💼Бүгін біз маңызды тақырыпты талқылаймыз – республикалық бюджеттің (РБ) орындалуы. Оның маңызды болу себебі мынада: біздің жалпы жағдайымыз бұл процестің тиімділігімен байланысты. Себебі республикалық бюджет қоғамдық игіліктер барлығына тең дәрежеде қол жетімді болуы үшін жасалған.
Сонымен жаңалықтардан үлкен үміт күтудің қажеті жоқ. Сандарға қарасақ, РБ-ның орындалуы мәз емес. Қысқасы, өзіңіз бағалап көріңіз👇
Қаңтар-сәуір айларында іс жүзінде кірістер 5,59 трлн тг құрады, ал негізі 7,16 трлн тг болу керек еді. Айтарлықтай айырмашылық бар - 21,8% (1,56 трлн тг). Бір жыл бұрын әлдеқайда аз болған - 4,6%. Ал нақты көрсеткіш сол кезде жоғары межесінде болды - 5,6 трлн тг.
Барлық кірістердің негізін құрайтын салық түсімдері үмітті ақтамай тұр. Күтілген 4,2 трлн теңгенің орнына РБ-ға 3,2 трлн тг түсті (22,9%-ға немесе 0,96 трлн тг орындалмаған).
❓РБ-ға, негізінен, өтеусіз көмегін тигізетін Ұлттық қордан (ҰФ) аударылатын трансферттер бойынша жоспар да толық орындалмаған. Нақты көрсеткіш жоспарланған көрсеткіштен 28%-ға аз - тиісінше 1,95 трлн тг және 2,7 трлн тг. Мұндай үлкен айырмашылық қайдан шығып тұр деген сұрақ туындайды.
ҰФ-дан аударылатын трансферттер кепілдендірілген және нысаналы болып бөлінеді. Біріншісі мемлекеттік қызметкерлердің жалақысы, зейнетақы, жәрдемақы сияқты РБ-ның ағымдағы шығындарын жабуға арналған. Екіншісі белгілі бір мақсат бойынша бөлінеді, көбінесе, инфрақұрылымдық жобаларға - жолдардың, мектептердің, емханалардың құрылысына. Мәні мынада: ҰФ-дан кепілдендірілген трансферттердің атқарылуы жеңіл өтуде - 1,54 трлн тг (жоспардан айырмашылығы – 3,1%), ал нысаналы трансферттердің атқарылуы баяулап тұр - 0,4 трлн тг (жоспардан айырмашылығы - 63,3%).
Нәтижесінде, қызықты жайтқа куә боламыз. 2,7 трлн тг, яғни төрт айға жоспарланған ҰФ-дан трансферттер түсімі жылдық жоспардың (3,6 трлн тг) 75%-ын құрайды. Сонда РБ қаңтар-ақпан айларының өзінде бір жылға жоспарланған ҰФ-дан аударылатын трансферттердің жартысынан көбісін алған, десе де, одан көп алуға мүмкіндігі бар еді. Нысаналы трансферттер ойдан шықпады. Мұнда да риторикалық сұрақ туындайды. Инфрақұрылымдық жобалар ойдағдай іске асырылып жатыр ма екен?🤔
Жалпы, РБ кірістерінің ҰФ трансферттеріне тәуелділігі бір жылда айтарлықтай өсті. Егер 2023 жылғы қаңтар-сәуірде ҰФ-дан аударылатын трансферттер оның барлық түсімдерінің төрттен бірін құраса, 2024 жылғы қаңтар-сәуірде 35%-ын құрады.
Сонымен қатар республикалық бюджеттің нақты шығыны 6,88 трлн тг тең. Жоспарланған 7,24 трлн теңгеден айырмашылығы көп емес. Барлық жұмсалған қаражаттың 40%-дан астамы үш салаға жұмсалған - денсаулық сақтау (0,72 трлн тг), білім беру (0,31 трлн тг) және әлеуметтік қамсыздандыру (1,79 трлн тг). Әлеуметтік қамсыздандыруға, ең алдымен, зейнетақы мен жәрдемақы төлеу (1,78 трлн тг) кіретінін түсіну керек.
📍Республикалық бюджет тапшылығына, яғни оның кірісі мен шығыны арасындағы теріс айырмашылыққа келетін болсақ, ол 1,4 трлн тг құрады. Бұл жоспарланғаннан әлдеқайда көп (0,2 трлн тг). Нәтижесінде, РБ тапшылығын қаржыландыруға қажет қарыздар түсімі бойынша жоспар 15,4%-ға көбірек орындалған. 2,16 трлн тг қарыз алу жоспарланған болатын, ал іс жүзінде 2,49 трлн тг алынды. Қарыздардың өтелуі 1,15 трлн тг құрады. Орындалуы - 100%.
ҚР Қаржы министрлігінің деректері
@DataHUB_KZ
Сонымен жаңалықтардан үлкен үміт күтудің қажеті жоқ. Сандарға қарасақ, РБ-ның орындалуы мәз емес. Қысқасы, өзіңіз бағалап көріңіз👇
Қаңтар-сәуір айларында іс жүзінде кірістер 5,59 трлн тг құрады, ал негізі 7,16 трлн тг болу керек еді. Айтарлықтай айырмашылық бар - 21,8% (1,56 трлн тг). Бір жыл бұрын әлдеқайда аз болған - 4,6%. Ал нақты көрсеткіш сол кезде жоғары межесінде болды - 5,6 трлн тг.
Барлық кірістердің негізін құрайтын салық түсімдері үмітті ақтамай тұр. Күтілген 4,2 трлн теңгенің орнына РБ-ға 3,2 трлн тг түсті (22,9%-ға немесе 0,96 трлн тг орындалмаған).
❓РБ-ға, негізінен, өтеусіз көмегін тигізетін Ұлттық қордан (ҰФ) аударылатын трансферттер бойынша жоспар да толық орындалмаған. Нақты көрсеткіш жоспарланған көрсеткіштен 28%-ға аз - тиісінше 1,95 трлн тг және 2,7 трлн тг. Мұндай үлкен айырмашылық қайдан шығып тұр деген сұрақ туындайды.
ҰФ-дан аударылатын трансферттер кепілдендірілген және нысаналы болып бөлінеді. Біріншісі мемлекеттік қызметкерлердің жалақысы, зейнетақы, жәрдемақы сияқты РБ-ның ағымдағы шығындарын жабуға арналған. Екіншісі белгілі бір мақсат бойынша бөлінеді, көбінесе, инфрақұрылымдық жобаларға - жолдардың, мектептердің, емханалардың құрылысына. Мәні мынада: ҰФ-дан кепілдендірілген трансферттердің атқарылуы жеңіл өтуде - 1,54 трлн тг (жоспардан айырмашылығы – 3,1%), ал нысаналы трансферттердің атқарылуы баяулап тұр - 0,4 трлн тг (жоспардан айырмашылығы - 63,3%).
Нәтижесінде, қызықты жайтқа куә боламыз. 2,7 трлн тг, яғни төрт айға жоспарланған ҰФ-дан трансферттер түсімі жылдық жоспардың (3,6 трлн тг) 75%-ын құрайды. Сонда РБ қаңтар-ақпан айларының өзінде бір жылға жоспарланған ҰФ-дан аударылатын трансферттердің жартысынан көбісін алған, десе де, одан көп алуға мүмкіндігі бар еді. Нысаналы трансферттер ойдан шықпады. Мұнда да риторикалық сұрақ туындайды. Инфрақұрылымдық жобалар ойдағдай іске асырылып жатыр ма екен?🤔
Жалпы, РБ кірістерінің ҰФ трансферттеріне тәуелділігі бір жылда айтарлықтай өсті. Егер 2023 жылғы қаңтар-сәуірде ҰФ-дан аударылатын трансферттер оның барлық түсімдерінің төрттен бірін құраса, 2024 жылғы қаңтар-сәуірде 35%-ын құрады.
Сонымен қатар республикалық бюджеттің нақты шығыны 6,88 трлн тг тең. Жоспарланған 7,24 трлн теңгеден айырмашылығы көп емес. Барлық жұмсалған қаражаттың 40%-дан астамы үш салаға жұмсалған - денсаулық сақтау (0,72 трлн тг), білім беру (0,31 трлн тг) және әлеуметтік қамсыздандыру (1,79 трлн тг). Әлеуметтік қамсыздандыруға, ең алдымен, зейнетақы мен жәрдемақы төлеу (1,78 трлн тг) кіретінін түсіну керек.
📍Республикалық бюджет тапшылығына, яғни оның кірісі мен шығыны арасындағы теріс айырмашылыққа келетін болсақ, ол 1,4 трлн тг құрады. Бұл жоспарланғаннан әлдеқайда көп (0,2 трлн тг). Нәтижесінде, РБ тапшылығын қаржыландыруға қажет қарыздар түсімі бойынша жоспар 15,4%-ға көбірек орындалған. 2,16 трлн тг қарыз алу жоспарланған болатын, ал іс жүзінде 2,49 трлн тг алынды. Қарыздардың өтелуі 1,15 трлн тг құрады. Орындалуы - 100%.
ҚР Қаржы министрлігінің деректері
@DataHUB_KZ
❤1👍1🥰1
Қазақстандық авиакомпаниялар онжылдық рекордқа дейін ұшты
Өткен жылы біздің тасымалдаушылардың әуе кемелері 236,4 мың сағатты әуеде өткізген деп еліміздің көлік саласының жұмысы туралы соңғы егжей-тегжейлі статистикасында көрсетілген. Қазіргі деңгейі кем дегенде 2013 жылдан бері ең жоғарғысы болып тұр, өткен жылға қарағанда өсім 15%-ды құрады.
Бұл ретте барлық дерлік өзгеріс халықаралық тасымалдау есебінен болды деуге келеді. Мұнда көрсеткіш 100,1 мың сағаттан 129,4 мыңға дейін өскен, бұл - тағы да сол кезеңдегі ең жоғары көрсеткіш. Бірақ ішкі рейстерде іс жүзінде ешқандай өзгеріс болған жоқ (2022 жылы - 106,3 мың, өткен жылы - 106,5 мың). Десе де, бұл - ресми түрде он жылдық рекорд.
Айтпақшы, халықаралық жолаушылар рейстері авиакомпанияларға ішкі рейстерге қарағанда екі есе көп табыс әкелді. Нақтыланған мәліметтер бойынша 2023 жылы компаниялар клиенттерді тасымалдаудан 723,5 млрд тг табыс тапқан, оның 464,3 млрд шетелдік рейстерден түскен. Алайда саяхатшылар саны, керісінше, республика бойынша көбірек - 9,2 млн адам, ал халықаралық рейстерде - 4,1 млн. Шетелдік рейстер тасымалдаған бір жолаушыдан, орта есеппен, 112,7 мың тг, ішкі рейстерден 28,2 мың тг табыс түскен.
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHUB_KZ
Өткен жылы біздің тасымалдаушылардың әуе кемелері 236,4 мың сағатты әуеде өткізген деп еліміздің көлік саласының жұмысы туралы соңғы егжей-тегжейлі статистикасында көрсетілген. Қазіргі деңгейі кем дегенде 2013 жылдан бері ең жоғарғысы болып тұр, өткен жылға қарағанда өсім 15%-ды құрады.
Бұл ретте барлық дерлік өзгеріс халықаралық тасымалдау есебінен болды деуге келеді. Мұнда көрсеткіш 100,1 мың сағаттан 129,4 мыңға дейін өскен, бұл - тағы да сол кезеңдегі ең жоғары көрсеткіш. Бірақ ішкі рейстерде іс жүзінде ешқандай өзгеріс болған жоқ (2022 жылы - 106,3 мың, өткен жылы - 106,5 мың). Десе де, бұл - ресми түрде он жылдық рекорд.
Айтпақшы, халықаралық жолаушылар рейстері авиакомпанияларға ішкі рейстерге қарағанда екі есе көп табыс әкелді. Нақтыланған мәліметтер бойынша 2023 жылы компаниялар клиенттерді тасымалдаудан 723,5 млрд тг табыс тапқан, оның 464,3 млрд шетелдік рейстерден түскен. Алайда саяхатшылар саны, керісінше, республика бойынша көбірек - 9,2 млн адам, ал халықаралық рейстерде - 4,1 млн. Шетелдік рейстер тасымалдаған бір жолаушыдан, орта есеппен, 112,7 мың тг, ішкі рейстерден 28,2 мың тг табыс түскен.
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHUB_KZ
👍2❤1🥰1
Қазақстандықтардың Түркияға ақша аударуы азайып барады
Сәуірде халықаралық ақша аударымдары жүйесі (ХААЖ) арқылы бұл елге 12,6 млрд тг жіберілген, өткен жылмен салыстырғанда 23%-ға аз. Наурызға қарай көлемі 15%-ға азайғаны ҚР Ұлттық банкінің деректерінен байқалады.
Сондай-ақ биыл 2023 жылғы деңгейге қарағанда түрік елінің көрсеткіштері әр ай сайын төмендеп отырды, сондықтан қаңтар-сәуір айларының жалпы нәтижесі 2023-ші кезеңмен салыстырғанда 20%-ға аз болды.
Бұл құлдырау ХААЖ арқылы шетелге аударылған ақшаның жалпы көлеміне айтарлықтай әсер етті. Сәуірде 65,9 млрд тг жетіп, жылдан жылға 14%-ға төмендеді. 4 айдың жиынтық сомасы 2023 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 9%-ға аз болды - 236,5 млрд тг.
Айтпақшы, жалпы көрсеткіштер тек Түркия ғана емес, сонымен қатар басқа да маңызды бағыттар бойынша жылдық деңгейде төмендеуде. 4 айда Өзбекстанға 47,7 млрд тг (жылдан жылға -8%), Грузияға 19,8 млрд тг (бірден 28%-ға төмендеді) жіберілді. Десе де, қаңтар-сәуір айларының қорытындысы бойынша Ресей Федерациясының көлемі айтарлықтай өскен: бір жыл бұрын 69,2 млрд болса, қазір - 79,5 млрд, +15%.
@DataHUB_KZ
Сәуірде халықаралық ақша аударымдары жүйесі (ХААЖ) арқылы бұл елге 12,6 млрд тг жіберілген, өткен жылмен салыстырғанда 23%-ға аз. Наурызға қарай көлемі 15%-ға азайғаны ҚР Ұлттық банкінің деректерінен байқалады.
Сондай-ақ биыл 2023 жылғы деңгейге қарағанда түрік елінің көрсеткіштері әр ай сайын төмендеп отырды, сондықтан қаңтар-сәуір айларының жалпы нәтижесі 2023-ші кезеңмен салыстырғанда 20%-ға аз болды.
Бұл құлдырау ХААЖ арқылы шетелге аударылған ақшаның жалпы көлеміне айтарлықтай әсер етті. Сәуірде 65,9 млрд тг жетіп, жылдан жылға 14%-ға төмендеді. 4 айдың жиынтық сомасы 2023 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 9%-ға аз болды - 236,5 млрд тг.
Айтпақшы, жалпы көрсеткіштер тек Түркия ғана емес, сонымен қатар басқа да маңызды бағыттар бойынша жылдық деңгейде төмендеуде. 4 айда Өзбекстанға 47,7 млрд тг (жылдан жылға -8%), Грузияға 19,8 млрд тг (бірден 28%-ға төмендеді) жіберілді. Десе де, қаңтар-сәуір айларының қорытындысы бойынша Ресей Федерациясының көлемі айтарлықтай өскен: бір жыл бұрын 69,2 млрд болса, қазір - 79,5 млрд, +15%.
@DataHUB_KZ
❤1👍1🥰1
Электрондық банк қызметтері өмірімізге қаншалықты тығыз енгені туралы ойланғаныңызға көп болды ма?
👉Ұлттық банктің деректеріне сәйкес, сәуірдің қорытындысы бойынша Қазақстанда төлем карталары арқылы 1,01 млрд қолма-қол ақшасыз операция жүргізілген. Сонда күн сайын әр адам, орта есеппен, 1,7 рет төлем жасаған*.
Қолма-қол ақшасыз операциялардың жалпы саны артып келеді. Мәселен, биылғы сәуірдің мәні өткен жылмен салыстырғанда 14%-ға жоғары. Сонымен қатар ол 2023 жылдың соңында тіркелген тарихи ең жоғары деңгеймен шамалас. Айтпақшы, бүкіл бақылау тарихына үңілсек, миллиардтық көрсеткішке төртінші рет қана қол жеткізіліп отыр.
💰Қолма-қол ақшасыз операциялардың жалпы санымен бірге олардың жалпы сомасының да өскені таңқаларлық жайт емес. Нақты алғанда, сәуірде жылдан жылға 15%-ға, 12,29 трлн тг дейін өскен. Бірақ қолма-қол ақшасыз операцияның орташа сомасы өзгеріссіз. Қазір көрсеткіш 12 мың тг құрайды. Осыдан 8 жыл бұрын 2017 жылдың сәуірінде дәл осындай болған еді. Бағаның өсуін ескере отырып, сол кездегі және қазіргі 12 мың тг мүлдем бірдей емес деп айтуға келе ме екен. Қысқасы, ойландыратын нәрсе көп.
Тағы да бір қызықты факт. Қазақстанда он жағдайдың сегізінде қолма-қол ақшасыз операциялар интернет және мобильді банкинг арқылы жүзеге асырылады (бұған QR-код арқылы төлем де кіреді). Ал оннан екеуінде POS терминалы арқылы жасалады.
* Берілген есептеулердің нәтижелері болжалды түрде көрсетілген. Өйткені еліміздің халқының саны туралы ең өзекті ресми деректер сәуір айының басында жасалған, ал қолма-қол ақшасыз операциялар статистикасының өзі тек жергілікті ғана емес, сонымен қатар шетелдік эмитенттердің төлем карталары бойынша жасалған операцияларды қамтиды.
@DataHUB_KZ
👉Ұлттық банктің деректеріне сәйкес, сәуірдің қорытындысы бойынша Қазақстанда төлем карталары арқылы 1,01 млрд қолма-қол ақшасыз операция жүргізілген. Сонда күн сайын әр адам, орта есеппен, 1,7 рет төлем жасаған*.
Қолма-қол ақшасыз операциялардың жалпы саны артып келеді. Мәселен, биылғы сәуірдің мәні өткен жылмен салыстырғанда 14%-ға жоғары. Сонымен қатар ол 2023 жылдың соңында тіркелген тарихи ең жоғары деңгеймен шамалас. Айтпақшы, бүкіл бақылау тарихына үңілсек, миллиардтық көрсеткішке төртінші рет қана қол жеткізіліп отыр.
💰Қолма-қол ақшасыз операциялардың жалпы санымен бірге олардың жалпы сомасының да өскені таңқаларлық жайт емес. Нақты алғанда, сәуірде жылдан жылға 15%-ға, 12,29 трлн тг дейін өскен. Бірақ қолма-қол ақшасыз операцияның орташа сомасы өзгеріссіз. Қазір көрсеткіш 12 мың тг құрайды. Осыдан 8 жыл бұрын 2017 жылдың сәуірінде дәл осындай болған еді. Бағаның өсуін ескере отырып, сол кездегі және қазіргі 12 мың тг мүлдем бірдей емес деп айтуға келе ме екен. Қысқасы, ойландыратын нәрсе көп.
Тағы да бір қызықты факт. Қазақстанда он жағдайдың сегізінде қолма-қол ақшасыз операциялар интернет және мобильді банкинг арқылы жүзеге асырылады (бұған QR-код арқылы төлем де кіреді). Ал оннан екеуінде POS терминалы арқылы жасалады.
* Берілген есептеулердің нәтижелері болжалды түрде көрсетілген. Өйткені еліміздің халқының саны туралы ең өзекті ресми деректер сәуір айының басында жасалған, ал қолма-қол ақшасыз операциялар статистикасының өзі тек жергілікті ғана емес, сонымен қатар шетелдік эмитенттердің төлем карталары бойынша жасалған операцияларды қамтиды.
@DataHUB_KZ
👍2❤1🥰1
Бағдарламалау және IT-консалтинг қызметтерінің көлемі күрт өсті
I тоқсанында көрсеткіш* 293,3 млрд тг жетіп, жылдық өсім 72%-ды құрады.
Бұл орайда жалпы сегменттегі қызметтер үшін берілген әрбір екінші теңге шетелдік меншіктегі кәсіпорындарға кеткен (137,4 млрд). Қазақстандық жеке бизнес 135,1 млрд тиесілі болды, ал қалғаны мемлекеттік секторға кеткен.
Тапсырмалардың түрлерінің ішінде софт әзірлеуден көп ақша табылған, ол жиынтық көлемнің 48%-ын құрады. IT консультациялары шамамен 19 млрд тг, ал киберқауіпсіздік саласындағы қызмет 8,5 млрд тг қамтамасыз етті.
Жалпы қазіргі 293,3 млрд тг – I тоқсан үшін қол жетімді статистикадағы ең жоғары көрсеткіш. Бірақ кез келген кезеңдегі рекорд туралы айтып тұрған жоқпыз: 2023 жылдың IV тоқсанында көлемі 355 млрд-қа жақындаған. Екінші жағынан, қаңтар-наурызда, әдетте, нәтиже жыл бойынша аса көп болмайды. Сондықтан бағдарламашылар жыл соңына қарай қанша ақша табатынын көрейік.
* Экономиканың бақыланбайтын секторы есепке алынбаған
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHUB_KZ
I тоқсанында көрсеткіш* 293,3 млрд тг жетіп, жылдық өсім 72%-ды құрады.
Бұл орайда жалпы сегменттегі қызметтер үшін берілген әрбір екінші теңге шетелдік меншіктегі кәсіпорындарға кеткен (137,4 млрд). Қазақстандық жеке бизнес 135,1 млрд тиесілі болды, ал қалғаны мемлекеттік секторға кеткен.
Тапсырмалардың түрлерінің ішінде софт әзірлеуден көп ақша табылған, ол жиынтық көлемнің 48%-ын құрады. IT консультациялары шамамен 19 млрд тг, ал киберқауіпсіздік саласындағы қызмет 8,5 млрд тг қамтамасыз етті.
Жалпы қазіргі 293,3 млрд тг – I тоқсан үшін қол жетімді статистикадағы ең жоғары көрсеткіш. Бірақ кез келген кезеңдегі рекорд туралы айтып тұрған жоқпыз: 2023 жылдың IV тоқсанында көлемі 355 млрд-қа жақындаған. Екінші жағынан, қаңтар-наурызда, әдетте, нәтиже жыл бойынша аса көп болмайды. Сондықтан бағдарламашылар жыл соңына қарай қанша ақша табатынын көрейік.
* Экономиканың бақыланбайтын секторы есепке алынбаған
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHUB_KZ
👍2🥰1
DATA HUB Қазақша
❗️❗️❗️Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 14,50%-ға дейiн төмендеттi
Әдеттегідей, Ұлттық банк мөлшерлеме бойынша өз шешіміне қандай түсініктеме бергенін көрейік:
🔸Бастысы: болжамға сәйкес, жылдық мәндегі бағаның өсуі баяулап барады, маусымдық факторлар ескерілмеген және базалық инфляция екінші ай қатарынан бәсеңдеп келеді.
🔸Ұлттық банк сыртқы инфляциялық жағдайды бейтарап күйде деп санайды: азық-түліктің әлемдік бағасы, негізінен, төмендеуде, ал шетелдік реттеушілердің ақша-кредит саясаты өте қатал болып қала береді.
🔸Екінші жағынан, қазақстандықтардың инфляциялық болжамдары өсімге көше бастады: адамдар су тасқыны мәселелерімен және коммуналдық тарифтердің өсуімен байланыстырады. Айтпақшы, Ұлттық банктің өзі фискалдық ынталандырумен және тұрақты ішкі сұраныспен қатар ТКҚ реформасын да проинфляциялық фактор деп санайды.
📚 БАЗАЛЫҚ МӨЛШЕРЛЕМЕ ДЕГЕН НЕ?
Жалпы, базалық мөлшерлемеге неге көп көңіл бөлінетінін еске салайық. Егер жеңілдететін болса, онда экономикадағы ақшаның құны, халық пен бизнес үшін несиелер мен депозиттер бойынша мөлшерлемелер деңгейі осы мәнге байланысты болады.
🏦Шамалап айтсақ, жалпы жоғары мөлшерлемемен несие алу - қымбат, ал сақтау - тиімді, яғни экономикалық және тұтынушылық белсенділік баяулайды, ал сұраныс төмендейді және бағаның өсуіне ықпал етпейді. Егер мөлшерлеме төмен болса, онда керісінше: көбірек тұтынуға дайын боламыз және бағамен бірге сұранысты арттырамыз.
⚖️Сондықтан орталық банктер базалық мөлшерлеме туралы шешім қабылдағанда экономикалық белсенділікті ынталандыру, соның ішінде бизнес үшін тым қымбат емес несиелер мен инфляцияны тежеу арасындағы тепе-теңдікті ұстануы тиіс.
🎯Сонымен бірге кейбір экономикаларда, соның ішінде бізде де, реттеуші бағаның өсу көрсеткішін белгілі бір деңгейге келтіру мақсатын ұстанады. Біздің жағдайда бұл деңгей 5%-ды құрайды. Қазір бұған дейін әлі біраз бар, сондықтан Ұлттық банк әзірге базалық мөлшерлемені салыстырмалы түрде жоғары деңгейде сақтайтынын айтады.
Екінші жағынан, жақын арадағы көріністе саясатты аздап жеңілдетуге де болады, тек инфляция өзінің тұрақты бөлігінде бірқалыпты баяулап отыруы қажет.
@DataHUB_KZ
🔸Бастысы: болжамға сәйкес, жылдық мәндегі бағаның өсуі баяулап барады, маусымдық факторлар ескерілмеген және базалық инфляция екінші ай қатарынан бәсеңдеп келеді.
🔸Ұлттық банк сыртқы инфляциялық жағдайды бейтарап күйде деп санайды: азық-түліктің әлемдік бағасы, негізінен, төмендеуде, ал шетелдік реттеушілердің ақша-кредит саясаты өте қатал болып қала береді.
🔸Екінші жағынан, қазақстандықтардың инфляциялық болжамдары өсімге көше бастады: адамдар су тасқыны мәселелерімен және коммуналдық тарифтердің өсуімен байланыстырады. Айтпақшы, Ұлттық банктің өзі фискалдық ынталандырумен және тұрақты ішкі сұраныспен қатар ТКҚ реформасын да проинфляциялық фактор деп санайды.
📚 БАЗАЛЫҚ МӨЛШЕРЛЕМЕ ДЕГЕН НЕ?
Жалпы, базалық мөлшерлемеге неге көп көңіл бөлінетінін еске салайық. Егер жеңілдететін болса, онда экономикадағы ақшаның құны, халық пен бизнес үшін несиелер мен депозиттер бойынша мөлшерлемелер деңгейі осы мәнге байланысты болады.
🏦Шамалап айтсақ, жалпы жоғары мөлшерлемемен несие алу - қымбат, ал сақтау - тиімді, яғни экономикалық және тұтынушылық белсенділік баяулайды, ал сұраныс төмендейді және бағаның өсуіне ықпал етпейді. Егер мөлшерлеме төмен болса, онда керісінше: көбірек тұтынуға дайын боламыз және бағамен бірге сұранысты арттырамыз.
⚖️Сондықтан орталық банктер базалық мөлшерлеме туралы шешім қабылдағанда экономикалық белсенділікті ынталандыру, соның ішінде бизнес үшін тым қымбат емес несиелер мен инфляцияны тежеу арасындағы тепе-теңдікті ұстануы тиіс.
🎯Сонымен бірге кейбір экономикаларда, соның ішінде бізде де, реттеуші бағаның өсу көрсеткішін белгілі бір деңгейге келтіру мақсатын ұстанады. Біздің жағдайда бұл деңгей 5%-ды құрайды. Қазір бұған дейін әлі біраз бар, сондықтан Ұлттық банк әзірге базалық мөлшерлемені салыстырмалы түрде жоғары деңгейде сақтайтынын айтады.
Екінші жағынан, жақын арадағы көріністе саясатты аздап жеңілдетуге де болады, тек инфляция өзінің тұрақты бөлігінде бірқалыпты баяулап отыруы қажет.
@DataHUB_KZ
👍2❤1🥰1
Теңгенің доллар мен еуроға қатысты бағамы бір жарым айда ең төменгі деңгейге дейін түсіп бара жатыр
Ұлттық валюта бағамы бүгінгі базалық мөлшерлеменің төмендеуі аясында екі әлемдік бағамға қатысты түсуде. Ресми түрде Ұлттық банк демалыс күндеріне келесі мәндерді белгіледі:
🔸Доллар бағамы – 447,25 тг, бұл 19 сәуірден бері ең жоғары мән. Американдық валютаға өткен аптамен салыстырғанда 4,09 тг немесе 0,9% қосылады.
🔸 Еуро бағамы 485,18 тг болып белгіленді. Бұл бір апта бұрынғыға қарағанда 4,79 тг және 1%-ға жоғары. Қазіргі мәні - 11 сәуірден бері ең жоғары көрсеткіш.
🔸 Рубль - 4,96 тг, бұл өткен демалыс күндеріне қарағанда 0,02 тг және 0,4%-ға көп. Екінші жағынан, Ресей валютасы сейсенбіде болған 5 тг деңгейінен сәл алыстап кетті.
@DataHUB_KZ
Ұлттық валюта бағамы бүгінгі базалық мөлшерлеменің төмендеуі аясында екі әлемдік бағамға қатысты түсуде. Ресми түрде Ұлттық банк демалыс күндеріне келесі мәндерді белгіледі:
🔸Доллар бағамы – 447,25 тг, бұл 19 сәуірден бері ең жоғары мән. Американдық валютаға өткен аптамен салыстырғанда 4,09 тг немесе 0,9% қосылады.
🔸 Еуро бағамы 485,18 тг болып белгіленді. Бұл бір апта бұрынғыға қарағанда 4,79 тг және 1%-ға жоғары. Қазіргі мәні - 11 сәуірден бері ең жоғары көрсеткіш.
🔸 Рубль - 4,96 тг, бұл өткен демалыс күндеріне қарағанда 0,02 тг және 0,4%-ға көп. Екінші жағынан, Ресей валютасы сейсенбіде болған 5 тг деңгейінен сәл алыстап кетті.
@DataHUB_KZ
👍1🥰1
Бүгін бүкіл әлемде балаларды қорғау күні атап өтілуде. Мерекеге орай кішкентай қазақстандықтар туралы қызықты деректер дайындадық👇
🔸Еліміздегі әрбір үшінші тұрғын - бала. Дәлірек айтсақ, 2024 жылдың 1 қаңтарында халықтың жалпы санындағы балалардың үлесі 34%-ға (6,8 млн адам) тең болды. Алайда әр аймақта көрсеткіш әр түрлі. Әсіресе, ұлттық құрамы біркелкі аймақтарда жоғарылау. Алдыңғы қатарда - Түркістан (43%), Маңғыстау (42%) облыстары мен Шымкент (41%).
🔸Ал жаңа туған ұл балалардың ата-аналарының арасында 2023 жылы түбірі араб-түркі тілдерінен шыққан Әлихан есімі танымал болды. Бірнеше аудармасы бар: "Құдайдың арыстаны", "Құдайдың билеушісі", "ұлы хан". Қыздарға, көбінесе, Медина деген арабша есім қойылды, бұл сөз “қала" деп аударылады.
🔸Қазақстанда туғандағы күтілетін өмір сүру ұзақтығы өсіп келеді. 2023 жылы ол кем дегенде 25 жыл ішінде ең жоғары деңгейге жетті – 75,09 жыл. Бұл ретте қыздар ұлдарды 8 жылға басып озды – сәйкесінше, 79,06 және 70,99 жас.
🔸2024 жылы 1 қаңтарда сәбилер, яғни бір жасқа дейінгі балалар, кішкентай қазақстандықтардың жалпы санының 6%-ын құрады - 384,8 мың адам. Мектепке дейінгі жастағы балалар (1 жастан 5 жасқа дейін) 30% тиесілі болды - 2,06 млн адам. Бастауыш сынып оқушыларының үлесі (6 жастан 9 жасқа дейін) 23% немесе 1,57 млн адамды, жасөспірімдердікі (10 жастан 14 жасқа дейін) 27% немесе 1,84 млн адамды құрады. Тиісінше, тағы 15%-ды 15 пен 17 жас аралығындағы қыздар мен ұлдар құрады - 0,96 млн адам.
🔸2021 жылғы санақ деректері бойынша қазақстандық отбасылардың жартысынан астамы балалы - 5,6 млннан 3,2 млн отбасы. Бір немесе екі балалы отбасылар (2,3 млн) 72%-ды, ал үш және одан да көп балалылары (0,9 млн) 28%-ды құрайды. Тек ата-ана мен балалардан тұратын отбасы саны - 1,8 млн. Оларда балалардың 60%-ы немесе 3,9 млн бала тұрады.
🔸Балаларды мектепке дейінгі тәрбиемен және оқытумен қамтамасыз ету жағдайы жақсарып келеді. Егер 2018 жылы 100 орынға 105,8 бала келсе, 2022 жылы 89,3 болды. Мектепке дейінгі ұйымдарда барлығы 1,1 млн орын болды.
🔸2022 жылы үш жастан алты жасқа дейінгі балаларды оқытумен қамту 88,3%-ды (1,7 млн адам), жетіден 17 жасқа дейінгі балаларды қамту 96%-ды (3,7 млн адам) құрады. Қосымша біліммен 1,1 млн бала қамтылды. Үйірмелер мен секциялар арасында бала саны жағынан спорттық бағыт көш бастады - 1,3 млн бала. Сондай-ақ 223 мың бала шахмат және дойбымен, 198 мың бала футболмен, 180 мың бала ұлттық ойындармен айналысқан.
@DataHUB_KZ
🔸Еліміздегі әрбір үшінші тұрғын - бала. Дәлірек айтсақ, 2024 жылдың 1 қаңтарында халықтың жалпы санындағы балалардың үлесі 34%-ға (6,8 млн адам) тең болды. Алайда әр аймақта көрсеткіш әр түрлі. Әсіресе, ұлттық құрамы біркелкі аймақтарда жоғарылау. Алдыңғы қатарда - Түркістан (43%), Маңғыстау (42%) облыстары мен Шымкент (41%).
🔸Ал жаңа туған ұл балалардың ата-аналарының арасында 2023 жылы түбірі араб-түркі тілдерінен шыққан Әлихан есімі танымал болды. Бірнеше аудармасы бар: "Құдайдың арыстаны", "Құдайдың билеушісі", "ұлы хан". Қыздарға, көбінесе, Медина деген арабша есім қойылды, бұл сөз “қала" деп аударылады.
🔸Қазақстанда туғандағы күтілетін өмір сүру ұзақтығы өсіп келеді. 2023 жылы ол кем дегенде 25 жыл ішінде ең жоғары деңгейге жетті – 75,09 жыл. Бұл ретте қыздар ұлдарды 8 жылға басып озды – сәйкесінше, 79,06 және 70,99 жас.
🔸2024 жылы 1 қаңтарда сәбилер, яғни бір жасқа дейінгі балалар, кішкентай қазақстандықтардың жалпы санының 6%-ын құрады - 384,8 мың адам. Мектепке дейінгі жастағы балалар (1 жастан 5 жасқа дейін) 30% тиесілі болды - 2,06 млн адам. Бастауыш сынып оқушыларының үлесі (6 жастан 9 жасқа дейін) 23% немесе 1,57 млн адамды, жасөспірімдердікі (10 жастан 14 жасқа дейін) 27% немесе 1,84 млн адамды құрады. Тиісінше, тағы 15%-ды 15 пен 17 жас аралығындағы қыздар мен ұлдар құрады - 0,96 млн адам.
🔸2021 жылғы санақ деректері бойынша қазақстандық отбасылардың жартысынан астамы балалы - 5,6 млннан 3,2 млн отбасы. Бір немесе екі балалы отбасылар (2,3 млн) 72%-ды, ал үш және одан да көп балалылары (0,9 млн) 28%-ды құрайды. Тек ата-ана мен балалардан тұратын отбасы саны - 1,8 млн. Оларда балалардың 60%-ы немесе 3,9 млн бала тұрады.
🔸Балаларды мектепке дейінгі тәрбиемен және оқытумен қамтамасыз ету жағдайы жақсарып келеді. Егер 2018 жылы 100 орынға 105,8 бала келсе, 2022 жылы 89,3 болды. Мектепке дейінгі ұйымдарда барлығы 1,1 млн орын болды.
🔸2022 жылы үш жастан алты жасқа дейінгі балаларды оқытумен қамту 88,3%-ды (1,7 млн адам), жетіден 17 жасқа дейінгі балаларды қамту 96%-ды (3,7 млн адам) құрады. Қосымша біліммен 1,1 млн бала қамтылды. Үйірмелер мен секциялар арасында бала саны жағынан спорттық бағыт көш бастады - 1,3 млн бала. Сондай-ақ 223 мың бала шахмат және дойбымен, 198 мың бала футболмен, 180 мың бала ұлттық ойындармен айналысқан.
@DataHUB_KZ
❤3🥰1
Тіс дәрігерлерінің тоқсандық табысы екі жыл ішінде рекордты жаңартты
I тоқсанда стоматологиялық қызмет көрсетуден түскен табыс 40 млрд тг құрады. Бұл бір жыл бұрынғыдан 31%-ға көп және екі жыл ішіндегі ең жоғары көрсеткіш.
Көрсеткіш үнемі дерлік өсіп отыратынын ескерсек, қазіргі мән рекордтық ең жоғары деңгейге жетуі мүмкін еді. Бірақ неге олай болмады? 2021 жылы халыққа зейнетақы жинақтарын алуға рұқсат етілді, қаражатты алудың бір мақсаты емделу еді. Бастапқыда бұл стоматологиялық қызметтер нарығына септігін тигізбеді. Алайда жеткіліктілік шегі көтерілердің алдында сұраныс күрт артты. Нәтижесі - 2022 жылдың I тоқсанында тіс дәрігерлерінің табысышарықтап кетті 65,2 млрд тг құрады.
Тіс дәрігерлерінің табысының тұрақты түрде өсуін стоматологиялық қызмет бағасының тез көтерілуімен де түсіндіруге болады. Сонымен 2023 жылы олар 11,4%-ға қымбаттады, бұл жалпы инфляциядан 1,6 п.т. жоғары.
Мемлекет халыққа стоматологиялық қызметті төлеуге сирек көмектесетінін қоса кетейік. Оның жалпы шығындардағы үлесі - 9% (3,5 млрд тг).
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
I тоқсанда стоматологиялық қызмет көрсетуден түскен табыс 40 млрд тг құрады. Бұл бір жыл бұрынғыдан 31%-ға көп және екі жыл ішіндегі ең жоғары көрсеткіш.
Көрсеткіш үнемі дерлік өсіп отыратынын ескерсек, қазіргі мән рекордтық ең жоғары деңгейге жетуі мүмкін еді. Бірақ неге олай болмады? 2021 жылы халыққа зейнетақы жинақтарын алуға рұқсат етілді, қаражатты алудың бір мақсаты емделу еді. Бастапқыда бұл стоматологиялық қызметтер нарығына септігін тигізбеді. Алайда жеткіліктілік шегі көтерілердің алдында сұраныс күрт артты. Нәтижесі - 2022 жылдың I тоқсанында тіс дәрігерлерінің табысы
Тіс дәрігерлерінің табысының тұрақты түрде өсуін стоматологиялық қызмет бағасының тез көтерілуімен де түсіндіруге болады. Сонымен 2023 жылы олар 11,4%-ға қымбаттады, бұл жалпы инфляциядан 1,6 п.т. жоғары.
Мемлекет халыққа стоматологиялық қызметті төлеуге сирек көмектесетінін қоса кетейік. Оның жалпы шығындардағы үлесі - 9% (3,5 млрд тг).
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
👍2❤1🥰1
Қуаныш ұзаққа созылмады... Теңге долларға қатысты бірнеше ай бойы нығайғаннан кейін әлсірей бастады
Мамырдың қорытындысы бойынша американдық валютаның ресми бағамы ұлттық валютаға қатысты 1,2%-ға немесе 5,2 тг, 447,25 тг дейін өсті. ҚР ҰБ деректері бойынша бұған дейінгі жеті айдың алтауында, яғни ақпаннан басқасында, қазаннан сәуірге дейін төмендей берген.
Алғашында теңгенің әлсіреуі ештеңені білдірмеді. 7 мамырда доллар 2023 жылдың 9 наурызынан бастап ең төменгі деңгейге түсіп, айдың ортасына дейін осы деңгейде қалды. Бірақ содан кейін өсу байқала бастады және соңғы күндері қарқыны күшейді. Нәтижесінде, американдық валюта 1,5 айдағы ең жоғары деңгейге жетті.
Жалпы теңге бағамына көптеген факторлар әсер етеді. Солардың бірі - Ұлттық қордан валюта сату. Мамырда ол 24%-ға, айдан айға $800 млн дейін төмендеді, ал БЖЗҚ үшін валютаны сатып алу сол деңгейде қалды - $500 млн. Сату көлемі бұдан былай да төмендейтін сияқты. Маусымда валютаны сату бойынша жоспар $350-450 млн құрайды, ал сатып алу - $250-350 млн. Мұның теңгеге қолдау көрсетуі екіталай. Алайда, қазір ол жыл басындағыға қарағанда нығайған.
@DataHUB_KZ
Мамырдың қорытындысы бойынша американдық валютаның ресми бағамы ұлттық валютаға қатысты 1,2%-ға немесе 5,2 тг, 447,25 тг дейін өсті. ҚР ҰБ деректері бойынша бұған дейінгі жеті айдың алтауында, яғни ақпаннан басқасында, қазаннан сәуірге дейін төмендей берген.
Алғашында теңгенің әлсіреуі ештеңені білдірмеді. 7 мамырда доллар 2023 жылдың 9 наурызынан бастап ең төменгі деңгейге түсіп, айдың ортасына дейін осы деңгейде қалды. Бірақ содан кейін өсу байқала бастады және соңғы күндері қарқыны күшейді. Нәтижесінде, американдық валюта 1,5 айдағы ең жоғары деңгейге жетті.
Жалпы теңге бағамына көптеген факторлар әсер етеді. Солардың бірі - Ұлттық қордан валюта сату. Мамырда ол 24%-ға, айдан айға $800 млн дейін төмендеді, ал БЖЗҚ үшін валютаны сатып алу сол деңгейде қалды - $500 млн. Сату көлемі бұдан былай да төмендейтін сияқты. Маусымда валютаны сату бойынша жоспар $350-450 млн құрайды, ал сатып алу - $250-350 млн. Мұның теңгеге қолдау көрсетуі екіталай. Алайда, қазір ол жыл басындағыға қарағанда нығайған.
@DataHUB_KZ
👍1🥰1
«Сенбейтін боларсыз» атты айдарымыздағы жаңалықпен бөлісейік. Қазақстанда - азық-түлік дефляциясы.
Мамырда сәуірмен салыстырғанда азық-түлік тауарлары 0,2%-ға арзандады. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, 2020 жылдың тамызынан бері мұндай жағдай байқалмаған болатын.
Бағаның төмендеуін ішінара маусымдық кезеңмен байланыстыруға болады. Сонымен, қияр 29% –ға, қырыққабат 19,1%–ға, қызанақ 15,4%–ға, жұмыртқа 9,8%-ға қол жетімді болды. Сонымен қатар қарақұмық (-3,3%), күнбағыс майы (-2,1%) арзандады. Айтпақшы, өндірісі баяулап бара жатқан қант бағасының бір айлық өзгеруі туралы ресми статистика тіс жармай отыр.🤨
Азық-түлік емес тауарлар мен ақылы қызметтер бағытында дефляция туралы сөз жоқ. Бір айда біріншісі 0,5%–ға (-0,2 п.т.), екіншісі 1%-ға (+0,3 п.т.) қымбаттады. Нәтижесінде, айлық инфляция 0,4% деңгейінде қалыптасып, сәуірге қарай 0,2 п.т. баяулады. Бағаның қазіргі өсу қарқыны 2020 жылдың қыркүйегінен бері ең төмені болып табылады.
Жылдық инфляция туралы айтпай қайда барамыз? Қазіргі мәні - 8,5%. Дәл осындай төмен деңгейде ол соңғы рет 2022 жылдың қаңтарында болған еді.
@DataHUB_KZ
Мамырда сәуірмен салыстырғанда азық-түлік тауарлары 0,2%-ға арзандады. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, 2020 жылдың тамызынан бері мұндай жағдай байқалмаған болатын.
Бағаның төмендеуін ішінара маусымдық кезеңмен байланыстыруға болады. Сонымен, қияр 29% –ға, қырыққабат 19,1%–ға, қызанақ 15,4%–ға, жұмыртқа 9,8%-ға қол жетімді болды. Сонымен қатар қарақұмық (-3,3%), күнбағыс майы (-2,1%) арзандады. Айтпақшы, өндірісі баяулап бара жатқан қант бағасының бір айлық өзгеруі туралы ресми статистика тіс жармай отыр.🤨
Азық-түлік емес тауарлар мен ақылы қызметтер бағытында дефляция туралы сөз жоқ. Бір айда біріншісі 0,5%–ға (-0,2 п.т.), екіншісі 1%-ға (+0,3 п.т.) қымбаттады. Нәтижесінде, айлық инфляция 0,4% деңгейінде қалыптасып, сәуірге қарай 0,2 п.т. баяулады. Бағаның қазіргі өсу қарқыны 2020 жылдың қыркүйегінен бері ең төмені болып табылады.
Жылдық инфляция туралы айтпай қайда барамыз? Қазіргі мәні - 8,5%. Дәл осындай төмен деңгейде ол соңғы рет 2022 жылдың қаңтарында болған еді.
@DataHUB_KZ
👍2🥰1
Ұлттық банктің қазақстандық ЕДБ сәуір айын қалай өткізгені туралы деректері келіп жетті. Сонымен, маңызды ақпараттарды қысқаша түрде атап өтейік:
🔸Барлық ЕДБ оң нәтижемен жұмыстарын жалғастыруда, жүйеде шығынға ұшыраған ұйымдар жоқ. 4 айдағы жалпы пайда 776,7 млрд тг құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 12%-ға артық.
🔸Жиынтық активтер 2024 жылы екінші рет төмендеп тұр, алайда жүйедегі төмендеуі аса көп емес – 1%-дан аз. Қазіргі көрсеткіші - 52,4 трлн тг.
🔸 Бұл орайда несие портфелі бір айда +1,5%-ға өсті, қазіргі деңгейі 30,7 трлн тг жетіп тұр.
🔸 Жүйе бойынша жеке тұлғалардың салымдарының көлемі, жалпы алғанда, аздап өскен (+1%, 20,5 трлн-ға дейін), ал заңды тұлғалардікі 3,44%-ға, шамамен 15 трлн-ға дейін төмендеген. Бір қызығы, сәуірде бизнестің тартылатын депозиттері бойынша орташа алынған мөлшерлеме аз да болса өскен, ал жеке тұлғалар сегментінде төмендеген.
Банктер туралы толығырақ ақпарат - суреттерде.
@DataHUB_KZ
🔸Барлық ЕДБ оң нәтижемен жұмыстарын жалғастыруда, жүйеде шығынға ұшыраған ұйымдар жоқ. 4 айдағы жалпы пайда 776,7 млрд тг құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 12%-ға артық.
🔸Жиынтық активтер 2024 жылы екінші рет төмендеп тұр, алайда жүйедегі төмендеуі аса көп емес – 1%-дан аз. Қазіргі көрсеткіші - 52,4 трлн тг.
🔸 Бұл орайда несие портфелі бір айда +1,5%-ға өсті, қазіргі деңгейі 30,7 трлн тг жетіп тұр.
🔸 Жүйе бойынша жеке тұлғалардың салымдарының көлемі, жалпы алғанда, аздап өскен (+1%, 20,5 трлн-ға дейін), ал заңды тұлғалардікі 3,44%-ға, шамамен 15 трлн-ға дейін төмендеген. Бір қызығы, сәуірде бизнестің тартылатын депозиттері бойынша орташа алынған мөлшерлеме аз да болса өскен, ал жеке тұлғалар сегментінде төмендеген.
Банктер туралы толығырақ ақпарат - суреттерде.
@DataHUB_KZ
❤2👍1🥰1