🔰یک خبر خوب دیگر😍

طبق تفاهمنامه همکاری📑 فی مابین انجمن علمی دانشجویی جراحی مغز و اعصاب و مرکز تحقیقات هوش مصنوعی در سلامت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی📝

انجمن علمی دانجشویی‌جراحی مغز و اعصاب اقدام به معرفی “ یک نفر” فرد تونانمند و‌ مجرب در زمینه پژوهشی و‌ متعهد که شرایط “طرح شهید صیاد شیرازی ” را داشته باشد👨🏻‍💻،
به این مرکز معرفی کرده و حمایت کامل به عمل می‌آورد.


ضمن اینکه فرصت‌های پژوهشی متعدد همراه با استقرار تیم پژوهشی در این مرکز در بیمارستان شهدای تجریش 🏥فراهم میشود.


به زودی “فراخوان جذب سرباز نخبه” در این مرکز از طریق این کانال @NeuroResearchers

منتشر میشود🔖.

مارا به دوستان خود معرفی کنید🌱
🆔 @Neurosurgery_association
🆔 @Neurosurgeryassociation
🆔Linkedin
neuro-surgery.info

🔰فراخوان عضویت در طرح (( شهید صیاد شیرازی))، موسوم به طرح سرباز نخبه😍

طبق تفاهمنامه همکاری📑 فی مابین انجمن علمی دانشجویی جراحی مغز و اعصاب و مرکز تحقیقات هوش مصنوعی در سلامت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی📝

انجمن علمی دانجشویی‌جراحی مغز و اعصاب اقدام به معرفی “ یک نفر” فرد تونانمند و‌ مجرب در زمینه پژوهشی و‌ متعهد که شرایط “طرح شهید صیاد شیرازی ” را داشته باشد👨🏻‍💻،
به این مرکز معرفی کرده و حمایت کامل به عمل می‌آورد.

ضمن اینکه فرصت‌های پژوهشی متعدد همراه با استقرار تیم پژوهشی در این مرکز در بیمارستان شهدای تجریش 🏥فراهم میشود.

💫برای ثبت درخواست خود
به لینک پرسش‌نامه سر بزنید

مارا به دوستان خود معرفی کنید🌱
🆔 @Neurosurgery_association
🆔@Neuroresearchers
neuro-surgery.info

مقالات مروری سیستماتیک:

یک مرور سیستماتیک تلاشی است برای شناسایی، انتخاب، ارزیابی انتقادی و ترکیب همه مطالعات پژوهشی مرتبط با یک سوال پژوهشی خاص، یک حوزه موضوعی یا یک پدیده مورد علاقه.

⭕ اهمیت این مقالات؟ (هدفشون چیه؟)
1.  جمع‌بندی دانش موجود: تمامی اطلاعات پراکنده را یک جا جمع می‌کنند. (مثل اینه که یه کتابچه راهنما از کل تحقیقات دنیا درست کنن).
2.  کاهش سوگیری (Bias): با روش‌های دقیق سعی می‌کنند نظر شخصی نویسنده دخالت پیدا نکند و همه ی تحقیقات مرتبط رو ببینند.
3.  پیدا کردن شکاف‌های دانش: نشان دهنده ی کمبود تحقیقات در یک حیطه و بررسی اطلاعات ضد و نقیض در آن حیطه هستند (میگن "اینجا رو بیشتر بررسی کنین!").
4.  پایه‌ای برای سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری: نتایج آنها برای پزشکان، مدیران و سیاست‌گذاران برای اخذ تصمیمات مناسب و درست بسیار ارزشمند است.(مثلاً آیا فلان دارو واقعاً اثر داره؟)
5.  پیش‌زمینه تحقیق جدید: به پژوهشگرای بعدی نشان میدهند که  دقیقاً از چه بخشی باید تحقیق را شروع کنند.

⭕ ساختار اصلی یک مقاله مروری سیستماتیک (قالب استاندارد):(مثل یه گزارش کار خیلی دقیق میمونه)
1.  عنوان (Title): واضح باشد و بیانگر حیطه ی مرور سیستماتیک
2.  چکیده (Abstract): خلاصه ای بسیار  فشرده از کل فرایند پژوهش و مقاله نویسی (سوال، روش، نتایج اصلی، نتیجه‌گیری).
3.  مقدمه (Introduction):  
🔅دربردارنده ی مشکل یا سوال اصلی است (مثلاً "تاثیر قهوه روی سلامت قلب")  

🟣از آنجایی که طرح سوال پژوهشی تعیین کننده ی روند پژوهش است ، توضیح کوتاهی از طرح سوال بیان میشود.
سوال پژوهشی چیست؟ یک سوال دقیق، واضح و پاسخ‌پذیر است که کل مرور سیستماتیک برای جواب دادن به *همین یک سوال* طراحی می‌شود. سایر مراحل ⬅️(جستجو، انتخاب مقالات، تحلیل) حول و محور این سوال می‌چرخند.

⬅️هدایت کل فرآیند: مثل نقشه‌ی گنج هست. بدون سوال خوب، مرور گم می‌شه و بی‌هدف می‌شه.
⬅️ تعیین معیارهای ورود/خروج: مشخص می‌کنه چه مطالعاتی مرتبط هستن و باید بررسی بشن
⬅️  کاهش سوگیری: کمک می‌کنه تا جستجو و انتخاب مقالات به صورت بی‌طرفانه‌تر انجام بشه.
⬅️ تعیین روش ترکیب داده‌ها: مشخص می‌کنه چطور باید نتایج مطالعات مختلف رو با هم ترکیب کرد. 

🟣 ویژگی‌های یک سوال پژوهشی خوب (معروف به FINER یا PICOT):
یک سوال خوب باید این ویژگی‌ها رو داشته باشه:
1.  Focused (متمرکز): روی یک مسئله *خاص* تمرکز کنه، نه کلی و مبهم ⬅️"آیا مصرف روزانه مکمل ویتامین D در زنان بالای ۵۰ سال خطر شکستگی استخوان لگن رو کاهش می‌ده؟"
2.  Interesting (جذاب): برای جامعه علمی یا عملی مهم و مرتبط باشه
3.  Novel (نوآورانه): یا به دانش جدید اضافه کنه یا دانش موجود رو تایید/رد کنه (مرورهای سیستماتیک لزوماً نوآوری آزمایشگاهی ندارن، اما جمع‌بندی‌شون جدید هستند)
4.  Ethical (اخلاقی): از نظر اخلاقی مشکلی نداشته باشه (در مرورهای سیستماتیک معمولاً مشکلی پیش نمیاد)
5.  Relevant (مرتبط): به حوزه موضوعی و نیازهای فعلی مرتبط باشه
6.(مهم‌تر!) قابل پاسخ دادن : باید با داده‌ها و روش‌های موجود *قابل پاسخ* باشه ⬅️ "آیا درمان شناختی-رفتاری (CBT) در مقایسه با داروهای ضدافسردگی SSRI در کاهش علائم افسردگی خفیف تا متوسط در بزرگسالان موثرتر هست؟

🟣 قالب‌های معروف برای ساخت سوال (حواستون به این‌ها باشه!):
برای اینکه سوالات دقیق و ساختاریافته باشن، از قالب‌های استاندارد استفاده می‌کنن.
1.  PICO/PICOS (برای تحقیقات مداخله‌ای - مثل دارو، درمان):
♦️P (Population - جامعه مورد مطالعه): بیماران دیابتی نوع ۲ بالای ۴۰ سال 
♦️I (Intervention - مداخله): مصرف روزانه                     داروی متفورمین
♦️C (Comparison - گروه مقایسه): مصرف                     دارونما (Placebo) 
♦️O (Outcome - پیامد/نتیجه): کاهش سطح                   HbA1c (شاخص کنترل قند خون) 
♦️S (Study Design - نوع مطالعه):                                 کارآزمایی‌های بالینی تصادفی‌سازی شده (RCT)                اختیاری ولی خیلی مفیده

2.  PEO (برای تحقیقات مشاهده‌ای - مثل عوامل خطر): 
♦️P (Population): کارمندان ادارات
♦️E (Exposure - مواجهه): پشت میز نشینی طولانی مدت (>8 ساعت/روز)
♦️O (Outcome): کمردرد مزمن 
SPIDER (برای تحقیقات کیفی):
♦️S (Sample - نمونه): پرستاران بخش اورژانس
♦️PI (Phenomenon of Interest - پدیده مورد علاقه): تجربه استرس شغلی
♦️D (Design - طراحی مطالعه): مطالعات کیفی (مصاحبه، گروه کانونی) 

♦️E (Evaluation - ارزیابی): راهکارهای مقابله‌ای 
♦️R (Research type - نوع تحقیق): کیفی

🔅 علت اهمیت موضوع  

🔅  مشخص کننده ی هدف دقیق مرورسیستماتیک . (مثلاً "هدف این مرور سیستماتیک، بررسی شواهد موجود در مورد ارتباط بین مصرف قهوه و خطر بیماری‌های قلبی عروقی در بزرگسالان هست")

⭕  روش‌ها (Methods):
قلب مقاله! . این بخش بیانگر بیان دقیق روش پژوهش و پیدا کردن مقالات مرتبط است

🔅معیارهای انتخاب مطالعات: چه نوع تحقیقاتی را وارد کردند؟ (فقط کارآزمایی‌های بالینی؟ فقط روی انسان؟ چه سنی؟ چه دوزی از قهوه؟) چه مطالعاتی را حذف کردند؟
🔅 استراتژی جستجو: در کدام پایگاه‌های اطلاعاتی (مثل PubMed, Scopus, Web of Science) و با چه کلماتی جستجو کردند؟ تاریخ جستجو؟
🔅 فرآیند انتخاب مطالعات:   از بین هزاران مقاله ی پیدا شده، مقاله‌های مرتبط را چگونه انتخاب کردند؟ (معمولاً ۲ نفر جداگانه این کار رو می‌کنن). 
🔅 استخراج داده‌ها: چه اطلاعاتی را از هر مقاله انتخاب کردند؟ (مثلاً تعداد شرکت‌کننده‌ها، میانگین سن، مقدار قهوه مصرفی، نتیجه تحقیق). 
🔅 ارزیابی کیفیت و خطر سوگیری: به کدامین روش اعتبار علمی هر مقاله را سنجیدند؟ (مثال : با استفاده از ابزارهای استاندارد مثل ابزار ⬅️ Cochrane برای کارآزمایی‌ها)  
🔅ترکیب داده‌ها:  با چه روشی  نتایج مطالعات مختلف   را باهم ترکیب کردند؟ اگر مطالعات شبیه هم باشند ممکن است از فراتحلیل (Meta-analysis) استفاده کرده باشند (یعنی نتایج عددی رو با روش‌های آماری ترکیب کنن تا یه نتیجه کلی بده).

⭕  نتایج (Results): 

🔅  نشان دهنده‌ی نتایج جستجو هستند (چند مقاله پیدا شد، بعد از مراحل غربالگری چندتا موند).
🔅  فلوچارت PRISMA: یک شکل بسیار معروف است که مسیر انتخاب مقالات را از ابتدا تا انتها نشان میدهد 
🔅  ویژگی‌های مطالعات وارد شده (مثلاً یه جدول که خلاصه هر مقاله رو می‌گه). 
🔅 نتایج ارزیابی کیفیت مطالعات. 
🔅  نتایج اصلی ترکیب داده‌ها (مثلاً اگر فراتحلیل انجام شده، نمودارهای جنگلی (Forest Plots) نشون داده می‌شن)

⭕  بحث (Discussion):  

🔅  خلاصه‌ای از یافته‌های اصلی (جواب به سوال اصلی)
🔅   مقایسه با دیگر تحقیقات
🔅 بیان نقاط قوت و محدودیت‌های مرور سیستماتیک انجام شده را بیان میکنند (مثلاً شاید فقط به مقالات انگلیسی دسترسی داشتن).  
🔅  تفسیر نتایج (این یافته‌ها یعنی چی؟).   
🔅  نتیجه‌گیری برای عمل (کاربرد عملی) و برای تحقیقات آینده (شکاف‌های دانش)

⭕ نتیجه‌گیری (Conclusion): جمع‌بندی بسیار کوتاه از مهم‌ترین یافته‌ها و پیام‌های اصلی.

⭕تقدیر و تشکر (Acknowledgements)

⭕ذکر منابع (References): لیست کامل تمامی مطالعاتی که وارد مرور شدند و دیگر منابع

⭕ پیوست‌ها (Appendices) (اگر لازم باشه) ⬅️ برای مثال : استراتژی جستجوی کامل

☢️ سیستماتیک یعنی دقیق و قابل تکرار: هرفردی همان روش را انجام بدهد باید به همان نتایج برسد

☢️  فراتحلیل (Meta-analysis) همیشه جزو مقاله نیست: مرور سیستماتیک می‌تواند تنها نتایج را توصیف کند.اگر مطالعات بسیار به یکدیگر شبیه باشند و داده‌ های آنها قابل ترکیب باشد ، میتوان از آن استفاده کرد

☢️ برخلاف مرورهای سنتی (Narrative Reviews): در مرورهای سنتی نظر شخصی نویسنده اغلب دخالت دارد. روش جستجو خیلی دقیق گزارش نمی‌شود و ممکن است برخی مطالعات نادیده گرفته بشوند


گردآورنده : " دکتر الهه باقری "

📚رفرنس : Kitchenham, B., & Charters, S. (2007). Guidelines for performing Systematic Literature Reviews in Software Engineering. EBSE Technical Report, Keele University and Durham University.

🔍در انجمن پژوهشی علوم و جراحی اعصاب با ما همراه باشید…
| @NeuroResearchers |

چرا به مرور سیستماتیک نیاز داریم؟

در جهان امروز اطلاعات علمی با سرعت سرسام آوری منتشر می شوند و حجم عظیم مقالات پزشکی و محدودیت زمانی موجب شده است پاسخ درست و قابل اعتماد به پرسش های علمی بیشتر از هر زمان دیگری به روش های نظام مند نیاز داشته باشد، یکی از این روش ها مرور سیستماتیک هست که امکان جمع آوری ، ارزیابی ،شناسایی و تحلیل دقیق اطلاعات از پژوهش های مختلف را فراهم می کند.

مرور سیستماتیک چیست؟
به عنوان پژوهشی ثانویه یا سنتز شواهد تعریف می شود که بر یک سوال مشخص متمرکزبوده و با استفاده از روش شناسی ساختاریافته امکان شناسایی، انتخاب،ارزیابی انتقادی و خلاصه سازی یافته های مطالعات مرتبط را فراهم کرده است. خلاصه سازی های پیشرفته و بروز ،شواهدرابرای تصمیم گیرندگان
قابل دسترس تر می کند.
مثال: تصمیم گیری های حوزه مراقبت های بهداشتی باید مبتنی بر بهترین شواهد پژوهشی موجود باشد .از جمله پزشکی مبتی بر شواهداست، که ادغامی از تخصص بالینی فردی با شواهد بالینی است که از نتایج پژوهش ها به دست آمده است، همچنین پزشکان مراقبت های اولیه به شواهدی نیاز دارند که برای تصمیم گیری های بهداشت عمومی کاربرد داشته باشد و مرور های سیستماتیک ممکن هست از بهترین منبع شواهد برای آنها در جهت ارتقا مهارت های لازم برای شناسایی و درک مرور های قابل اعتماد در عمل بالینی روزمره و فعالیت های پژوهشی آنها باشد.(1,2)

چرا مرور سیستماتیک اهمیت دارد؟

کاهش سوگیری پژوهشی:
انتخاب و ارزیابی مطالعات بر اساس پروتکل های ارزشی تعیین شده باعث می شود یافته ها کمتر دچار سوگیری شوند.

تجمیع و ترکیب شواهد پراکنده:
مرور سیستماتیک امکان ترکیب داده ها از مطالعات مختلف با استفاده از روش های صریح و قابل تکرار را فراهم می کند تا به نتایج قوی ترو کلی تر برسیم.

کمک به تصمیم گیری بالینی و سیاست گذاری:
پزشکان، متخصصان سلامت و سیاست گذاران می توانند با تکیه بر نتایح سیستماتیک تصمیمات دقیق و مبتنی بر شواهد اتخاذ کنند.

شناسایی شکاف های دانش و نیاز های پژوهشی:
این روش به پژوهشگران نشان می دهد که کدام حوزه نیاز به تحقیقات بیشتری دارد.

پاسخ دهی به انواع سوالات مختلف:
از جمله سوالات مرتبط با اثربخشی مداخلات ، دقت تست های تشخیصی ، پیش آگهی بیماری، شیوع و بسیاری از موضوعات دیگر.


کاربرد های کلیدی مرور های سیستماتیک:

پزشکی بالین: ارزیابی درمان ها و مداخلات مختلف
بهداشت عمومی: تحلیل راهبرد های پیشگیری
علوم اجتماعی: ارزیابی برنامه های آموزشی و سیاست های اجتماعی
روانشناسی و آموزش: تعیین اثربخشی درمان های غیر دارویی

انجام مرور سیستماتیک نیازمند مراحل زیر هست:

1.فرمول بندی سوالات پژوهشی بااستفاده از چارچوبPICO(جمعیت،مداخله،مقایسه، نتایج)

2.تهیه و ثبت پروتکل مرور(شامل اهداف، روش ها، معیار های ورود و خروج ،استراتژی جست و جو وروش های ارزیابی)

3.جستجوی نظام مند و جامع منابع(  جستجو در پایگاه های علمی از جمله: Pubmed،Scopus)

4.غربالگری و انتخاب مطالعات مرتبط(براساس معیار های ازپیش تعیین شده)

5. ارزیابی کیفیت داده های به دست آمده

6.استخراج داده ها

7. تحلیل و ترکیب داده ها( اغلب با روش های اماری یا متاآنالیز انجام می شود)

8.ارزیابی شواهد و گزارش نویسی(ارائه ی نتایج منطبق با دستورالعمل های استاندارد مانند:PRISMA)

نتیجه گیری:
مرور های سیستماتیک به عنوان یکی از بنیادی ترین ابزار های پزشکی مبتنی بر شواهد، نقش اساسی در بروز رسانی دانش پزشکان، سیاست گذاران سلامت و پژوهشگران ایفا می کنند‌.با افزایش چشمگیر حجم مقالات علمی ، دسترسی ساختار یافته و تحلیلی به شواهد موجود، بیش از پیش ضروری شده است.بنابراین برای دستیابی به شواهد معتبر و قابل اتکا در حوزه سلامت، آشنایی بامراحل و روش های مرور سیستماتیک نه تنها توصیه می شود، بلکه یک ضرورت علمی هست که باید در آموزش و اجرای پژوهش ها نهادینه شود.(1-5)

Refrence:
1.The process and importance of systematic reviews
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27707372

2.systematic reviews and Meta- analysis in primary Healthcare
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24479036


3.How to do a systematic reviews.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29148960

4.An over view of systematic review
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25458624

5.Key concepts for health professionals
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18998310

گرداورنده: سمیه گل محمدی

🔍در انجمن پژوهشی علوم و جراحی اعصاب با ما همراه باشید…
| @NeuroResearchers |

Difference between systematic and narravtive review.

1. تعریف کلی:
Systematic Review (مرور نظام‌مند)
یک نوع مرور ساختارمند و دقیق است که با روش علمی مشخص و قابل تکرار انجام می‌شود تا به یک سوال مشخص پژوهشی پاسخ دهد. منابع با معیارهای مشخص جست‌وجو، انتخاب، و تحلیل می‌شوند.

Narrative Review (مرور روایتی)
یک مرور کلی‌تر و انعطاف‌پذیرتر است که نویسنده بر اساس دانش و تجربه شخصی‌اش، منابع موجود را خلاصه و تفسیر می‌کند؛ معمولاً ساختار خاصی ندارد.


2. هدف:
Systematic Review
پاسخ به یک سؤال تحقیقاتی خاص با استفاده از شواهد موجود در منابع علمی با روشی استاندارد، قابل تکرار و شفاف. اغلب در مطالعات مبتنی بر شواهد (مثل پزشکی مبتنی بر شواهد) استفاده می‌شود.

Narrative Review
ارائه‌ی دید کلی درباره یک موضوع، نظریه، یا روند علمی و برای درک بهتر یک حوزه‌ی پژوهشی، تحلیل تفسیری و کشف الگوها یا تضادها در متون موجود کاربرد دارد.

3. تمرکز:
:Systematic Review
محدود به منابع با معیارهای ورود/خروج مشخص و اغلب فقط شامل مقالات با روش‌های علمی سخت‌گیرانه.

:Narrative Review
می‌تواند منابع متنوع‌تری را پوشش دهد (مقالات، تئوری‌ها، تجربه‌ها، و حتی آثار غیرداوری‌شده).


4. روش جستجوی منابع:
Systematic Review
جستجوی سیستماتیک و شفاف در پایگاه‌های داده، با معیارهای ورود و خروج مشخص.

Narrative Review:
جستجوی غیرسیستماتیک، معمولاً بدون ذکر کامل روش جستجو.

5. تحلیل داده‌ها:
Systematic Review
گاهی شامل متاآنالیز می‌شود (ترکیب آماری نتایج مطالعات مختلف).

Narrative Review
تحلیل کیفی، بدون تحلیل آماری دقیق.

6. قابلیت بازتولید (Reproducibility):
Systematic Review
قابل تکرار توسط پژوهشگران دیگر.

Narrative Review
به‌سختی قابل تکرار است چون روش مشخصی ندارد.



چرا این تفاوت مهم است؟
چون نوع مرور بر نتیجه‌گیری پژوهش، اعتبار علمی، و کاربرد عملی آن اثر می‌گذارد. انتخاب نوع مرور باید با هدف پژوهش متناسب باشد

نتیجه‌گیری :
هیچ‌یک از این دو روش برتری نسبت به دیگری ندارد؛ هر کدام برای هدف خاصی مناسب‌اند. پژوهشگران باید به‌درستی تشخیص دهند که کدام نوع مرور با سوال تحقیقاتی و زمینه علمی آن‌ها همخوانی دارد.


گردآورنده: مجتبی اسماعیلی

🔍در انجمن پژوهشی علوم و جراحی اعصاب با ما همراه باشید…
| @NeuroResearchers |

گام‌های اساسی در انجام یک مرور سیستماتیک

مرور سیستماتیک یک روش ساختارمند و جامع برای جمع‌آوری و ترکیب شواهد موجود در رابطه با یک پرسش مشخص پژوهشی است. برخلاف مرورهای سنتی یا روایتی، مرور سیستماتیک از روش‌شناسی شفاف و قابل تکرار استفاده می‌کند تا احتمال سوگیری را کاهش داده و نتایجی معتبر و قابل اطمینان برای تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد فراهم کند. این نوع از مرور به‌ویژه در پژوهش‌های بالینی، اجتماعی و سیاست‌گذاری اهمیت بالایی دارد، جایی که تصمیم‌گیری باید بر اساس بهترین شواهد موجود صورت گیرد.

گام‌های اصلی برای انجام یک مرور سیستماتیک :

۱. تعریف پرسش پژوهشی واضح و مشخص

پایه‌ریزی مرور سیستماتیک با یک پرسش دقیق و قابل پاسخ‌دهی آغاز می‌شود. برای مطالعات مداخله‌ای، ساختار PICO بسیار کاربردی است:
P – جمعیت مورد مطالعه (Population)
I – مداخله مورد نظر (Intervention)
C – گروه مقایسه یا کنترل (Comparison)
O – پیامد مورد نظر (Outcome)

مثال: در بیماران تحت عمل جراحی فتق اینگوینال، آیا نورکتومی ایلیواینگوینال (در مقایسه با حفظ عصب) باعث کاهش درد مزمن پس از عمل می‌شود؟ چنین پرسش‌هایی مسیر انتخاب مطالعات و استخراج داده را مشخص می‌کنند.

۲. تدوین پروتکل مرور
قبل از شروع جمع‌آوری داده‌ها، باید پروتکلی نوشته شود که شامل اهداف مطالعه، معیارهای ورود و خروج، روش‌های انتخاب مطالعه، استخراج داده‌ها و برنامه تحلیل باشد. ثبت این پروتکل در پایگاه‌هایی مانند PROSPERO باعث شفافیت بیشتر و پیشگیری از سوگیری می‌شود. پروتکل نقش کلیدی در پیشگیری از گزارش‌دهی انتخابی دارد.

۳. جستجوی جامع منابع
جستجوی گسترده و دقیق در پایگاه‌های اطلاعاتی مختلف مانند PubMed، EMBASE، Cochrane Library و Scopus برای شناسایی تمامی مطالعات مرتبط ضروری است. استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط، اصطلاحات موضوعی (مانند MeSH)، و ترکیب آن‌ها با عملگرهای منطقی (مانند AND و OR) توصیه می‌شود. همچنین جستجوی مواردی مثل پایان‌نامه‌ها، چکیده‌های کنفرانس و ثبت‌نامه‌های کارآزمایی بالینی اهمیت دارد.

۴. انتخاب مطالعات واجد شرایط
دو پژوهشگر به طور مستقل، ابتدا عنوان و چکیده مقالات را بر اساس معیارهای از پیش تعیین‌شده بررسی می‌کنند. سپس متن کامل مقالات مرتبط بررسی می‌شود. در صورت اختلاف نظر، شخص دیگری به‌عنوان داور تصمیم‌گیری می‌کند. استفاده از نمودار PRISMA برای گزارش روند انتخاب مطالعات رایج است.

۵. استخراج داده‌ها
با استفاده از فرم استاندارد، داده‌های کلیدی از مطالعات انتخاب‌شده استخراج می‌شود. اطلاعاتی نظیر:
_مشخصات مطالعه (نویسنده، سال، کشور)
_جمعیت مورد مطالعه و ویژگی‌های دموگرافیک
_نوع مداخله و مقایسه
_نتایج کلیدی و اندازه اثر

۶. ارزیابی کیفیت مطالعات (ریسک سوگیری)
ارزیابی کیفیت مطالعات وارد شده با استفاده از ابزارهای معتبر مانند Cochrane، ابزار ارزیابی سوگیری برای کارآزمایی‌های تصادفی انجام می‌شود.

۷. ترکیب داده‌ها (سنتز نتایج)
بسته به نوع داده‌ها، سنتز می‌تواند روایی یا کمی (مثل متاآنالیز) باشد. در متاآنالیز، داده‌ها با روش‌های آماری ترکیب می‌شوند و اندازه اثر کلی محاسبه می‌شود.

۸. تفسیر نتایج
نتایج مرور باید در چارچوب دانش موجود، کیفیت شواهد و محدودیت‌ها تفسیر شوند. پیامدهای عملی، بالینی یا سیاستی نتایج نیز باید مشخص شوند. نباید نتایج فراتر از کیفیت شواهد تفسیر شود.

۹. گزارش‌نویسی و انتشار
مرحله نهایی نوشتن مقاله مرور است که باید با استانداردهایی مانند PRISMA تطابق داشته باشد. این موارد شامل:
_چکیده و خلاصه ساختاریافته
_مقدمه و بیان مسئله
_روش‌ها (جستجو، انتخاب، ارزیابی)
_نتایج (جداول، نمودارهای جنگلی)
_بحث و نتیجه‌گیری
_منابع و ضمائم
اکثر مجلات معتبر و نهادهای علمی، پایبندی به چارچوب PRISMA را الزامی می‌دانند.

مرور سیستماتیک فرآیندی دقیق و مبتنی بر روش‌شناسی استاندارد است. از تعریف پرسش تا تحلیل و گزارش نهایی، تمامی مراحل باید با هدف شفافیت، تکرارپذیری و کاربرد بالینی انجام شوند. چه در ارزیابی مداخلات جراحی، مانند مرور نورکتومی، و چه در بررسی فناوری‌های نوین مانند واقعیت افزوده در آموزش، مرور سیستماتیک ابزاری کلیدی در تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد است.

گرداورنده: زهرا یونسی

🔍در انجمن پژوهشی علوم و جراحی اعصاب با ما همراه باشید…
| @NeuroResearchers |

🔸 چارچوب PICO چیست ؟ 

چارچوب PICO در ابتدا برای حوزه پزشکی توسعه یافت تا به تعیین بهترین روش درمان یا مداخله برای بیماران کمک کند.  در آموزش دانشجویان رشته‌های علوم بهداشتی درباره رویکرد مبتنی بر شواهد (Evidence-Based Practice)، معمولاً اساتید و کتابداران از چارچوب PICO برای تدوین سوالات بالینی استفاده می‌کنند.  این چارچوب، اولین بار توسط ریچاردسون و همکاران پیشنهاد شد و همراه با دسته‌بندی‌های مرتبط با درمان، تشخیص، پیش‌آگهی و آسیب‌شناسی/اتیولوژی که توسط ساکت و همکاران مطرح شد، به دانشجویان کاردرمانی (OT) و فیزیوتراپی (PT) آموزش داده شده است.  با وجود چارچوب PICO، حداقل ۹ مدل مختلف دیگر برای تدوین سوالات بالینی در مطالعات علمی نیز پیشنهاد شده‌اند.

🔸 ویژگی های چارچوب PICO :

مدل PICO بدون شک پرکاربردترین مدل برای تدوین سوالات بالینی محسوب می‌شود. هدف از استفاده از PICO دارای سه جنبه اصلی است: 

تمرکز بر مهم‌ترین مسئله و نتیجه: این مدل، فرد پرسشگر را مجبور می‌کند تا بر مهم‌ترین دغدغه و نتیجه‌ای که بیمار یا مراجعه‌کننده در نظر دارد، تمرکز کند. 
کمک به جستجوی سیستماتیک و دیجیتالی: PICO فرایند جستجوی کامپیوتری را تسهیل کرده و به پرسشگر کمک می‌کند تا کلمات کلیدی مناسب را برای یافتن منابع علمی انتخاب کند. 
شفاف‌سازی عناصر اصلی تحقیق: این مدل به پرسشگر کمک می‌کند تا مشکل، مداخله درمانی و نتایج مرتبط با مراقبت ارائه‌شده به بیمار را به‌وضوح مشخص کند.

مدل PICO به‌طور گسترده به‌عنوان ابزاری برای ساختاردهی به سوالات پژوهشی بالینی در ارتباط با ترکیب شواهد علمی (مانند بررسی‌های سیستماتیک) استفاده می‌شود. 


🔸 اجزای چارچوب PICO :

در این چارچوب ، بخش جمعیت (Population=P) می‌تواند شامل ویژگی‌های مختلفی مانند سن، جنسیت، بیماری، علائم یا درمان فعلی باشد. 
بخش مداخله (I=Intervention) و مداخله مقایسه‌ای (Comparison Intervention=C) می‌توانند شامل تمامی انواع درمان‌ها باشند، مانند داروها، روش‌های درمانی، آزمایش‌ها، جراحی‌ها، مراقبت‌های معمول یا دارونما (placebo).  نتیجه (Outcome=O) همان تأثیر مشاهده‌شده است که در نتیجه مداخله یا مداخله مقایسه‌ای رخ می‌دهد. در حالت ایده‌آل، این نتیجه باید بهبود شاخص‌های بیماری یا پیامدهای درمانی باشد. 


🔸 چگونه با استفاده از این چارچوب یک سوال خوب تدوین کنیم ؟

تدوین یک سؤال پژوهشی بی‌نقص، هنری است که نیاز به مهارت و دقت دارد. از این رو راهکارهای زیر پیشنهاد می شود :

شفافیت و مشخص بودن: سؤال پژوهشی باید دقیق، متمرکز و واضح باشد و به‌طور دقیق مشخص کند که هدف تحقیق چیست. 

ارتباط موضوعی: سؤال پژوهشی باید یک مسئله مهم و مرتبط با زمینه تحقیق را بررسی کند و در چارچوب رشته یا موضوع موردنظر قرار گیرد. 

امکان‌پذیری: سؤال باید قابل تحقیق باشد و بتوان آن را در محدوده زمان، منابع موجود و داده‌های در دسترس بررسی کرد. 

اصالت و نوآوری: لزومی ندارد سؤال کاملاً جدید باشد، اما باید جنبه‌ای را بررسی کند که کمتر مطالعه شده یا دیدگاه تازه‌ای درباره یک موضوع موجود ارائه دهد. 

قابلیت اندازه‌گیری: سؤال پژوهشی باید قابل پاسخگویی باشد و بتوان نتایج قابل اندازه‌گیری و داده‌هایی که قابل تحلیل و تفسیر هستند را از آن استخراج کرد. 

اهمیت علمی: پاسخ به این سؤال باید به دانش موجود در این حوزه اضافه کند و بینش ارزشمندی به تحقیقات علمی ارائه دهد. 

جذابیت: یک سؤال پژوهشی خوب باید کنجکاوی و علاقه مخاطبان علمی یا جامعه پژوهشی را برانگیزد. 

ملاحظات اخلاقی: سؤال پژوهشی باید مطابق با اصول اخلاقی و استانداردهای تحقیقاتی باشد و از نظر اخلاقی قابل قبول باشد.

گردآورنده : رضا ایمانی

🔍در انجمن پژوهشی علوم و جراحی اعصاب با ما همراه باشید…
| @NeuroResearchers |

💠 استاندارد طلایی برای نوشتن مرورهای سیستماتیک و متاآنالیز : PRISMA

🔹 در دنیای علم امروز، که تصمیم‌گیری‌های بالینی باید بر پایه شواهد دقیق و قابل اتکا باشد، نگارش صحیح مرورهای سیستماتیک اهمیتی دوچندان یافته است. اما سؤال مهم اینجاست: چطور باید یک مرور سیستماتیک را استاندارد، دقیق و قابل‌قبول نوشت؟

🔹 پاسخ این سؤال، یک کلمه است: PRISMA
راهنمایی برای نگارش مرورهای سیستماتیک که مسیر پژوهش را حرفه‌ای‌تر و قابل اعتمادتر می‌کند.

🔹 عبارت PRISMA، مخفف Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses است، یعنی: موارد گزارش‌دهی ترجیحی برای مرورهای سیستماتیک و متاآنالیزها.

🔹 هدف این راهنما، ارتقاء شفافیت، دقت، و تکرارپذیری در گزارش‌دهی مرورهاست. استفاده از آن باعث می‌شود نتایج مرورها در سیاست‌گذاری، تصمیم‌گیری بالینی، و آموزش قابل اعتماد باشند.

🕰 تاریخچه PRISMA
🔹 نسخه‌ اول PRISMA، در سال 2009 منتشر شد تا به پژوهشگران در گزارش‌دهی صحیح مرورهای سیستماتیک کمک کند.

🔹 نسخه به‌روزشده PRISMA 2020، در مارس 2021 معرفی شد و با توجه به پیشرفت‌های روش‌شناختی در مطالعات مروری، جایگزین نسخه قبلی شد.

📋 چک‌لیست PRISMA 2020 چیست؟
🔹 نسخه ۲۰۲۰ شامل ۲۷ آیتم کلیدی است که نویسنده را از ابتدا تا انتهای نوشتن مرور سیستماتیک همراهی می‌کند. این موارد شامل:

✅ عنوان و چکیده ساخت‌یافته
✅ تعریف دقیق سؤال پژوهشی با چارچوب PICO
✅ شرح دقیق منابع و استراتژی جستجو
✅ نمودار جریان غربالگری مطالعات (Flow Diagram)
✅ ارزیابی ریسک سوگیری و کیفیت شواهد
✅ تحلیل داده‌ها، بررسی ناهمگنی، و متاآنالیز در صورت امکان

🛠 ابزارهای گسترش‌یافته PRISMA
🔹 برای موقعیت‌های خاص، نسخه‌های مکملی از PRISMA وجود دارد که عبارت‌اند از:
🔸 برای نگارش پروتکل مرور: PRISMA-P
🔸برای گزارش دقیق استراتژی جستجوی منابع: PRISMA-S
🔸برای مرورهای دامنه‌ای (Scoping Reviews): PRISMA-ScR
🔸 برای مرورهایی با داده‌های فردی (Individual Participant Data): PRISMA-IPD

در نهایت PRISMA 2020 راهنمایی کامل و استاندارد برای نگارش مرورهای سیستماتیک است که با هدف تقویت شفافیت، کاهش سوگیری و افزایش کیفیت پژوهش‌های مرور تدوین شده است. این راهنما نه تنها برای نویسندگان، بلکه برای ویراستاران، داوران و خوانندگان علمی نیز بسیار ارزشمند است.

گردآورنده: دکتر محمد مهدی قربانی

🔗لینک مقاله

🔍در انجمن پژوهشی علوم و جراحی اعصاب با ما همراه باشید…
| @NeuroResearchers |

پایگاه‌های داده پزشکی برای جستجوی هوشمندانه اسناد پزشکی:
اولین قدم شناسایی پایگاه‌های داده مرتبط و یادگیری نحوه کار با آنهاست. برخی از پایگاه‌های داده پزشکی عبارتند از:
• PubMed
• EMBASE
•Cochrane Library
• MEDLINE
در این متن به اصول اولیه و ابزارهای جستجو در PubMed پرداختیم.

•پاب مد:
پاب‌مد یک پایگاه داده علوم زیستی و پزشکی است که توسط مرکز ملی اطلاعات زیست‌فناوری( NCBI)، بخشی از کتابخانه ملی پزشکی، مدیریت می‌شود. پاب‌مد هلث(PubMed Health) یک منبع تخصصی ایجاد شده توسط NCBI است که به محققان و عموم مردم در ارزیابی شیوه‌های مؤثر مراقبت‌های بهداشتی کمک می‌کند.

•حسابهای کاربری:
پاب‌مد دارای چندین ویژگی قابل استفاده بدون نیاز به ایجاد حساب کاربری My NCBI است، از جمله فیلترها، دسترسی رایگان به برخی مقالات، و امکان ارسال استنادها. در صورت عدم ایجاد حساب، تاریخچه جستجو و فعالیت‌ها به مدت ۸ ساعت ذخیره می‌شوند.
ایجاد حساب کاربری My NCBI به کاربران، امکان می‌دهد «‌دسته‌بندی» برای سازماندهی استنادها ایجاد کنند. همچنین، ابزارهای پیشرفته جستجو با ایجاد حساب در دسترس کاربران قرار می‌گیرند.

•ابزارهای پیشرفته جستجو:

*Publication dates: تاریخ انتشار پژوهشها را تنظیم کرده ونتایج جستجو را باتوجه به این بازه مطابقت میدهد

*Text availability: جهت انتخاب مقالاتی که متن کامل در اختیار مخاطب میگذراند یا فقط چکیده

*Species: جامعه مورد مطالعه (انسان – حیوان - ...)؛ مطالعات زیادی از حیوانات استفاده میکنند پس اگر هدف شما مطالعات انسانی ست، بهتر است از این گزینه استفاده کنید

*Article (publication) type: نوع انتشار (کتاب – مقاله مروری - ...)

*language: جهت انتخاب زبان پژوهش- پاب مد مطالعاتی بالغ بر ۴۰ زبان را پوشش میدهد اما بازهم مقالات به هر زبانی باشند، چکیده انگلیسی خواهند داشت.

*Ages: سن افراد مورد مطالعه

*توجه بفرمایید در این فیلترها میتوانید چند گزینه را همزمان انتخاب کنید*

•نحوه سرچ موثر:
برای استفاده مؤثر از پاب‌مد، ابتدا پرسش پژوهشی خود را به‌وضوح تعریف کنید. سپس، یک استراتژی جستجو تدوین کنید که شامل شناسایی مفاهیم کلیدی، در نظر گرفتن اصطلاحات جایگزین، و تنظیم دقیق پارامترهایی مانند بازه‌های زمانی یا انواع مطالعات باشد. همچنین نام نویسندگان را نیز می‌توان بصورت اسم-فامیل یا معکوس جستجو کرد( مثلاً Robert Smith یا Smith Robert). اگر پاب‌مد نتواند یک اصطلاح جستجو را با MeSH، فهرست مجلات، نویسندگان یا پژوهشگران تطبیق دهد، واژه‌های جداگانه را در تمامی فیلدها جستجو کرده و آن‌ها را به‌طور خودکار با عملگر AND ترکیب می‌کند.
*منطق بولین* ابزاری قدرتمند برای اصلاح جستجوها و تعریف روابط بین اصطلاحات است:

- AND: تضمین می‌کند که نتایج جستجو حتما شامل تمام اصطلاحات مشخص‌شده باشد. اگر از عملگرهای بولین استفاده نشود، پاب‌مد به‌طور خودکار این بولین را بین اصطلاحات درج می‌کند
- OR: جستجو را گسترش داده و نتایجی را شامل می‌شود که حداقل یکی از اصطلاحات را داشته باشند. اگر یک اصطلاح ۱۰ مقاله داشته باشد و دیگری ۲۰ مقاله، استفاده از این بولین حدود ۳۰ مقاله را ارائه می‌دهد
- NOT: اصطلاحات ناخواسته را از جستجو حذف می‌کند. برای مثال، اگر بخواهید اطلاعاتی درباره‌ی تغذیه بازیکنان فوتبال آمریکایی جستجو کنید، می‌توانید از
Nutrition AND football NOT soccer
استفاده کنید.

•ذخیره و دسترسی مجدد به نتایج سرچ:
درنهایت پس از تعیین خط سرچ موثر و تنظیم ابزارهای سرچ، میتوان نتایج را ذخیره و دانلود کرد. کاربر کافیست جستجویی در متون انجام دهد و سپس روی لینک «ذخیره جستجو» که مستقیماً در زیر کادر جستجو قرار دارد، کلیک کند. پس از ایجاد یک جستجوی ذخیره شده، گزینه‌ای در صفحه اصلی My NCBI در دسترس است که در آن سیستم به طور خودکار جستجو را دوباره اجرا و به‌روزرسانی می‌کند و استنادهای جدید را به صورت ماهانه، هفتگی یا روزانه به یک ایمیل دلخواه ارسال می‌کند.

گردآورنده: مهسا نوری
🔍در انجمن پژوهشی علوم و جراحی اعصاب با ما همراه باشید…
| @NeuroResearchers |