📉🏠 Астанада тұрғын үйді пайдалануға беру күрт төмендеп кетті
Қаңтардың қорытындысы бойынша елордада пайдалануға берілген тұрғын үйлердің жалпы ауданы өткен жылдың осы айымен салыстырғанда 3,7 есе, яғни 95,3 мың ш.м дейін азайған. Бұдан төмен көрсеткіш соңғы рет 2019 жылдың қазанында тіркелген болатын.
Бұл құлдырау, негізінен, көппәтерлі үйлер есебінен болды. Олар барлық көлемнің негізгі үлесін құрайды – 95% немесе 90,6 мың ш.м. Әрине, осыған орай, пайдалануға берілген пәтерлер санының да төмендеуі байқалды. 2024 жылдың қаңтарына қарағанда бұл көрсеткіш 3,3 есе азайып, 1,2 мың бірлікті құрады.
Сонымен Астанадағы күтілген жағдай жалпы республикалық көрсеткішті «құртты»: республикалық көрсеткіш жылдан жылға 27%-ға қысқарып, 766,1 мың ш.м құрады. Жыл басында төмендеу тағы жеті өңірде байқалған еді, бірақ негізгі үлес елордаға тиесілі (жалпы -281,8 мың ш.м -257 мың ш.м). Ал Алматыға келетін болсақ, мұнда, керісінше, өсім байқалады – 43,5%. Оңтүстік мегаполистің қазіргі көрсеткіші 226,1 мың ш.м құрап тұр.
❓ Жалпы алғанда, Астанада соңғы тоғыз жылда (екі жылдан басқа) тұрғын үйдіпайдалануға беру көлемі ұлғайып отырды. Нақты айтқанда, 2024 жылдың қорытындысы бойынша бұл көрсеткіш 16%-ға өсті (4,4 млн ш.м қарсы 3,8 млн ш.м). Қаңтардағы құлдырау үрдістің өзгергенін білдіре ме?
Қазіргі уақытта мұны айту үшін деректер жеткіліксіз. Алайда ай сайынғы динамикада белгілі бір маусымдық ауытқулар байқалатынын атап өткен жөн. Жалпы, жылдың басында көрсеткіштердің төмен болуы қалыпты құбылыс деуге болады. Бірақ назар аударатын жайт – 2015 жылдан бері қаңтар айындағы көрсеткіш дәл қазіргідей төмен болған емес.
Екінші жағынан, жылдың алғашқы айының қорытындысы бойынша Қазақстанда тұрғын үй құрылысына жұмсалған жалпы қаражаттың жартысына жуығы Астанаға тиесілі болды – 10,2 млрд теңгенің 4,7 млрд теңгесі. Алайда 2024 жылдың қаңтарымен салыстырғанда көлемі 1,5 есе қысқарған, 4,7 млрд теңгеге дейін (инфляцияны есептемегенде).
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHub_KZ
Қаңтардың қорытындысы бойынша елордада пайдалануға берілген тұрғын үйлердің жалпы ауданы өткен жылдың осы айымен салыстырғанда 3,7 есе, яғни 95,3 мың ш.м дейін азайған. Бұдан төмен көрсеткіш соңғы рет 2019 жылдың қазанында тіркелген болатын.
Бұл құлдырау, негізінен, көппәтерлі үйлер есебінен болды. Олар барлық көлемнің негізгі үлесін құрайды – 95% немесе 90,6 мың ш.м. Әрине, осыған орай, пайдалануға берілген пәтерлер санының да төмендеуі байқалды. 2024 жылдың қаңтарына қарағанда бұл көрсеткіш 3,3 есе азайып, 1,2 мың бірлікті құрады.
Сонымен Астанадағы күтілген жағдай жалпы республикалық көрсеткішті «құртты»: республикалық көрсеткіш жылдан жылға 27%-ға қысқарып, 766,1 мың ш.м құрады. Жыл басында төмендеу тағы жеті өңірде байқалған еді, бірақ негізгі үлес елордаға тиесілі (жалпы -281,8 мың ш.м -257 мың ш.м). Ал Алматыға келетін болсақ, мұнда, керісінше, өсім байқалады – 43,5%. Оңтүстік мегаполистің қазіргі көрсеткіші 226,1 мың ш.м құрап тұр.
❓ Жалпы алғанда, Астанада соңғы тоғыз жылда (екі жылдан басқа) тұрғын үйдіпайдалануға беру көлемі ұлғайып отырды. Нақты айтқанда, 2024 жылдың қорытындысы бойынша бұл көрсеткіш 16%-ға өсті (4,4 млн ш.м қарсы 3,8 млн ш.м). Қаңтардағы құлдырау үрдістің өзгергенін білдіре ме?
Қазіргі уақытта мұны айту үшін деректер жеткіліксіз. Алайда ай сайынғы динамикада белгілі бір маусымдық ауытқулар байқалатынын атап өткен жөн. Жалпы, жылдың басында көрсеткіштердің төмен болуы қалыпты құбылыс деуге болады. Бірақ назар аударатын жайт – 2015 жылдан бері қаңтар айындағы көрсеткіш дәл қазіргідей төмен болған емес.
Екінші жағынан, жылдың алғашқы айының қорытындысы бойынша Қазақстанда тұрғын үй құрылысына жұмсалған жалпы қаражаттың жартысына жуығы Астанаға тиесілі болды – 10,2 млрд теңгенің 4,7 млрд теңгесі. Алайда 2024 жылдың қаңтарымен салыстырғанда көлемі 1,5 есе қысқарған, 4,7 млрд теңгеге дейін (инфляцияны есептемегенде).
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHub_KZ
❤1🥰1
Әрбір оныншы жұмыс істейтін қазақстандық өз еңбегінің қауіпсіздігіне қатысты проблемаларға меңзейді
Қазақстанның барлық жұмыспен қамтылған халқының 12%-ы немесе 1,1 млн-нан астам адам өз жұмыс орнында қолайсыз немесе қауіпті жағдайлар туралы мәлімдей алады. Олардың үштен екісі өз еңбек жағдайларын қолайсыз деп атайтындар, қалғандары, тиісінше, қауіпті жағдайлар туралы айтады.
ҚР СЖРА ҰСБ жыл сайынғы зерттеуінің ІІІ тоқсанға қатысты деректерінен тиісті тұжырымдар жасалады. Бюро бағалауды іріктемелі сауалнама арқылы алады, содан кейін деректер халықтың жалпы санына таралады. Мұнда респонденттер – кәсіпорындар емес, қазақстандықтардың өздері екенін және олар өздерінің жеке, субъективті пікірлерін келтіретінін айта кету маңызды; ешқандай құжаттар қажет емес.
Деректерге сүйенсек, ер адамдарда еңбек қауіпсіздігі жағдайы әйелдерге қарағанда әлдеқайда нашар. Қазақстандағы жұмыспен қамтылған 4,8 млн ер адамның әрбір бесіншісі дерлік немесе 18%-ы қолайсыз немесе қауіпті жағдайлар туралы мәлімдей алады; әйелдер жағдайында бұл үлес шамамен 4,5 млн жұмыспен қамтылғандардың 6%-на дейін төмендейді.
Қазақстандықтарды еңбек жағдайымыз жақсы емес деп айтуға қандай себептер итермелейді? Мұнда бірнеше мысалдар келтірілген, тек респондент өзіне сәйкес келетін бірден бірнеше жауап нұсқаларын таңдай алғанын ескеріңіз:
👷🏼 Көбінесе жұмысшылар ауыр физикалық жұмысты меңзейді. Мұндай түсініктемені қолайсыз/қауіпті жағдайлар туралы айтатындардың үштен бірі дерлік берді. Сонымен қатар себеп көбінесе көшеде жұмыс істеу керектігіне байланысты (проблемаларды атап өткендердің 18%-ы), ал жағдайға алаңдағандардың 15%-да еңбек тіпті өмірге қауіп төндіретін факторлармен байланысты.
😰 Кейбір жағдайларда адамдар жүйке кернеуінің жоғарылауын атап өтеді – мұндай проблеманы еңбек қауіпсіздігіндегі проблемалар туралы пікір білдірген респонденттердің 17%-ы атап өтті. Әйелдер арасында бұл үлес ер адамдарға қарағанда әлдеқайда жоғары (тиісінше 29% және 13%).
🤯 Қарқынды ақыл-ой қызметі, айтпақшы, қолайсыз жұмыс жағдайлары туралы айтуға мүмкіндік беретін себептердің бірі болып табылады. Оны жалпы өз жұмысының қауіптілігі туралы айтатындардың 9%-ы меңзей алады. Әйелдер үшін бұл көрсеткіш тағы да әлдеқайда жоғары – ер адамдардың 6%-ымен салыстырғанда 19%.
😵 Жалпы түсінік үшін: басқа себептермен қатар, түсінікті себептер (жұмыс орнындағы көтеріңкі шу немесе ауаның ластану деңгейі, қауіпті механизмдермен жұмыс істеу) және таптаурын емес себептер (еңбектің тым бірсарындылығы) болуы мүмкін.
Жағдайдың елдің өңірлерінде қалай ерекшеленетіні туралы деректерді төмендегі суреттен таба аласыздар. Қорытындылай келе, динамикада өз еңбегінің жағдайына алаңдайтындардың үлесі онша өзгермейтінін айта кетеміз. Соңғы онжылдықта ол шамамен 10-13% аралығында болды.
@DataHub_KZ
Қазақстанның барлық жұмыспен қамтылған халқының 12%-ы немесе 1,1 млн-нан астам адам өз жұмыс орнында қолайсыз немесе қауіпті жағдайлар туралы мәлімдей алады. Олардың үштен екісі өз еңбек жағдайларын қолайсыз деп атайтындар, қалғандары, тиісінше, қауіпті жағдайлар туралы айтады.
ҚР СЖРА ҰСБ жыл сайынғы зерттеуінің ІІІ тоқсанға қатысты деректерінен тиісті тұжырымдар жасалады. Бюро бағалауды іріктемелі сауалнама арқылы алады, содан кейін деректер халықтың жалпы санына таралады. Мұнда респонденттер – кәсіпорындар емес, қазақстандықтардың өздері екенін және олар өздерінің жеке, субъективті пікірлерін келтіретінін айта кету маңызды; ешқандай құжаттар қажет емес.
Деректерге сүйенсек, ер адамдарда еңбек қауіпсіздігі жағдайы әйелдерге қарағанда әлдеқайда нашар. Қазақстандағы жұмыспен қамтылған 4,8 млн ер адамның әрбір бесіншісі дерлік немесе 18%-ы қолайсыз немесе қауіпті жағдайлар туралы мәлімдей алады; әйелдер жағдайында бұл үлес шамамен 4,5 млн жұмыспен қамтылғандардың 6%-на дейін төмендейді.
Қазақстандықтарды еңбек жағдайымыз жақсы емес деп айтуға қандай себептер итермелейді? Мұнда бірнеше мысалдар келтірілген, тек респондент өзіне сәйкес келетін бірден бірнеше жауап нұсқаларын таңдай алғанын ескеріңіз:
👷🏼 Көбінесе жұмысшылар ауыр физикалық жұмысты меңзейді. Мұндай түсініктемені қолайсыз/қауіпті жағдайлар туралы айтатындардың үштен бірі дерлік берді. Сонымен қатар себеп көбінесе көшеде жұмыс істеу керектігіне байланысты (проблемаларды атап өткендердің 18%-ы), ал жағдайға алаңдағандардың 15%-да еңбек тіпті өмірге қауіп төндіретін факторлармен байланысты.
😰 Кейбір жағдайларда адамдар жүйке кернеуінің жоғарылауын атап өтеді – мұндай проблеманы еңбек қауіпсіздігіндегі проблемалар туралы пікір білдірген респонденттердің 17%-ы атап өтті. Әйелдер арасында бұл үлес ер адамдарға қарағанда әлдеқайда жоғары (тиісінше 29% және 13%).
🤯 Қарқынды ақыл-ой қызметі, айтпақшы, қолайсыз жұмыс жағдайлары туралы айтуға мүмкіндік беретін себептердің бірі болып табылады. Оны жалпы өз жұмысының қауіптілігі туралы айтатындардың 9%-ы меңзей алады. Әйелдер үшін бұл көрсеткіш тағы да әлдеқайда жоғары – ер адамдардың 6%-ымен салыстырғанда 19%.
😵 Жалпы түсінік үшін: басқа себептермен қатар, түсінікті себептер (жұмыс орнындағы көтеріңкі шу немесе ауаның ластану деңгейі, қауіпті механизмдермен жұмыс істеу) және таптаурын емес себептер (еңбектің тым бірсарындылығы) болуы мүмкін.
Жағдайдың елдің өңірлерінде қалай ерекшеленетіні туралы деректерді төмендегі суреттен таба аласыздар. Қорытындылай келе, динамикада өз еңбегінің жағдайына алаңдайтындардың үлесі онша өзгермейтінін айта кетеміз. Соңғы онжылдықта ол шамамен 10-13% аралығында болды.
@DataHub_KZ
🥰1
Назарларыңызға өңірлік айырмашылықтардың иллюстрациясы. Көріп отырғандарыңыздай, шашыраңқылық айтарлықтай елеулі. Биылғы жылдың қызықты нюансы: Шымкентте өткізілген сауалнама қорытындысы бойынша өзінің еңбек жағдайларын қауіпті деп санайтын ешкім табылған жоқ. Өткен екі жылда, мысалы, қалада мұндай адамдар 1-2% болса да болды.
@DataHub_KZ
@DataHub_KZ
🥰1
🥳🥔Қазақстанда картоп арзандады
11 ақпаннан 18 ақпанға дейінгі аралықта картоп бағасы 0,4%-ға төмендеген. Мұндай жағдай соңғы 19 апта ішінде алғаш рет орын алып тұр.
Картоптың қымбаттауы қазанның үшінші онкүндігінде басталған болатын. Алғашында баяу өсіп отырды, жеті күнде +0,4%. Алайда кейінгі апта сайынғы өсім, көбінесе, 1%-дан жоғары деңгейді ұстап тұрды. Шарықтау шегіне 28 қаңтарда жетті, 21 қаңтардан сол уақытқа дейінгі аралықта баға бірден 8,3%-ға өсті.
Бұл жағдайды үкімет көрші елдерден, әсіресе Өзбекстан тарапынан картопқа деген сұраныстың артуымен байланыстырды. Осыған орай, 28 қаңтардан бастап жарты жылға картоп экспортына тыйым салынды (тек ЕАЭО елдеріне мұндай шектеу қойылмады).
Бүгінде үкіметтің мәлімдеуінше, ерте өнім шыққанға дейін картоп қоры жеткілікті.
Картоп бағасының төмендеуіне қарамастан, жалпы ӘМАТ бір аптада 0,4%-ға қымбаттаған. 19 тауардың 11-інің бағасы өскен. Ең көп қымбаттағаны – қырыққабат, +4,2%.
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHub_KZ
11 ақпаннан 18 ақпанға дейінгі аралықта картоп бағасы 0,4%-ға төмендеген. Мұндай жағдай соңғы 19 апта ішінде алғаш рет орын алып тұр.
Картоптың қымбаттауы қазанның үшінші онкүндігінде басталған болатын. Алғашында баяу өсіп отырды, жеті күнде +0,4%. Алайда кейінгі апта сайынғы өсім, көбінесе, 1%-дан жоғары деңгейді ұстап тұрды. Шарықтау шегіне 28 қаңтарда жетті, 21 қаңтардан сол уақытқа дейінгі аралықта баға бірден 8,3%-ға өсті.
Бұл жағдайды үкімет көрші елдерден, әсіресе Өзбекстан тарапынан картопқа деген сұраныстың артуымен байланыстырды. Осыған орай, 28 қаңтардан бастап жарты жылға картоп экспортына тыйым салынды (тек ЕАЭО елдеріне мұндай шектеу қойылмады).
Бүгінде үкіметтің мәлімдеуінше, ерте өнім шыққанға дейін картоп қоры жеткілікті.
Картоп бағасының төмендеуіне қарамастан, жалпы ӘМАТ бір аптада 0,4%-ға қымбаттаған. 19 тауардың 11-інің бағасы өскен. Ең көп қымбаттағаны – қырыққабат, +4,2%.
ҚР СЖРА ҰСБ деректері
@DataHub_KZ
🥰2
👡Қазақстан нарығына аяқ киімдердің жеткізілуі көпжылдық минимумға дейін қысқарды
2024 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында ішкі нарықта 25,2 млн жұп аяқ киім сатылды (спорттық, қорғаныс және ортопедиялық аяқ киімдерді қоспағанда). 2023 жылмен салыстырғанда бұл көрсеткіш екі есеге жуық төмендеген – 45%-ға. Сондай-ақ ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, 2011 жылдан бергі ең төменгі деңгейге жеткен.
«Ішкі нарықтағы сатылуы» деп ресми статистикада елімізде өндірілген және шетелден әкелінген көлемнен экспортты шегергендегі соманы айтады – яғни, жыл бойы елде «қалған» тауарлар саны.
Жалпы, Қазақстанда қолжетімді аяқ киімнің барлығы дерлік – импорттық өнім: өткен жылы да, 2023 жылы да ресурстардағы отандық өндірістің үлесі небәрі 4%-ды құрады. Сондықтан ішкі нарыққа жеткізілімдердің көлемі импорт пен экспорт арасындағы теңгеріммен анықталады.
Бұл жолы үрдісті импорт орнатты. Егер 2023 жылы Қазақстанға шамамен 44,4 млн жұп аяқ киім әкелінсе, 2024 жылы бұл көрсеткіш 24,9 млн-ды құрап, жылдан жылға 44%-ға төмендеген. Бұл қандай аяқ киім екенін шамамен болжауға болады: сыртқы сауда туралы егжей-тегжейлі статистика жоғарыда келтірілген деректерден сәл өзгеше жіктеуді қолданады.
Дегенмен, барлық аяқ киім топтары бойынша*, спорттық аяқ киімдерді қосқанда, бірақ ортопедиялықты қоспағанда, әкелінген жұп аяқ киімдер саны да күрт азайғанын білеміз: 2024 жылы 30,6 млн жұп әкелінсе, оның алдыңғы жылы 55 млн жұп әкелінген. Мұндағы ең кең таралған категория – табаны бар және үстіңгі бөлігі резеңкеден немесе пластмассадан жасалған (су өткізбейтіннен басқа) аяқ киімдер. Осы категория бойынша көрсеткіштерді айтарлықтай төмендеген: өткен жылы 16,5 млн импортталса, ал 2023 жылы 32,1 млн импортталған.
* СЭҚ ТН 6401-05
@DataHub_KZ
2024 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында ішкі нарықта 25,2 млн жұп аяқ киім сатылды (спорттық, қорғаныс және ортопедиялық аяқ киімдерді қоспағанда). 2023 жылмен салыстырғанда бұл көрсеткіш екі есеге жуық төмендеген – 45%-ға. Сондай-ақ ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, 2011 жылдан бергі ең төменгі деңгейге жеткен.
«Ішкі нарықтағы сатылуы» деп ресми статистикада елімізде өндірілген және шетелден әкелінген көлемнен экспортты шегергендегі соманы айтады – яғни, жыл бойы елде «қалған» тауарлар саны.
Жалпы, Қазақстанда қолжетімді аяқ киімнің барлығы дерлік – импорттық өнім: өткен жылы да, 2023 жылы да ресурстардағы отандық өндірістің үлесі небәрі 4%-ды құрады. Сондықтан ішкі нарыққа жеткізілімдердің көлемі импорт пен экспорт арасындағы теңгеріммен анықталады.
Бұл жолы үрдісті импорт орнатты. Егер 2023 жылы Қазақстанға шамамен 44,4 млн жұп аяқ киім әкелінсе, 2024 жылы бұл көрсеткіш 24,9 млн-ды құрап, жылдан жылға 44%-ға төмендеген. Бұл қандай аяқ киім екенін шамамен болжауға болады: сыртқы сауда туралы егжей-тегжейлі статистика жоғарыда келтірілген деректерден сәл өзгеше жіктеуді қолданады.
Дегенмен, барлық аяқ киім топтары бойынша*, спорттық аяқ киімдерді қосқанда, бірақ ортопедиялықты қоспағанда, әкелінген жұп аяқ киімдер саны да күрт азайғанын білеміз: 2024 жылы 30,6 млн жұп әкелінсе, оның алдыңғы жылы 55 млн жұп әкелінген. Мұндағы ең кең таралған категория – табаны бар және үстіңгі бөлігі резеңкеден немесе пластмассадан жасалған (су өткізбейтіннен басқа) аяқ киімдер. Осы категория бойынша көрсеткіштерді айтарлықтай төмендеген: өткен жылы 16,5 млн импортталса, ал 2023 жылы 32,1 млн импортталған.
* СЭҚ ТН 6401-05
@DataHub_KZ
🥰1
Несиелеу нарығындағы жағдайды қарап шығатын уақыт келді. Қаңтар айында қандай қызық болды?
Міне, жеке тұлғалар бойынша бірнеше мәліметтер:
📉 Жеке тұлғаларға несие берудің жалпы көлемі желтоқсанмен салыстырғанда 15,8%-ға төмендеді.
🔑 Ипотека беру көлемі айтарлықтай азайған – желтоқсандағы жоғары деңгеймен салыстырғанда айлық мәнде минус 44%, қаңтардағы сомасы – 153,1 млрд тг. Алайда көрсеткіш жылдан жылға өсткен және жалпы алғанда 2024 жылдың екінші жартысында байқалған серпіліске дейінгі деңгейлерге жақын болып тұр. 1 ақпандағы жағдай бойынша ипотекалық портфельдің жалпы көлемі шамамен 6,7 трлн тг жетті, бұл сома 631 мың келісімшартқа және 603 мың қарыз алушыға тиесілі.
🚙 Автонесие де төмендеген - айдан айға -46%, 125,9 млрд тг дейін. Құлдыраудың ауқымын, бір жағынан, желтоқсандағы көрсеткіштердің 2024 жылдың басқа айларымен салыстырғанда жоғары болуымен түсіндіруге болады. Айтпақшы, жылдық мәнде несие беру көлемі де азайған, бірақ аса көп емес – номиналды түрде 4%-дан төмен.
🛍 Қаңтарда кепілсіз тұтынушылық несие беру көлемі 868,4 млрд тг құрады (желтоқсанмен салыстырғанда өзгеріссіз деуге болады). Алайда бір келісімшартқа шаққандағы орташа сома айдан айға 12%-ға төмендеген және номиналды түрде 2022 жылдың желтоқсанынан бергі ең төменгі көрсеткіш болды – ал инфляцияны ескерсек, тіпті 2022 жылдың басынан бергі ең төменгі деңгейде.
Ал кәсіпорындарға несие беру жайы қалай?
💼 Заңды тұлғалар мен ЖК несие беру көлемі 1,1 трлн тг құрады, бұл желтоқсанға қарағанда, яғни көлемі әдеттегідей жоғары болған уақытпен салыстырғанда 56%-ға төмен. Жылдық мәнде инфляцияны есептемегенде сомасы іс жүзінде өзгермеген деуге болады (+1%).
📊 Негізгі несие беру көлемі дәстүрлі түрде заңды тұлғаларға тиесілі: 1 трлн-нан сәл көп, номиналды түрде желтоқсанға қарағанда -57%, ал 2024 жылдың қаңтарымен салыстырғанда +2%. Жеке кәсіпкерлерде көлем шамамен 100 млрд тг құрады, бұл өткен айға қарағанда екі есе аз және өткен жылдың осы айымен салыстырғанда 12%-ға төмен (тағы да инфляцияны есептемегенде)
Әдеттегідей, толық ақпаратты келесі посттағы суреттерде жариялаймыз
Бірінші кредиттік бюро деректері
@DataHub_KZ
Міне, жеке тұлғалар бойынша бірнеше мәліметтер:
📉 Жеке тұлғаларға несие берудің жалпы көлемі желтоқсанмен салыстырғанда 15,8%-ға төмендеді.
🔑 Ипотека беру көлемі айтарлықтай азайған – желтоқсандағы жоғары деңгеймен салыстырғанда айлық мәнде минус 44%, қаңтардағы сомасы – 153,1 млрд тг. Алайда көрсеткіш жылдан жылға өсткен және жалпы алғанда 2024 жылдың екінші жартысында байқалған серпіліске дейінгі деңгейлерге жақын болып тұр. 1 ақпандағы жағдай бойынша ипотекалық портфельдің жалпы көлемі шамамен 6,7 трлн тг жетті, бұл сома 631 мың келісімшартқа және 603 мың қарыз алушыға тиесілі.
🚙 Автонесие де төмендеген - айдан айға -46%, 125,9 млрд тг дейін. Құлдыраудың ауқымын, бір жағынан, желтоқсандағы көрсеткіштердің 2024 жылдың басқа айларымен салыстырғанда жоғары болуымен түсіндіруге болады. Айтпақшы, жылдық мәнде несие беру көлемі де азайған, бірақ аса көп емес – номиналды түрде 4%-дан төмен.
🛍 Қаңтарда кепілсіз тұтынушылық несие беру көлемі 868,4 млрд тг құрады (желтоқсанмен салыстырғанда өзгеріссіз деуге болады). Алайда бір келісімшартқа шаққандағы орташа сома айдан айға 12%-ға төмендеген және номиналды түрде 2022 жылдың желтоқсанынан бергі ең төменгі көрсеткіш болды – ал инфляцияны ескерсек, тіпті 2022 жылдың басынан бергі ең төменгі деңгейде.
Ал кәсіпорындарға несие беру жайы қалай?
💼 Заңды тұлғалар мен ЖК несие беру көлемі 1,1 трлн тг құрады, бұл желтоқсанға қарағанда, яғни көлемі әдеттегідей жоғары болған уақытпен салыстырғанда 56%-ға төмен. Жылдық мәнде инфляцияны есептемегенде сомасы іс жүзінде өзгермеген деуге болады (+1%).
📊 Негізгі несие беру көлемі дәстүрлі түрде заңды тұлғаларға тиесілі: 1 трлн-нан сәл көп, номиналды түрде желтоқсанға қарағанда -57%, ал 2024 жылдың қаңтарымен салыстырғанда +2%. Жеке кәсіпкерлерде көлем шамамен 100 млрд тг құрады, бұл өткен айға қарағанда екі есе аз және өткен жылдың осы айымен салыстырғанда 12%-ға төмен (тағы да инфляцияны есептемегенде)
Әдеттегідей, толық ақпаратты келесі посттағы суреттерде жариялаймыз
Бірінші кредиттік бюро деректері
@DataHub_KZ
🥰1
БЖЗҚ 9 айда алғаш рет инвестициялық шығын алды
Қаңтар айында БЖЗҚ зейнетақы активтерін басқарудан түскен инвестициялық шығын -284,9 млрд теңгені құрады. Минус мәндер 2024 ж. сәуірінен бері тіркелген жоқ.
Шығын негізінен бағалы қағаздарды қайта бағалау (-252,1 млрд теңге) және сыртқы басқару (-120,2 млрд теңге) есебінен қалыптасты. Бұл нәтиже Трамптың тарифтерді енгіземін деп қорқытуы, сондай-ақ АҚШ-тағы жұмыссыздық деңгейінің төмендеуі аясында байқалған нарықтағы құбылмалылықпен байланысты. Екінші жағынан, шығынға -52,9 млрд теңгені қамтамасыз еткен теңгенің нығаюы әкелді. Бағалы қағаздар бойынша сыйақы 139,9 млрд теңге көлемінде табыс әкелді. Бірақ жалпы көрініске бұл көп әсер еткен жоқ.
Пайыздық шамаларға келетін болсақ, ҚРҰБ басқаруындағы ЗА шығыны 1,1% инфляция кезінде -1,25% сәйкес келеді. Қалған сенімгер басқарушылар айды біршама жақсырақ аяқтады (-0,74%-дан +0,58%-ға дейін). Алайда олар әлдеқайда аз соманы басқарды – 22,3 трлн теңгемен салыстырғанда 63,8 млрд теңге.
БЖЗҚ деректері
@DataHub_KZ
Қаңтар айында БЖЗҚ зейнетақы активтерін басқарудан түскен инвестициялық шығын -284,9 млрд теңгені құрады. Минус мәндер 2024 ж. сәуірінен бері тіркелген жоқ.
Шығын негізінен бағалы қағаздарды қайта бағалау (-252,1 млрд теңге) және сыртқы басқару (-120,2 млрд теңге) есебінен қалыптасты. Бұл нәтиже Трамптың тарифтерді енгіземін деп қорқытуы, сондай-ақ АҚШ-тағы жұмыссыздық деңгейінің төмендеуі аясында байқалған нарықтағы құбылмалылықпен байланысты. Екінші жағынан, шығынға -52,9 млрд теңгені қамтамасыз еткен теңгенің нығаюы әкелді. Бағалы қағаздар бойынша сыйақы 139,9 млрд теңге көлемінде табыс әкелді. Бірақ жалпы көрініске бұл көп әсер еткен жоқ.
Пайыздық шамаларға келетін болсақ, ҚРҰБ басқаруындағы ЗА шығыны 1,1% инфляция кезінде -1,25% сәйкес келеді. Қалған сенімгер басқарушылар айды біршама жақсырақ аяқтады (-0,74%-дан +0,58%-ға дейін). Алайда олар әлдеқайда аз соманы басқарды – 22,3 трлн теңгемен салыстырғанда 63,8 млрд теңге.
БЖЗҚ деректері
@DataHub_KZ
🥰1
Астана су қоймасындағы су сапасы нашарлап кеткен
2024 жылдың қорытындысы бойынша Астана су қоймасындағы су сапасы төртінші класс деп бағаланған. Мұндай суларды тек суару және өндірістік қажеттіліктер үшін қолдануға болады. Бұл суды шаруашылыққа және ауыз су ретінде пайдалану үшін су алу орындарында жан-жақты дайындық жүргізу қажет делінген «Қазгидромет» РМК-нің қоршаған орта жағдайы бойынша бюллетенінде.
Астана су қоймасындағы судың төртінші класқа жатқызылуының себебі: онда 5,467 мг/д3 концентрациясында қалқыма заттар табылды. Қалқыма заттар деп табиғи және антропогендік шығу тегі бар қатты бөлшектерді айтады. Бір жағынан, бұл лай, құм, саз болуы мүмкін. Екінші жағынан, ағынды суларды тазарту кезінде пайда болатын металл гидроксидтерінің үлпектері, асбесттің, әйнек талшықтарының және базальттың бөлшектері. Қалқыма заттардың концентрациясы судың лайлану деңгейін де анықтауға мүмкіндік береді.
«Қазгидромет» РМК Қазақстандағы су объектілерін су сапасы бойынша бірегей классификацияға* сәйкес соңғы алты жыл бойы бағалап келеді. Осы уақыт аралығында Астана су қоймасының суы тек бір рет, 2019 жылы, екінші класқа жатқызылды (класс неғұрлым жоғары болса, сапасы соғұрлым жақсы). Қалған уақытта үшінші класс болды, әрине, 2024 жылдан басқасы. Бұл ретте 2020-2023 жылдар аралығында негізгі ластаушы зат ретінде магний тіркелді: оның концентрациясы 22,6-дан 28,9 мг/дм³ аралығында болды.
Астана су қоймасы елорданы ауыз сумен және техникалық сумен қамтамасыз ететін негізгі су көзі болып саналады. Гидротехникалық ғимараты 1970 жылы салынып қойған. Алғаш рет түбін тазалау жұмыстары 2023 жылы басталды. Сол кезде су қоймасының 30%-ын лай мен құм алып жатты. Тазалау жұмыстары он жылға созылуы мүмкін деп болжанды: климаттық жағдайларға байланысты мұндай жұмыстарды бір жылда тек бес ай бойы жүргізуге болады. Сонымен қатар Сәтпаев атындағы каналдан Есіл өзенінің арнасына су тарту арқылы су қоймасын қосымша толтыруға арналған құрылыстардың ЖСҚ-сы әзірленіп жатты.
*2024 жылы жаңартылған, бірақ «Қазгидромет» РМК оны тек 2025 жылдың басынан бастап қолданады
@DataHub_KZ
2024 жылдың қорытындысы бойынша Астана су қоймасындағы су сапасы төртінші класс деп бағаланған. Мұндай суларды тек суару және өндірістік қажеттіліктер үшін қолдануға болады. Бұл суды шаруашылыққа және ауыз су ретінде пайдалану үшін су алу орындарында жан-жақты дайындық жүргізу қажет делінген «Қазгидромет» РМК-нің қоршаған орта жағдайы бойынша бюллетенінде.
Астана су қоймасындағы судың төртінші класқа жатқызылуының себебі: онда 5,467 мг/д3 концентрациясында қалқыма заттар табылды. Қалқыма заттар деп табиғи және антропогендік шығу тегі бар қатты бөлшектерді айтады. Бір жағынан, бұл лай, құм, саз болуы мүмкін. Екінші жағынан, ағынды суларды тазарту кезінде пайда болатын металл гидроксидтерінің үлпектері, асбесттің, әйнек талшықтарының және базальттың бөлшектері. Қалқыма заттардың концентрациясы судың лайлану деңгейін де анықтауға мүмкіндік береді.
«Қазгидромет» РМК Қазақстандағы су объектілерін су сапасы бойынша бірегей классификацияға* сәйкес соңғы алты жыл бойы бағалап келеді. Осы уақыт аралығында Астана су қоймасының суы тек бір рет, 2019 жылы, екінші класқа жатқызылды (класс неғұрлым жоғары болса, сапасы соғұрлым жақсы). Қалған уақытта үшінші класс болды, әрине, 2024 жылдан басқасы. Бұл ретте 2020-2023 жылдар аралығында негізгі ластаушы зат ретінде магний тіркелді: оның концентрациясы 22,6-дан 28,9 мг/дм³ аралығында болды.
Астана су қоймасы елорданы ауыз сумен және техникалық сумен қамтамасыз ететін негізгі су көзі болып саналады. Гидротехникалық ғимараты 1970 жылы салынып қойған. Алғаш рет түбін тазалау жұмыстары 2023 жылы басталды. Сол кезде су қоймасының 30%-ын лай мен құм алып жатты. Тазалау жұмыстары он жылға созылуы мүмкін деп болжанды: климаттық жағдайларға байланысты мұндай жұмыстарды бір жылда тек бес ай бойы жүргізуге болады. Сонымен қатар Сәтпаев атындағы каналдан Есіл өзенінің арнасына су тарту арқылы су қоймасын қосымша толтыруға арналған құрылыстардың ЖСҚ-сы әзірленіп жатты.
*2024 жылы жаңартылған, бірақ «Қазгидромет» РМК оны тек 2025 жылдың басынан бастап қолданады
@DataHub_KZ
🥰1
Теңгенің нығаюы аясында қолма-қол долларға таза сұраныс төмендеді
Қаңтар айында айырбастау пункттері сатып алғаннан гөрі 120,4 млрд теңгеге көбірек қолма-қол доллар сатты. ҚРҰБ деректеріне сәйкес, таза сұраныс желтоқсанмен салыстырғанда 32%-ға, 2024 жылғы қаңтармен салыстырғанда 37%-ға (инфляцияға түзетусіз) қысқарды.
Желтоқсанға қарай төмендеу, әрине, күтілді: дәстүр бойынша жылдың максималды мәндері қараша мен желтоқсанда тіркеледі. Бір сөзбен айтқанда, жоғары базаның әсері. Алайда, айта кету керек, 2024 жылдың желтоқсан айын жекелей алғанда, оның жоғары базасы соншалықты жоғары болған жоқ – 176 млрд теңге (2020 жылдан бергі желтоқсан айларындағы ең төменгі мән).
Бөлек әңгіме – 2024 жылдың қаңтарына қарай төмендеу. Бір жыл бұрын таза сату көлемі соңғы бес жылда «маусымнан тыс» айларда тіркелген ең жоғары деңгейлердің біріне сәйкес келді (190,1 млрд теңге). Яғни, бұл жағдайда да біз жоғары базаның әсері туралы айтып отырмыз. Бірақ маусымдыққа байланысты емес жоғары базаның әсері туралы. Жалпы ақпарат үшін: 2024 жылғы қаңтарда таза сұраныстың өсуі теңгенің долларға 0,8%-ға айлық нығаюымен бір мезгілде тіркелді.
Бір қызығы, осы қаңтардың қорытындысы бойынша ұлттық валюта да долларға қатысты нығайды. Әрі одан да қаттырақ - 1,3%-ға, бір доллар үшін 525,11-ден 518,14 теңгеге дейін. Алайда бір ай бойы доллар бағамының ресми динамикасы айтарлықтай құбылмалы болды. Қаңтар айының ортасына дейін ол тарихи максимумның шыңына жетіп, қымбаттады, – 530,24 теңге. Американдық валютаның ресми құнының төмендеу үрдісі айдың үшінші онкүндігінде ғана байқалды.
Ал басқа шетел валюталарына таза сұраныс қандай?
Қаңтар айында қолма-қол еуроның нетто-сатылымы 34,9 млрд теңгені құрады – желтоқсанға плюс 89% және 2024 жылғы қаңтарға плюс 62%. Ал қолма-қол рубльден халық құтылып отырды: нетто-сатылым минус 9,5 миллиард теңгеге кетті. Айта кетейік, бір ай бұрын олар да теріс болды – минус 4,4 млрд теңге, ал бір жыл бұрын оң болды – 4,8 млрд теңге.
@DataHub_KZ
Қаңтар айында айырбастау пункттері сатып алғаннан гөрі 120,4 млрд теңгеге көбірек қолма-қол доллар сатты. ҚРҰБ деректеріне сәйкес, таза сұраныс желтоқсанмен салыстырғанда 32%-ға, 2024 жылғы қаңтармен салыстырғанда 37%-ға (инфляцияға түзетусіз) қысқарды.
Желтоқсанға қарай төмендеу, әрине, күтілді: дәстүр бойынша жылдың максималды мәндері қараша мен желтоқсанда тіркеледі. Бір сөзбен айтқанда, жоғары базаның әсері. Алайда, айта кету керек, 2024 жылдың желтоқсан айын жекелей алғанда, оның жоғары базасы соншалықты жоғары болған жоқ – 176 млрд теңге (2020 жылдан бергі желтоқсан айларындағы ең төменгі мән).
Бөлек әңгіме – 2024 жылдың қаңтарына қарай төмендеу. Бір жыл бұрын таза сату көлемі соңғы бес жылда «маусымнан тыс» айларда тіркелген ең жоғары деңгейлердің біріне сәйкес келді (190,1 млрд теңге). Яғни, бұл жағдайда да біз жоғары базаның әсері туралы айтып отырмыз. Бірақ маусымдыққа байланысты емес жоғары базаның әсері туралы. Жалпы ақпарат үшін: 2024 жылғы қаңтарда таза сұраныстың өсуі теңгенің долларға 0,8%-ға айлық нығаюымен бір мезгілде тіркелді.
Бір қызығы, осы қаңтардың қорытындысы бойынша ұлттық валюта да долларға қатысты нығайды. Әрі одан да қаттырақ - 1,3%-ға, бір доллар үшін 525,11-ден 518,14 теңгеге дейін. Алайда бір ай бойы доллар бағамының ресми динамикасы айтарлықтай құбылмалы болды. Қаңтар айының ортасына дейін ол тарихи максимумның шыңына жетіп, қымбаттады, – 530,24 теңге. Американдық валютаның ресми құнының төмендеу үрдісі айдың үшінші онкүндігінде ғана байқалды.
Ал басқа шетел валюталарына таза сұраныс қандай?
Қаңтар айында қолма-қол еуроның нетто-сатылымы 34,9 млрд теңгені құрады – желтоқсанға плюс 89% және 2024 жылғы қаңтарға плюс 62%. Ал қолма-қол рубльден халық құтылып отырды: нетто-сатылым минус 9,5 миллиард теңгеге кетті. Айта кетейік, бір ай бұрын олар да теріс болды – минус 4,4 млрд теңге, ал бір жыл бұрын оң болды – 4,8 млрд теңге.
@DataHub_KZ
🥰1
Одан да көрнекі түрде қолма-қол долларға деген таза сұраныстың динамикасын иллюстрацияларда келтірдік.
@DataHub_KZ
@DataHub_KZ
🥰1
Қазақстаннан ақша аударымдары пандемияның өршіген кезінен бергі ең төменгі деңгейге түсті
Қаңтарда халықаралық ақша аударымдары жүйесі (ХААЖ) арқылы шетелге 40,7 млрд тг жіберілді. ҚР ҰБ статистикасына сүйенсек, алдыңғы аймен салыстырғанда номиналды түрде төмендеуі 28%-ды немесе 16 млрд тг құраған.
Бұл көрсеткіштің өзгеруіне маусымдық фактор жыл сайын әсер етеді: ең төменгі деңгей, әдетте, жылдың басында тіркеледі, ал ең жоғарысы – жылдың екінші жартысында, әдетте, қараша және желтоқсан айларын қоспағанда.
Дегенмен, байқалған динамикада маусымдылық басты рөл атқара қоймаған сияқты. Ағымдағы бағамен алғанда, биылғы қаңтардағы көрсеткіш соңғы алты жылдағы, ал салыстырмалы бағамен алғанда, кемінде соңғы тоғыз жылдағы ең төменгі деңгей болып отыр. Инфляцияны ескерсек, бұл 2017 жылдан бергі барлық қолжетімді деректер бойынша ең төменгі деңгей болуы мүмкін еді, бірақ 2020 жылдың сәуірінде бұл көрсеткіш одан да төмен болды. Айтпақшы, инфляцияны есепке алмағанда да 2020 жылдың сәуірінен бергі ең төменгі деңгей жайлы сөз болып тұр.
Алдыңғы айға қарағанда көрсеткіштің төмендеуіне барлық ірі бағыттар үлкен әсерін тигізген. Атап айтқанда, Ресей (-5,7 млрд тг), Өзбекстан (-3,6 млрд тг), Түркия (-2,3 млрд тг) және Грузия (-1,3 млрд тг). Бұл орайда соңғы үш ел бойынша бірнеше айлық номиналды түрдегі ең төменгі деңгей туралы айтуға тура келеді.
Қоса кетейік, ХААЖ арқылы шетелден Қазақстанға жіберілетін ақша аударымдары да азайып бара жатыр. Қаңтарда олардың көлемі 15,8 млрд тг құрап, бағаның өсуін есепке алмағанда, 2022 жылдың қаңтарынан бергі ең төменгі деңгейге жетті.
@DataHub_KZ
Қаңтарда халықаралық ақша аударымдары жүйесі (ХААЖ) арқылы шетелге 40,7 млрд тг жіберілді. ҚР ҰБ статистикасына сүйенсек, алдыңғы аймен салыстырғанда номиналды түрде төмендеуі 28%-ды немесе 16 млрд тг құраған.
Бұл көрсеткіштің өзгеруіне маусымдық фактор жыл сайын әсер етеді: ең төменгі деңгей, әдетте, жылдың басында тіркеледі, ал ең жоғарысы – жылдың екінші жартысында, әдетте, қараша және желтоқсан айларын қоспағанда.
Дегенмен, байқалған динамикада маусымдылық басты рөл атқара қоймаған сияқты. Ағымдағы бағамен алғанда, биылғы қаңтардағы көрсеткіш соңғы алты жылдағы, ал салыстырмалы бағамен алғанда, кемінде соңғы тоғыз жылдағы ең төменгі деңгей болып отыр. Инфляцияны ескерсек, бұл 2017 жылдан бергі барлық қолжетімді деректер бойынша ең төменгі деңгей болуы мүмкін еді, бірақ 2020 жылдың сәуірінде бұл көрсеткіш одан да төмен болды. Айтпақшы, инфляцияны есепке алмағанда да 2020 жылдың сәуірінен бергі ең төменгі деңгей жайлы сөз болып тұр.
Алдыңғы айға қарағанда көрсеткіштің төмендеуіне барлық ірі бағыттар үлкен әсерін тигізген. Атап айтқанда, Ресей (-5,7 млрд тг), Өзбекстан (-3,6 млрд тг), Түркия (-2,3 млрд тг) және Грузия (-1,3 млрд тг). Бұл орайда соңғы үш ел бойынша бірнеше айлық номиналды түрдегі ең төменгі деңгей туралы айтуға тура келеді.
Қоса кетейік, ХААЖ арқылы шетелден Қазақстанға жіберілетін ақша аударымдары да азайып бара жатыр. Қаңтарда олардың көлемі 15,8 млрд тг құрап, бағаның өсуін есепке алмағанда, 2022 жылдың қаңтарынан бергі ең төменгі деңгейге жетті.
@DataHub_KZ
🥰1
Жеке тұлғалардың депозиттері бойынша мөлшерлемелер өсті
2025 жылғы қаңтарда қазақстандық банктердегі жеке тұлғалардың теңгелік депозиттері бойынша орташа өлшенген мөлшерлеме 13,5%-ды құрады, бұл желтоқсанға қарағанда 0,3 п.т. артық.
Қазіргі деңгей – 2024 жылдың тамызынан бері ең тартымды, ол кезде дәл осындай мәндер тіркелді. Айтпақшы, қаңтардағы ең тиімді сегмент 1 айдан 3 айға дейінгі депозиттер болды, орташа мөлшерлемесі 15,2% (желтоқсанмен салыстырғанда +0,2 п.т.).
Қаңтар айында заңды тұлғалардың депозиттері бойынша мөлшерлемелер 2024 жылғы желтоқсанға қарағанда жоғары болды: +0,1 п.т., 14,1%-ға дейін. Бұл бір жылдағы ең жоғары көрсеткіш – соңғы рет бұдан жоғарырақ 2024 жылдың қаңтарында болды.
Ал өткен айда теңгемен берілетін кредиттердің жағдайы қандай болды?
👨🏻Жеке тұлғалар мен ЖК үшін өзекті деңгей – 21,8%, желтоқсандағы 18,8%-дан кейін. Мұнда айта кету керек, бұл сегментте төмендегі графикте көрінетін мөлшерлемелердің ауытқуы пайызсыз бөліп төлеу үлесімен де байланысты болуы мүмкін: олар неғұрлым көп болса, мөлшерлемелер орташа есеппен соғұрлым төмен болады.
💼Заңды тұлғалар үшін бұл көрсеткіш 0,1% қосты, 17,9% деңгейіне дейін.
ҚР Ұлттық банкі деректері
@DataHub_KZ
2025 жылғы қаңтарда қазақстандық банктердегі жеке тұлғалардың теңгелік депозиттері бойынша орташа өлшенген мөлшерлеме 13,5%-ды құрады, бұл желтоқсанға қарағанда 0,3 п.т. артық.
Қазіргі деңгей – 2024 жылдың тамызынан бері ең тартымды, ол кезде дәл осындай мәндер тіркелді. Айтпақшы, қаңтардағы ең тиімді сегмент 1 айдан 3 айға дейінгі депозиттер болды, орташа мөлшерлемесі 15,2% (желтоқсанмен салыстырғанда +0,2 п.т.).
Қаңтар айында заңды тұлғалардың депозиттері бойынша мөлшерлемелер 2024 жылғы желтоқсанға қарағанда жоғары болды: +0,1 п.т., 14,1%-ға дейін. Бұл бір жылдағы ең жоғары көрсеткіш – соңғы рет бұдан жоғарырақ 2024 жылдың қаңтарында болды.
Ал өткен айда теңгемен берілетін кредиттердің жағдайы қандай болды?
👨🏻Жеке тұлғалар мен ЖК үшін өзекті деңгей – 21,8%, желтоқсандағы 18,8%-дан кейін. Мұнда айта кету керек, бұл сегментте төмендегі графикте көрінетін мөлшерлемелердің ауытқуы пайызсыз бөліп төлеу үлесімен де байланысты болуы мүмкін: олар неғұрлым көп болса, мөлшерлемелер орташа есеппен соғұрлым төмен болады.
💼Заңды тұлғалар үшін бұл көрсеткіш 0,1% қосты, 17,9% деңгейіне дейін.
ҚР Ұлттық банкі деректері
@DataHub_KZ
🥰1
Міне, графиктер: ЕДБ депозиттері мен кредиттері бойынша мөлшерлемелер динамикада былай көрінді. Контекст үшін еске салайық: 2024 жылдың 2 желтоқсанынан бастап базалық мөлшерлеме 1 п.т.-ға, 15,25%-ға дейін өсті, қаңтар айының соңында ол осы деңгейде сақталды.
@DataHub_KZ
@DataHub_KZ
❤1🥰1