لیست کتاب ها برای درس فلسفه علم یا ریاضی که یه استادی پیشنهاد داده. واقعا رشک برانگیزه.
کتاب Kuhn به فارسی هم ترجمه شده.

🎥 کارلو روولی از پایه گذاران نظریه گرانش کوانتومی حلقوی معتقد است که درک ما از زمان اشتباه است.

@cosmos_physics

یه پروژه راه انداختند به اسم
Harmonic Analysis with Lean Formalization
یا به اختصار HALF.
۶.۴ میلیون یورو بودجه از طرف انجمن تحقیقاتی اروپا برای شش سال‌. دنبال این هستند که نتایج تحقیقاتی سطح بالا در ریاضی با تاکید بر آنالیز هارمونیک با دخالت تا حد ممکن کم انسان آماده بشه تا کامپیوتر بتونه اون رو تایید کنه‌. می گند دنبال این هستند که بعدها قبل از داور، مقاله رو کامپیوتر بتونه بررسی کنه.
https://www.uni-bonn.de/en/news/194-2025

می گه: توپولوژیست ها تو چشمت نگاه می کنند و می گند این یه فنجون قهوه است!

تائو و بقیه در این مقاله به کمک
AlphaEvolve
رفتند سراغ یه سری مساله.
AlphaEvolve
تونسته راه حل های شناخته شده رو باز کشف کنه و در بعضی موارد اون رو بهبود بده.
مثلا یه سوال این بوده که چطور ۱۱ تا مکعب رو توی یه مکعب بزرگتر جا بدند، روش بهتری پیدا کرده.
یا یه مساله دیگه این بود که فرض کنید که یه شبکه ۶۴ در ۶۴ دارید حالا چند تا نقطه می شه انتخاب کرد که تشکیل مثلث متساوی الساقین نده، حدس زده بودند ۱۱۲ تا ولی نتونسته بودند نمونه ای براش پیدا کنند
AlphaEvolve
این کار رو انجام داد.
مقاله نسبتا مفصل هست و با جزئیات همه چیز رو شرح داده. مسائلی در ترکیبیات، هندسه، نظریه اعداد و... مورد بررسی قرار گرفته.
https://arxiv.org/abs/2511.02864

مکانیک کوانتومی بدون عملگر مکان!

خوشبختانه پس از طی فرایند حدود یک سال و نیم از داوری، مقاله مکانیک کوانتومی غیرهایزنبرگی در مجله معتبر Quantum چاپ شد.

در این مقاله نشان داده شده است که چگونه می توان مکانیک کوانتومی را به صورت سازگار بدون داشتن عملگر بنیادی مکان فرمول بندی کرد. در چنین فرمول بندی بدون عملگر مکان طبیعتا فرمول جابجایی مشهور هایزنبرگ را نیز نخواهیم داشت به همین دلیل مکانیک کوانتومی غیرهایزنبرگی نام گذاری شده است. نشان داده شده است که این فرمول بندی یک تعمیم از نظریه کوانتومی خواهد بود برای مثال در این نظریه یک طول کمینه و روابط عدم قطعیت اصلاح شده را خواهیم داشت.

یه مدل ریاضی ارائه کردند که می تونند الگوهای رو پوست یه نوع ماهی رو با دقت بالا(حتی با در نظر گرفتن نواقص روی اون) شبیه سازی کنند.
ظاهرا اومدند مدل ریاضی تورینگ رو توسعه دادند. یکی شون ایرانیه.
https://www.nytimes.com/2025/11/06/science/alan-turing-patterns-boxfish.html

می گند ریچارد فاینمن Calculus رو از روی این کتاب یاد گرفته بود، قبل از اینکه دانشگاه بره و در نوجوانی.

امروز تولد George Bernard Dantzig هست، کسی که یکی از معروف ترین و مهم ترین الگوریتم های قرن گذشته رو ابداع کرد. معروف ترین داستان در موردش همون حل مسائل باز به عنوان تمرین هست.
پدرش هم ریاضیدان بود ولی خودش علاقه زیادی به ریاضی نداشت و بیشتر دنبال نقاشی و گرافیک و‌.‌.. بود. منتها در اون دوران آمریکا در دوران رکود بود و برای کسی که دنبال همچین رشته هایی بره به راحتی کار پیدا نمی شد، به پیشنهاد کسی رفت و آمار خوند(اون زمان در ادارات و سازمان های دولتی و... به کسی که آمار خونده نیاز داشتند) یه تغییر مسیر ساده بعدا باعث به وجود اومدن الگوریتم simplex شد، یکی از مهمترین و کاربردی ترین الگوریتم ها.
خودش بعدا گفته بود: اگر می دونستم این الگوریتم قراره این قدر مهم بشه، یه اسم بهتر براش انتخاب می کردم.
زمانی در یک مصاحبه گفته بود: ریاضیات خودش من رو پیدا کرد، نه من اون رو.
ریاضیات رو به خاطر کاربردهاش دوست داشت نه جنبه های انتزاعی اون.

فیزیکدان‌ها عددهای موهومی رو از مکانیک کوانتوم بیرون می‌کنند.

توی معادله بنیادی شرودینگر عدد i ظاهر می شه، از سال ها قبل فیزیک دان ها فکر می کردند این عدد غیر واقعی هست، یعنی شاید وجودش قابل حذف باشه. دنبال یه
real-valued quantum theory
بودند.
ظاهرا اثرش رو تونستند حذف ‌کنند ولی روحش رو نه!
چرا مهمه؟ مقاله می گه در این صورت درک ما از جهان تغییر می کنه، یعنی i فقط یه ابزار فیزیکی هست و نه ضرورت بنیادی طبیعت.
https://www.quantamagazine.org/physicists-take-the-imaginary-numbers-out-of-quantum-mechanics-20251107/

Every good mathematician is at least half a philosopher, and every good philosopher is at least half a mathematician.

امروز تولد فرگه هم هست، با هر متر و معیاری باید اون رو جز Logicianهای تاثیرگذار همه دوران ها بدونیم‌.
با اثر خودش
Begriffsschrift
که در سال ۱۸۷۹ منتشر کرد منطق رو دگرگون کرد.
نامه مشهور راسل در سال ۱۹۰۲ که تناقضی در سیستم فرگه رو نشون داد، باعث شد تقریبا از ادامه کار دست بکشه، هرچند پروژه بزرگی که در سر داشت به بن بست خورد ولی شروع خیلی از مباحث فلسفی و منطقی در بعد مدیون کارهای فرگه است.
فرد آرام و درون گرایی بود.
در ۳۹ سالگی ازدواج کرد، یک پسر بچه رو به فرزند خوندگی گرفتند. چند ماه بعد همسرش درگذشت و اون پسر هم در جنگ جهانی اول کشته شد‌. منزوی تر شد و سال های آخر عمرش رو در تنهایی گذروند.

نتایج یه تحقیق نشون می ده پژوهشگران وقت کافی برای اینکه
to do science
ندارند.
از ۳۲۰۰ نفر از ۱۱۳ کشور نظرخواهی کردند:
۴۵٪ گفتند وقت کافی برای انجام
actual research
ندارند.
۶۸٪ گفتند فشار برای چاپ مقاله بیشتر شده.
حدود ۳۰٪ هم گفتند می خواند relocating کنند برای اینکه فاند بیشتر و
work‐life balance
داشته باشند.
به طور کلی زندگی در academia داره بدتر می شه ظاهرا...
پژوهشگران بین دوراهی سریعتر منتشر کن یا عمیق تر شو موندند. انتشار یک مقاله هدف شده و نه انجام پژوهش درست و درمون.
https://www.nature.com/articles/d41586-025-03623-2

این مقاله retract شد.
در طول زمان داوری، reviewer ها به زور از نویسنده ها می خواند ۱۳ تا مقاله رو به عنوان مرجع اضافه کنند:
redundant references
(که citation اون مقالات بره بالا) نویسنده ها هم نامردی نکردند و بعدا در متن مقاله به این موضوع اشاره کردند.
داورها محروم شدند و از نویسنده ها خواستند که دوباره
resubmit
کنند.

امروز تولد خانم
Hedy Lamarr
هست. ترکیب عجیب بازیگر-مخترع ایشون رو به شخصیت خاصی تبدیل کرد.
با توجه به ظاهرش در فیلم ها عمدتا نقش زنی جذاب و اسرارآمیز رو بازی می کرد.
در دوران جنگ جهانی دوم یک سیستم ارتباطی ضد نویز طراحی کرد برای هدایت
Torpedo
یا اژدر.
اون زمان اژدرها با امواج رادیویی کنترل می شدند ولی طرف مقابل می تونست اون رو ردگیری کنه و کارش رو مختل.
خانم Lamarr به همراه یه مخترع دیگه برای حل این مشکل راه حلی ارائه دادند، هر چند این روش هیچ وقت استفاده نشد در اون دوران، ولی بعدا مبنای ساخت بلوتوث و و وای فای و... شد.
هر چند کاری که انجام دادند به دانش ریاضی پیشرفته نیاز نداشت ولی بر پایه مفاهیم ریاضی و منطقی بود.

معروفه که
Shizuo Kakutani
ریاضیدان ژاپنی در کلاس لمی رو مطرح می کنه و می گه اثباتش واضحه، یکی دستش رو بلند می کنه می گه: واسه من واضح نیست، می شه توضیح بدید؟ Kakutani کمی فکر می کنه می بینه نمی تونه اثبات کنه، می گه جلسه بعد اثباتش می کنم. بعد از کلاس می ره و تمام تلاشش رو می کنه لم رو اثبات کنه، نمی تونه! می ره تو کتابخونه رو نگاه می کنه متوجه می شه یه مقاله ای خودش نوشته در سال ۱۹۴۱ و در اونجا لم رو بیان کرده، می ره به اثباتش نگاه بندازه، می بینه نوشته:
اثبات، تمرینی برای خواننده!

گروتندیک، درباره اهمیت نوشتن

چند روز پیش جیمز واتسون درگذشت‌. کسی که به عنوان یکی از افرادی شناخته می شه که تونست ساختار مولکولی DNA رو کشف کنه.
منتها این قضیه کشف DNA ماجرا داره!

خانم روزالیند فرانکلین عکس معروف و تاریخی خودش رو تهیه کرده بود. عکسی که به عکس
photo 51
معروفه. این عکس اطلاعات حیاتی و مهمی در مورد DNA داشت.
همکارش موریس ویلکینز بدون اطلاع این خانم عکس رو به آقای واتسون نشون می ده.
البته می گند خانم فرانکلین دنبال مدل سازی و... نبوده.
آقای واتسون با کسی دیگه ای به اسم فرانسیس کریک روی این موضوع کار می کنند و مقاله ی معروفشون رو منتشر می کنند. در مقاله به نقش خانم فرانکلین به اندازه کافی اشاره نمی کنند. خانم فرانکلین در ۳۸ سالگی براثر سرطان می میره و بعدا نوبل به این سه تا آقای دانشمند می رسه(جایزه نوبل هم فقط برای زنده ها است)

این ماجرا کمی حاشیه داشته همیشه، کمی فمنیستی هم بهش نگاه کردند. می گند در حق اون خانم نامردی شد و دستش از دنیا کوتاه بود و از گور نوبل گرفتن آقایون رو تماشا کرد.

از اون طرف عده ای می گند درسته که خانم فرانکلین که یه شیمی دان بود، عکاس حرفه ای هم بود، و از یه سری از تحلیل هاش هم خیلی استفاده شد در کار نهایی، ولی اگر آقای کریک با اون دانش ریاضی اش و آشنایی اش با توابع بسل نبود کسی از ساختار DNA سر در نمی آورد.