📍بازخورد یک رویداد

🔸درنگی بر یک تناقض

✍ نجات بهرامی

🔻عده ای از مخالفان مدارس غیردولتی استدلال می کنند که وجود این مدارس به خودیِ خود یک تبعیض بوده و شکاف طبقاتی را تشدید میکند. این گروه هم زمان در ارتباط با طرح حذف تنوع مدارس، نگرانی خود را از حذف مدارس سمپاد و ... هم ابراز می دارند و این توجیه را به کار می بندند که با وجود کیفیت پایین مدارس دولتی، وجود سمپاد اسباب مناسبی برای رشد آن دسته از دانش آموزانی است که امکان تحصیل در مدارس غیردولتی لاکچری را ندارند. در ارتباط با صحت و سقم این استدلال به نکاتی اشاره می کنم.

1⃣ تبعیض و طبقاتی شدن جامعه و اصطلاحاتی از این دست مفاهیمی نسبی هستند و اگر دانش آموزی می تواند ۱۰ میلیون تومان شهریه مدرسه غیردولتی پرداخت کند و در مقابل دانش آموز سمپادی تنها ۲ میلیون تومان شهریه می پردازد، چرا اولی را برخوردار از تحصیل اشرافی و مدرسه لاکچری می دانید اما دومی را در قیاس با دانش آموز محروم و روستایی که کفش به پا ندارد و مدرسه اش دیوار و در و پیکر ندارد لاکچری نمی دانید؟ از این گذشته اگر بخواهیم با همان منطق مخالفان بخش خصوصی دلیل بیاوریم باید بگوییم در راهیابی به مدارس سمپاد فقط پول و شهریه نیست که باعث تفکیک و جداسازی و در نتیجه شکاف طبقاتی! می شود بلکه راه یافتگان به این مدارس اغلب از خانواده های سطح بالای فرهنگی هستند که غم نان نداشته و مطابق هرم مازلو از دغدغه های اولیه عبور کرده اند و تمرکزشان بر آماده سازی و گرفتن معلم خصوصی و استفاده از آزمون ها و کلاسهای آمادگی و ... بوده و در نهایت موفق شده اند فرزند خود را به مدرسه سمپاد بفرستند که بعد از آن هم نوبت شهریه و کلاسهای فوق برنامه و ... است. حتی بسیاری از مدارس غیردولتی مخصوصا در شهرستانها شهریه ای کمتر یا برابر با سمپاد دارند و با این شرایط دشمنی آشتی ناپذیر عده ای با مدارس غیردولتی و دفاع هم زمان آنها از سمپاد مشکوک یا حداقل پارادوکسیکال است.

2⃣ موضوع عدالت آموزشی امری است که به حاکمیت و دولت مربوط است و کسانی که در این حوزه قلم فرسایی می کنند تنها باید دولت و حاکمیت را برای آنچه که فقدان عدالت آموزشی می خوانند خطاب قرار دهند. بخش خصوصی در همه جای دنیا در حوزه آموزش و بهداشت و حتی امنیت فعال است و متولی خدماتی است که افراد و شهروندان به دلایلی که خود می دانند تقاضا می کنند. تعطیل اجباری این بخش هم علاوه بر تضاد با آزادیهای اولیه مردم، بخش دولتی را هم از داشتن رقیبی خلاق و قدرتمند محروم می کند. از نظر من کالاهای عمومی مانند آموزش و بهداشت و امنیت صد در صد باید رایگان باشد و با کیفیت مناسب و متناسب با امکانات هر کشوری در دسترس همه شهروندان باشد. اما اگر این اتفاق هم بیفتد باز هم به دلایل متعدد بخش خصوصی در کنار بخش دولتی فعال خواهد بود و این فعالیت هم به نفع جامعه است و نمی توان به هیچ عنوان آن را از مردم سلب کرد. مخالفان بخش خصوصی اگر دنبال عدالت هستند باید ابتدا یکسان سازی در حوزه تحت تصدی دولت را رقم بزنند. چگونه است مدارسی که متعلق به حوزه عمومی هستند، تا این اندازه در کیفیت و امکانات متفاوت هستند اما عده ای از این تبعیض دفاع میکنند و هم زمان خواهان تعطیلی بخش خصوصی هستند که خوب یا بد روی پای خود هستند و باری هم از دوش دولت برداشته اند؟ تعجب است که بسیاری به جرگه دشنام دهندگان بخش خصوصی پیوسته اند اما خود معاون وزیر و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و نماینده مجلس و ... هستند! مشخص نیست خطاب آنها به کی و کجاست؟ چرا انتظار دارند زمانی که سرنوشت و آینده دانش آموز با یک آزمون چند ساعته به نام کنکور گره می خورد، بخش خصوصی از این شرایط برای پول در آوردن استفاده نکند و کلاس کنکور و شیوه های نوین برای عبور از این گردنه را اختراع نکند؟ مگر سایر افراد و همین منتقدین بخش خصوصی در زندگی خود از فرصت های مناسب برای ارتقای زندگی خود تلاش نمی کنند؟
▫️منبع:
@bahraminejat

🌏 تربیت و توسعه | تضارب آرا
@IranHumanDevelopment2

📍بازخورد یک رویداد

✍ طیبه ماهروزاده

درپی برداشتهای نادرستی که از صحبت اینجانب در برنامه زاویه شبکه چهار در شامگاه چهارشنبه هشتم آبان نودوهشت در فضای مجازی منتشر شد توجه کاربران محترم را به نکات زیر جلب می‌کنم:

 ۱ - تاسیس دبیرستان فرهنگ  بعد از فراغت فریدالدین [فریدالدین حداد عادل] از دوره دبیرستان صورت گرفته و وی در این دبیرستان تحصیل نکرده است.
۲-اشاره به تحصیل وی صرفا به منظور بیان وضعیت نامطلوب رشته علوم انسانی در آن زمان بوده و این مطلب با دقت در صحبت اینجانب به روشنی قابل اثبات است.
۳-در برنامه به صراحت گفته شد که مدارس دولتی فرهنگ (که تعداد آنها در حال حاضر در حدود یکصد مدرسه تخمین زده می شود و باعث توسعه علوم انسانی شده است) هیچ ارتباطی با موسسه غیرانتفاعی فرهنگ ندارد.
۴-اینجانب همواره یکی از آثار  پربرکت وجود مقام معظم رهبری راهدایت وحمایت ایشان از طرحهای مختلف علمی وفرهنگی می دانم وخداوند راسپاس می گویم که درحوزه علوم انسانی نیز رهنمود ها وهدایت ایشان در تاسیس موسسه فرهنگ (مخصوص علوم انسانی)به احیاء وگسترش علوم انسانی درایران انجامید./فارس

🌏 تربیت و توسعه
@IranHumanDevelopment2

📍فُرم جامعه ما، بیشتر مجادله است تا گفت و گو*

نقد مناظره زاویه از چهار بُعد عدالت گرایانه، مدیریتی، سواد رسانه و شکلی

✍ مرتضی نظری

اشاره: برنامه زاویه از شبکه چهار سیما ۸ آبان با موضوع عدالت آموزشی مناظره ای ترتیب داد که واکنش ها و داوری های قابل تأملی در فضای مجازی در پی داشته است. این برنامه را از چهار منظر مورد نقد قرار داده ام:

▫️نقد عدالت گرایانه:
فراهم سازی امکانات و فرصت های برابر برای دسترسی همگانی و پرهیز از جداسازی دانش آموزان بر مبنای آزمون های دو ساعته و غیرفرایندی برای ورود به مدارس خاص و اساساً تشکیک در وجود انواع مدارس که ذاتاً تولید نابرابری می کند و تجربه های جهانی در این خصوص، وجه اشتراک تقریبی منتقدان در موضوع عدالت آموزشی است. برنامه زاویه می بایست مسأله را تا روشن شدن ابعاد موضوع ادامه دهد چون در ایستگاه نخست این برنامه، تبیین سازواره های ناعدالتی آموزشی کنونی ناقص ماند و نباید مسأله مهم عدالت آموزشی در سطح مصداقی «مدرسه فرهنگ» متوقف شود و ریشه های پرسش، شناسایی نشود. بد دانستن بسیار خطرناک تر از ندانستن است. ضروریست کارکرد مدارس غیردولتی و مرز آن با نگاه سودباورانه و نگاه سیاسی_تجاری صاحبان نفوذ و قدرت در مدرسه داری تبیین شود.
آیا دهها شخصیت سیاسی راست و چپ به فرض که مدارس غیرانتفاعی خود را در بدو تأسیس با دغدغه های تربیتی، اسلامی و اخلاقی راه اندازی کرده باشند، اکنون این مدارس را با همان دغدغه اولیه ادامه می دهند؟ و مهمتر اینکه آیا در جریان رشد مدارس تحت مدیریت خود از رانت و منابعی خاص و نابرابر برخوردار نبوده اند؟ و‌ آیا این شیوه در کاهش نابرابری و توزیع عادلانه فرصت های آموزشی مؤثر بوده است؟

▫️نقد مسؤلانه/مدیریتی:
این خیلی بد است که شما معاون وزیر باشید اما با پوزیشن آکادمیک و دانشگاهی در موقعیت انتقاد از وضعیتی قرار بگیرید که به اندازه سال های حضورتان در تصمیم گیری و تصمیم سازی ها در شکل گیری این وضعیت سهیم بودید و باید پاسخگو باشید. فرار از مسوولیت و خودفراموشیِ سِمَتی که در آن قرار دارید در پیشگاه مخاطبان یک رسانه به همان اندازه غیراخلاقی است که میهمان دیگر، یکسره چشم بر چهار دهه حضور خود و همسرش در مصادر مؤثر سیاستگذاری ببندد و خود را خارج از دایره مسؤلان و تبعاً بی نیاز از پاسخگویی می بینند. این رویه نامسؤلانه با اخلاق حرفه ای ناسازگار است و مخاطب را بر می آشوبد به طوری که تا انتهای برنامه مشخص نشد این دو مهمان اگر بر اساس زیرنویس برنامه به عنوان عضو هیات علمی و استاد دانشگاه شرکت کردند، پس تکلیف سمت های اجرایی شان که اتفاقاً مرتبط تر با مسأله مناظره بود، چه می شود؟

▫️نقد سواد رسانه:
جامعه به دلیل عصبانیت نهفته ناشی از ناپاسخگویی، رانت خواری و عدم شفافیت، برداشت و تفسیر خود را از تعابیر طرفین دارد، به همین روی ما همیشه دچار سوگیری و ابهام هستیم. به عنوان نمونه؛ خانم ماهروزاده در این برنامه نگفت «بخاطر آقازاده مدرسه ساختیم» اما تعابیری مانند این و شدیدتر از آن، در ساعات نخست پس از مناظره زاویه بعضاً توسط چهره های شاخص و حرفه ای رسانه ای به حدی از فراوانی رسید که منتقدان دیگری را ناچار به واکنش و‌ دعوت به بازبینی فیلم کرد. نظیر این نقل قول ها و داوری های ناروا و بروز کژتابی های عمومی پیرامون یک مسأله، سطح سواد رسانه ای موجود را نشان می دهد و همزمان ضرورت شفاف سازی و پاسخگویی تمام چهره های سیاسی، اصلاح طلب و اصولگرا درباره چرایی مدرسه داریِ خود، خانواده و فرزندانشان را دو چندان می کند.

▫️نقد شکلی:
فقدان نگاه جامع در انتخاب میهمانان یک مناظره و مشخص شدن جایگاهی که افراد به نمایندگی در رسانه حضور می یابند و نیز غیبت طرفینی که مرتبط با پرسش محوری هستند و انتخاب واژگانی عمومی تر به جای بیان موضوعات با دوز صرفاً فلسفی، از میزان اثربخشی گفت و گوهای رسانه ای نظیر زاویه می کاهد و مخاطبان کمتری را درگیر می کند و البته نظیر برنامه زاویه باید شجاعانه تر اجازه ورود به مسأله های زیربنایی را بیابد و گفت و گوهایی راهگشا را دامن بزند. فُرم جامعه ما بیشتر مجادله است تا گفت و گو. ما گفت و گو را کمتر تجربه کرده ایم. باید این مسیر را با شکیبایی ادامه داد.

*منبع: پایگاه خبری رب
@Rabnews

🌏 تربیت و توسعه | آداب گفت و گو
@IranHumanDevelopment2

✅ ۷ توصيه تربیتی از بانو توران ميرهادى

١. تعليم و تربيت و آموزش كودكان را به عشق تبديل كنيد، زيرا فقط عشق است كه به كشف و آموزش مى انجامد.

٢.رقابت را از زندگى حذف كنيد؛ هيچ انسانى رقيب هيچ انسانى نيست. رقابت ماهيت همه چيز را عوض مى كند.

۳.لذت كار دسته جمعى و مشاركت را بچشيد.

۴. درباره ى بچه ها قضاوت و داورى نكنيد. ما حق نداريم بچه ها را ارزش يابى كنيم. ما فقط به عنوان يك حامى آنها را به جلو هدايت مى كنيم.

۵. مسحور تكنولوژى نشويد. بگذاريد تكنولوژى كار خودش را بكند و شما هم كار خودتان را بكنيد. تكنولوژى نه نرمى دارد، نه عاطفه، يك ابزار است، جاى بازى را نگيرد، جاى خلاقيت را نگيرد. مطلقا در پيش دبستان راهش ندهيد، چون براى سلامتى بد است، براى آموختن بد است.

۶. بار سنگين روى دوش كودكان نگذاريد، كلاس هاى فوق العاده را حذف كنيد. اسم رياضى، يا علوم به آن مفهومى كه بچه ها مى فهمند، نياوريد. بگذاريد آزمايش كنند، كشف كنند، و اين مفاهيم آرام آرام در اثر تجربه در ذهن كودكان جاى بگيرند.

۷. به طبيعت باز گرديم و براى رشد سالم تَر و بنيادى كودكان بگذاريم آنها از طبيعت بياموزند.

🌏 تربیت و توسعه
@IranHumanDevelopment2

🔕 مدرسه سکوت

▫️مرتضی نظری

✍ یادداشت نخست:
مدارس ما، ناخواسته به روش های غیراستدلالی و عَرضه بسته ی پاسخ هایِ بی پرسش گرایش پیدا کرده اند. نسل های گذشته، مفهومی تر بودند.
لقمه های آماده و جزوه های راحت الحلقوم، شوقِ جستجو و میل گفتگو در بچه ها بر نمی انگیزد.
مدارس ما، خیلی به ذهن بچه ها رجوع می کنند اما مراجعه برای ذهن اندوزی نه ذهن ورزی!
مدرسه، بی شوق جُستن و بی ذوق دانستن، مدرسه سکوت است و بعید است میوه آن، شهروند توسعه یافته باشد.

🌏 تربیت و توسعه | دغدغه ایران
@IranHumanDevelopment2

📍دَرک به جای مَدرک

🔸روایتی نیک از خدمات تورانِ میرهادی

✍ محمدرضا نیک نژاد

🔻دانشجوی سال اول رشته طبیعی دانشکده علوم دانشگاه تهران بود که با حضور در کلاس جبار باغچه‌بان و آشنایی با محمدباقر هوشیار مسیر زندگی خود را تغییر داد. خود می‌گوید" شیوه جذاب، عملی و ساده باغچه‌بان مرا بسیار مجذوب کرد . فهمیدم که به کار معلمی علاقه‌مندم و متوجه شدم که معلمی کاری خلاق و پرانگیزه است." روش‌هایی را پیدا کرد، آزمود و به نتیجه رساند که بتواند به هر کودک و نوجوان این آزادی و اختیار را بدهد که خودش باشد، توانایی‌ها و استعدادهای خود را بپروراند، نگرشِ انسانی و مثبت داشته باشد و زیر بار هیچ نوع کار تحمیلی و دستوری نرود، مستقل باشند و خودشان تصمیم بگیرند، با هم همکاری و همیاری داشــته باشند. مســئولیت بپذیرند و نسبت به هم احســاس مسئولیت بکنند، رقیبِ هم نباشــند و در نهایت، دنیا و مسائل آن را بشناسند و درباره هر موضوع با آگاهی و شناخت لازم تصمیم بگیرند." "صلح، دوستی‌، عشق‌، احترام‌، حس مسؤولیت‌، شادی‌، انسانیت‌، سادگی و یگانگی‌، در بافت جامعه، ساختار آموزش و پرورش و خانواده‌ها ارزش‌هایی است که او برای آن‌ها تلاش کرده است و امروز نیز باید آن‌ها را پاس داشت."

🔻خط به خطِ گفت و گوها و نوشته ها و کتاب های "توران میرهادی" را که می خوانی موج می زند از انگیزه و تلاش و دلسوزی و استواری و مهر و مهرورزی. آموزگاری که یادگیری و یاددهی شده بود بخشی از جانش و سراسر زندگی اش پویش برای کارایی این دو. البته نه آموزشی که پایانش می شود رتبه های شگفت آورِ کنکور و نه آموزشی که ته اش می شود دانش آموخته ای که مدرکش آویزان بر درِ کوزه است و استادِ بالیدن های پوشالی به آن و ناتوان از باز کردن کوچک ترین گره های زیستِ فردی و اجتماعی و درمانده در گام های نخستِ پرورش.
میرهادی در مدرسه های "فرهاد" اش نشان داد که آموزش، گستره ای رقابت ناپذیر است و چشم و همچشمی در یادگیری، افزون بر به باد دادن انگیزه ی آموختن، مدرسه و کلاس را پر می کند از حسادت و دورنگی و دشمنی. آنچه که هنوز و پس از گذشت چند دهه از نوآوری میرهادی، بسیاری از فرنشینان آموزش و پرورش، آموزگاران، پدر و مادران و ... آن را درنیافته اند. راستی چقدر مدرسه هایِ فرهاد، "مدرسه – جامعه" ی جان دیویی را در خاطر زنده می کند! نمی دانم توران را باید با پستالوزیِ سویسی با یتیم خانه ی مدرسه مانندش، یا فروبل، پدرِ کودکستان های آلمان، یا ماکارنکوِ روسی با کانون اصلاح و تربیتِ کودکانِ بزهکارش، یا پائولو فررِ برزیلی با روش های پیشرفته سواد آموزی بزرگسالان و آموزش های رهایی بخش اش، یا فرنه یِ فرانسوی یا مونته سوریِ ایتالیایی و ... سنجید، یا با رشدیه و دبستان های نوین اش و باغچه بان با روش های آسانِ یادگیری الفبایش در ایران! اما هر چه هست داستان او با داستانِ آموزش و آموزشگری و بزرگان آموزش ایران یکسان است. تلاش در سکوت، زندگی در سکوت و درگذشتن در سکوت. گرچه از چند سال پیش با نامِ توران میرهادی آشنا شده بودم و یکی، دو گفت و گو از او را خوانده بودم اما در چند روز گذشته و پس از شنیدن خبر درگذشت اش بود که بیشتر درباره اش خواندم و از آموزه هایش آموختم.

🔻 امروزه رویکرد آموزش و پرورش نوین در بسیاری از کشورهای پیشرو در آموزش، نهادینه کردن آموزه هایی مانند راستگویی، دلسوزی، همیاری، دلاوری، سنجشگرانه اندیشی و .... از همه مهمتر از میان برداشتن رقابت و نشاندن رفاقت و همکاری در فرآیند آموزش است. شگفتا که توران میرهادی از سال 1334 در مدرسه های فرهادش با روش های نوآورانه، چنین آموزه هایی را یاد می داد و در تک تک بچه ها می پروراند. شوربختانه نه تنها نوآوری ها و تلاش ها و اندیشه ورزی اش در گستره عملِ آموزشی دیده نشد که مدرسه های فرهاد در سال 59 به تعطیلی کشانده شدند! راستی اگر او تورانِ ایران نبود، اکنون در کجای تاریخ آموزش و پرورش نشسته بود!؟
🔺منبع: کانال آموزش و اندیشه

🌏 تربیت و توسعه | درک به جای مدرک!
@IranHumanDevelopment2

📍رویداد ویژه

نشست علمی تخصصی با عنوان؛ ایدئولوژی و برنامه درسی

چهارشنبه ۲۲ آبان سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی

🌏 تربیت و توسعه | گفت و گو
@IranHumanDevelopment2

🔕 مدرسه سکوت

▫️سهیل رضایی

✍ یادداشت دوم:
تنهـا ارزشـی کـه از آمـوزش و پـرورش مانـده، فقـط یـک چیـز اسـت و آن هـم سـرتیفیکیت (Certificate=گواهی، مدرک) اسـت. اگـر ایـن سـرتیفیکیت هـم حـذف شـود، کار تمـام اسـت و ایـن یعنی مـا توانسـته ایم بالغ شـویم.
این سـرتیفیکیت کِـی از کار میافتـد؟ زمانـی کـه مکانیـزم های توسـعه آنلایـن بیاینـد و مـدارسِ متکثـر پیـدا شـود. مـدارس متکثـر بـه زودی سـرتیفیکیت را از کار خواهـد انداخـت، زیـرا سـرتیفیکیت های معتبرتری از راه می رسـند. بخـش خصوصـی وقتـی کسـی را بخواهـد اسـتخدام کنـد نمی پرسـد مـدرک را از کجـا و بـا چـه نمـره ای گرفتـی، می گویـد سـه مـاه بـه صـورت آزمایشـی بیاییـد تـا ببینیـم چـه می کنیـد؟ اگـر این دوره آزمایشـی جواب داد آن وقـت در خدمـت شـما هسـتیم. در حـال حاضـر در بسـیاری از جاهـای دنیـا وقتـی مراجعـه می کنیـد از شـما کارآمـدی تحویـل می گیرنـد.

🌏 تربیت و توسعه | دغدغه ایران
@IranHumanDevelopment2

📍تحسین برگزاری یک رویداد مهم در آموزش و پرورش

✍ مرتضی نظری

نشست علمی_تخصصی امروز ۲۲ آبان که با عنوان «ایدئولوژی و برنامه درسی» از سوی پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش و به میزبانی سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی برگزار شد، یک رویداد شایان تحسین و اهمیت در تاریخ آموزش و پرورش پس از انقلاب بود به دو وجه:
وجه نخست، احترام، پذیرش و رسمیت قائل شدن بخشی از ساختار رسمی وزارت آموزش و پرورش برای نگاه منتقدان و صاحبنظران دانشگاهی پیرامون یک موضوع بسیار مناقشه انگیز و مهم!
وجه دوم، وجه زمانی_مکانی این نشست بود یعنی میزبانی سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی.
ضمن قدرنهادن به تلاش ارزشمند برگزارکنندگان و بانیان نشست، امید است چنین رویکردی در معاونت ها و سازمان های وزارت آموزش و پرورش گسترش یابد چرا که همکاری و همکناریِ آموزش و پرورش با صاحبنظران و استقبال از رویکردهای انتقادی و بین رشته ای دانشگاهیان و محققانِ منتقد هم به کاهش ضریب خطا و هم به افزایش اعتبار و اطمینانِ تصمیمات و برنامه های نهاد استراتژیک آموزش و پرورش خواهد انجامید.
دکتر نعمت الله فاضلی، دکتر محمود مهرمحمدی و دکتر یحیی قائدی، جریان برنامه ریزی درسی را با خوانشی انتقادی از منظر ایدئولوژی زدگی مورد نقد و بررسی قرار دادند. همچنین دکتر زهرا گویا، دکتر علی لطیفی، دکتر حسن ملکی و دکتر محمد حسنی از دیگر سخنرانان دو پنل این نشست بودند.
استقبال خوب کارشناسان سازمان پژوهش و مخاطبان برون سازمانی این نشست نیز قابل توجه بود.

🌏تربیت و توسعه | نقد و گفت و گو
@IranHumanDevelopment2

🔸 آیا نظام آموزش و پرورش ایران ایدئولوژیک است؟

سخنرانی دکتر یحیی قائدی
در نشست ایدئولوژی و برنامه درسی، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، ۲۲ آبان ۱۳۹۸

🌏 تربیت و توسعه | نقد و گفت و گو
@IranHumanDevelopment2

🔸 ایدئولوژی و آموزش و پرورش،
سخنرانی دکتر علی لطیفی
در نشست ایدئولوژی و برنامه درسی، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، ۲۲ آبان ۱۳۹۸

🌏 تربیت و توسعه | نقد و گفت و گو
@IranHumanDevelopment2

📍تلنگر

👆فهم وزارت فرهنگ‌و‌ارشاد از کتاب و کتابخوانی

🌏 تربیت و توسعه | نقضِ غرض
@IranHumanDevelopment2

❗️تلنگر

🔸در فضای منهای آزادی هیچ چیز، نه ایمان، نه فهم و نه رشد علمی به طور مطلوب میسر نیست.

(=مرتضی نظری، نگاه تربیتی به توسعه، نشر قطران، ۱۳۹۵)

🌏تربیت و توسعه| ... آزادی!
@IranHumanDevelopment2

🔹یلدا بر عاشقان ایران شاد و
گزندها از ایرانیان دور باد

🌏 تربیت و توسعه | جشن های ایرانی
@IranHumanDevelopment2