↑
امینالدوله که یک نوکر ملایم او بود، منصب وزیراعظمی را که قدری کمهیاهوتر است، دریافت نمود. در مدت کوتاه وزارت او یک نقشه معقولانه[ای] از اصلاحات فقط در روی کاغذ نوشته شد و همانطور روی کاغذ باقی ماند. دربار فریادها برای پول کرد، پول پیدا نمیشد. بههمینجهت در بهار سال ۱۸۹۶ امینالدوله معزول و رقیبش از مَنفای خود یعنی قم (که به واسطه مساعدت وزیرمختار انگلیس، سِر مُر تیم دورَند، از خوف تلف نفس بعد از معزولی به آنجا فرار کرده بود) احضار گردید.
امینالسلطان دوباره به استقلال رسید و به بزرگترین القاب ایران که اتابک اعظم است، ملقب شد و ازآنبهبعد بخوبی فهمید که به چه وسیله (و فقط به همان وسیله) میتوان خود را طرف توجه و عنایات ملوکانه ساخت، از هر ممری که باشد به قرض یا فرض باید خزانه را پرساخت. در قدم اول از انگلیس استعانت خواست، رهن و وثیقه[ای] که دولت ایران تهیه میکرد که در مقابل بدهد، بهیچوجه بیاعتبار نبود و نظر به منافع انگلیس بیاندازه باقدر و قیمت بود و آن عبارت است از گمرکات جنوبی ایران. مبلغ قرض که عبارت باشد از یکملیونودویستهزار لیره، حاضر شده و در کار نوشتن اسناد و معاهدات بودند. ولی لرد سالیزبوری تردید میکرد و در کار اهمال و تأنی مینمود و پیشازآنکه اطراف مطلب را فکر نماید و امضای خود را بدهد، امینالسلطان حوصلهاش تنگ شد و روی خود را به طرف سنپطرزبورغ نمود. در سنپطرزبورغ به قدر دقیقه[ای] تردید نکرده بدونلحظه[ای] تاخیر احتیاجات ضروریة شاه را رفع نمودند.
ازآنوقتبهبعد نفوذ روس در تحت دو قدرت پول و شمشیر، سالبهسال در طهران زیاد شد. یک بانک روسی در تحت اداره وزیر مالیه روس در طهران تاسیس گردید، گمرکات ایران به صاحبمنصبان بلژیکی که در تحت حمایت روس هستند، تفویض شد و عایدات گمرک هم در تحت ریاست ایشان درآمد و تعرفه گمرکات تبدیل شد به تعرفه دیگر که مطابق دلخواه تجارت روس است. دولت ایران متعهد گردید که تا مدت چندین سال خود راهآهن نسازد و به کسی دیگر نیز اجازه ساختن راهآهن ندهد مگر به رضایت روسیه. قونسولخانهها و تجارتخانههای روسی مانند مور و ملخ در هر طرف مملکت ایران رویید. امتیازات ساختن راههای شمالی ایران به کمپانیهای روسی داده شد و کشتیهای جنگی و تجارتی روس بیرق دولت روس را در خلیجفارس اول دفعه بود که نشان دادند.
در ابتدای سال ۱۹۰۰ نتیجه اجمالی قرارداد بین روسیه و ایران را رسما آشکار کردند. به واسطه اعلانی که به مقتضای آن بانک روسی در طهران مجاز شده است از جانب دولت امپراطوری روس که یک قرض ایرانی را که عبارت از بیستودوملیونونیم منات است، به عهده گیرد. چند ماه بعد از آن، مظفرالدینشاه سفری به اروپا نمود و در سنپطرزبورغ به درجه کامل که درخور سلاطین عظیمالشأن است، پذیرفته شد. در هنگام اقامتش در پاریس یک سوءقصدی که وحشتش از خطرش بیشتر بود، به واسطه یک آنارشیست دیوانه[ای] دربارة حیات او به عمل آمد. اعلیحضرت شاه با منتهای طمأنینه و آرامی و لیاقت، خود را نشان داد و با وجود این حادثه نامطبوع چنان لذایذ زندگی اروپا را چشید که بعدازآن هرگز از ذائقه شاهانهاش محو نشد و همیشه میلی شدید داشت که این تجربة پرخرج خود را اگر حال مالیه خزانه به او اجازه میداد، تجدید کند. در اواخر سال ۱۹۰۱ خزانه شاه دوباره خالی شد. یکی از شرایط قرض روس در سال ۱۹۰۰ تأدیه بقیه قرض بانک شاهنشاهی ایران بود که سابق نموده بودند و بقیه قرض روس (بعد از ادای قرض بانک شاهنشاهی) تاراج شد، بدوناینکه یک دینارش بههیچوجهمنالوجوه صرف منافع ملت ایران شود. یکی از اسرار نفوذ روس در طهران این بود که رجال دانشمند روس هیچوقت اوقات شاه را تلخ نکردند دربارة هیچ اصلاحات در ادارات وسیعة او.
روسیه یک مرتبه دیگر نیز قبول کرد که صندوق اعلیحضرت را پر نماید و مظفرالدینشاه بعدازآنکه به واسطه یک قرض جدید بالغ به دهملیون منات قویحال شد، یک مرتبه دیگر در تابستان سال ۱۹۰۲ به اروپا سفر نمود و در اینموقع یک دیدنیِ رسمانه[ای] به انگلستان نمود و در مراجعت، امپراطور روس او را نگاهداشت و در یک ضیافت ملوکانه جامهای سلامتی با سخنان معنیدار مبادله شد.
↓
@HistoryandMemory
امینالدوله که یک نوکر ملایم او بود، منصب وزیراعظمی را که قدری کمهیاهوتر است، دریافت نمود. در مدت کوتاه وزارت او یک نقشه معقولانه[ای] از اصلاحات فقط در روی کاغذ نوشته شد و همانطور روی کاغذ باقی ماند. دربار فریادها برای پول کرد، پول پیدا نمیشد. بههمینجهت در بهار سال ۱۸۹۶ امینالدوله معزول و رقیبش از مَنفای خود یعنی قم (که به واسطه مساعدت وزیرمختار انگلیس، سِر مُر تیم دورَند، از خوف تلف نفس بعد از معزولی به آنجا فرار کرده بود) احضار گردید.
امینالسلطان دوباره به استقلال رسید و به بزرگترین القاب ایران که اتابک اعظم است، ملقب شد و ازآنبهبعد بخوبی فهمید که به چه وسیله (و فقط به همان وسیله) میتوان خود را طرف توجه و عنایات ملوکانه ساخت، از هر ممری که باشد به قرض یا فرض باید خزانه را پرساخت. در قدم اول از انگلیس استعانت خواست، رهن و وثیقه[ای] که دولت ایران تهیه میکرد که در مقابل بدهد، بهیچوجه بیاعتبار نبود و نظر به منافع انگلیس بیاندازه باقدر و قیمت بود و آن عبارت است از گمرکات جنوبی ایران. مبلغ قرض که عبارت باشد از یکملیونودویستهزار لیره، حاضر شده و در کار نوشتن اسناد و معاهدات بودند. ولی لرد سالیزبوری تردید میکرد و در کار اهمال و تأنی مینمود و پیشازآنکه اطراف مطلب را فکر نماید و امضای خود را بدهد، امینالسلطان حوصلهاش تنگ شد و روی خود را به طرف سنپطرزبورغ نمود. در سنپطرزبورغ به قدر دقیقه[ای] تردید نکرده بدونلحظه[ای] تاخیر احتیاجات ضروریة شاه را رفع نمودند.
ازآنوقتبهبعد نفوذ روس در تحت دو قدرت پول و شمشیر، سالبهسال در طهران زیاد شد. یک بانک روسی در تحت اداره وزیر مالیه روس در طهران تاسیس گردید، گمرکات ایران به صاحبمنصبان بلژیکی که در تحت حمایت روس هستند، تفویض شد و عایدات گمرک هم در تحت ریاست ایشان درآمد و تعرفه گمرکات تبدیل شد به تعرفه دیگر که مطابق دلخواه تجارت روس است. دولت ایران متعهد گردید که تا مدت چندین سال خود راهآهن نسازد و به کسی دیگر نیز اجازه ساختن راهآهن ندهد مگر به رضایت روسیه. قونسولخانهها و تجارتخانههای روسی مانند مور و ملخ در هر طرف مملکت ایران رویید. امتیازات ساختن راههای شمالی ایران به کمپانیهای روسی داده شد و کشتیهای جنگی و تجارتی روس بیرق دولت روس را در خلیجفارس اول دفعه بود که نشان دادند.
در ابتدای سال ۱۹۰۰ نتیجه اجمالی قرارداد بین روسیه و ایران را رسما آشکار کردند. به واسطه اعلانی که به مقتضای آن بانک روسی در طهران مجاز شده است از جانب دولت امپراطوری روس که یک قرض ایرانی را که عبارت از بیستودوملیونونیم منات است، به عهده گیرد. چند ماه بعد از آن، مظفرالدینشاه سفری به اروپا نمود و در سنپطرزبورغ به درجه کامل که درخور سلاطین عظیمالشأن است، پذیرفته شد. در هنگام اقامتش در پاریس یک سوءقصدی که وحشتش از خطرش بیشتر بود، به واسطه یک آنارشیست دیوانه[ای] دربارة حیات او به عمل آمد. اعلیحضرت شاه با منتهای طمأنینه و آرامی و لیاقت، خود را نشان داد و با وجود این حادثه نامطبوع چنان لذایذ زندگی اروپا را چشید که بعدازآن هرگز از ذائقه شاهانهاش محو نشد و همیشه میلی شدید داشت که این تجربة پرخرج خود را اگر حال مالیه خزانه به او اجازه میداد، تجدید کند. در اواخر سال ۱۹۰۱ خزانه شاه دوباره خالی شد. یکی از شرایط قرض روس در سال ۱۹۰۰ تأدیه بقیه قرض بانک شاهنشاهی ایران بود که سابق نموده بودند و بقیه قرض روس (بعد از ادای قرض بانک شاهنشاهی) تاراج شد، بدوناینکه یک دینارش بههیچوجهمنالوجوه صرف منافع ملت ایران شود. یکی از اسرار نفوذ روس در طهران این بود که رجال دانشمند روس هیچوقت اوقات شاه را تلخ نکردند دربارة هیچ اصلاحات در ادارات وسیعة او.
روسیه یک مرتبه دیگر نیز قبول کرد که صندوق اعلیحضرت را پر نماید و مظفرالدینشاه بعدازآنکه به واسطه یک قرض جدید بالغ به دهملیون منات قویحال شد، یک مرتبه دیگر در تابستان سال ۱۹۰۲ به اروپا سفر نمود و در اینموقع یک دیدنیِ رسمانه[ای] به انگلستان نمود و در مراجعت، امپراطور روس او را نگاهداشت و در یک ضیافت ملوکانه جامهای سلامتی با سخنان معنیدار مبادله شد.
↓
@HistoryandMemory
↑
باوجود اینها، هم شاه و هم صدراعظم وقتی که میهمان پادشاه ادوارد بودند، بیاندازه اظهار دوستی و مودت به دولت انگلیس مینمودند و در بهار سال ۱۹۰۳ یک هیئت ماموریت مخصوصی از این مملکت به طهران فرستاده شد برایاینکه نجیبترین نشان انگلیس یعنی زانوبند را به اعلیحضرت شاه تقدیم نمایند. به واسطهٔ یک تصادف غریبی که خیلی مستبعد است حمل بر اتفاق شود، یک عهدنامۀ تجارتی مابین ایران و روس که بینهایت مضر به حال منافع انگلیس بود، در حین همان روزی که تشریفات رسمی پوشانیدن زانوبند به شاه در طهران به عمل آمد، در سنپطرزبورغ اعلان شد. ولی در نفسالامر مخابرات بین دولتین ایران و روس درباب این عهدنامه بر طبق منافع روس مدتی طویل قبل از سفر مظفرالدینشاه به لندن به یک ختامی رسیده بود. اگر این مطلب آن وقت معلوم شده بود، نهایت استبعاد را داشت که هیئت مامورین زانوبند به طهران فرستاده شود.
دولت انگلیس در باب اوضاع ایران تدابیری معقولانه نمود و در ماه مه سال ۱۹۰۳ لرد لنسدون، وزیر امورخارجه، اعلان مهمی نمود در باب نظم امور در خلیجفارس و برای تتمیم این امر در اواخر همان سال لرد کِرزِن که در آن وقت فرمانفرمای هندوستان بود، با یک دسته کشتی جنگی باشکوهی به آبهای آن ناحیه مسافرتی نمود و کرنل [کذا] ماکماهون با یک کمیسیونی به سیستان فرستاده شد برای تصفیه بعضی اختلافات که مابین دولت ایران و افغانستان درباب رود هیرمند روی داده بود.
درایناثنا، به واسطه هوی و هوس و بیسررشتگی و بیعزمی حکومت شاه و به واسطه اطاعت فوقالعاده او از دولت روس عدم رضایت و شکوه مردم بتدریج در اطراف مملکت منتشر شد و شورشهای جدی در تابستان سال ۱۹۰۳ در شیراز و اصفهان و شهرهای دیگر حادث شد. در بعضی امکنه شورشیان بر مستخدمین بلژیکی گمرک حملهور شدند. در بعضی مواضع دیگر اتباع مذهب بابی را کشتار نمودند. اتابک اعظم که عمده مسئولیت راهنماییهای شاه به طرف این بینظمیها به گردن او بود، در قلوب عامه اهالی طرف نفرت گردید و در ماه سپتامبر ۱۹۰۳ وحشتی که در دربار افتاد، به واسطه مرگ بسیار غریب سری یکی از رقبای خیلی جدی او حکیمالملک بالاخره عزل او را تعجیل داد. عینالدوله که یکی از اقوام شاه بود، به جای او برقرار شد، ولی هیچ بهبودی از این تغییر وزارت روی کار نیامد. اعلان جنگ مابین روس و ژاپن تا یک اندازه فشار روس را در طهران سبک کرد ولی در همان وقت رشتۀ تمول روس به واسطهٔ بیطاقتی و عدم استطاعت نزدیک شد که پاره شود، لهذا بینظمی ادارات با فقر و بیپولی دست به دست یکدیگر داده ضعف در تمام دوایر دولتی ایران در اطراف مملکت نمودار شد. علماء روحانیین که در ایران یک طبقه بسیار مطاع بانفوذی میباشند، بتدریج بنای بدگویی از وضع حکومت مظفرالدینشاه [را] علنا گذاردند و تقریبا با یک لهجۀ تهدیدآمیزی مطالبات ملت را در باب اصلاح جداً خواستار شدند. با وجود این مظفرالدینشاه اعتنایی به رأی عامه ننموده در تابستان سال ۱۹۰۵ مسافرت ثالثی به اروپا نمود. گرچه با همان تشریفات ملوکانه معهوده در سنپطرزبورغ پذیرفته شد ولی وضع روسیه آن وقت طوری نبود که به اعلیحضرت شاه به هیچ گونه کمک مادی و مساعدت مالی بتواند نماید. هیجان عامه منتهی شد در تابستان گذشته به یک رشته از شورشها در تحت ریاست علماء عظام. وقتی که علما دیدند که هیچ یک از مطالب ایشان از طرف شاه به قبول نمیپیوندد، به طرف کربلا مهاجرت نمودند. بازارها بسته شد و هزارها از تجار محترم و سایر نمایندگان ملت در سفارت انگلیس متحصن گردیدند. تمام اهل طهران بالاجماع دست از کار کشیدند و مظفرالدینشاه بالاخره مجبور شد که به این هیجان ملی با این شکل غریب تسلیم شود. عینالدوله معزول شد. وزارت جدیدی تشکیل یافت و یک قانون اساسی بسیار مهمی در باب اصلاحات انتشار داده شد. در تحت قانون اساسی جدید، انتخابات وکلا برای مجلس شورای ملی در سپتامبر گذشته به عمل آمد و اولین پارلمنت ایرانی در دوازدهم اکتوبر به توسط شخص شاه افتتاح گردید، در وسط فریادها و اظهارات شادی و شعف عامه مردم که دیر زمانی بود چنین روزی را منتظر بودند و به چنین نعمتی معتاد نبودند.
↓
@HistoryandMemory
باوجود اینها، هم شاه و هم صدراعظم وقتی که میهمان پادشاه ادوارد بودند، بیاندازه اظهار دوستی و مودت به دولت انگلیس مینمودند و در بهار سال ۱۹۰۳ یک هیئت ماموریت مخصوصی از این مملکت به طهران فرستاده شد برایاینکه نجیبترین نشان انگلیس یعنی زانوبند را به اعلیحضرت شاه تقدیم نمایند. به واسطهٔ یک تصادف غریبی که خیلی مستبعد است حمل بر اتفاق شود، یک عهدنامۀ تجارتی مابین ایران و روس که بینهایت مضر به حال منافع انگلیس بود، در حین همان روزی که تشریفات رسمی پوشانیدن زانوبند به شاه در طهران به عمل آمد، در سنپطرزبورغ اعلان شد. ولی در نفسالامر مخابرات بین دولتین ایران و روس درباب این عهدنامه بر طبق منافع روس مدتی طویل قبل از سفر مظفرالدینشاه به لندن به یک ختامی رسیده بود. اگر این مطلب آن وقت معلوم شده بود، نهایت استبعاد را داشت که هیئت مامورین زانوبند به طهران فرستاده شود.
دولت انگلیس در باب اوضاع ایران تدابیری معقولانه نمود و در ماه مه سال ۱۹۰۳ لرد لنسدون، وزیر امورخارجه، اعلان مهمی نمود در باب نظم امور در خلیجفارس و برای تتمیم این امر در اواخر همان سال لرد کِرزِن که در آن وقت فرمانفرمای هندوستان بود، با یک دسته کشتی جنگی باشکوهی به آبهای آن ناحیه مسافرتی نمود و کرنل [کذا] ماکماهون با یک کمیسیونی به سیستان فرستاده شد برای تصفیه بعضی اختلافات که مابین دولت ایران و افغانستان درباب رود هیرمند روی داده بود.
درایناثنا، به واسطه هوی و هوس و بیسررشتگی و بیعزمی حکومت شاه و به واسطه اطاعت فوقالعاده او از دولت روس عدم رضایت و شکوه مردم بتدریج در اطراف مملکت منتشر شد و شورشهای جدی در تابستان سال ۱۹۰۳ در شیراز و اصفهان و شهرهای دیگر حادث شد. در بعضی امکنه شورشیان بر مستخدمین بلژیکی گمرک حملهور شدند. در بعضی مواضع دیگر اتباع مذهب بابی را کشتار نمودند. اتابک اعظم که عمده مسئولیت راهنماییهای شاه به طرف این بینظمیها به گردن او بود، در قلوب عامه اهالی طرف نفرت گردید و در ماه سپتامبر ۱۹۰۳ وحشتی که در دربار افتاد، به واسطه مرگ بسیار غریب سری یکی از رقبای خیلی جدی او حکیمالملک بالاخره عزل او را تعجیل داد. عینالدوله که یکی از اقوام شاه بود، به جای او برقرار شد، ولی هیچ بهبودی از این تغییر وزارت روی کار نیامد. اعلان جنگ مابین روس و ژاپن تا یک اندازه فشار روس را در طهران سبک کرد ولی در همان وقت رشتۀ تمول روس به واسطهٔ بیطاقتی و عدم استطاعت نزدیک شد که پاره شود، لهذا بینظمی ادارات با فقر و بیپولی دست به دست یکدیگر داده ضعف در تمام دوایر دولتی ایران در اطراف مملکت نمودار شد. علماء روحانیین که در ایران یک طبقه بسیار مطاع بانفوذی میباشند، بتدریج بنای بدگویی از وضع حکومت مظفرالدینشاه [را] علنا گذاردند و تقریبا با یک لهجۀ تهدیدآمیزی مطالبات ملت را در باب اصلاح جداً خواستار شدند. با وجود این مظفرالدینشاه اعتنایی به رأی عامه ننموده در تابستان سال ۱۹۰۵ مسافرت ثالثی به اروپا نمود. گرچه با همان تشریفات ملوکانه معهوده در سنپطرزبورغ پذیرفته شد ولی وضع روسیه آن وقت طوری نبود که به اعلیحضرت شاه به هیچ گونه کمک مادی و مساعدت مالی بتواند نماید. هیجان عامه منتهی شد در تابستان گذشته به یک رشته از شورشها در تحت ریاست علماء عظام. وقتی که علما دیدند که هیچ یک از مطالب ایشان از طرف شاه به قبول نمیپیوندد، به طرف کربلا مهاجرت نمودند. بازارها بسته شد و هزارها از تجار محترم و سایر نمایندگان ملت در سفارت انگلیس متحصن گردیدند. تمام اهل طهران بالاجماع دست از کار کشیدند و مظفرالدینشاه بالاخره مجبور شد که به این هیجان ملی با این شکل غریب تسلیم شود. عینالدوله معزول شد. وزارت جدیدی تشکیل یافت و یک قانون اساسی بسیار مهمی در باب اصلاحات انتشار داده شد. در تحت قانون اساسی جدید، انتخابات وکلا برای مجلس شورای ملی در سپتامبر گذشته به عمل آمد و اولین پارلمنت ایرانی در دوازدهم اکتوبر به توسط شخص شاه افتتاح گردید، در وسط فریادها و اظهارات شادی و شعف عامه مردم که دیر زمانی بود چنین روزی را منتظر بودند و به چنین نعمتی معتاد نبودند.
↓
@HistoryandMemory
↑
در اثناء اینکه مظفرالدینشاه خود را مجبور یافت که تسلیم شود به این قوای ملی جدید، یک تغییر خیلی بعیدالوقوعی در اوضاع بینالمللی به عمل آمد. وقایع روزگار بالاخره منجر به این شد که مخاصمات مابین بریطانیای کبیر و روسیه که شاه خیال میکرد که ایشان همیشه بر ضد یکدیگر مناقضت خواهند نمود و روزبهروز بدتر خواهد شد، روی به کمی و تخفیف گذارد. احتیاجات مالی شاه بهقدری شدید بود که هرگز آن طور نبود و وقتی که او یک مرتبه دیگر اعانت خواست، یافت که ایام ناموافقتی بین دولتین بکلی گذشته است.
روابط دوستانه مابین دو حکومت بریطانیای کبیر و روسیه به قسمی پیش رفته بود که دولتین توانستند بالاشتراک یک قدم کوچکی به طرف حکومت ایران بردارند و احتیاجات ضروریه او را تهیه نمایند. ازطرفدیگر مجلس شورای ملی که بلاشک تحریک شده است، به واسطه احساسات شدیده عامه ملت بر ضد اغتشاشات روابط مالیه ایران نسبت به روس شروع کرد به اعتراض سخت نمودن بر ضد هر قرض جدیدی که از خارجه گرفته شود. گرچه وقتی که مجلس تشکیل یک بانک ملی را برای کمک مالی به دولت به مردم تکلیف کرد، در مقابلِ ندای وطنپرستی خود گوشهای کر و جیبهای خالی یافت.
هرچند خیلی کارها باقی است که کرده شود قبلازآنکه مجلس شورای ملی ایران بتواند حقیقتاً کارهای مفید برای مملکت بنماید، ولی پرواضح است برای هرکس که اندک نظری ولو سطحی در اوضاع این مملکت داشته باشد که وقایع اخیره این چند ماه گذشته یک حرکت ملی و نهضة وطنی را که خیلی جدی و باریشه است، در ایران فتحالباب نموده و تمام علامات مخصوصه[ای] که برای هر حرکت ملی میباشد، در این حرکت ملت ایرانیه بهطوروضوح نمودار است.
عناصر مذهبی در کمال قوت در پیش افتاده و مشغول کارند. مجتهدان عمده، یعنی کشیشان بزرگ، اهمیتی عظیم به مجلس شورای ملی میدهند، گرچه خود بالفعل از اعضای مجلس نیستند ولی ایشان در مجلس حاضر میشوند و به مباحثات گوش میدهند. ایشان چنین میگویند که پیغمبر محمدبنعبدالله (صلیالله علیه و آله و سلم) دستورالعمل داده است وجوب مشورت و کنگاج را برای مردها در کارهای خودشان برایاینکه آن کار به بهترین وجوه انجام گیرد و در حقیقت هم بسیاری از آیات قرآن صریحاً در این باب حکم مینماید. و باید به خاطر آورد که در روزهای اول تشکیل مجلس ملی، اعضای آن فقط وکلای طهران بودند و فقط دو وکیل از سایر ولایات در نیمه اول دسامبر به طهران رسیدند و به واسطه صعوبت وسایل مسافرت در ایران شاید بسیاری از ایشان تا کنون نیز به طهران نرسیده باشند. انتهی [پایان ترجمه علامه قزوینی از مقاله روزنامه تایمز].
خدمت حضرت مستطاب شریعتمدار عمدةالعلماء العظام و زبدةالفقهاء الکرام آقای حاجی علیاکبر مجتهد بروجردی ادام اللّه افاضات وجوده الشریف به عرض چاکری و بندگی مصدع میباشم. خدمت حضرت مستطاب شریعتمدار عمدةالعلماء المحققین و زبدة الفقهاء المدققین ولیالنعمی ابوی مقامی آقای حاجی شمسالعلماء اداماللُه ظله العالی به عرض عبودیت مصدع هستم. خدمت جناب مستطاب شریعتمدار عمدةالعلماء الاعلام نتیجةالفقهاءالکرام آقای حاجیمیرزاهادی ادامالله ظله العالی عرض چاکری و اخلاص و فدویت حقیقی قدیمی میرسانم. انشاءاللّه همه هفته اخبارات مندرجه در روزنامهجات اینجا را به مطالعه انور خواهد رسانید تا از وضعی که فرنگیها درباره مجلس خیال میکنند خاطر شریف مسبوق باشد.
اقل و اضعف دعاگویان وجود مبارک حضرت حجةالاسلام، محمد قزوینی.»
@HistoryandMemory
در اثناء اینکه مظفرالدینشاه خود را مجبور یافت که تسلیم شود به این قوای ملی جدید، یک تغییر خیلی بعیدالوقوعی در اوضاع بینالمللی به عمل آمد. وقایع روزگار بالاخره منجر به این شد که مخاصمات مابین بریطانیای کبیر و روسیه که شاه خیال میکرد که ایشان همیشه بر ضد یکدیگر مناقضت خواهند نمود و روزبهروز بدتر خواهد شد، روی به کمی و تخفیف گذارد. احتیاجات مالی شاه بهقدری شدید بود که هرگز آن طور نبود و وقتی که او یک مرتبه دیگر اعانت خواست، یافت که ایام ناموافقتی بین دولتین بکلی گذشته است.
روابط دوستانه مابین دو حکومت بریطانیای کبیر و روسیه به قسمی پیش رفته بود که دولتین توانستند بالاشتراک یک قدم کوچکی به طرف حکومت ایران بردارند و احتیاجات ضروریه او را تهیه نمایند. ازطرفدیگر مجلس شورای ملی که بلاشک تحریک شده است، به واسطه احساسات شدیده عامه ملت بر ضد اغتشاشات روابط مالیه ایران نسبت به روس شروع کرد به اعتراض سخت نمودن بر ضد هر قرض جدیدی که از خارجه گرفته شود. گرچه وقتی که مجلس تشکیل یک بانک ملی را برای کمک مالی به دولت به مردم تکلیف کرد، در مقابلِ ندای وطنپرستی خود گوشهای کر و جیبهای خالی یافت.
هرچند خیلی کارها باقی است که کرده شود قبلازآنکه مجلس شورای ملی ایران بتواند حقیقتاً کارهای مفید برای مملکت بنماید، ولی پرواضح است برای هرکس که اندک نظری ولو سطحی در اوضاع این مملکت داشته باشد که وقایع اخیره این چند ماه گذشته یک حرکت ملی و نهضة وطنی را که خیلی جدی و باریشه است، در ایران فتحالباب نموده و تمام علامات مخصوصه[ای] که برای هر حرکت ملی میباشد، در این حرکت ملت ایرانیه بهطوروضوح نمودار است.
عناصر مذهبی در کمال قوت در پیش افتاده و مشغول کارند. مجتهدان عمده، یعنی کشیشان بزرگ، اهمیتی عظیم به مجلس شورای ملی میدهند، گرچه خود بالفعل از اعضای مجلس نیستند ولی ایشان در مجلس حاضر میشوند و به مباحثات گوش میدهند. ایشان چنین میگویند که پیغمبر محمدبنعبدالله (صلیالله علیه و آله و سلم) دستورالعمل داده است وجوب مشورت و کنگاج را برای مردها در کارهای خودشان برایاینکه آن کار به بهترین وجوه انجام گیرد و در حقیقت هم بسیاری از آیات قرآن صریحاً در این باب حکم مینماید. و باید به خاطر آورد که در روزهای اول تشکیل مجلس ملی، اعضای آن فقط وکلای طهران بودند و فقط دو وکیل از سایر ولایات در نیمه اول دسامبر به طهران رسیدند و به واسطه صعوبت وسایل مسافرت در ایران شاید بسیاری از ایشان تا کنون نیز به طهران نرسیده باشند. انتهی [پایان ترجمه علامه قزوینی از مقاله روزنامه تایمز].
خدمت حضرت مستطاب شریعتمدار عمدةالعلماء العظام و زبدةالفقهاء الکرام آقای حاجی علیاکبر مجتهد بروجردی ادام اللّه افاضات وجوده الشریف به عرض چاکری و بندگی مصدع میباشم. خدمت حضرت مستطاب شریعتمدار عمدةالعلماء المحققین و زبدة الفقهاء المدققین ولیالنعمی ابوی مقامی آقای حاجی شمسالعلماء اداماللُه ظله العالی به عرض عبودیت مصدع هستم. خدمت جناب مستطاب شریعتمدار عمدةالعلماء الاعلام نتیجةالفقهاءالکرام آقای حاجیمیرزاهادی ادامالله ظله العالی عرض چاکری و اخلاص و فدویت حقیقی قدیمی میرسانم. انشاءاللّه همه هفته اخبارات مندرجه در روزنامهجات اینجا را به مطالعه انور خواهد رسانید تا از وضعی که فرنگیها درباره مجلس خیال میکنند خاطر شریف مسبوق باشد.
اقل و اضعف دعاگویان وجود مبارک حضرت حجةالاسلام، محمد قزوینی.»
@HistoryandMemory
✍ تورج دریایی:
Iran and the Transformation of Ancient Near Eastern History: The Seleucids (ca. 312–150 BCE), eds. Daryaee, T. Rollinger, R. Canepa, M. P., Harrassowitz, 2023
تاریخ ایران در دوره سلوکی ما امروز چاپ شد. باید بدانیم که چه بر سر این سرزمین آمده تا درباره آینده آن بهتر قضاوت کنیم».
#تازهها
#تاریخ_ایران_باستان
#خاور_نزدیک_باستان
#سلوکیان
@HistoryandMemory
Iran and the Transformation of Ancient Near Eastern History: The Seleucids (ca. 312–150 BCE), eds. Daryaee, T. Rollinger, R. Canepa, M. P., Harrassowitz, 2023
تاریخ ایران در دوره سلوکی ما امروز چاپ شد. باید بدانیم که چه بر سر این سرزمین آمده تا درباره آینده آن بهتر قضاوت کنیم».
#تازهها
#تاریخ_ایران_باستان
#خاور_نزدیک_باستان
#سلوکیان
@HistoryandMemory
Forwarded from نگارستان اندیشه
🏷 رونمایی و معرفی کتاب:
👈 کفش سرخ خلیفه
▫️فن بیان و مسأله منابع در تاریخ اجتماعی
◀️ با حضور:
▫️شهرام یوسفی فر
▫️علیرضا ملایی توانی
▫️ابرهیم موسی پور بشلی
⏱ زمان: دوشنبه سیزدهم شهریورماه ۱۴۰۲ - ساعت ۱۷
📍مکان: خانه اندیشمندان علوم انسانی
خیابان نجات اللهی (ویلا) نبش خیابان ورشو، سالن حافظ
👈 کفش سرخ خلیفه
▫️فن بیان و مسأله منابع در تاریخ اجتماعی
◀️ با حضور:
▫️شهرام یوسفی فر
▫️علیرضا ملایی توانی
▫️ابرهیم موسی پور بشلی
⏱ زمان: دوشنبه سیزدهم شهریورماه ۱۴۰۲ - ساعت ۱۷
📍مکان: خانه اندیشمندان علوم انسانی
خیابان نجات اللهی (ویلا) نبش خیابان ورشو، سالن حافظ
✍ امیرعباس خسروی:
«پسر سندباد در مصر ساسانی
در پاپیروس زیر، به خط و زبان پهلوی، به شماره P.Pehl.569 محفوظ در موزه ارمیتاژ، که مکاتبه ای است میان دو تن از سرداران سپاه خسرو در مصر، برای نخستین بار از نام ایرانی سندباد (=سینباد) یاد شده.
این پاپیروس، که شامل پنج سطر پایانی بازمانده از یک نامه است، در سال ۲۰۲۲ در مقاله زیر به چاپ رسیده:
Shervin Farridnejad
“Under the Banner of the Mane”. Pahlavi Letters and the Sasanian Art of Epistolography. An Unpublished Pahlavi Papyrus Letter from Sasanian Egypt, P.Pehl. 569.
↓
@HistoryandMemory
«پسر سندباد در مصر ساسانی
در پاپیروس زیر، به خط و زبان پهلوی، به شماره P.Pehl.569 محفوظ در موزه ارمیتاژ، که مکاتبه ای است میان دو تن از سرداران سپاه خسرو در مصر، برای نخستین بار از نام ایرانی سندباد (=سینباد) یاد شده.
این پاپیروس، که شامل پنج سطر پایانی بازمانده از یک نامه است، در سال ۲۰۲۲ در مقاله زیر به چاپ رسیده:
Shervin Farridnejad
“Under the Banner of the Mane”. Pahlavi Letters and the Sasanian Art of Epistolography. An Unpublished Pahlavi Papyrus Letter from Sasanian Egypt, P.Pehl. 569.
↓
@HistoryandMemory
↑
متن پهلوی و ترجمه آن به شرح زیر است:
1. l'd (n)'mk' plm'dyt krtn' W MN (ZK) [Y]
2. (LN)E PWN (Z)NE kwstk' PWN l'mšn YHWWNyt
3. OL yzd'n hm'y pyt'ktl krt'
4. hwt'yk' bwhtk' Y brsws'n
5. nc 'twrm'h'n Y synp't'n
1. rāy nāmag framāyēd kardan ud az (ān) [ī]
2.(amāh) pad ēn kustag pad rāmišn buwēd
3. ō yazdān-hamē-paydāgtar-kard
4. xwadāyig Bōxtag ī Barsūs-ān
5. (namāz) Ādurmāhān ī Sēnbād-ān
... تندرستی خویش] را نامه فرمایید نوشتن و از آنِ ما (= از تندرستی ما) در این ناحیت، پَدرام (=آسوده خاطر) باشید.
به بوختگ پسر بَرسوس -که یزدان همیشه او را سرشناستر گرداناند-
(نماز از) آذرماهان پسر سینباد
سندباد، گونه معرّب نام "سینباد"(در ترجمه عربی هزار و یک شب/هزار افسانه)است که به شکل اصیل تر "سنباذ" نیز در منابع عربی به جا مانده: در شورش سنباذ مجوس -کینخواه ابومسلم خراسانی- علیه خلیفه منصور عباسی.
در این پاپیروس، برای نخستین بار صورت اصل فارسی میانه آن را می توان مشاهده کرد.
معنی سینباد، "تحت محافظت سیمرغ" است.
سمبات، نام سردار ارمنی خسرو پرویز هم در واقع گونه ارمنی همین نام است.
چنانکه ملاحظه می شود، در این نامه، بر خلاف مقاله چاپ شده، نه از "درفش یال شیر" خبری است و نه از "آرامش نیمی از ناحیه".».
@HistoryandMemory
متن پهلوی و ترجمه آن به شرح زیر است:
1. l'd (n)'mk' plm'dyt krtn' W MN (ZK) [Y]
2. (LN)E PWN (Z)NE kwstk' PWN l'mšn YHWWNyt
3. OL yzd'n hm'y pyt'ktl krt'
4. hwt'yk' bwhtk' Y brsws'n
5. nc 'twrm'h'n Y synp't'n
1. rāy nāmag framāyēd kardan ud az (ān) [ī]
2.(amāh) pad ēn kustag pad rāmišn buwēd
3. ō yazdān-hamē-paydāgtar-kard
4. xwadāyig Bōxtag ī Barsūs-ān
5. (namāz) Ādurmāhān ī Sēnbād-ān
... تندرستی خویش] را نامه فرمایید نوشتن و از آنِ ما (= از تندرستی ما) در این ناحیت، پَدرام (=آسوده خاطر) باشید.
به بوختگ پسر بَرسوس -که یزدان همیشه او را سرشناستر گرداناند-
(نماز از) آذرماهان پسر سینباد
سندباد، گونه معرّب نام "سینباد"(در ترجمه عربی هزار و یک شب/هزار افسانه)است که به شکل اصیل تر "سنباذ" نیز در منابع عربی به جا مانده: در شورش سنباذ مجوس -کینخواه ابومسلم خراسانی- علیه خلیفه منصور عباسی.
در این پاپیروس، برای نخستین بار صورت اصل فارسی میانه آن را می توان مشاهده کرد.
معنی سینباد، "تحت محافظت سیمرغ" است.
سمبات، نام سردار ارمنی خسرو پرویز هم در واقع گونه ارمنی همین نام است.
چنانکه ملاحظه می شود، در این نامه، بر خلاف مقاله چاپ شده، نه از "درفش یال شیر" خبری است و نه از "آرامش نیمی از ناحیه".».
@HistoryandMemory
Forwarded from نکته های تاریخی
چند روز پیش من در تماس تلفنی با دست اندرکاران شرکت انتشار از آنها اجازه گرفتم تا پی دی اف کتاب المحنه را روی کانال تلگرامی خودم بگذارم. این در واقع یکی از مهم ترین کتاب هایی است که من ترجمه کردم و استاد عالم زاده هم بر آن تقریظی نوشت. این کتاب را چند سال پیش شرکت انتشار چاپ کرد اما چاپ آن الان در بازار تمام شده و ظاهرا این شرکت هم به دلیل گرفتاری ها و گرانی کاغذ و بقیه ماجرا ها توان چاپ مجدد آن را در این شرایط ندارد. به هرحال من این نسخه پی دی اف کتاب را اینجا می گذارم تا علاقمندان بتوانند آن را مطالعه و از آن استفاده کنند. لازم به ذکر اینکه از نظر ارجاعات ممکن است صفحات این نسخه با نسخه چاپی یکی دو صفحه پیش و پس باشد. این را برای آنهایی می گویم که می خواهند به آن استناد کنند. متشکرم .👇
Forwarded from نکته های تاریخی
المحنه نسخه نهایی چاپ.pdf
3 MB
📚 مهدی عبادی، مدارس و سیاست مذهبی دولت عثمانی (دوره متقدم تا اوایل قرن دهم قمری/ شانزده میلادی)، تهران: پژوهشکده تاریخ اسلام، ۱۴۰۲.
#تازهها
#تاریخ_عثمانی
#مدرسه_و_سیاست
#تاریخ_آموزش_اسلامی
@HistoryandMemory
#تازهها
#تاریخ_عثمانی
#مدرسه_و_سیاست
#تاریخ_آموزش_اسلامی
@HistoryandMemory
📚ابراهیم موسیپور بِشِلی، کفش سرخ خلیفه: فن بیان و مسئلهی منابع در تاریخ اجتماعی(درسگفتارهای پژوهش و نگارش در تاریخ اجتماعی)، تهران: نگارستان اندیشه، ۱۴۰۲.
#تازه_ها
#تاریخ_اجتماعی
@HistoryanMemory
#تازه_ها
#تاریخ_اجتماعی
@HistoryanMemory
Forwarded from زندگی روزانه (E. M.)
فهرست کتاب
کفش سرخ خلیفه: فن بیان و مسئلهی منابع در تاریخ اجتماعی
ابراهیم موسیپور بِشِلی
(درسگفتارهای پژوهش و نگارش در #تاریخ_اجتماعی)
انتشارات نگارستان اندیشه، تهران ۱۴۰۲
پخش ققنوس
کفش سرخ خلیفه: فن بیان و مسئلهی منابع در تاریخ اجتماعی
ابراهیم موسیپور بِشِلی
(درسگفتارهای پژوهش و نگارش در #تاریخ_اجتماعی)
انتشارات نگارستان اندیشه، تهران ۱۴۰۲
پخش ققنوس