اثر هنری از رضا بدرالسما

میدان نقش جهان (اصفهان )

باسمه‌تعالی
تاریخچهٔ میدان نقش جهان
    میدان نقش جهان، یکی از باشکوه‌ترین و تاریخی‌ترین میدان‌های جهان است. این میدان در مرکز شهر اصفهان قرار دارد و از شاهکارهای معماری و شهرسازی دوران صفویه به شمار می‌رود.
۱. پیدایش و نام‌گذاری
    پیش از دوران صفویه، در محل کنونی میدان نقش جهان، میدانی کوچک به همین نام وجود داشت که محل برگزاری مسابقات چوگان و آیین‌های عمومی بود. با روی کار آمدن شاه عباس اول صفوی و انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان، این میدان به‌طور کامل بازسازی و گسترش یافت.
     شاه عباس در حدود سال ۱۰۰۶ هجری قمری دستور ساخت میدانی بزرگ، منظم و باشکوه را صادر کرد تا به عنوان مرکز سیاسی، اقتصادی، مذهبی و فرهنگی شهر ایفای نقش کند.
۲. ویژگی‌های معماری
     میدان نقش جهان به شکل مستطیل ساخته شده و حدود ۵۶۰ متر طول و ۱۶۰ متر عرض دارد. گرداگرد آن را بناهای عظیم و زیبایی احاطه کرده‌اند که هر یک نمایانگر جنبه‌ای از زندگی اجتماعی دوران صفویه است:
الف) مسجد امام (در جنوب میدان): نماد ایمان و عبادت.
ب) مسجد شیخ لطف‌الله (در شرق میدان): ویژه‌ی درباریان و خاندان سلطنتی.
ج) عمارت عالی‌قاپو (در غرب میدان): مرکز حکومتی و سیاسی.
د) بازار قیصریه (در شمال میدان): مرکز داد و ستد، صنعت و تجارت.
در چهار گوشهٔ میدان، سکوهای چوگان هنوز پابرجاست و یادآور بازی‌های سنتی و آیینی روزگار صفوی است.
۳. کارکرد تاریخی
     در دوران صفوی، میدان نقش جهان قلب تپندهٔ اصفهان و محل برگزاری جشن‌ها، آیین‌های رسمی، استقبال از سفیران خارجی و رقابت‌های چوگان بود.
این میدان علاوه بر جلوه‌های معماری، نمادی از وحدت میان دین، حکومت و مردم محسوب می‌شد؛ زیرا در کنار مسجد (دین)، بازار (اقتصاد) و کاخ (قدرت سیاسی) قرار داشت.
۴. دوران افول و مرمت
     پس از افول دولت صفویه، میدان نقش جهان نیز مانند بسیاری از آثار آن دوران، مدتی مورد بی‌توجهی قرار گرفت. با این حال، در دوره‌های زندیه، قاجاریه و پهلوی چندین‌بار مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت.
     در دوران معاصر، سازمان میراث فرهنگی ایران با همکاری یونسکو، بازسازی علمی و اصولی میدان و بناهای اطراف آن را انجام داد.
۵. ثبت جهانی
در سال ۱۳۵۸ شمسی ، میدان نقش جهان اصفهان به همراه مجموعهٔ بناهای پیرامونی آن در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
   امروزه، این میدان نه‌تنها از بزرگ‌ترین میادین تاریخی جهان است، بلکه به‌عنوان نمادی از هنر، ایمان و خرد ایرانی در جهان شناخته می‌شود.
تهیه و تنظیم:
دکتر علی رجالی (دانشگاه اصفهان)
۱۴۰۴/۸/۱۲

میدان نقش جهان، شاهکاری از هنر و شهرسازی ایرانی-اسلامی است که در گذر بیش از چهار قرن، همچنان زنده و پویا مانده است. ترکیب هماهنگ مساجد، بازار و کاخ در این میدان، تصویری از جامعه‌ی ایده‌آل صفویان را نشان می‌دهد که در آن، ایمان، عدالت و زندگی روزمره در کنار هم معنا می‌یافتند.

خاتم کاری

باسمه‌تعالی
تاریخچهٔ هنر خاتم‌کاری
     خاتم‌کاری یکی از اصیل‌ترین و ظریف‌ترین هنرهای سنتی ایران است که در آن، سطح اشیاء چوبی یا فلزی با طرح‌های هندسی بسیار منظم و زیبا از جنس چوب، استخوان، فلز و صدف تزئین می‌شود. این هنر، جلوه‌ای از نبوغ، صبر و ذوق ایرانیان در ترکیب رنگ، نقش و ماده است.
۱. پیدایش و پیشینه
     نخستین نشانه‌های هنر خاتم‌کاری را می‌توان در آثار تاریخی دوران صفویه مشاهده کرد، هرچند برخی پژوهشگران ریشه‌های آن را به دورهٔ تیموریان و حتی قبل‌تر، دوران سلجوقیان نسبت می‌دهند.
      در برخی متون تاریخی، آمده است که هنر خاتم در قرن هشتم هجری در شهر شیراز رونق یافت و سپس در دوران صفویان، به‌ویژه در زمان شاه عباس کبیر، به اوج شکوفایی خود رسید.
۲. دوران شکوفایی
      در عصر صفوی، خاتم‌کاری در شهرهای اصفهان، شیراز و کاشان گسترش یافت. بسیاری از درها، منبرها، رحل قرآن و قاب‌های تزئینی اماکن مقدس با نقش‌های ظریف خاتم تزئین شدند.
     نمونه‌های برجسته‌ی خاتم‌کاری آن دوره را می‌توان در:
الف) درهای حرم امام رضا (ع) در مشهد،
ب) درِ مسجد جامع عتیق
ج) عمارت عالی‌قاپو در اصفهان
مشاهده کرد.
۳. دوران افول و احیا
      در دوران قاجار، هرچند خاتم‌کاری همچنان رواج داشت، اما کیفیت و اصالت آن تا حدودی کاهش یافت. در اوایل قرن چهاردهم هجری شمسی، با تلاش هنرمندان بزرگ ایرانی از جمله مرحوم استاد صنیع خاتم و شاگردانش، این هنر بار دیگر احیا شد و به‌صورت علمی و کارگاهی در مدارس صنایع مستظرفه تهران آموزش داده شد.
۴. مواد و شیوهٔ ساخت
     در خاتم‌کاری از چوب‌های رنگارنگ (چوب آبنوس، عناب، نارنج، فوفل)، استخوان شتر یا عاج فیل، فلزاتی چون برنج و نقره، و گاهی صدف و مروارید استفاده می‌شود.
     طرح‌های هندسی معمولاً به شکل مثلث، شش‌ضلعی، ستاره و گل ساخته می‌شوند و پس از کنار هم قرار گرفتن، نقش‌های بسیار زیبا و متقارن ایجاد می‌کنند.
۵. مراکز مهم خاتم‌کاری امروز
     در دوران معاصر، شهرهای اصفهان، شیراز و تهران از مهم‌ترین مراکز خاتم‌کاری به‌شمار می‌روند. در اصفهان، این هنر در کنار دیگر صنایع دستی چون منبت، میناکاری و قلم‌زنی رونق فراوان دارد و محصولات آن به سراسر جهان صادر می‌شود.
۶. کاربردهای خاتم
     از گذشته تا امروز، خاتم در ساخت و تزئین در، جعبه جواهر، قاب آیینه، رحل قرآن، میز، قاب عکس، جعبه‌ی خاتم، قلمدان، صندوقچه و وسایل تزئینی منزل به‌کار می‌رود.
۷. جایگاه جهانی
     خاتم‌کاری ایرانی به‌عنوان یکی از میراث‌های ارزشمند هنر اسلامی و ایرانی، در فهرست صنایع دستی اصیل کشور به ثبت رسیده و در بسیاری از موزه‌های معتبر جهان مانند موزهٔ ویکتوریا و آلبرت لندن و لوور پاریس آثاری از آن نگهداری می‌شود.
تهیه و تنظیم
دکتر علی رجالی( دانشگاه اصفهان)
۱۴۰۴/۸/۱۲

خاتم‌کاری، جلوه‌ای از ترکیب هنر، ریاضیات و ایمان است؛ هنری که در آن نظم هندسی و زیبایی طبیعی با دست هنرمند ایرانی در هم می‌آمیزد تا مظهر هنر جاودان شرق شود.

مینا کاری

باسمه‌تعالی
تاریخچهٔ میناکاری
     مینا‌کاری، یا همان «هنر میناسازی»، یکی از درخشان‌ترین و کهن‌ترین هنرهای تزئینی ایران است که تلفیقی از آتش، خاک و فلز را در قالب رنگ‌های زیبا و طرح‌های دل‌انگیز به نمایش می‌گذارد. این هنر جلوه‌ای از ذوق، خلاقیت و مهارت هنرمندان ایرانی است که از روزگاران باستان تا امروز، بر ظرف‌ها، زیورآلات و اشیای گوناگون نقش بسته است.
۱. ریشه و مفهوم میناکاری
      واژه‌ی «مینا» در زبان فارسی از «مینوی» گرفته شده و به‌معنای آسمان، آبیِ آسمان و بهشت است. در هنر، مینا به لعابی شیشه‌گون گفته می‌شود که با حرارت بر سطح فلز (به‌ویژه مس، نقره یا طلا) ذوب می‌گردد و رنگی درخشان و ماندگار پدید می‌آورد.
۲. پیشینه‌ی تاریخی
     هنر میناکاری در ایران سابقه‌ای بسیار طولانی دارد و آثار تاریخی به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که این هنر دست‌کم از دوران هخامنشیان در ایران شناخته شده بوده است. نمونه‌هایی از اشیای میناکاری‌شده در حفاری‌های شوش و همدان کشف شده‌اند.
      در دوره‌های بعد، به‌ویژه در دوران ساسانیان، میناکاری روی زیورآلات فلزی، جام‌ها و ظروف سلطنتی رواج یافت و از شکوه خاصی برخوردار بود. پس از ورود اسلام به ایران، این هنر در مسیر تازه‌ای قرار گرفت و با نقوش اسلیمی و هندسی اسلامی آمیخته شد.
۳. دوران شکوفایی
       دوره‌ی صفویه را می‌توان عصر طلایی میناکاری ایران دانست. در این دوران، شهر اصفهان به‌عنوان مرکز اصلی تولید آثار میناکاری شناخته شد. هنرمندان ایرانی در این دوره، با استفاده از مس، نقره و طلا، آثار چشم‌نوازی خلق کردند که بسیاری از آن‌ها امروزه در موزه‌های بزرگ جهان نگهداری می‌شود.
      در دوره‌های قاجار و پهلوی نیز این هنر ادامه یافت، هرچند در مقاطعی رو به فراموشی نهاد، اما در نیمه‌ی قرن چهاردهم هجری شمسی، به‌ویژه با تلاش استادان اصفهانی مانند استاد شکرالله صنیع‌زاده، میناکاری دوباره احیا شد و جایگاه خود را باز یافت.
۴. مواد و مراحل ساخت
     مواد اصلی در میناکاری شامل فلز پایه (اغلب مس)، لعاب شیشه‌ای و رنگ‌های معدنی است. مراحل اصلی کار عبارت‌اند از:
۱. ساخت و پرداخت ظرف فلزی (مس، نقره یا طلا)
۲. پوشاندن سطح با لایه‌ای از لعاب سفید
۳. پخت در کوره با حرارت حدود ۷۵۰ تا ۸۵۰ درجه سانتی‌گراد
۴. نقاشی طرح‌های سنتی (گل و مرغ، اسلیمی، شکارگاه، مجالس شاهنامه و...)
۵. پخت مجدد برای تثبیت رنگ‌ها
۵. مراکز مهم میناکاری در ایران
در حال حاضر، اصفهان مرکز اصلی هنر میناکاری ایران است و آثار استادکاران این شهر شهرت جهانی دارد. شهرهای شیراز، کرمان و تهران نیز در برخی دوره‌ها در این هنر فعال بوده‌اند.
۶. میناکاری در جهان
       هرچند هنر میناکاری در ایران زاده و شکوفا شد، اما بعدها به کشورهای هند، چین، روسیه و فرانسه نیز راه یافت. در اروپا از قرون وسطی به بعد، میناکاری روی طلا و نقره برای ساخت جواهرات و اشیای مذهبی کاربرد گسترده یافت. با این حال، میناکاری ایرانی همچنان به‌دلیل رنگ‌آمیزی زنده، نقوش اصیل و معنویت هنری، جایگاه منحصربه‌فردی در جهان دارد.
۷. میناکاری معاصر
     امروزه، میناکاری علاوه بر کاربرد تزئینی در ظروف، تابلوها و جعبه‌های نفیس، در هنرهای ترکیبی نیز حضور یافته است. بسیاری از هنرمندان جوان ایرانی با نوآوری و خلاقیت، این هنر را با طراحی مدرن و محصولات کاربردی تلفیق کرده‌اند و آن را به جهان معرفی می‌کنند.
تهیه و تنظیم
دکتر علی رجالی (دانشگاه اصفهان )
۱۴۰۴/۸/۱۲

مینا‌کاری، نماد پیوند میان آتش و رنگ، صنعت و هنر، و ایمان و زیبایی است. این هنر کهن، جلوه‌ای از روح ایرانی و خلاقیت جاودان هنرمندان این سرزمین است و همچنان چون مینا بر آسمان فرهنگ ایران می‌درخشد.

باسمه تعالی
قصیده (۴۲۰)
یاد وطن(۵)
وقتی می‌گویی وطن، من یاد میدان می‌کنم
رد پای عاشقان در دشت و بستان می‌کنم
وه که جانم را دهم در راه دین و این وطن
تا قیامت در دل خاکش گلستان می‌کنم
لاله‌ها از خون عشاق وطن گل کرده‌اند
من به یاد آن شهیدان، دیده گریان می‌کنم
هر وجب از خاک پاکش قبله‌گاه عاشقان
کعبه‌ام خاک شهیدان است و ایمان می‌کنم
تا که می‌گویی وطن، جان می‌دهم در راه آن
قصه‌ی عشقش به هر محفل نمایان می‌کنم
چون عروج عشق را مردان حق پیموده‌اند
من به یاد آن شهیدان بزم جانان می‌کنم
لاله‌زار عشق از خون شهیدان سرخ‌روست
خاک ایران را به اشک و خون چراغان می‌کنم
نغمه‌ی آزادی و عشق وطن سر می‌دهم
تا زمین و آسمان را پر ز طوفان می‌کنم
دشت‌ها لبریز غیرت، کوه‌ها در التهاب
با غزل‌های حماسی، عشق باران می‌کنم
خطه‌ی خوزی، دیار عشق و هم آزادگی است
خون دل را نذر این خاک شهیدان می‌کنم
شعله‌ی عشق از خراسان بر فلک افروختم
نام ایران را چو خورشیدی فروزان می‌کنم
ای وطن! ای خاک پاک عشق و ایمان و جنون
جان خود در راه تو، با عشق قربان می‌کنم
مرزهای این وطن، از خاک تبریز و مشهد
عشق ایران را به هر دیوار، عنوان می‌کنم
ساحل دریای مواج از خزر تا در خلیج
عشق ایران را به دریاها نمایان می‌کنم
پرچم سبز ولایت تا ابد بر دوش ماست
جان فدای مکتبِ اسلام و قرآن می‌کنم
من نه از تیر و نه از آتش هراسی در دلم
خون خود بر دشت غیرت همچو باران می‌کنم
یاد یاران شهید از یادمان هرگز نرفت
من به هر کس، یاد ایثار شهیدان می‌کنم
گیل و دیلم در وفا جان را به دریا داده‌اند
من به یاد ساحل خون، دل پریشان می‌کنم
در خراسان عشق را چون آفتاب افروختم
نام ایران را چو خورشیدی فروزان می‌کنم
ای که کردستان به غیرت شهره در افلاک شد
من به یاد آن غیوران، دیده گریان می‌کنم
ای دلیرانی که از طوفان غم نشکسته‌اید
یاد غیرت‌های دیرینت به میدان می‌کنم
لاله‌زار عشق ایران را به خون آراسته
تا قیامت خاک پاکش را نگهبان می‌کنم
ای وطن! هر سنگ تو چون مهر مادر در برم
خاک پاکت را به جان و دل نگهبان می‌کنم
هر خراسانی بود خورشید غیرت در جهان
من به یاد آفتابش سینه سوزان می‌کنم
سیستان با بادهای عشق بازی کرده است
من هوای عاشقی با عشق انسان می‌کنم
در بلندی‌های البرز، از حماسه یاد کن
من به یاد آن دلیران، نور افشان می‌کنم
بیستون، در جوهر عشق وطن شد پایدار
خاک کرمانشاه را ، با مهر مهمان می‌کنم
زنده‌ام با یاد عشقت تا نفس باقی بود
عشق ایران را به جان و دل فروزان می کنم
از بر خاک وطن گوید "رجالی" نغمه‌ای
با سرود خویش، ایران را نمایان می کنم
سراینده
دکتر علی رجالی
۱۴۰۴/۱/۱۶
rejali2020.blogfa.com

اثر هنری از رضا بدرالسما

کلوت‌های بندر دلوار، یکی از شگفتی‌های طبیعی استان بوشهر در جنوب ایران.

@akhbar_fori6

باسمه‌تعالی
پرسش و پاسخ
سؤال:
کلوت چیست؟
جواب:
«کلوت» پدیده‌ای طبیعی، شگفت‌انگیز و بسیار زیباست که در بیابان لوت ایران، به‌ویژه در منطقه‌ی شهداد کرمان دیده می‌شود.
الف) کلوت‌ها در اثر وزش باد و آب در طول هزاران سال پدید آمده‌اند.
ب) در واقع، توده‌ها یا برج‌های بلندی از خاک و رسوبات سفت‌شده هستند که میان آن‌ها دالان‌ها، شیارها و دره‌های باریکی ایجاد شده است.
ج) شکل ظاهری آن‌ها چنان است که گویی شهری باستانی یا مجموعه‌ای از قلعه‌های متروکه در دل کویر ساخته شده است.
د) منطقه‌ی کلوت‌های شهداد از گرم‌ترین نقاط زمین به شمار می‌آید؛ دمای آن در برخی روزهای سال تا حدود ۷۰ درجه سانتی‌گراد نیز می‌رسد.
این پدیده‌ی طبیعی بی‌نظیر، به دلیل ویژگی‌های زمین‌شناسی و چشم‌انداز منحصربه‌فرد خود، در فهرست میراث طبیعی جهانی یونسکو نیز به ثبت رسیده است.
تهیه و تنظیم:
دکتر علی رجالی (دانشگاه اصفهان)
۱۴۰۴/۸/۱۲

باسمه‌تعالی
تاریخچهٔ نظریهٔ محاسبات
      نظریهٔ محاسبات شاخه‌ای بنیادی از علوم رایانه و منطق ریاضی است که به بررسی ماهیت محاسبه، قابلیت محاسبه و محدودیت‌های آن می‌پردازد. هدف اصلی این نظریه، پاسخ به این پرسش است که: «چه چیزهایی را می‌توان با استفاده از یک ماشین (رایانه) محاسبه کرد و با چه میزان کارایی؟»
۱. ریشه‌های تاریخی
    نظریهٔ محاسبات در دهه‌های آغازین قرن بیستم و از دل منطق ریاضی و فلسفهٔ ریاضی پدید آمد. در این دوران، ریاضی‌دانان بزرگی همچون دیوید هیلبرت، کورت گودل، آلن تورینگ و آلونزو چرچ به دنبال پاسخ به مسئلهٔ تصمیم‌پذیری بودند؛ یعنی آیا برای هر مسئلهٔ ریاضی، روشی مکانیکی برای تشخیص درستی یا نادرستی آن وجود دارد؟
۲. کار گودل و آغاز محدودیت‌ها
     در سال ۱۹۳۱، گودل با ارائهٔ قضایای ناتمامیت خود نشان داد که هر دستگاه صوری قدرتمند، گزاره‌هایی دارد که درون همان دستگاه قابل اثبات یا رد نیستند. این نتیجه، نخستین نشانهٔ وجود «محدودیت در محاسبه و استدلال صوری» بود.
۳. حساب لامبدا
      در اوایل دههٔ ۱۹۳۰، آلونزو چرچ مفهوم حساب لامبدا را معرفی کرد؛ مدلی ریاضی برای تعریف تابع و محاسبه. او نشان داد که همهٔ محاسبات منطقی را می‌توان در چارچوب حساب لامبدا بیان کرد و برخی مسائل نیز ذاتاً غیرقابل حل هستند.
۴. ماشین تورینگ
     در سال ۱۹۳۶، آلن تورینگ با مقالهٔ معروف خود، مفهوم ماشین تورینگ را مطرح کرد؛ مدلی مجرد از رایانه که توانایی شبیه‌سازی هر الگوریتمی را دارد.
تورینگ نشان داد که برخی مسائل، مانند مسئلهٔ توقف ، توسط هیچ ماشین یا الگوریتمی حل‌شدنی نیستند. این مدل تورینگ، پایهٔ نظری تمام رایانه‌های امروزی را شکل داد.
۵. شکل‌گیری نظریهٔ مدرن محاسبات
    پس از دههٔ ۱۹۴۰، نظریهٔ محاسبات به سه شاخهٔ اصلی تقسیم شد:
۱. نظریهٔ اتوماتا : بررسی مدل‌های انتزاعی ماشین‌ها و زبان‌های صوری.
۲. نظریهٔ زبان‌های صوری : تحلیل ساختار نحوی زبان‌های برنامه‌نویسی و زبان‌های مصنوعی.
۳. نظریهٔ اختلاط محاسباتی : بررسی منابع لازم برای حل مسائل، مانند زمان و حافظه.
۶. در زمان معاصر
      دههٔ ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰: پژوهشگرانی چون نوام چامسکی، استفن کوک و دونالد کنوث نظریه را گسترش دادند.
الف) چامسکی: طبقه‌بندی معروف خود از زبان‌ها و گرامرها  را ارائه کرد.
ب) کوک : مسئلهٔ مشهور NP-کمال را معرفی کرد که یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های علوم رایانه باقی مانده است.
ج) از دههٔ ۱۹۸۰ تاکنون: نظریهٔ محاسبات در زمینه‌هایی چون رمزنگاری، هوش مصنوعی، زیست‌محاسبات و رایانه‌های کوانتومی کاربرد یافته است.
تهیه و تنظیم:
دکتر علی رجالی (دانشگاه اصفهان)
۱۴۰۴/۸/۱۲

نظریهٔ محاسبات، پلی میان ریاضیات، منطق و علوم رایانه است. این نظریه نه‌تنها حدود توانایی رایانه‌ها را مشخص می‌کند، بلکه به ما می‌آموزد که فکر انسان و ماشین تا کجا می‌تواند پیش رود.

آرامگاه کوروش

باسمه‌تعالی
تاریخچهٔ آرامگاه کوروش
     آرامگاه کوروش کبیر، یکی از کهن‌ترین و باشکوه‌ترین بناهای سنگی ایران باستان است که در شهر پاسارگاد در استان فارس قرار دارد. این بنا یادمانی از دوران شکوه هخامنشیان و نمادی از خرد، عدالت و بنیان‌گذاری نخستین امپراتوری چندملیتی جهان است.
۱. ساخت و موقعیت
الف) آرامگاه کوروش در حدود سال ۵۳۹ پیش از میلاد ساخته شد؛ یعنی اندکی پس از تأسیس امپراتوری هخامنشی.
ب) محل قرارگیری آن در دشت پاسارگاد، پایتخت نخستین هخامنشیان، انتخاب شد. این منطقه از نظر جغرافیایی و سیاسی جایگاهی مقدس داشت.
ج) بنای آرامگاه روی سکویی پلکانی با شش طبقه ساخته شده است و بر فراز آن، اتاقی سنگی قرار دارد که محل دفن پادشاه است.
۲. معماری
الف) مصالح اصلی آن سنگ‌های سفید آهکی است که به‌دقت تراشیده و بدون استفاده از ملات روی هم چیده شده‌اند.
ب) سبک معماری آرامگاه، آمیزه‌ای از هنر ایرانی، یونانی و لیدیایی است که نشان‌دهنده‌ی ارتباط فرهنگی گسترده‌ی امپراتوری هخامنشی است.
ج) ارتفاع کلی بنا حدود ۱۱ متر است و نمای آن با سادگی، شکوه و تناسب ویژه‌ای طراحی شده است که با روح عدالت‌محور و فروتنی کوروش هماهنگ است.
۳. منابع تاریخی
الف) استرابو، آریان و گزنفون، مورخان یونانی، دربارهٔ آرامگاه کوروش نوشته‌اند. آنان اشاره کرده‌اند که درون اتاق، تابوتی از طلا، شمشیری سلطنتی، لباس و اشیای گران‌بها وجود داشت.
ب) بر اساس گزارش‌های تاریخی، بر سنگ مقبره نوشته‌ای بوده با مضمون:
«ای انسان، هر که هستی و از هر کجا که می‌آیی، بدان که من کوروشم، بنیان‌گذار شاهنشاهی ایران. این آرامگاه مرا از گزند محفوظ دار.»
۴. سرنوشت آرامگاه در طول تاریخ
الف) پس از حمله‌ی اسکندر مقدونی (۳۳۰ پیش از میلاد)، او با احترام به مقبره‌ی کوروش نگریست و دستور بازسازی آن را داد.
ب) در دوران اسلامی، مردم آن را با نام‌هایی چون مزار مادر سلیمان یا قبر مادر سلیمان می‌شناختند و از ویرانی‌اش جلوگیری کردند.
ج) در سده‌های اخیر، با کاوش‌های باستان‌شناسانی چون ارنست هرتسفلد و آندره گدار، هویت واقعی آن دوباره مشخص شد.
۵. ثبت جهانی
الف) مجموعه‌ی پاسارگاد، شامل آرامگاه کوروش، کاخ‌ها، باغ‌های سلطنتی و دژهای اطراف، در سال ۱۳۸۳ شمسی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.
ب) امروزه آرامگاه کوروش نه‌تنها نماد ملی ایرانیان، بلکه یادگاری جهانی از حقوق بشر، تساهل دینی و عدالت سیاسی است.
۶. ویژگی‌های نمادین
آرامگاه کوروش با سادگی و استحکام خود، همچنان یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های تاریخی ایران و مقصد هزاران بازدیدکننده از سراسر جهان است.
تهیه و تنظیم
دکتر علی رجالی( دانشگاه اصفهان)
۱۴۰۴/۸/۱۲

آرامگاه کوروش کبیر، یکی از کهن‌ترین و باشکوه‌ترین بناهای سنگی ایران باستان است که در شهر پاسارگاد در استان فارس قرار دارد.

هنر آئینه کاری

باسمه‌تعالی
تاریخچهٔ هنر آیینه‌کاری
    هنر آیینه‌کاری یکی از درخشان‌ترین و چشم‌نوازترین هنرهای تزئینی ایران است که در ترکیب نور، نقش و زیبایی به کمال می‌رسد. این هنر، جلوه‌ای از خلاقیت و ذوق ایرانی در استفاده از آیینه برای آراستن فضاهای مذهبی، تاریخی و سلطنتی است.
۱. ریشه و پیدایش
    آیینه‌کاری از جمله هنرهایی است که خاستگاه آن را باید در ایران دوران اسلامی جست‌وجو کرد. پیشینه‌ی استفاده از آیینه در تزئین بناها به دوران صفویه بازمی‌گردد. در این دوره، با رونق گرفتن معماری کاخ‌ها، مساجد و زیارتگاه‌ها، استفاده از آیینه‌های وارداتی از ونیز و اروپا رواج یافت.
      هنگامی که برخی از آیینه‌های بزرگ در حمل‌ونقل می‌شکستند، هنرمندان ایرانی به‌جای دور ریختن قطعات شکسته، از آن‌ها برای تزئین دیوارها و سقف‌ها استفاده کردند. این ابتکار، سرآغاز هنر اصیل «آیینه‌کاری» شد.
۲. شکوفایی در دوران صفویه و قاجار
الف) در دورهٔ صفویه، آیینه‌کاری به‌ویژه در کاخ‌های اصفهان همچون کاخ چهل‌ستون، عالی‌قاپو و هشت‌بهشت شکوفا شد.
ب) در دورهٔ زندیه، این هنر در بناهایی مانند ارگ کریم‌خان و عمارت دیوانخانهٔ شیراز ادامه یافت.
ج) اما اوج کمال و زیبایی آیینه‌کاری در دورهٔ قاجار بود؛ زمانی که کاخ‌ها، تالارها و امام‌زاده‌ها با آیینه‌های رنگارنگ و طرح‌های هندسی آراسته شدند. از شاهکارهای این دوران می‌توان به تالار آیینهٔ کاخ گلستان تهران و حرم امام رضا (ع) اشاره کرد.
۳. تکنیک و روش کار
     در آیینه‌کاری، هنرمند با بریدن قطعات کوچک آیینه به شکل‌های هندسی (نظیر مثلث، لوزی، شش‌ضلعی و غیره)، آن‌ها را با نظم و طرحی دقیق روی سطح دیوار یا سقف می‌نشاند.
     این قطعات با گچ یا ملات مخصوص تثبیت می‌شوند و سپس خطوط میان آن‌ها با نقوش گچ‌بری یا رنگ‌های طلایی و لاجوردی تزئین می‌گردد.
۴. مفاهیم و جلوه‌های نمادین
      آیینه در فرهنگ ایرانی، نماد پاکی، صداقت و روشنایی است. انعکاس نور در آیینه‌کاری، یادآور حضور الهی و جلوه‌ی وحدت در کثرت است. از این رو، این هنر به‌ویژه در فضاهای مذهبی مانند حرم‌ها و امام‌زاده‌ها کاربرد یافته تا فضایی روحانی، پرنور و عرفانی ایجاد کند.
۵. گسترش در دوران معاصر
     در دوران معاصر، آیینه‌کاری همچنان در بازسازی اماکن مذهبی، هتل‌ها، تالارها و موزه‌ها به کار می‌رود. هنرمندان ایرانی امروزه با تلفیق این هنر با معماری مدرن و نورپردازی نوین، جلوه‌های تازه‌ای از آن پدید آورده‌اند. شهرهای اصفهان، شیراز، تهران، مشهد و قم از مراکز اصلی آیینه‌کاری به شمار می‌روند.
۶. نمونه‌های برجسته آیینه‌کاری در ایران
الف) تالار آیینه کاخ گلستان ( تهران)
ب) حرم امام رضا (ع) (مشهد)
ج) شاهچراغ (ع) ( شیراز)
د) حرم حضرت معصومه (س) ( قم)
ه) کاخ چهل‌ستون ( اصفهان)
تهیه و تنظیم
دکتر علی رجالی (دانشگاه اصفهان)
۱۴۰۴/۸/۱۲