🧫 ارگانوئیدها؛ مغز مینیاتوری در آزمایشگاه 🧠

ارگانوئید یعنی یه مدل سه‌بعدی مینیاتوری از اندام‌ها، ساخته‌شده از سلول‌های بنیادی. مغز، روده، کلیه، حتی کبد. ولی اونایی که بیشتر همه رو شوکه کردن، مینی‌مغزها بودن! 🧬
پژوهشگران با تحریک سلول‌های بنیادی، تونستن سلول‌های عصبی رو توی پتری‌دیش طوری سازماندهی کنن که شبیه مغز جنینی رفتار کنن: نورون‌ها شکل می‌گیرن، سیگنال می‌فرستن، حتی به نور واکنش نشون میدن 🔆⚡️
🎯 توی یکی از آزمایش‌ها، مینی‌مغزهایی که از iPSC ساخته شده بودن، نشون دادن که ریتم الکتریکی مشابه با مغز نوزاد شش‌ماهه تولید میکنن! (و اینجا بود که بحث‌های اخلاقی بالا گرفت) ⚖️
🌟 کاربردها؟ تست داروهای اعصاب، مطالعه اوتیسم، آلزایمر، پارکینسون، و حتی ساخت مغز مخصوص هر بیمار برای درمان شخصی‌سازی‌شده. 💊🧠
🔬 در دانشگاه ییل، با استفاده از ارگانوئیدهای مغز ساخته‌شده از سلول بیماران، تونستن رفتار نورون‌ها در اوتیسم رو دقیقاً بازسازی کنن و داروهایی با اثر بهتر طراحی کنن.

#درمان_نوین
🆔 @MedForMin_Association | Instagram

صدای pleural friction rub 🫁

🔸 به دلیل التهاب و ساییدگی بین دو لایه پلور ایجاد می شود.
🔸 معمولاً در طول دم و بازدم و به صورت پیوسته یا ناپیوسته شنیده می‌شود.
🔸 معمولا به عنوان یک صدای خشن و ساینده توصیف می گردد و شبیه به صدای قدم زدن روی برف تازه است.
🔸 اغلب با درد قفسه سینه همراه است و بیمار ممکن است به دلیل درد، تنفس عمیق را محدود کند.

🧏🏻‍♂️ بهترین محل شنیدن آن در قسمت‌های پایین و جانبی قفسه سینه است.

اتیولوژی 🕵️‍♂️
😷 پلورزی
😷 پنومونی
😷 ترومبوز ریوی
😷 برخی از سرطان های ریوی

#صداهای_قلبی_ریوی
🆔 @MedForMin_Association | Instagram

🧠 اپتوژنتیک؛ کنترل ذهن با نور💡

اپتوژنتیک یه روش انقلابی در نوروساینسه که اجازه می‌ده فقط با تابوندن نور، نورون‌های خاصی تو مغز فعال یا خاموش بشن. چجوری؟ با وارد کردن ژن پروتئین‌های حساس به نور (مثل Channelrhodopsin) که از جلبک گرفته شدن، به نورون‌های هدف. بعد با نور آبی یا زرد، سیگنال‌دهی سلول رو کنترل می‌کنیم. مثل کنترل از راه دور برای ذهن. 📡
✨ کشفش؟ سال ۲۰۰۵، کارل دایزراث و ادوارد بویدن از MIT، ژن "Channelrhodopsin-2" رو از جلبک برداشتند و توی نورون‌های موش گذاشتند. و تونستن برای اولین‌بار با استفاده از نور، رفتار نورون‌ها رو تغییر بدن؛ راهی که خیلی زود جای خودش رو در تحقیقات مغزی باز کرد. 🧬
📌 کاربردها؟ بررسی اعتیاد، افسردگی، خواب، حافظه، بیماری های حرکتی مثل پارکینسون و حتی پروژه هایی برای بازگرداندن بینایی 🌙👁
💥 با اپتوژنتیک، تونستن در موش، خاطرات ترسناک رو خاموش کنن و خاطرات خوب رو جایگزین کنن. (شبیه Inception) 🌀🎬
🔬 در دانشگاه استنفورد، با تحریک ناحیه‌ای از مغز موش، تونستن کنترل کامل بر رفتار فرار یا ایستادنش ایجاد کنن؛ فقط با یه پالس نور. 🔆

#درمان_نوین
🆔 @MedForMin_Association | Instagram

🦠 ویروس‌های کشنده سرطان: T-VEC، دشمن دشمن ماست 🃏

همیشه فکر می‌کردیم ویروس‌ها فقط بیماری میارن، اما حالا بعضی‌هاشون شدن متحد ما علیه سرطان! یکی از برجسته‌ترین نمونه‌ها، T-VEC (Talimogene laherparepvec) هست؛ یه ویروس دستکاری‌شده از خانواده هرپس (HSV-1) که به‌جای ایجاد تبخال، می‌ره سراغ سلول‌های سرطانی و اونارو از بین می‌بره.
🔬 چطور کار می‌کنه؟ ویروس وارد سلول سرطانی می‌شه، اونجا تکثیر می‌کنه و باعث لیز شدن سلول می‌شه. همزمان، پروتئینی به‌نام GM-CSF ترشح می‌کنه که سیستم ایمنی رو تحریک می‌کنه تا اون هم وارد عمل شه. یعنی یه تیر و دو نشون 🏹
📅 در سال ۲۰۱۵، FDA آمریکا T-VEC رو برای درمان ملانومای پیشرفته تأیید کرد.
🧪 در یکی از کیس‌های موفق، بیمار مبتلا به ملانوما که به درمان‌های دیگه پاسخ نداده بود، بعد از تزریق مستقیم T-VEC به تومورها، شاهد کاهش قابل توجه سایز تومور و فعال‌شدن سیستم ایمنی علیه متاستازهای دوردست بود.

#درمان_نوین
🆔 @MedForMin_Association | Instagram

🐓 پوست مرغی شدن جسد یعنی چی؟

در ساعاتی ابتدایی پس از مرگ، ممکنه روی سطح پوست جسد حالتی شبیه به «پوست مرغ» ظاهر بشه که بهش می‌گن Cutis anserina یا پوست‌مرغی‌شدن.
💡 این حالت نتیجه‌ی انقباض عضلات صاف کوچک در پایه فولیکول‌های مو هست که بهشون arrector pili muscles می‌گن. در شرایطی مثل سرد شدن جسد (Algor mortis) یا تحریک نخاعی پس از مرگ، این عضلات منقبض می‌شن و پوست، حالت برجسته و دانه‌دانه پیدا می‌کنه. درست مثل وقتی زنده‌ای و از سرما یا ترس، پوستت مورمور می‌شه.
🧊 این پدیده در اجساد کشف‌شده در محیط سرد یا در آب بسیار شایع‌تره و می‌تونه نشونه‌ای از شرایط محیطی مرگ باشه.

#پزشکی_قانونی
🆔 @MedForMin_Association

🐍💊 زهر مار؛ آغاز راه درمان فشار خون!

دهه ۷۰ میلادی، وقتی محقق‌ها زهر مار بوتروپس (Bothrops jararaca) رو بررسی می‌کردن، متوجه شدن ماده‌ای داخلش هست که آنزیمی به‌نام ACE رو مهار می‌کنه؛ آنزیمی که نقش کلیدی در افزایش فشار خون داره.

🎯 همین کشف باعث ساخت دارویی شد به‌نام کاپتوپریل (Captopril)؛ اولین داروی مهارکننده ACE که به‌صورت خوراکی قابل استفاده بود.
و از اونجا، عصر جدیدی تو درمان فشار خون بالا و نارسایی قلبی شروع شد! 🫀🧬

🌿 تا قبل از کاپتوپریل، درمان فشار خون عمدتاً با داروهای پرعارضه یا تزریقی بود. اما حالا میلیون‌ها نفر با یه قرص ساده، زندگی عادی دارن.

🌟 امروزه خانواده داروهای ACEi (مثل کاپتوپریل، انالاپریل و ...) یکی از اصلی‌ترین ستون‌های درمان بیماری‌های قلبی-عروقی هستن.

#درمان_نوین
🆔 @MedForMin_Association | Instagram

☁️ اثر گازها (مثل CO) روی بدن مرده چیه؟

گازها، مخصوصاً گاز مونواکسید کربن (CO)، می‌تونن حتی بعد از مرگ هم نشونه‌هایی روی جسد باقی بذارن که برای پزشکی قانونی بسیار مهمه.
🩸 گاز CO با هموگلوبین ترکیب می‌شه و کربوکسی‌هموگلوبین (COHb) تشکیل می‌ده؛ این ترکیب باعث می‌شه رنگ خون و بافت‌ها به‌جای تیره، قرمز گیلاسی (cherry red) بشه. این تغییر رنگ، یکی از سرنخ‌های اصلی پزشک قانونی برای تشخیص مرگ ناشی از COئه.
🔥 در سوختگی‌ها هم بررسی درصد COHb نشون می‌ده فرد هنگام آتش‌سوزی زنده بوده یا نه؛ اگه سطح COHb بالا باشه، یعنی فرد در حال تنفس بوده و زنده وارد آتش شده.
🧪 حتی در اجساد نسبتا پوسیده هم می‌شه با آزمون‌های آزمایشگاهی سطح COHb رو سنجید.


#پزشکی_قانونی
🆔 @MedForMin_Association

💊 هالیسین: آنتی‌بیوتیکی که هوش مصنوعی کشف کرد 🤖

برای سال‌ها کشف آنتی‌بیوتیک یه فرآیند زمان‌بر و شانسی بود... تا اینکه محققان MIT در سال 2020 یه راه جدید رو امتحان کردن: سپردن کار به هوش مصنوعی. 🧠💻
🔍 الگوریتم یادگیری عمیق هوش مصنوعی بین میلیون‌ها ترکیب شیمیایی دنبال مولکولی گشت که باکتری‌ها رو نابود کنه ولی به سلول انسان آسیب نزنه. نتیجه؟ کشف ترکیب جدیدی به اسم هالیسین (Halicin).
📛 چرا این اسم؟ چون شباهت عملکردی با سیستم‌های پیچیده داره و اسمش الهام‌گرفته از HAL، کامپیوتر فیلم "2001: A Space Odyssey" هست! 🎥
🦠 هالیسین علیه چه باکتری‌هایی کار می‌کنه؟
برخلاف خیلی از آنتی‌بیوتیک‌ها، هالیسین روی باکتری‌های مقاوم مثل Clostridium difficile, Acinetobacter baumannii و حتی Mycobacterium tuberculosis اثر داره.
📌 حتی تونست تو موش‌های آزمایشگاهی، عفونت‌های مقاوم به دارو رو به‌طور کامل درمان کنه!
این موفقیت نشون داد که هوش مصنوعی فقط برای چت و طراحی نیست؛ می‌تونه آینده داروسازی رو متحول کنه! 🌐🧪

#درمان_نوین
🆔 @MedForMin_Association | Instagram

🟢 پروتئینی از اعماق اقیانوس، در خدمت جراحی‌های پیشرفته ✨

سال‌ها پیش زیست‌شناس‌ها در بدن یه نوع عروس دریایی به‌نام Aequorea victoria، پروتئینی پیدا کردن که زیر نور فرابنفش، به‌طور طبیعی سبز می‌درخشید. این پروتئین شد معروف‌ترین فلورسانت دنیا: GFP (Green Fluorescent Protein).
🔬 دهه ۱۹۶۰، اوسامو شیمومورا برای اولین‌بار GFP رو جدا کرد. سال‌ها بعد، مارتین چالفی و راجر تسی‌ین نشون دادن میشه این پروتئین رو به ژن‌های مختلف چسبوند تا هر چیزی تو بدن موجود زنده رو نورانی و قابل‌ردیابی کرد. این سه نفر در سال 2008 جایزه نوبل گرفتن 🎖
جراح‌ها از نسخه‌های مهندسی‌شده GFP برای شناسایی دقیق بافت‌های سرطانی حین جراحی استفاده می‌کنن. مثلاً در تومورهای مغزی یا پروستات، نواحی درگیر با کمک نور فلورسانس سبز به‌وضوح قابل دیدن می‌شن، تا جراح بتونه تومور رو با دقت بیشتری برداره و بافت سالم رو حفظ کنه 💚🔍
🌟 در یکی از پژوهش‌های انجام‌شده در آمریکا، بیماران مبتلا به سرطان تخمدان با کمک داروی متصل به GFP به جراحی رفتن و درصد برداشت کامل تومور تا دو برابر افزایش پیدا کرد.

#درمان_نوین
🆔 @MedForMin_Association | Instagram

☢️ طرح درس دوره جامع رادیولوژی

🆔 @MedForMin_Association | Instagram

🦴 استخوان‌های چاپ سه‌بعدی: بازسازی با جوهر جادویی 🖨

علم به جایی رسیده که حالا می‌تونیم استخوان‌های از دست رفته رو چاپ کنیم. با استفاده از پرینتر سه‌بعدی و جوهر جادویی حاوی کلسیم و فسفر، پژوهشگران موفق شدن سازه‌هایی بسازن که نه فقط شکل استخوان رو دارن، بلکه در بدن حل می‌شن و جای خودشون رو به استخوان واقعی می‌دن.
🧪 دانشگاه واشنگتن اولین‌بار این جوهر زیستی رو معرفی کرد. بعدتر در تحقیقات پیش‌بالینی، با چاپ ساختارهایی برای استخوان فک و جمجمه در حیوانات، نشون دادن که این اسکلت‌های چاپی در عرض چند هفته با سلول‌های بدن یکی می‌شن و بازسازی طبیعی رو شروع می‌کنن.
💡 این جوهر در دمای اتاق خشک میشه و برخلاف بیشتر مواد چاپی نیاز به دمای بالا نداره و میشه توی اتاق عمل هم ازش استفاده کرد.
📌 در آینده نزدیک میتونیم شاهد چاپ استخوان برای هر بیمار، دقیقاً متناسب با CT Scan خودش، توی اتاق عمل باشیم 💫

#درمان_نوین
🆔 @MedForMin_Association | Instagram

🔫 رد گلوله چطور تو جسد مشخص می‌شه؟

وقتی گلوله‌ای وارد بدن می‌شه، درست مثل امضای قاتل، رد خودش رو روی بافت‌ها می‌ذاره.
🕳 اولین نشونه، محل ورود گلوله‌ست؛ معمولاً گرد، تمیز و با یه حاشیه ساییده‌شده به اسم abrasion collar.
🔥 اگه شلیک از فاصله نزدیک باشه، اطراف زخم، سوختگی، دوده و خالکوبی باروت (tattooing) دیده می‌شه. گلوله بعد از ورود، با انرژی زیادش بافت‌ها رو له می‌کنه، می‌دَره، و حتی استخوان رو می‌شکنه. مسیرش توی بدن قابل ردگیریه و پزشک قانونی ازش برای تعیین جهت، زاویه و فاصله شلیک استفاده می‌کنه.
🚪 اگه گلوله از بدن خارج شده باشه، زخم خروجی معمولاً بزرگ‌تر و نامنظم‌تر از ورودی می‌شه و نشونه‌ای از دوده هم نداره.

#پزشکی_قانونی
🆔 @MedForMin_Association

⛔️ استفاده از ماده حاجب یددار در بیماران با نارسایی کلیه ممنوع!

🧪 این مواد می‌تونن باعث نفروپاتی ناشی از کنتراست (CIN) بشن؛ یک آسیب حاد کلیوی که معمولاً ۴۸ تا ۷۲ ساعت بعد از تزریق رخ می‌ده و با افزایش کراتینین مشخص می‌شه.
📍 در بیماری با GFR کمتر از ۳۰ یا بیمار دیالیزی، تزریق ماده حاجب باید فقط در صورت ضرورت انجام بشه، اون هم با رعایت تمهیدات خاص.
✅ اقدامات جایگزین یا محافظتی:
- استفاده از ماده حاجب با اسمولالیته پایین
- هیدراتاسیون کافی قبل و بعد از تزریق
- در صورت امکان، انجام CT بدون کنتراست
🔎 پیش از تصویربرداری، بررسی کراتینین و محاسبه GFR ضروریه. در بیماران پرخطر، مشورت با نفرولوژیست پیش از تزریق توصیه می‌شه.

#منع_مصرف
🆔 @MedForMin_Association | Instagram

⛔️ تجویز هم‌زمان نیترات‌ها و داروهای مهارکننده PDE-5 ممنوع!

💊 ترکیب این دو گروه دارویی (مثل نیتروگلیسیرین و سیلدنافیل) می‌تونه باعث افت شدید فشار خون بشه و به سنکوپ یا حتی شوک منجر بشه.
📍 در بیمارانی که سابقه مصرف سیلدنافیل (ویاگرا)، تادالافیل یا واردنافیل دارن، تجویز نیترات‌های زیرزبانی، خوراکی یا وریدی ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد از آخرین مصرف ممنوعه.
✅ در موارد اورژانس (مثل آنژین ناپایدار یا STEMI)، اگر بیمار اخیرا مهارکننده PDE-5 مصرف کرده، باید از داروهای جایگزین مثل مورفین و اکسیژن استفاده بشه تا زمان ایمن‌سازی بیمار.
🔎 پیش از تجویز نیتروگلیسیرین، حتماً درباره مصرف داروهای تقویت عملکرد جنسی سؤال مستقیم و شفاف پرسیده بشه.

#منع_مصرف
🆔 @MedForMin_Association | Instagram

💊 آمیودارون و عوارض ریوی

آمیودارون، داروی ضدآریتمی کلاس III، در کنترل آریتمی‌های بطنی و فوق‌بطنی بسیار مؤثر است، اما یکی از جدی‌ترین عوارض آن پنومونیت ناشی از دارو است. این واکنش التهابی می‌تواند به فیبروز ریوی منجر شود و معمولاً با سرفه خشک، تنگی نفس و تب تظاهر می‌کند. ریسک بروز این عارضه با دوز تجمعی بالا و مصرف طولانی‌مدت افزایش می‌یابد. تشخیص به کمک HRCT و رد سایر علل انجام می‌شود و درمان اصلی، قطع فوری دارو و آغاز کورتیکواستروئیدها است. به همین دلیل، پایش دوره‌ای عملکرد ریه در بیماران تحت درمان با آمیودارون توصیه می‌شود.

#داروشناسی
🆔 @MedForMin_Association | Instagram

🧠 هیپوگلیسمی شبانه؛ مقصر ناشناخته صبح‌های پرقند

برخی بیماران دیابتی با قند خون بالای ناشتا بیدار می‌شوند، اما علت آن ممکن است نه رژیم غذایی شبانه، بلکه افت قند خون در نیمه‌شب باشد. این پدیده که به پدیده سوموگی معروف است، وقتی رخ می‌دهد که دوز زیاد انسولین یا داروهای پایین‌آورنده قند در عصر، باعث افت قند شبانه می‌شود و بدن با ترشح هورمون‌های ضدانسولینی (مثل گلوکاگون و کاتکولامین‌ها) پاسخ می‌دهد و قند خون صبح را بالا می‌برد. بررسی قند خون حدود ساعت ۳ بامداد می‌تواند تشخیص را روشن کند و از افزایش بی‌دلیل دوز انسولین جلوگیری کند.

#نکته_طلایی
🆔 @MedForMin_Association | Instagram

💊 کلوزاپین و آگرانولوسیتوز

کلوزاپین، یک داروی ضدروان‌پریشی آتیپیک قدرتمند، در بیماران مقاوم به سایر درمان‌ها تجویز می‌شود. با وجود اثربخشی بالا، یکی از عوارض نادر اما خطرناک آن آگرانولوسیتوز است؛ کاهش شدید نوتروفیل‌ها که بیمار را در معرض عفونت‌های جدی قرار می‌دهد. این عارضه معمولاً در ۶ ماه اول درمان رخ می‌دهد، اما امکان بروز آن در هر زمانی وجود دارد. پایش هفتگی شمارش گلبول سفید در شروع و سپس ماهانه ادامه می‌یابد تا این عارضه به‌موقع شناسایی شود. در صورت کاهش شدید نوتروفیل‌ها، دارو باید فوراً قطع و اقدامات حمایتی آغاز شود.

#داروشناسی
🆔 @MedForMin_Association | Instagram