Қытайдан әкелінген тауар импортының динамикасы

@DataHub_KZ

Қытай тақырыбын жалғай түссек: ҚР-да тіркелген ҚХР компанияларының саны күрт өсті

1 қыркүйекте Қазақстанда қытайлық меншік иелері бар заңды тұлғалары мен филиалдар саны 4674 болды, бұл 1 тамыздағыға қарағанда 150 бірлікке көп. Бір айдағы өсім кем дегенде 2022 жылдың басынан бері ең қуатты болды.

Осы уақыт ішінде ай нәтижесі бойынша тіркелген ұйымдардың саны тек бір рет қана 2023 жылғы қарашада кеміді. 2024 жылы өсім қарқындап артып келеді.

Қазір тіркелген ұйымдардың тек үштен екісінің (3062 бірлік) ғана жұмыс істеп тұрғаны рас. Екінші жағынан, Қытайға тиесілі жұмыс істеп тұрған компаниялардың саны бір ай ішінде 122 компанияға артты.

Серіктес елдердің бірде-бірі тамыз айында дәл мұндай нәтижеге қол жеткізбеді, ал жұмыс істеп тұрған компаниялардың жалпы саны бір ай ішінде 221 данаға қысқарды. Динамиканың қатты бәсеңдеуіне РФ-ның көрсеткіштері себеп болып отыр (жұмыс істеп тұрған компаниялардың саны бір ай ішінде 138-ге қысқарды). Сонымен қатар РФ-ға тиесілі тіркелген ұйымдардың саны тағы да кеміді (-31 дана).

ҚР СЖРА ҰСБ деректері

@DataHub_KZ

Ал енді маңызды қызықты жаңалықтарға көшейік. Статистика бюросы көрпе жасау өндірісінің көлемі жайлы ақпарат жариялай бастады.

ҚР СЖРА ҰСБ-ның өнеркәсіп өндірісінің толық статистикасында «Әр түрлі өлшемдегі мамықтан немесе қауырсыннан жасалған ұлттық көрпелер, көрпешелер» санатындағы тауарлардың өндірілген саны туралы мәліметтер шығатын болыпты.

Қазіргі уақытта шілде мен тамыз айларына арналған мәліметтер қолжетімді. Заңды тұлғаларды да, жеке кәсіпкерлерді де қамтуы тиіс ресми деректерге сәйкес, екі айда да 1,2 мың бұйым өндірілген, олардың шамамен 0,5 мыңы екі айда да бір қалаға тиесілі – Қызылордаға.

Қызылордадан басқа елеулі көлемде Шымкентте де тігіледі – шілдеде де, тамызда да статистикаға 0,2 мың дана өнім тіркелген. Ал Алматыда, мысалға, көрпе тігілмейді (немесе ресми статистика бұл туралы әлі білмейді 😉)

@DataHub_KZ

ҚР-да көппәтерлі үйлерді іске қосу жылдам қарыштауда

2024 ж. тамызда осы типтес 265 жаңа ғимарат пайдалануға берілді, бұл 2023 жылғы тамыздағыдан екі есе көп. Бұл көрсеткіш кемі соңғы он жылдағы кез келген тамыз айының ішінде осы жолы ғана осылай өте жоғары болып отыр.

Бұған көктемде тасқыннан зардап шеккен БҚО-ның басты үлес қосқанын айтпақ керек. Мұнда 87 көппәтерлі үй қосылып, бұл аймақ үшін тағы да рекорд болды. Әрі тек тамыз айы үшін ғана емес, жалпы сол онжылдықтың кез келген айы үшін рекорд болды.

Ал, жыл басынан бергі жалпы көрсеткіштерді қайтпек керек? Бүкіл ҚР деңгейі бойынша алсақ, олар кем дегенде 2014 жылдан бері кезең ішінде тағы жоғары болып отыр. 1151 жаңа көппәтерлі үй пайдалануға берілді, ж/ж өсім 46%-ды құрады. Мұнда Алматы бәрінен озып тұр: 8 айдың ішінде 207 үй берілді. Өздеріңіз түсініп отырғандай, бұл кезең үшін тағы да барынша жоғары болып отыр.

Ал, бұл жолы не кеміді, ол – жаңа көппәтерлі үйлердің орташа ауданы. 2024 ж. қаңтар-тамыз айларында ол 5,6 мың шаршы метрді құрады, бұл кемі он жыл кезең ішіндегі үшін ең төменгі көрсеткіш болды.

ҚР СЖРА ҰСБ деректері

@DataHub_KZ

Уран экспорты рекордтық деңгейге жетті

2024 жылдың 7 айында шетелге $2 млрд болатын өңделген табиғи уран экспортталды, бұл 2023 жылдың дәл осы айларымен салыстырғанда 54%-ға артық. Қазіргі мәні - кем дегенде 2015 жылдан бері ең жоғары көрсеткіш.

Барлық өсім бағаның көтерілуімен байланысты болды, себебі физикалық түрде экспорт өзгерген жоқ деуге болады (10,3 млн кг уран, жылдан жылға +1%).

Уранымыз нақты қайда кетіп жатқанын қарайық:

💵Ақша бойынша негізгі үлес – РФ-да (46%). Жылдық деңгейде жеткізілімнің жалпы құны 23%-ға артты, десе де, физикалық түрде экспорт шамамен сондай көлемде төмендеді. 1 кг уранның орташа бағасы, тиісінше, көтерілді (+63%).
⚖️Егер доллармен емес, уранның килограмымен есептесек, биылғы басты сатып алушы Қытай болып шықты, үлесі - 44%. ҚХР бір жылда физикалық түрде де (+21%), ақша түрінде де (+72%) көбірек сатып алды.

Жалпы алғанда, өткен жылғы басқа маңызды серіктестердің барлығы көлемдерін арттырды. Мүлде артта қалғаны 2023 жылдың қаңтар-шілде айларында уранды $27,5 млн долларға сатып алған Румыния және Австрия (оның сомасы тіптен аз).

ҚР СЖРА ҰСБ деректері

@DataHub_KZ

Жұмыртқа бағасы соңғы екі жылда барынша жоғары қарқынмен шарықтап барады

Орта есеппен алғанда, 10-17 қыркүйек аралығындағы апта ішінде ҚР бойынша І санаттағы жұмыртқа бағасы 2%-ға өсті. Қазіргіден жоғары қарқыны соңғы рет 2022 жылғы қыркүйектің соңында тіркелді.

Жалпы, күзде жұмыртқа бағасының өсуі – қалыпты құбылыс, бірақ қазір оның бүкіл ҚР бойынша жоғары қарқыны ғана емес, сонымен қатар жеке қалаларда да бағаларының өскені назар аудартып отыр. Мәселен, Семейде, Павлодарда, Қарағандыда жұмыртқа бір аптада 6%-дан аса қымбаттады.

Жезқазғанда жеті күннің ішінде бағаға 11,7% қосылды. Ұлытаудың өзін-өзі қамтамасыз етуінің мәз емес екенін айтпақ керек: кейбір бағалауларға сай өңірге жылына 60 млн дана жұмыртқа қажет, ал 2023 жылы өндіріс 20 млн-ға да жеткізе алмады. Расында, жергілікті құс фабрикаларының жұмысын қайта қалпына келтіруге орай жағдай өзгеруі тиіс еді.

Жалпы, биыл ҚР бойынша жұмыртқа өндірісі былтырғыға қарағанда әзірге жақсы жүргізіліп отыр. Өндірушілерді қолдау үшін мамырдан бастап қазан айының соңына дейін шетелден алып келуге шектеу салынғаны – жеке мәселе.

ҚР СЖРА ҰСБ деректері

@DataHub_KZ

БЖЗҚ зейнетақы активтерінің кірістілігі инфляциядан асып түсуде

Жыл басынан бері ҚРҰБ басқаруындағы активтердің номиналды кірістілігі 10,3%-дан асты, бұл сол уақыттағы тұтыну бағаларының өсуінен 5 п.т. көбіне артық. Қазіргі нақты нәтижесі 4,8% 2023 ж. сол кезеңіндегі шамамен нөлдік көрсеткіштен әлдеқайда жақсы.

Жыл басынан бері инвестициялық табыс 1,9 трлн тг асты, бұл 2023 жылдың 1 қыркүйегіндегі 1,1 трлн тг едәуір көп.

Бір ғана тамыз айының нәтижесі 538 млрд тг болды. Бұл соманың негізгі бөлігін бағалы қағаздардың қайта бағалануынан түскен табыс (218,7 млрд тг) құрады. Жалпы, бағалы қағаздар бойынша сыйақыдан да (131,8 млрд тг), сыртқы басқарудан да (122,5 млрд тг) түскен табыс көңіл көншітерлік болды. Ал 64,4 млрд тг теңгенің әлсіреуі «сыйлады», бұл ретте шетел валютасын қайта бағалау арқылы табыс түсті. Тағы 0,6 млрд тг басқа табыстар құрады.

Нәтижесінде, 538 млрд тг деңгейіндегі көрсеткіш басқа айларға қарағанда жаман емес, алайда маусым айындағы көрсеткіштерден төмен.

БЖЗҚ деректері

@DataHub_KZ

✈️💰Туроператорлардың табысы аспанға ұшты

Алғашқы жартыжылдығында қазақстандық туроператорлар 285,7 млрд теңге тапқан. Номиналды мәнде бұл өткен жылдағыдан шамамен 40%-ға көп.

2023 ж. қаңтар-маусым айларына инфляцияға түзетусіз көрсеткіш тіпті 3,2 есе өсті. Белгіленген кезеңнің қорытындысы бойынша мұндай жоғары деңгей бұрын-соңды болмағаны белгілі.

Әдетте жылдың бірінші жартысы туроператорларға екінші жартысына қарағанда әлдеқайда аз табыс әкеледі. Бұл тұрғыдан алғанда, ағымдағы аса жоғары табыстар одан сайын таңғалдырады.

🕵️‍♂️Мұндай қарқынды өсудің себебін анықтау қиын. Бір ғана «кінәрат» - ресми статистиканың шағын кәсіпорындарды іріктеп зерттеу қорытындысы бойынша алған деректерінің салыстыруға келмейтіндігі. Бірақ бұл жерде бәрі дұрыс – соңғы уақытта респонденттердің саны айтарлықтай өзгермеген.

Соған қарағанда, қазақстандықтар демалысқа ақша аямайтын болды. Бірақ бұл өз еріктерімен емес, себебі Түркияға жолдамалар айтарлықтай қымбаттаған сияқты 😭

Дереккөз – ҚР СЖРА ҰСБ

@DataHub_KZ

Несиелеу қалай жүріп жатқанына назар аударатын уақыт келді. Тамызда қандай қызықтар болды?

🧍🏻‍♂️🧍🏻‍♀️ Алдымен жекелеген несиелерден бастайық. Мінеки, бірнеше мәлімет:

↘️ Жеке тұлғаларға берілетін жалпы несие көлемі тежеліп тұр – 1,4 трлн тг, өткен айға қарағанда минус 7,6%. Шілдеге қарай рәсімделген келісімдер саны 10,5%-ға, 3,66 млн бірлікке дейін төмендеді, бұл - 2023 жылдың сәуірінен бергі ең төменгі көрсеткіш.
🛍 Тұтынушылық кепілсіз несиелердің көлемі 9,6%-ға, 888 млрд тг дейін төмендеп, бір айда төмендеуге үлкен үлесін қосты. Өткен жылдың тамызымен салыстырғанда көлемі номиналды түрде сәл өскен, бірақ тұтынушылық инфляцияны ескеретін болсақ, онда төмендеген. Ал тұтынушылық несие саны бір айда 12,4%-ға, 2,76 млн келісімге дейін төмендеді (айтпақшы бұл 2023 жылдың қыркүйегінен бергі ең төмен көрсеткіш).
🏘 Ипотека, керісінше, жақсы жүріп жатыр. Келісім саны бір айда 7,1%-ға, берілген несие көлемі 15%-ға өсті. Абсолюттік сандармен 232,3 млрд тг болатын 13,7 мың несие. Нәтижесінде, 1 қыркүйектегі жағдай бойынша 574 мың қазақстандықтың ипотекасы бар, олардың жалпы қарызы - 6,2 трлн тг.
👛 Жалақыға дейінгі қарыз да, яғни PDL, әлі де тежеліп тұр. Тамызда көлемі 8,6%-ға, айдан айға 43,4 млрд тг дейін төмендеді, ал несие саны сәл аздау, 4,1%-ға, 657 мың бірлікке төмендеді. Атап өткен жөн болар, тамыздың соңында осындай қарыздарға қойылатын жаңа талаптар күшіне енді: олардың көлемі енді 50 емес, 45 АЕК (ағымдағы жылы 166,1 мың тг) шегінде шектеледі.

💼 Ал бизнесте не болып жатыр?

📉 Жалпы берілу көлемі тежелуде, шілдеге қарағанда бірден 22,8%-ға, 1,4 трлн тг дейін. Келісім саны бір айда аз ғана төмендеді, сондықтан ақшалай көрсеткіштер қарыздардың мөлшері кішірейгендіктен азайып бара жатыр. Заңды тұлғалардың келісімінің орташа сомасының төмендеуі қатты білінді – шілдедегі 138 млн тг-ден тамызда 105,5 млн тг дейін.

Бірінші кредиттік бюро деректері

Тағы да қосымша мәліметтерді келесі посттағы суреттерден таба аласыздар

@DataHub_KZ

Қазақстандықтар Түркияға сапар бойынша рекорд орнатты

Естеріңізде ме, жазда біз ҚР-да түрік жағалауларындағы демалыс бағасының өсуіне таң қалып едік? Маусымда баға жылдық есепте 28,5%-ға артты, шілдеде – 35,5%, тамызда – 39,3%.

Жолдамалардың қатты қымбаттауы қазақстандық тұтынушыларды үркітуі тиіс еді.

Алайда бұлай болмаған сыңайлы. Жақында Түркияның Мәдениет және туризм министрлігі елге шетелден келушілер жайлы жаңа статистиканы жариялады. Оған сәйкес, маусым-тамыз аралығында Қазақстан азаматтары Түркияға 440,4 мың рет кірген.

Қазіргі көрсеткіш өткен жылдың деңгейінен 7% жоғары болып қана қойған жоқ, сондай-ақ 2014 жылдан бері жаз айларындағы ең жоғары нәтиже болды. Мәселен, 2019 жылы, яғни пандемияға дейін, жыл бойғы көрсеткіш сәл ғана жоғары болды.

Атап өтейік, бұл тек қазақстандықтардың Түркияға өтулерінің статистикасы: олардың не үшін және қанша уақытқа барғаны бізге аян емес. Дегенмен, 2022 және 2023 жылдардың нақты деректері негізінде ең танымал бағыт Анталия деп ұйғаруға болады.

@DataHub_KZ

Айырбастау пунктеріндегі еуроға таза сұраныс антирекордқа дейін құлдырады

Тамызда еуропалық валютаның нетто-сатылымдары (сатылымнан сатып алуды алғанда) 1,2 млрд тг құрады, бұл номиналды түрде шілдеге қарағанда 88%-ға, 2023 жылдың тамызына қарағанда 92%-ға аз. Қазіргі мәні кем дегенде 2018 жылдың басынан бері ең төменгі көрсеткіш болып тұр.

Мұнда еуро бағамы да әсер еткен болуы мүмкін: тамызда, орта есеппен, шілдеге қарағанда 2,2%-ға жоғары болды. Қалай болғанда да, қазір еуропалық валютаға таза сұраныс рубльге қарағанда төмен, мұндай жағдай 2022 жылдың наурызынан бері болмаған еді.

Айтпақшы, халық рубльден жарты жылда алғаш рет құтылуды тоқтата бастады: наурыз бен шілде аралығында олардың таза сұранысы теріс мәнде болды, ал қазір - 5,5 млрд тг көлемінде. Дегенмен, бұл 2023 жылдың тамызымен салыстырғанда номиналды түрде 57%-ға аз.

Долларға таза сұраныс шілдеге қарағанда жақсырақ: 110,6 млрд тг (+14%), бірақ өткен жылдың тамызымен салыстырғанда көңіл қоншытарлық емес (инфляцияны есепке алмағанда -26%). Айтпақшы, доллардың орташа бағамы да өткен айда өсті, бірақ еуроға қарағанда аздау (+0,7%).

@DataHub_KZ

Несие бойынша мөлшерлемелер төмендеді, ал жеке тұлғалардың депозиттері бойынша мөлшерлемелер тұрақты, кей жерлерде тіпті рекордтарды жаңартуда

Тамыз айында ЕДБ берген жеке тұлғалар мен ЖК-ге арналған теңгелік несиелердің орташа өлшенген мөлшерлемесі шілдемен салыстырғанда 0,1 п.т. төмендеп, 20,2%-ды құрады. Сегменттегі ең қымбаты – 1 айға дейінгі мерзімдегі несиелер (36,9%), ең тиімдісі – 5 жылдан асатын мерзімдегі несиелер (19,4%). Заңды тұлғаларға берілген несиелер бойынша мөлшерлемелер де шілде деңгейіне дейін біраз төмендеді: 0,1 п.т., 17,6%-ға дейін.

Ал біздегі депозиттер жағдайы қалай?

🔸Тамыз айында жеке тұлғалар үшін орташа өлшенген мөлшерлемесі шілдемен салыстырғанда сол деңгейде қалып, 13,5%-ды құрады. Ең тартымды шарттар 1-ден 3 айға дейінгі депозиттер сегментінде болды: көрсеткіш 15,6%-ға жетіп, шілдемен салыстырғанда сәл өсті. Сәл ғана, 0,2 п.т. өсті, бірақ бұл сегмент бойынша ағымдағы деңгей бәрібір 2000 жылдың күзінен берi техникалық тұрғыдан ең жоғары көрсеткіш болып саналады.

🔸Заңды тұлғалар үшін орташа өлшенген мөлшерлеме 0,1 п.т. төмендеп, 13,1%-ды құрады. Ең тартымды сегмент – 3 айдан 1 жылға дейінгі салымдар (13,2%).

ҚР Ұлттық банктің деректері

@DataHub_KZ