De facto. Беларуская навука – Telegram
De facto. Беларуская навука
1.39K subscribers
1.14K photos
1 video
3 files
718 links
Інфармацыя пра ўсе значныя падзеі ў беларускім даследчым жыцці ў краіне і за мяжой з фокусам на сацыяльныя і гуманітарныя дысцыпліны.

Перадрукі і цытаванні дапускаюцца – з абавязковай гіперспасылкай на канал.
Download Telegram
Цэнтр Беларускіх і Рэгіянальных даследаванняў Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта выдаў кнігу Аляксандра Грушы.
👍10😱21🔥1🤡1
Амерыканскія даследчыкі: Беларусь пачатку 1990-х – адзіны гістарычны прыклад, які не адпавядае гіпотэзе Фрыдрыха Хаека

Знакаміты эканаміст і філосаф Фрыдрых Хаек сцвярджаў, што палітычная свабода не можа існаваць без прыватнай уласнасці і кантролю над сродкамі вытворчасці. Даследчыкі з некалькіх універсітэтаў ЗША вырашылі праверыць яго гіпотэзу, прапаналізаваўшы дадзеныя з 1789 году.

У выніку толькі Беларусь пачатку 1990-х стала прыкладам краіны, у якой палітычная свабода часова захоўвалася, нягледзячы на жорсткі дзяржаўны эканамічны кантроль.
🤔8🔥3
❗️We are excited to open the call for papers for the Ninth Annual Tartu Conference on East European and Eurasian Studies, 11–13 June 2025!
🔹 The conference theme is "Resilience and Adaptation in Times of Adversity" and our plenary speaker is Kate Brown (MIT)
👉 For more information & submission of abstracts, please see: https://sisu.ut.ee/tartuconference/ Deadline 20 Jan.
👍4
Як прыняць удзел у навуковай прэміі «Бізон Гіґс-2024» ад супольнасці Pamyłka

Гэта прэмія для беларускіх навукоўцаў у галіне натуральных, дакладных навук, або навук пра Зямлю. Узяць удзел у ёй можа кожны: ці як навуковец, ці як той, хто падтрымлівае.

У снежні можна заявіць кандыдатуры навукоўцаў і прыняць удзел у фармаванні прызавога фонда (на баймікофі ці на Гронцы). У студзені-лютым 2025 года пройдзе галасаванне за заяўленых кандыдатур. 15 сакавіка 2025-га – узнагарода пераможцы(аў).
👍71🔥1
Біёлаг Вадзім Дзямідчык – у топ-2% самых цытуемых навукоўцаў свету

Даследчыкі з Стэнфардскага ўніверсітэта (ЗША) штогод, сыходзячы з базы Scopus (20 тысяч навуковых часопісаў), друкуюць на сайце выдавецтва Elsevier рэйтынг топ-2% самых цытуемых навукоўцаў свету. Ён будуецца на аснове шасці паказчыкаў цытавання (у тым ліку індэкса Хірша).
У абноўленым у гэтым годзе спісе ёсць імя Вадзіма Дзямідчыка – і ў рэйтынгу за мінулы год, і ў рэйтынгу цытуемасці навукоўца за ўвесь час.

Вадзім Дзямідчык – доктар біялагічных навук, спецыяліст у галіне клетачнай біялогіі, біяфізікі, біяінжынерыі і біяхіміі раслін. У 2000-2011 г.г. – супрацоўнік Універсітэта Кембрыджа, лектар і кіраўнік другога года навучання ва Універсітэце Эсэкса. З 2011 года – загадчык кафедры клетачнай біялогіі і біяінжынерыі раслін біяфаку БДУ. З 2019 года – дэкан біяфаку.

Летам гэтага года Вадзім Дзямідчык пакінуў БДУ. Пра іншых беларусаў у рэйтынгу топ-2% самых цытуемых навукоўцаў свету чытайце на нашым канале пазней.
👍15👏3😁2
85 год вядомаму ў свеце беларускаму матэматыку Уладзіміру Платонаву

Учора споўнілася 85 год Уладзіміру Пятровічу Платонаву. Ураджэнец вёскі Стайкі Аршанскага раёна (фотаздымак зроблены ў 1973-м) вырашыў праблему моцнай апраксімацыі ў алгебраічных групах і праблему Кнезера-Тытса. Распрацаваў прыведзеную К-тэорыю і вырашыў на гэтай аснове праблему Танака-Артына. Вырашыў праблему рацыянальнасці спінорных многаўтварэнняў.

Доктар фізіка-матэматычных навук, акадэмік НАНБ, АН СССР, Расійскай, Хенаньскай, Індыйскай акадэмій навук.

У 1987 - 1992 г.г. – прэзідэнт Акадэміі навук Беларусі. У якасці дэпутата Вярхоўнага Савета актыўна падтрымаў прызнанне нацыянальных сімвалаў дзяржаўнымі. У 1993 - 2001 г.г. – прафесар факультэта матэматыкі Універсітэта Ватэрлоо (Канада). Затым з'ехаў на працу ў Расію.
👍7👏31
Еўрапейская арганізацыя па ядзерных даследаваннях спыніла супрацоўніцтва з Беларуссю. Каго закране гэтае рашэнне?

Рашэнне CERN спыніць кааперацыю з Мінскам і Масквой датычыцца найперш супрацоўніцтва з расійскімі навуковымі інстытутамі. Адзначаецца, што колькасць навукоўцаў з Беларусі традыцыйна была невялікая.
Рашэнне спыніць супрацоўніцтва з Расіяй і Беларуссю было прынята яшчэ год таму з-за ваеннага ўварвання ва Украіну.

Каго закране ў Беларусі рашэнне CERN? З арганізацыяй супрацоўнічаў Інстытут ядзерных праблем БДУ. У прыватнасці, загадчык лабараторыі эксперыментальнай фізікі высокіх энергій, доктар фізіка-матэматычных навук Міхаіл Коржык з’яўляецца асацыяваным супрацоўнікам CERN.

Падчас працэсу стварэння Вялікага гадроннага калайдэра Коржык атрымаў узнагароду (2010 г.) за значнае дасягненне ў рамках калабарацыі CMS (CERN) за кіраўніцтва камандай па ацэнцы і адбору крышталёў.
🤔5👍3
Фізік Сяргей Гапоненка – у топ-2% самых цытуемых навукоўцаў свету

Працягваем вывучаць імёны беларускіх навукоўцаў у абноўленым рэйтынгу топ-2% самых цытуемых навукоўцаў свету. Сярод іх – акадэмік НАН Сяргей Гапоненка.

Ён аўтар каля 200 навуковых прац (яны прысвечаны фізіцы кандэнсаванага стану, оптыцы нанаструктур і інш.) і некалькіх кніг – у тым ліку «Уводзін у нанафатоніку», якая была рэкамендавана Кембрыджскім універсітэтам як навучальны дапаможнік для студэнтаў старэйшых курсаў і магістрантаў.

У адным з інтэрв'ю Сяргей Гапоненка звяртаў увагу на праблему старэння навуковых кадраў у Беларусі. З чэрвеня 2023 года навуковец — дырэктар Інстытута фізікі імя Б. І. Сцяпанава НАН Беларусі. Хто яшчэ з беларусаў трапіў топ-2% самых цытуемых навукоўцаў свету, чытайце пазней – падпісвайцеся на наш канал.
🔥19👍4
Форум гістарычных даследаванняў Беларусі пачынае конкурс на даследчыя стыпендыі ў Германіі! Даследчыцы і даследчыкі ды актары гістарычнай адукацыі, якія вывучаюць гісторыю Беларусі, могуць атрымаць стыпендыю для стажыроўкі ў 2025 г. на адзін месяц у Германіі для працы ў нямецкіх архівах, музеях і іншых навуковых установах. Падрабязная інфармацыя пра ўмовы і патрабаванні
🔥63👍1
У выдавецтве Brill выйшла новая манаграфія, прысвечаная аналізу мапы Полацкага княства 1580 года. На англійскай мове. PDF у вольным доступе.
👍15🔥1
Беларускія архівы: «культура забароны» і «прэзумпцыя вінаватасці» ў дачыненні да карыстальнікаў

У нямецка-польскай серыі Geschichte im mitteleuropäischen Kontext выйшаў артыкул пра ўплыў палітычных зменаў на доступ да архіваў пасля Другой сусветнай. Адна з частак прысвечана Беларусі (сярод аўтараў артыкула – гісторык Сцяпан Захаркевіч з ЕГУ).

У тэксце адзначаецца: пачынаючы з сярэдзіны 1990-х да заканадаўчых норм сталі дадавацца мясцовыя пісаныя і няпісаныя правілы: беларускія архівы часам уводзілі нават большыя абмежаванні, чым прадугледжвала савецкае заканадаўства. Так, у Нацыянальным архіве працаваць з дакументамі студэнтам было дазволена толькі з 3-га курса.

Колькасць выдадзеных матэрыялаў і час карыстання таксама сталі меншымі, чым прадугледжвалася ў савецкіх нарматывах. Да гэтага дадаюцца шматлікія абгрунтаванні для адмовы ў выдачы дакументаў. Паўстала даволі ўстойлівая «культуры забароны», заснаваная на пэўнай «прэзумпцыі вінаватасці» ў дачыненні да патэнцыйных карыстальнікаў архіваў.
👍12😢4
📢 Увага беларускім навукоўцам, даследчыкам і даследчыцам! Пачынаецца прыём заявак на дзве праграмы: Fulbright Visiting Scholar Program і SUSIs for Scholars. Паспейце падаць заяўку па 5 студзеня 2025 года.

🌍Fulbright Visiting Scholar Program прапануе поўныя стыпендыі на правядзенне навуковых даследаванняў і/ці выкладанне ў амерыканскіх універсітэтах на працягу 3-6 месяцаў. Праграма таксама аказвае візавую падтрымку для членаў сям'і.

🌍Летнія інстытуты па амерыканістыцы (SUSIs for Scholars) прапануюць чатыры тыдні акадэмічнай рэзідэнцыі на базе амерыканскага ўніверсітэта і тыднёвую інтэграваную навучальную паездку ў адзін з рэгіёнаў ЗША.

📚 Тэмы інстытутаў:
1. Амерыканская палітыка і палітычная думка
2. Сучасная амерыканская літаратура
3. Журналістыка і медыя
4. Культура, ідэнтычнасць і грамадства ЗША
5. Эканоміка ЗША і ўстойлівае развіццё
6. Знешняя палітыка ЗША

🔗Падрабязную інфармацыю і спасылку на заяўку вы знойдзеце на нашым сайце

📩 Па дадатковую інфармацыю пішыце на: belarus@americancouncils.org
👍32
«Няма матэрыяльнай зацікаўленасці». Колькасць навучэнцаў аспірантуры і дактарантуры ў Беларусі за тры гады знізілася на 10%

Пра гэта распавёў старшыня Камітэта дзяржкантролю і кіраўнік працоўнай групы па аналізе дзейнасці НАН Васіль Герасімаў на нарадзе ў Палацы Незалежнасці, якая адбылася на гэтым тыдні.

– Няма матэрыяльнай зацікаўленасці пасля заканчэння аспірантуры працаваць па профілі. Так, стыпендыя аспіранта складае 1 000 рублёў, і ён можа зарабіць 0,5 стаўкі малодшым навуковым супрацоўнікам. Скончыўшы навучанне, неабходна перайсці на поўную стаўку, дзе заробак складае 800-900 рублёў, – цытуе Герасімава дзяржаўнае sb.by.
😁9🤔2
Пабачыў свет восьмы том гадавіка антрапалагічнай гісторыі Homo Historicus пад рэдакцыяй прафесара, гісторыка Алеся Смалянчука.

Новы нумар пазнаёміць чытача з унікальным помнікам эпіграфікі часоў Полацкага княства «Давыдавым каменем» ХІІ ст., з арганізацыяй дапамогі галадаючым сялянам Магілёўскай і Віцебскай губ. на пачатку ХІХ ст., раскрые праблематыку краёвасці праз успаміны вядомага беларускага і польскага палітыка і краёўца Рамана Скірмунта.

У рубрыцы Біяграфія навукі і навукоўца змешчаны інтэрв’ю з вядомымі гісторыкамі Аляксандрам Краўцэвічам, Нінай Стужынскай, Алегам Латышонкам і Леанідам Смілавіцкім. Стрыжнёвай тэмай гэтых «гісторый гісторыкаў» з’яўляецца пачатак іх навуковага шляху.

У раздзеле Навуковае жыццё публікуюцца анатацыі на кніжныя навінкі, рэцэнзіі, а таксама інфармацыя пра падзеі навуковага жыцця.

Азнаёміцца са зместам можна ў дададзеным файле.

Набыць восьмы том Homo Historicus можна праз онлайн-крамы на фэйсбуку і ў інстаграме.
👍10🔥3😁1
«Нас у Беларусь не пушчалі». Акадэміку Радзіму Гарэцкаму – 96

7 снежня доктару геолага-мінералагічных навук, акадэміку НАН, заслужанаму дзеячу навукі Радзіму Гарэцкаму спаўняецца 96 гадоў.

У 1969 годзе ён атрымаў Дзяржаўную прэмію СССР за тэктанічную карту Еўразіі і манаграфію «Тэктоніка Еўразіі» (у сааўтарстве). У 1977 - 1993 гг. узначальваў Інстытут геахіміі і геафізікі НАН. Затым – Згуртаванне беларусаў свету «Бацькаўшчына».

Некалькі цытатаў Радзіма Гарэцкага з ранейшых інтэрв’ю.
«Маё жыццё прайшло пад дамоклавым мячом – я ж сын «ворага народа».
«Нас у Беларусь не пушчалі. Бацьку рэабілітавалі ў 1958 годзе, але толькі праз дзесяць гадоў дазволілі вярнуцца».
«Шкадую, што столькі часу згубіў на адміністрацыйную працу. Людзі першы раз пальцам ля скроні круцілі, калі я з Масквы, у якую ўсе імкнуліся, сюды прыехаў, а другі раз – калі ад рэктарства ў БДУ адмовіўся»

Нагадаем, што Парк камянёў у Мінску быў заснаваны Гаўрылам і Радзімам Гарэцкімі.
8👍8
Прымаюцца заяўкі на стыпендыі ад Аляксандраўскага інстытута Універсітэта Хельсінкі (да 23 снежня)

Аляксандраўскі інстытут – фінскі цэнтр даследаванняў Расіі, Еўразіі і Усходняй Еўропы. Стыпендыі прадугледжаны для навукоўцаў, якія маюць ступень PhD і жывуць за межамі Фінляндыі (падрабязнасці тут, профіль даследванняў інстытута тут).

Стыпендыі разлічаны на перыяд двух месяцаў запар – з красавіка па снежань 2025 г. Заяўкі на англійскай мове да 23 снежня прымаюцца тут.
З-за вайны Расіі супраць Украіны Хельсінскі ўніверсітэт не запрашае навукоўцаў, звязаных з універсітэтамі або навукова-даследчымі інстытутамі ў РФ ці Беларусі.
👍2
У кантэксце апошніх падзей у Сірыі.

Нельга сказаць, што беларуская арабістыка з’яўляецца развітым накірункам. Тым больш прыемна прыгадаць адно з нешматлікіх вартых увагі выданняў.

Кніга беларускага даследчыка Аляксандра Філіпава пра ідэалагічныя асновы рэжыму Асадаў, крах якога адбываецца на нашых вачах. Кніга выйшла ў выдавецтве РІВШ у 2022 годзе.

У аснову кнігі пакладзены аналіз тэкстаў М. Афляка — ідэолага і заснавальніка Парты арабскага сацыялістычнага адраджэння (Баас). Партыя захапіла ўладу ў Сірыі ў 1963 годзе і ўтрымлівала яе да канца 2024.

Для ўсіх каму цікава з чаго ўсё пачыналася:

Филиппов, А. А. Ранняя идеология партии Баас (ПАСВ). Минск : РИВШ, 2022. – 374 с.
👍9😁1