نام پروفسور مهدی گلشنی در میان 100 فیزیکدانِ مطرح جهان.

📚کتاب: فیزیکدانان کوانتومی.
📖 فهرست اسامی و گزیدۀ فعالیت فیزیکدانان مطرحِ کوانتومی در طول تاریخ.

@ReligionandScience2021

چرا تأسیس انجمن علم و دین ضروری است ؟


✍دکتر مهدی گلشنی
( دکتری فیزیک ذرات بنیادی از دانشگاه برکلی آمریکا، استاد بازنشسته فیزیک دانشگاه صنعتی شریف تهران و پژوهشگر فلسفه علم )

مقدمه:
فعالیت علمی در جوامع اسلامی و ایران اسلامی به دلایل متعددی از علوم طبیعی فاصله گرفت و این علوم سیر تحول خویش را در جوامع غربی طی نمود. اگر چه علوم طبیعی در غرب در ابتدا با دین تعارضی نداشت و کار علمی یک «عبادت» تلقی می‌شد ، لیکن به‌مرور زمان به دلایل اجتماعی-فرهنگی و به علت ظهور مکاتب فلسفی مادی و پوزیتیویستی از ادیان توحیدی فاصله گرفت ...

@ReligionandScience2021

در پست قبلی به تاثیر مسائل اجتماعی فرهنگی بر مواضع علمی دانشمندان اشاره ای شده بود. این مسئله بطور مبسوطتری در کتاب:
The Golem: What You Should Know about Science
نوشته Harry M Collins و Trevor Pinch مورد بررسی قرار گرفته است
این کتاب با عنوان "چگونگی علم، انچه باید درباره علم بدانید" توسط اقای مرتضی هادی جابری مقدم به فارسی برگردانده شده است.

اما آقای سعید زیباکلام خلاصه ای از کتاب را در مقاله ای با عنوان "از چیستی علم بسوی چگونگی علم" در اختیار عموم قرار داده اند. ( جناب زیباکلام به مکتب ادینبورا معرفی شده در پست قبل و آموزه های نسبی گرایانه ان تعلق خاطری دارد ).

متن کتاب اصلی و متن مقاله اقای زیباکلام در ادامه به اشتراک گذاشته خواهد شد.

مهمترین مسائل طرح شده عبارت است از:
۱ - ازمايش سنجش سرعت زمين نسبت به اتر كه بنا بر اين بود كه سرعت نور در جهت باد اتري حاصل از حركت زمين تغيير كند.
۲ - بررسي تجربی نسبيت انيشتين در كسوف ١٩١٩ در برزيل و افريقاي جنوبي به سرپرستی ادينگتون.
۳ - ايده فيوژن سرد و تاثیر دیدگاهها و منافع صنفی فيزيكدانان در رد آن.
۴ - اختلاف پاستور و پوشه در مورد ايجاد حيات از مواد بيجان و تاثیر دیدگاههای مذهبی اكادمي علوم فرانسه در داوری شان به نفع پاستور.
۵ - بررسي وجود امواج گرانشي.
۶ - بررسي رفتار توليد مثلي نوعي مارمولك بكرزا.
۷ - يافت نشدن نوترينوهاي خورشيدي.

نتیجه:
《مجموع این موارد نشان مي دهد جريان تحقيقات و روشهاي علمي كاملا شسته رفته نيست و نتايج ازمونهاي علمي كاملا مبين انتخاب يك نتيجه واحد نيست، اختلافات دانشمندان فقط با ازمايشات دقيق تر يا بيشتر رفع نمي شود و عوامل بسيار ديگر در ان دخيل است.
اناني كه احساس يقيني از درك روش علمي دارند بندرت خود در خط مقدم تحقيقات علمي قرار دارند.
در یک مناقشه‏ علمى هیچ برهان صرفا منطقى و مبتنى بر شواهد تجربى وجود ندارد که برترى یک نظریه را بر دیگرى ثابت کند و ، درنتیجه، دانشمند را به قبول یا رد نظریه سوق دهد.》

همانطور که مشاهده می شود در گزاره های نتیجه گیری کلیتی وجود دارد که بیانگر دیدگاه نسبی گرایانه ای است که قصد نداریم مبلغ ان باشیم ولی به هر حال مطالب ارائه شده تامل برانگیز و آموزنده است.


@ReligionandScience2021

از چیستی علم بسوی چگونگی علم
دکتر سعید #زیباکلام

@ReligionandScience2021

Collins, Harry M.; Pinch, Trevor (1998) [1993]. The Golem: What You Should Know about Science (2nd ed.). Cambridge, UK; New York, NY: Cambridge University Press

@ReligionandScience2021

آن کس که به کار پژوهش در علم عادی اشتغال دارد، یک حل کننده معما است، نه آزمایندهٔ پارادایم‌ها. هر چند ممکن است ضمن جستجو برای یافتن راه حل معمایی خاص، برخی رویکردهای جایگزین را مورد آزمایش قرار دهد و آنهایی را که به نتیجهٔ مطلوب او نمی‌انجامند، کنار نهد، اما در این کار آزمایندهٔ پارادایم نیست.


👤توماس کوهن

@ReligionandScience2021

درباره تنظیم شدگی دقیق جهان.

@ReligionandScience2021

💠 تجربه نزدیک به مرگ و دی‌إِم‌تی.

چرا دی‌ام‌تی (DMT) نمی‌تواند تجارب نزدیک به مرگ را توضیح دهد ؟
نویسنده: دکتر استیو تیلور؛ استاد روان شناسی دانشگاه لیدزبکت انگلستان.
ترجمه: احمد ب.
@near_death
@ReligionandScience2021

عنوان مقاله:
On the Plausibility of Idealism Refuting Criticisms.
May 2017.

نویسنده : Dr. Bernardo Kastrup


معرفی: توضیح ایده آلیسمِ تحلیلی یا ایدئالیسم علمی در فیزیک مدرن.

دکتر برناردو کستروپ


@ReligionandScience2021

#طبیعت_گرایی روش شناختی در علم

نیما #نریمانی

@ReligionandScience2021

#چکیده

طبیعت گرایی روش شناختی یکی از پیش فرضهای محوری کنونی علوم تجربی است. نه تنها طبیعت باوران که بسیاری از خداباوران علم گرا نیز حامی طبیعت گرایی روش شناختی در علم و در رابطه با جهان طبیعی هستند. اما اگر چه در بدو امر دفاع از طبیعت گرایی روش شناختی در علم متين و موجه به نظر می رسد، اما خصوصا در مواردی که امکان ارائه ی تبیین های غير طبیعت گرایانه متکی بر شواهد تجربی وجود دارد، اصرار بر طبیعت گرایی روش شناختی حالت ایدئولوژیک به خود می گیرد و اصولا نزاع بر سر طبیعت گرایی روش شناختی در این موارد است. در این مقاله پس از تبیین چیستی و اهمیت طبیعت گرایی روش شناختی، مسئلهی فراروی طبیعت گرایی روش شناختی و لزوم تعیین محدودهی آن تبیین شده و در ادامه ارتباط آن با طبیعت گرایی هستی شناختی بیان می گردد. سپس طبیعت گرایی روش شناختی مورد بررسی قرار گرفته و نشان داده می شود که طبیعت گرایی روش شناختی نه تنها از لحاظ الهیاتی در تعارض با امکان فاعلیت خداوند و علیت غیر مادی است که به لحاظ علمی و فلسفی هم محل سوال است و نباید آن را به صورت پیشینی پذیرفت. بر این اساس علم چنانچه به دنبال کشف حقیقت عالم است، نباید به طور پیشینی امکان بررسی نظریاتی را در مورد جهان سلب نماید که تنها متکی بر مکانیزم های مادی نیستند و در پیدایش و پیشرفت جهان از مفاهیم فرامادی سخن می گویند.

@ReligionandScience2021

طبیعت گرایی روش شناختی با عبارات نیلز #الدرج و یوجین #اسکات می توان اینگونه تعریف کرد:
"اگر تنها یک قاعده باشد که ایده ای را علمی نماید، این است که در تبیین یک پدیده، تنها باید تبیین های طبیعت گرایانه را به کار گرفت و این تبیین ها باید تنها بر مبنای حواس پنجگانه قابل آزمون باشند.

سه نوع تلقی از رابطه طبیعت گرایی روش شناختی و طبیعت گرایی هستی شناختی:
🔹۱- بی ارتباطی: این موضع مایکل #روس و طبیعت گرایان خداباور است.
اما به زعم نویسنده اگر طبیعت گرایی هستی شناسی موفق باشد به صدق طبیعت گرایی وجود شناختی دلالت خواهد کرد مگر اینکه برای علم شان واقع نمایانه قائل نباشیم. دیدگاه قبول طبیعت گرایی روش شناختی بدون قبول طبیعت گرایی وجود شناختی دیدگاهی دلبخواهی و نامنسجم است.

🔹۲- پیش فرض بودن طبیعت گرایی وجود شناختی برای علم و طبیعت گرایی روش شناختی.

این دو دیدگاه در واقع رویکردی #پیشینی به طبیعت گرایی دارند، دکتر #نریمانی به نقل از مارتین #بادری و #فیشمن ( Maarten Boudry ) اشکالاتی بر رویکرد پیشینی وارد می داند:

اگر واقعا علتی فوق طبیعی وجود داشته باشد، انگاه وضع یک تعهد پیشینی برای علم مانع از رسیدن به واقعیت نخواهد بود؟
از نظر مارتین بادری در نبود دلایل رضایت بخش برای کنار گذاشتن علل فراطبیعی از جهان، دیکته کردن طبیعت گرایی روش شناختی با این عنوان که انچنان باید رفتار کرد که تنها علل طبیعی وجود دارند کاملا مصنوعی بنظر می رسد.

او می گوید تنها کافی است جهانی را تصور کنیم که قوای فراطبیعی در ان وجود داشته باشد، در چنین جهانی طبیعت گرایی یک دستگاه شناختی بسیار ناکارامد خواهد بود.

او می گوید برای مثال پژوهش هایی برای بررسی تاثیر دعا روی بیماران انجام شده است که تاثیری نشان داده نشد اما بطور کلی اساسا امکان چنین پژوهش هایی در طبیعت گرایی روش شناختی وجود ندارد.

فارست ( مانند دیگرانی چون لونتین، اسکات، استرالر ) در رد امکان عاملیت علت فراطبیعی می گویند: ورود تبیین های غیرطبیعی به علم قدرت تبیین گری انرا از بین می برد زیرا در اینصورت هر امکان منطقی ای ( توسط خدا ) ممکن است محقق شود و بنابراین پایداری علم از بین خواهد رفت.

بادری که خود طبیعت گرایی سرسخت است پاسخ می دهد که ۱ - این ایراد اولا نمی گوید چرا دخالت عامل فرا طبیعی در حوزه طبیعی ضرورتا باید فعالیت تجربی و پایداری علم را از بین ببرد.
۲- اگر هم چنین باشد این دلیل خوبی برای دیکته کردن و تحمیل طبیعت گرایی نیست.
می گوید به فرض اگر مطالعه تاثیر دعا در بهبودی نتایج مثبت به همراه داشت کشف ان می توانست موجب پیشرفت علم شود.

از نظر بادری دفاع پیشینی از طبیعت گرایی کاملا نادرست است. کمااینکه #پلنتیگا گفته است: باورمند به خدا بر خلاف مخالف طبیعت گرایش ازاد است که از شواهد هر کجا که رفتند پیروی کند و نظریه کلان تکاملی را اگر شواهد کافی برای ان نبود کنار بگذارد

فیشمن هم می گوید قرار دادن پیشینی چنین محدودیتی موجب تایید شکوائیه طرفداران طراحی هوشمند خواهد بود که مدعی اند علم بطور جزم گرایانه به طبیعت گرایی تعهد دارد. از طرف دیگر قرار دادن چنین مرزی مصنوعی علم را از تعهد خود برای زدودن غبار جهل دور می کند.

دکتر نریمانی در این مورد از جان #جونز قاضی دادگاه که در ان آموزش ایده طراحی هوشمند در مدارس منع شده است چنین نقل قول می کند که تامل برانگیز است:
"ممکن است مدعای طراحی هوشمند صحیح باشد، در اینباره دادگاه هیچ حکمی ندارد، اما طراحی هوشمند علم نیست، چرا که از قواعد بنیادین علم که قدمت چندین قرن دارد و طبق آن بکارگیری و اجازه ورود به علیت فراطبیعی را دادن، ممنوع است تخطی می نماید."

یک دفاع از طبیعت گرایی روش شناختی بر این اساس است که چون فعل و اراده خدا قابل پیش بینی نیست، در نتیجه هر امر ممکنی را توجیه می کند و ابطال پذیر نیست پس لازم است از علم کنار گذاشته شود.

از نظر گروهی از خداباوران طبیعت گرا هم خدا اساسا فعل خاصی بر خلاف قوانین طبیعت انجام نمی دهد و قائل شدن به چنین جایگاهی برای خدا در عرض طبیعت قرار دادن خداست که دور شان اوست ( allen )

هاوارد ون تیل Howard van till مفهوم تمامیت کارکردی functional integrity را طرح می کند یعنی در فعل خدا رخنه ای نیست که لازم باشد بعد خلقت در ان دخالت کند.

در اینجا لازم است #فاعلیت_عام_الهی و #فاعلیت_خاص_الهی تفکیک شوند.
(General and Special Divine Action)
فاعلیت عام به مرحله اولیه خلقت بر می گردد و فاعلیت خاص به تدبیر امور در جریان جهان مربوط است، اشکال فوق اگر وارد باشد به فاعلیت خاص باز می گردد و به بهانه ان نمی توان فاعلیت عام را منکر شد.

@ReligionandScience2021

فیشمن و بادری در این رابطه می گویند اگر فاعلیت خاص الهی رخ دادنی باشد انگاه لزومی ندارد که چنین رخ دادنی همیشگی باشد بلکه باورمندان نیز چنین فاعلیتهایی را اموری نادر می دانند. لذا این مسئله با علم یا قانونمندی جهان در تقابل نخواهد بود.

🔹️۳- دلالت پسینی طبیعت گرایی روش شناختی به طبیعت گرایی وجود شناختی:

از دید باربارا #فارست ( barbara forrest ) طبیعت گرایی هستی شناسی پیش فرض علم نیست و همچنین می گوید طبیعت گرایی روش شناختی بطور مستقیم دلالت بر طبیعت گرایی هستی شناسی ندارد اما انچه در عمل واقع شده است ان است که طبیعت گرایی هستی شناسی تنها نتیجه مدلل و موجه بکارگیری موفق طبیعت گرایی روش شناختی است.

از نظر نویسنده لازم است مخالفان نتیجه گیری فوق بتوانند شواهد و دلایل خود را ارائه کنند و تحمیل و دیکته کردن طبیعت گرایی روش شناختی مانعی در این راه می باشد.

@ReligionandScience2021

Harvard geneticist Richard #Lewontin

Our willingness to accept scientific claims that are against common sense is the key to an
understanding of the real struggle between science and the supernatural. We take the side of science in spite of the patent absurdity of some of its constructs…in spite of the tolerance of the scientific community for unsubstantiated just-so stories, because we have a #prior_commitment_to_materialism. It is not that the methods and institutions of science somehow compel us to accept a material explanation of the phenomenal world but, on the contrary, that we are forced by our a priori adherence to material causes to create an apparatus of investigation and a set of concepts that produce material explanations, no matter how counterintuitive, no matter how mystifying to the uninitiated.

R. Lewontin, Review of Carl Sagan’s Book The Demon Haunted World: Science as a Candle in the Dark, New York Review of Books, 9 January 1997

ریچارد #لونتین، متخصص ژنتیک هاروارد:
ما جانب علم را ميگيريم، به رغم چرند بودن آشكار برخي از ساختارهايش، به رغم ناكامي اش در تحقق بخشيدن به وعده هاي گزاف بهداشت و زندگي، به رغم مدارا و توافق
جامعة علمي با داستان هاي "اینطوری بود که" اثبات ناشده، زيرا ما يك تعهد و #پايبندي_پيشينی_به_ماده_گرايي داریم، نه اينكه روشها و نهادهاي علم به گونه اي ما را به پذيرش تبييني مادي از جهان پديدار واداشته است؛ برعكس، به اين دليل كه هواخواهي پيشين ما از علل مادي سبب شده است ما ابزار پژوهش و مجموعه مفاهيمي بسازيم كه تبيين هاي مادي توليد مي كنند؛ مهم نيست كه خلاف دريافت شهودي باشد و ناآزمودگان و ناخبرگان را به اشتباه افکند.

ترجمه از مقاله: طبیعت گرایی علمی و فراطبیعت گرایی دینی، مرتضی فتحی زاده ( با اندکی تغییر )

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Richard_Lewontin


@ReligionandScience2021

.

توضیحات فریمن دایسون، فیزیکدان نظری برجسته در زمینه الکترودینامیک کوانتومی در رابطه با جبر و اختیار و مکانیک کوانتومی

@ReligionandScience2021

وجهی از رابطه دین و علم ( تایید، تقابل، ... ) وجه تاریخی این رابطه است. در این موضوع برای جلوگیری از افراط و تفریط باید توجه کرد که هر یک از عبارات دین یا علم به چه معنا استفاده شده است، برای مثال دین می تواند معادل یکی از موارد ذیل باشد:
۱- خداباوری
۲- متن کتابهای مقدس و مرجع دینی
۳- دیدگاه و روش جامعه علمای یک دین
۴- دیدگاه و روش جامعه دین داران

توصیفی که از رابطه دین و علم ارائه میشود در هر کدام از موارد چهارگانه فوق ممکن است با توصیفی که در معنای دیگر دین انجام می شود یکی نباشد.

مقاله ذیل نوشته استاد و پژوهشگر ارجمند تاریخ علم اقای امیر محمد #گمینی به بررسی یکی از وجوه تاریخی رابطه دین و علم پرداخته است یعنی بررسی چگونگی مواجهه علمای امامیه عصر قاجار با نجوم جدید.

#تاریخ #نجوم #امامیه

@ReligionandScience2021

مقاله علمای امامیه و نجوم جدید در ایران عصر قاجار

نویسنده: امیرمحمد گمینی

@ReligionandScience2021

چکیده:

بر خلاف کلیشه رایج در باره تقابل علمای امامیه با نجوم جدید در عصر قاجار، تا به حال شاهدی از مخالفت صریح و گسترده علمای امامیه با نجوم جدید بر اساس آموزه های دینی در آن دوران، آن طور که در ماجرای گالیله و کلیسای کاتولیک شاهدش هستیم، یافت نشده است. تنها دو مخالفت از سوی ملا مهدی نراقی و محمدحسین شهرستانی وجود دارد که نه به دلایل دینی بلکه بر اساس دانش سنتی ایشان از نجوم و فلسفه طبیعی ارسطویی ابراز شده است. علما به خاطر تطبيق نجوم قدیم بر آیات و روایات مخالف نجوم جدید نبودند. علاوه بر این علما دلبستگی ای به تنجیم نداشتند و آن را حرام میدانستند و معمولا وجود احادیث تنجیمی را مؤيد تنجیم رایج نمی دیدند و در نتیجه به خاطر تنجيم مدافع نجوم قدیم نبودند. بنا بر این انگیزه ای برای مخالفت با نجوم جدید نداشتند. علما خود را متولی کیهان شناسی نمیدانستند، بنا بر این کیهان شناسی جدید رقیبی برای ایشان محسوب نمی شد تا اینکه هبة الدين شهرستانی کتاب الاسلام والهيئة را نوشت. او در آن کتاب می خواست نشان دهد که آیات و روایت نه تنها با نجوم جدید مخالف نیستند، بلکه مؤید آن هستند.

@ReligionandScience2021