 May 2025
Location: University of Porto (Portugal)

🌍 Далучайцеся да спецыяльнай сесіі SS41: Эфектыўнасць мясцовых стратэгій устойлівага развіцця
🎯Тэматыка спецыяльнай сесіі (невычарпальная):
✔️Уплыў мясцовых стратэгій на рэгіянальную ўстойлівасць і ўстойлівае развіццё
✔️Інструменты і метады павышэння эфектыўнасці стратэгій устойлівага развіцця тэрыторый (гарадскіх і вясковых)
✔️Інтэграцыя экалагічных, сацыяльных і эканамічных аспектаў у мясцовым стратэгаванні
💡Навошта прыняць ўдзельнічаць?
Магчымасць далучыцца да вырашэння важнай тэарэтычнай і практычнай праблемы, прэзентаваць свае даследаванні, падзяліцца ведамі і наладзіць кантакты з экспертамі з усяго свету
📌Дэдлайн падачы тэзісаў: 19 снежня 2024 г
👉Спасылка для заяўкі на ўдзел:
https://lounge.regionalstudies.org/Meetings/Meeting?ID=529


🌍 Join us for the special session SS41: Effectiveness of Local Sustainable Development Strategies
🎯Special session topics (non-exhaustive):
✔️Impact of tailored local strategies on regional resilience and sustainability
✔️Tools and methods to improve the effectiveness of sustainable development strategies of territories (rural and urban)
✔️Integration of environmental, social and economic aspects in local strategizing
💡Why attend?
The opportunity to join in solving an important theoretical and practical problem, present research, and share knowledge and network with experts around the world
📌Abstract submission deadline: 19th December 2024
👉Link for submissions:

У выдавецтве фонду «Камунікат» у Беластоку пабачыла свет кніга «Янка Запруднік» з серыі «Людзі эміграцыі», запачаткаванай Беларускім Інстытутам Навукі і Мастацтва (БІНіМ) і Згуртаваннем беларусаў свету «Бацькаўшчына» яшчэ ў Беларусі ў 2018 годзе. Укладальнікі кнігі Наталля Гардзіенка, Надзея Запруднік, Валянціна Трыгубовіч і Лявон Юрэвіч.
У кнізе чытач знойдзе як матэрыялы пра Янку Запрудніка: біяграфічны нарыс, успаміны дачкі Веры, сяброў і знаёмых, гэтак і ягоныя ўласныя тэксты. У раздзеле «Даследаванні» прадстаўленыя некаторыя часткі з дысертацыі Янкі Запрудніка і ягоныя даследчыя артыкулы. Частка «Скрыпты» рэпрэзентуе паасобныя прыклады ягонай журналісцкай дзейнасці на радыё «Вызваленне / Свабода», раздзел «Эсэ» — найбольш важныя эсэістычныя тэксты гісторыка.

50 год першаму беларускаму тапанімічнаму слоўніку: выданне застаецца ўнікальным і дагэтуль

У Bulletin of the Serbian geographical society выйшаў артыкул пра «Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі», які ў 1974 годзе выдаў Вадзім Жучкевіч (ураджэнец Лоева, доктар геаграфічных навук).

Нягледзячы на сціплую назву, у слоўніку – звесткі пра каля 6000 тапонімаў, у тым ліку назвы ўсіх гарадоў, пасёлкаў гарадскога тыпу, амаль усіх вёсак, якія з’яўляліся цэнтрамі сельсаветаў ці калгасаў, і іншых населеных пунктаў. У выданні прыводзіцца беларускае і рускае напісанне, месцазнаходжанне аб’екта, этымалогія і яе разнавіднасці.

Аўтары артыкула, член Канадскай асацыяцыі географаў Сяргей Басік і старшыня Беларускага геаграфічнага таварыства Аляксей Яротаў, адзначаюць: гэтае выданне дагэтуль застаецца адзіным комплексным тапанімічным слоўнікам этымалогіі тапонімаў, які ахоплівае ўсю Беларусь. Слоўнік Жучкевіча аказаў вялікі ўплыў на сотні тапанімічных прац у СССР і на постсавецкай прасторы.

Доктар гістарычных навук Алесь Груша выклаў на сваёй старонцы электронную версію манаграфіі "Традиция и её преодоление: Русь и Великое Княжество Литовское в XII — первой трети XVI в.", што нядаўна была выдадзена Еўрапейскім гуманітарным універсітэтам.

Апублікавана даследванне беларускага навукоўца Сяргея Какарэкі пра забруджванне Антарктыды

У Antarctic Science выйшаў матэрыял, у якім Сяргей Какарэка ўпершыню правёў ацэнку трэндаў выкідаў дыяксіду серы (SO2) ў Антарктыдзе за 60 гадоў. Да гэтых выкідаў найбольш адчувальныя імхі і лішайнікі. Выснова: у апошнія дзесяцігоддзі на самым чыстым кантыненце адбылося хуткае зніжэнне выкідаў, у першую чаргу з-за паніжэння ўтрымання серы ў паліве (у Антарктыдзе дзейнічае каля 70 станцый).

Сяргей Какарэка (на фота – у Антарктыдзе) – доктар тэхнічных навук, прафесар, загадчык лабараторыі трансгранічнага забруджвання Інстытута прыродакарыстання НАН. Прафесійны вандроўнік, неаднойчы працаваў на Беларускай палярнай станцыі, стажыраваўся ў шэрагу замежных навуковых цэнтраў і ўніверсітэтаў, аўтар дзесяткаў навуковых публікацый. Сяргей Какарэка прадстаўляе Беларусь у Міжнародным камітэце антарктычных даследаванняў.

Якім быў досвед яўрэйскіх жанчын у партызанскіх атрадах Беларусі і Літвы

У Лондане выйшла кніга «Гераіні Халакосту», адзін з яе артыкулаў прысвечаны ўдзелу яўрэек у партызанскіх атрадах Беларусі і Літвы. Якім быў гэты досвед? Частка жанчын навучылася карыстацца зброяй і стала ўмелымі байцамі. Частка працавала на партызанскай кухні, рамантавала адзенне, прала бялізну.

Жанчыны сутыкаліся з дадатковымі перашкодамі, такімі як захаванне гігіены, цяжарнасць, роды, адсутнасць прыватнасці і многім іншым. Каб пазбегнуць дамаганняў, некаторыя жанчыны шукалі абароны ў партнёраў-мужчын. Многія з тых пар засталіся разам і пасля вызвалення.
На фотаздымку – падпольшчыкі Вільнюскага гета.

У міжнародным часопісе выйшла даследванне пра нетыповую фінансавую рэакцыю жыхароў Беларусі на пачатак вайны ва Украіне

У аўтарытэтным часопісе International Journal of Economics and Finance, які выдаецца ў Канадзе, выйшаў артыкул супрацоўнікаў БДЭУ Кірыла Рудага (былы памочнік кіраўніка дзяржавы па эканамічных пытаннях і амбасадар у Кітаі) і Яўгеніі Шарылавай.

У артыкуле даследуецца, чаму пасля нападзення Расіі на Украіну ў 2022 годзе беларускія грамадзяне не здымалі ўклады, а павялічвалі іх. Асноўная прычына была ў росце працэнтнай стаўкі па рублёвых укладах. Грамадзяне здымалі ўклады ў замежнай валюце, канвертавалі іх у беларускія рублі і размяшчалі на дэпазітах у нацыянальнай валюце па высокіх стаўках.

Дэвальвацыйныя чаканні не былі высокімі. Рост спажывання ваенна-палітычных тэленавін таксама не паўплываў на фінансавыя паводзіны жыхароў Беларусі.

Якія рэчы бралі з сабою людзі, якіх нацысты дэпартавалі з Вены ў Малы Трасцянец?

У артыкуле прафесаркі гістарычнай археалогіі Венскага ўніверсітэта Claudia Theune нагадваецца, што з мая па кастрычнік 1942 года каля 10 тысяч чалавек былі дэпартаваныя з Вены цягнікамі ў Малы Трасцянец і забітыя там пры масавых расстрэлах.

Пры будаўніцтве мемарыяла ў 2017-2018 гадах супрацоўнікамі Інстытута гісторыі НАН Беларусі былі знойдзеныя рэчы, якія належалі ахвярам і маюць выразную сувязь з Венай ці Аўстрыяй (пра гэта сведчаць надпісы).

Частка рэчаў адпавядала тым інструкцыям, якія даваліся пры дэпартацыі (посуд), а частка была індывідуальным выбарам людзей. Гэта такія прадметы як расчоскі, акуляры, флаконы для духаў, скрыначкі з крэмам, кішэнныя нажы, грошы і ключы ад маёмасці, якая засталася на радзіме. Знойдзеныя ў Малым Трасцянцы рэчы былі перададзеныя ў Дом гісторыі Аўстрыі. На фотаздымку – скрыначка для крэму для скуры Nivea, вырабленая на прадпрыемстве ў Вене.

Даследванне: давер і залежнасць ад тэхналогій зрабілі многіх беларускіх грамадзян ахвярамі рэпрэсій

У часопісе Internet Policy Review Алеся Руднік з Карлстадскага ўніверсітэта (Швецыя) апісала практыкі і распарадак працы рэдактараў і мадэратараў тэлеграм-каналаў, актывістаў і палітыкаў падчас падзей 2020 года. Артыкул заснаваны на інтэрв'ю з 18 рэспандэнтамі.

У даследванні адзначаецца: разам з дэлегаваннем задач тэхналогіям рух пратэсту рассейваўся і дэцэнтралізаваўся, роля лідараў часта прымяншалася. А давер і залежнасць ад тэхналогій зрабілі многіх беларускіх грамадзян ахвярамі рэпрэсій рэжыму, паколькі ўлады ўключылі лічбавыя тэхналогіі ў свой набор інструментаў рэпрэсій.

Еўрапейскі саюз у межах праграмы EU4Belarus – SALT III (Support for Advanced Learning and Training) абвяшчае конкурс грантаў на акадэмічныя даследчыя праекты з удзелам беларускіх даследчы(-ц), аспірант(-ак) і выкладчы(-ц), якія пацярпелі праз сваю актыўную грамадзянскую пазіцыю.
Мэта конкурсу – кансалідацыя і захаванне беларускага акадэмічнага супольнасці, а таксама яго інтэграцыя ў агульнае еўрапейскае адукацыйнае прастору праз міжнароднае акадэмічнае супрацоўніцтва.
Працягласць даследавання: ад 6 да 18 месяцаў.
Для чаго: Калектыўныя акадэмічныя даследчыя праекты ў розных галін гуманітарных, навуковай дзейнасцi.
Памер гранта: ад 50 000 да 80 000 еўра для гуманітарных і сацыяльных навук і да 121 250 еўра для іншых навуковых сфер.
Хто можа падаць заяўку ад імя даследчай групы?
Заяўнікам можа быць акадэмічная ўстанова, універсітэт і (або) навукова-даследчая арганізацыя, зарэгістраваная ў адной з краін ЕС.
Дэдлайн падачы заявак: 17 сакавіка 2025 года.
Больш падрабязна пра магчымасці і ўмовы па спасылцы: CPVA.LT.

Як БАПЦ спрабавала атрымаць аўтакефалію ад Канстанцінопаля і чаму гэта не атрымалася

Юрый Гарбінскі ў выданні Універсітэта Марыі Куры-Складоўскай апублікаваў артыкул пра палітыку Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы ў выгнанні ў дачыненні да Канстанцінопальскага патрыярхата пасля 1948 года.

Праз прызнанне кананічнага статусу БАПЦ жадала аб'яднаць усе беларускія праваслаўныя парафіі на Захадзе і пазбавіцца ад уплыву Рускай праваслаўнай царквы за мяжой. БАПЦ выводзіць сваё паходжанне ад Наваградскай мітраполіі, створанай Канстанцінопальскім патрыярхатам у часы ВКЛ, і хацела згуляць на яго супярэчнасцях з Маскоўскім патрыярхатам.

Аднак гэта не ўдалося: у тым ліку з-за невялікага ўдзелу ў справе палітыкаў і дзеячаў на эміграцыі. Прызнанне аўтакефаліі Праваслаўнай царквы Украіны ў 2019-м дае некаторую надзею БАПЦ, піша Юрый Гарбінскі. Важным патрабаваннем застаецца прызнанне БАПЦ з боку беларускай дзяржавы. На фотаздымку – Кафедральны сабор святога Кірылы Тураўскага ў Нью-Йорку.

Беларускія даследчыкі посткамуністычнай прасторы дыскрымінуюцца пры працаўладкаванні ў заходніх універсітэтах

Гэта сцвярджае ў сваім даследванні Іван Качаноўскі, прафесар Школы палітычных даследванняў Універсітэта Атавы. Пасля статыстычнага аналізу ён прыйшоў да высновы, што ўкраінскія, беларускія і расійскія выпускнікі PhD-праграм універсітэтаў ЗША, Вялікабрытаніі і Канады мужчынскага полу маюць значна менш шанцаў атрымаць пастаянныя пасады выкладчыкаў у заходніх універсітэтах, чым выпускнікі з іншых краін.
(У табліцы пра прадстаўніцтва беларусы аб’яднаныя з грамадзянамі некаторых іншых постсавецкіх краін.)

Качаноўскі лічыць гэта следствам наўмыснага выключэння і дыскрымінацыі, і піша пра патэнцыйныя прадузятасці і адсутнасць разнастайнасці ў посткамуністычных даследаваннях. Перад вайной ва Украіне цяжка было атрымаць пастаянныя пасады выкладчыкаў у заходніх універсітэтах у тым ліку і ўкраінскім выпускнікам PhD-праграм.

Беларуская выцінанка – у спісе нематэрыяльнай культурнай спадчыны чалавецтва. Хто быў ініцыятарам рашэння?

Камітэт па ахове нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА 4 снежня ўключыў беларускую выцінанку ў Рэпрэзентатыўны спіс. Рамяство зарадзілася ў XVI стагоддзі і сёння набывае другое дыханне, яго хупавыя арнаменты пераносяцца на тканіну і выкарыстоўваюцца як элемент адзення.

Ініцыятарам рашэння стаў доктар мастацтвазнаўства, вядучы навуковы супрацоўнік Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Яўген Сахута. Пра гэта піша газета «Навука». Ён распрацаваў абгрунтаванне для ўключэння выцінанкі ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей і кансультаваў працэс падрыхтоўкі дакументаў для ЮНЕСКА.

У спісе нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА цяпер 6 беларускіх элементаў. Акрамя выцінанкі – абрад «Калядныя цары» ў Семежава Капыльскага раёна, Будслаўскі фэст, «Юр’еўскі карагод» у Пагосце Жыткавіцкага раёна, культура бортніцтва, саломапляценне Беларусі.

Рэдакцыя “Беларускага Гістарычнага Агляду” абвяшчае збор матэрыялаў у 31 том часопіса.

“Беларускі Гістарычны Агляд” заснаваны ў 1994 годзе як незалежнае навуковае перыядычнае выданне, прысвечанае даследаванням гісторыі Беларусі і актуальнаму стану беларускай гістарыяграфіі. Часопіс змяшчае артыкулы, агляды, рэцэнзіі і публікацыі крыніц па беларускай і ўсходнееўрапейскай гісторыі без храналагічных абмежаванняў.

Часопіс выдаецца на беларускай мове, але па папярэднім узгадненні з рэдакцыяй прымаюцца артыкулы на іншых мовах для далейшага перакладу на беларускую.

БГА індэксуецца ў базах ERIH PLUS i EBSCO.

У сувязі са зменай складу рэдакцыі збор матэрыялаў у бліжэйшы нумар (т. 31, сш. 1-2) працягнуты да 28 лютага 2025 года.

Просім дасылаць свае тэксты ў электроннай форме на адрас: bhr@belhistory.eu

Аб’ём артыкула не павінен перавышаць 60 тыс. знакаў, аб’ём рэцэнзіі – 12 тыс. знакаў. Матэрыялы большага аб’ёму прымаюцца па ўзгадненні з рэдакцыяй. Навуковыя артыкулы праходзяць папярэдняе рэцэнзаванне. Рэдакцыя пакідае за сабой права адбору і рэдагавання тэкстаў.

Правілы афармлення матэрыялаў прадстаўлены на сайце:
https://www.belhistory.eu/pravily-publikacyi-artykulau

Навукоўцы аднавілі карціну разні, якая адбылася ў Брытаніі 4 тысячы гадоў таму

Тады на тэрыторыі графства Сомерсэт 37 чалавек былі жорстка забітыя, а затым, верагодна, з'едзеныя, піша BBC (на фота – раскопкі ў 1970-х). Хоць ранні бронзавы век лічыцца дастаткова мірным часам.
Як адзначае адзін з аўтараў навуковай працы, прафесар Рык Шултынг з Оксфардскага ўніверсітэта, прычынай разні, хутчэй за ўсё, была апантаная «смага помсты» і пра падзею, верагодна, «памяталі яшчэ многія пакаленні» Забойцы выразалі ўсё насельніцтва аднаго паселішча.

У той час канфлікты паміж людзьмі вельмі рэдка адбываліся на глебе барацьбы за прыродныя рэсурсы. Навуковец лічыць, што прычына была ў культуры «забойстваў гонару»: «Калі вас нехта пакрыўдзіў… нельга ж было звярнуцца з гэтай нагоды ў суд».

Нагадаем, што нядаўна беларускі навуковец Максім Чарняўскі апублікаваў даследванне, згодна якому ў сярэдзіне 3 тысячагоддзя да н.э. людзі на тэрыторыі Беларусі ўжо апрацоўвалі поўсць хатніх жывёл.

Названыя жывёлы-агрэсары, якія шкодзяць беларускай прыродзе

Навукова-практычны цэнтр НАН па біярэсурсах склаў спіс інвазіўных відаў жывёл, якія пагражаюць біяразнастайнасці Беларусі, паведамляе сайт Мінгаркампрыроды. У спісе некаторыя «прыезджыя» рыбы: ратан-галавешка (на фотаздымку), бычок-пясочнік, амерыканскі сомік. Сярод іншага яны вылучаюцца драпежніцтвам, хуткім размнажэннем, стварэннем высокай канкурэнцыі за ежу.

Таксама шкодным прызнаны амерыканскі паласаты рак, які пераносіць узбуджальнікаў рыбінай чумы, з-за чаго гінуць абарыгенныя ракі. У спісе аказаліся некалькі відаў малюскаў: дрэйсена, літагліф, хелікафарыум.

Пры выяўленні жывёл-агрэсараў навукоўцы рэкамендуюць адбіраць іх з беларускай прыроды і перадаваць інфармацыю ў Навукова-практычны цэнтр НАН па біярэсурсах.

Рост захворвання на рак прамой кішкі больш не абмяжоўваецца краінамі з высокім узроўнем даходу – ён назіраецца і ў Беларусі

Папярэднія даследаванні паказвалі, што захворванне на рак прамой кішкі расце сярод дарослых да 50 гадоў у многіх заходніх краінах з высокім узроўнем даходу. Але аналіз амерыканскіх даследчыкаў, апублікаваны ў часопісе The Lancet Oncology, паказвае, што рост захворвання ў гэтай узроставай катэгорыі распаўсюдзіўся таксама на краіны Лацінскай Амерыкі і Карыбскага басейна (Аргенціна, Чылі, Коста-Рыка, Эквадор, Марцініка, Пуэрта-Рыка), Азіі (Ізраіль, Японія, Тайланд, Турцыя) і Усходняй Еўропы (Беларусь).

На графіку – тэндэнцыі захворвання на рак прамой кішкі з раннім пачаткам з 1980-х па 2017 год.

Павялічыць рызыку рака прамой кішкі можа частае ўжыванне чырвонага мяса і апрацаваных мясных прадуктаў. Атрыманыя дадзеныя кажуць пра неабходнасць актывізацыі намаганняў па выяўленні фактараў, якія абумоўліваюць новыя тэндэнцыі, і павышэння дасведчанасці, каб спрыяць ранняму выяўленню.

Чаму не атрымалася беларусізацыя на ўскраінах РСФСР у 1920-х?

Пра гэта ў расійскім часопісе «Журнал Фронтирных Исследований» піша доктар гістарычных навук Яўген Кодзін. У 1920-х правядзенне беларусізацыі меркавалася не толькі ў межах БССР, але і ў рэгіёнах РСФСР з кампактным пражываннем беларусаў. Гэта значыць ў Пскоўскай, Смаленскай і Бранскіх губерніях – з вывучэннем у школах першай ступені беларускай мовы, а ў школах другой ступені курса беларусазнаўства.

Са Смаленшчыны паведамлялася: калі ў 1926/27 годзе ў 18 школах першай ступені на беларускую мову былі пераведзеныя першыя групы навучэнцаў, то на 1927/28 год ужо 36 школ першай ступені «пачалі беларусізавацца».

Аднак у рэальнасці беларусізацыя адбывалася фармальна. Яна не атрымала належнай падтрымкі мясцовых уладаў, якія не ўспрымалі задачу як прыярытэтную і не адчувалі запыту з боку жыхароў. У самым пачатку 1930-х гадоў у Пскоўскай, Смаленскай і Бранскіх губерніях ад правядзення беларусізацыі адмовіліся.

90 гадоў таму была выяўлена першабытная стаянка на Крывінскім тарфяніку

У 1925 г. было вырашана асушыць велізарнае балота (тарфянік), якое знаходзілася за 2,5 км на поўдзень ад в. Асавец (Бешанковіцкі раён) у левабярэжжы р. Крывінка. Калі капалі глыбокія канавы, рабочыя трапілі на косці і чарапкі посуду. Тэхнік перадаў адзін з прадметаў батаніку Дактураўскаму, а той – Канстанціну Палікарповічу, выбітнаму беларускаму археолагу (на фота).

Першыя раскопкі стаянкі прайшлі пад кіраўніцтвам Палікарповіча ў жніўні-верасні 1934 г. На працу ён наняў да 6 мясцовых сялян (уключаючы падлеткаў). Культурны пласт быў перакрыты слоем торфу ў 1,5 м. Пазней на гэтай стаянцы позняга неаліту і ранняга бронзавага веку былі знойдзены прылады працы і кераміка паўночнабеларускай культуры.

Стаянка Асавец-1 стала першым з дзесятка археалагічных помнікаў вядомага ў свеце Крывінскага тарфяніку, месца старажытных паселішчаў узростам да 6 тысяч гадоў. З другой паловы 1960-х тарфянік даследваў Міхась Чарняўскі, затым яго сын Максім.