💢اگر هر روز ماهی تُن بخورید، دقیقا چه اتفاقی برای بدنتان می‌افتد؟

متخصصان تغذیه می‌گویند ماهی تُن سرشار از پروتئین، اسیدهای چرب امگا۳ و مجموعه‌ای از ویتامین‌ها و مواد معدنی است که از سلامت عمومی بدن محافظت می‌کنند

کنسرو ماهی تُن سال‌ها است که یکی از اقلام ثابت و ماندگار قفسه‌های آشپزخانه در سراسر دنیا است. اما این روزها تمرکز بسیار بر مصرف پروتئین، بار دیگر توجه‌ها را به این غذای ساده و کم‌هزینه جلب کرده است.

دکتر کریس مور، متخصص تغذیه و مشاور تناسب اندام، می‌گوید: «بسیاری ماهی تُن را دوست دارند چون همه‌کاره، در دسترس و سرشار از پروتئین است. طعم ملایمش باعث می‌شود بتوان آن را به‌راحتی در سالاد، ساندویچ، سوشی یا به‌تنهایی مصرف کرد. ماهی تُن همچنین کم‌چرب است و برای کسانی که به دنبال گزینه‌ای مغذی و بدون چربی اضافی هستند انتخاب جذابی است.»

البته می‌توان فیله تازه تُن هم آماده کرد یا در رستوران سفارش داد و از فواید مشابهی بهره‌مند شد، هرچند با هزینه بیشتر. با این حال، مصرف روزانه ماهی تُن بی‌اشکال نیست، به‌ویژه برای افرادی که به‌دلیل مصرف بیش‌ازحد، در معرض خطرات مرتبط با جیوه قرار دارند.

وبسایت پَرِید به نقل از متخصصان تغذیه درباره مزایا و معایب خوردن روزانه ماهی تُن توضیح می‌دهد.

ارزش غذایی ماهی تُن

متخصصان تغذیه می‌‌‌گویند که ماهی تُن سرشار از پروتئین، اسیدهای چرب امگا۳ و مجموعه‌ای از ویتامین‌ها و مواد معدنی است که از سلامت عمومی بدن محافظت می‌کنند. برای مثال، یک کنسرو ماهی تُن سفید حاوی مواد زیر است:

کالری: ۲۲۰
پروتئین: ۴۰.۶ گرم
چربی: ۵.۱ گرم
کربوهیدرات: صفر
ویتامین ب۶ : ۰.۳۷۳ میلی‌گرم
نیاسین: ۹.۹۸ میلی‌گرم
ویتامین ب۱۲: ۲.۰۱ میکروگرم
ویتامین دی: ۳.۴۴ میکروگرم
ویتامین ئی: ۱.۴۶ میلی‌گرم
سلنیوم: ۱۱۳ میکروگرم (۲۰۵ درصد نیاز روزانه)

اگر تُن تازه انتخاب کنید، یک وعده ۸۵ گرمی تُن زردباله خام شامل مواد زیر است:

کالری: ۹۳
پروتئین: ۲۰.۷ گرم
چربی: ۰.۴۲ گرم
کربوهیدرات: صفر
ویتامین ب۶: ۰.۷۹۳ میلی‌گرم
نیاسین: ۱۵.۶ میلی‌گرم
ویتامین ب۱۲: ۱.۷۷ میکروگرم
ویتامین دی: ۵۸.۶ میکروگرم
ویتامین ئی: ۰.۲۰۴ میلی‌گرم (۱۰ درصد نیاز روزانه)
سلنیوم: ۷۷ میکروگرم

پنج فایده خوردن روزانه ماهی تُن
 تامین نیاز بدن به پروتئین

ماهی تُن منبع کم‌چرب و بسیار کارآمد پروتئین است. پروتئین برای ترمیم سلولی، ساخت و حفظ عضله، تنظیم قند خون و ایجاد احساس سیری ضروری است.

سلامت خون را بهبود می‌بخشد

ماهی تُن سرشار از ویتامین ب۱۲ است؛ ماده‌ای حیاتی برای ساخت گلبول‌های قرمز سالم و پیشگیری از کم‌خونی، به‌ویژه در افرادی که کمتر گوشت مصرف می‌کنند.

دریافت ویتامین دی از طریق غذا

بیشتر غذاها به‌طور طبیعی ویتامین دی ندارند. ماهی تُن یکی از بهترین منابع غذایی این ویتامین است و به سلامت استخوان‌ها، سیستم ایمنی و کاهش خطر شکستگی کمک می‌کند.

از سلامت چشم‌ها حمایت می‌کند

امگا۳ و آنتی‌اکسیدان‌های موجود در ماهی تُن به کاهش التهاب چشم، محافظت از رگ‌های ظریف شبکیه و کاهش خطر دژنراسیون ماکولا و خشکی چشم کمک می‌کنند.

تغذیه ساده همراه با آرامش

ماهی تُن کم‌هزینه، ماندگار و بدون نیاز به پخت است؛ گزینه‌ای مطمئن برای روزهای شلوغ که فشار تصمیم‌گیری درباره غذا را کم می‌کند.

آیا خوردن روزانه ماهی تُن بی‌خطر است؟

سازمان غذا و داروی آمریکا توصیه می‌کند به جای مصرف روزانه ماهی، در طول هفته دو تا سه وعده ماهی‌های کم‌جیوه مصرف شود. جیوه می‌تواند به‌مرور در بدن تجمع کند و به سیستم عصبی آسیب بزند.

معایب احتمالی مصرف روزانه ماهی تُن:

دریافت بیش‌ازحد جیوه

برخی از انواع تُن مانند آلباکور یا زردباله جیوه بیشتری دارند. کودکان، زنان باردار و مادران شیرده باید از مصرف روزانه ماهی تُن پرهیز کنند.

افزایش مصرف نمک

برخی کنسروهای تُن حاوی نمک افزوده هستند که مصرف زیاد آن ممکن است برای افراد مبتلا به فشار خون بالا، بیماری قلبی یا مشکلات کلیوی مناسب نباشد.

ناراحتی گوارشی یا واکنش آلرژیک

اگر تُن به شکل نامناسب نگهداری‌شود باعث مشکلات گوارشی می‌شود. پس از آنکه کنسرو را باز کردید مواد آن باید در ظرف دربسته در یخچال نگهداری شود و حداکثر طی سه یا چهار روز مصرف شود.

دلزدگی غذایی

خوردن مداوم یک ماده غذایی ممکن است در نهایت باعث دلزدگی و اجتناب از آن شود.

کمبود تنوع غذایی

ماهی تُن کربوهیدرات ندارد و اگر جایگزین سایر گروه‌های غذایی شود ممکن است باعث کاهش تنوع و کمبود برخی ریزمغذی‌ها شود.

متخصصان تغذیه ماهی تُن را چگونه مصرف می‌کنند؟

یکی از پیشنهادها، ترکیب تُن با آووکادو، آب‌لیمو، خیار و سبزی‌های خشک به سبک مدیترانه‌ای است؛ غذایی سبک، سیرکننده و سرشار از پروتئین. یا ترکیب آن با مقدار کمی مایونز و فلفل، همراه با نان خشک سبوس‌دار یا سبزیجات تازه.

🆔@ScientificDialectics

💢«هیولا»، لقب این موشک است

بالستیک سنگرشکن با سرجنگی ۸ هزار کیلویی

یک موشک بالستیک زمین‌به‌زمین سنگرشکن با سرجنگی ۸ هزار کیلوگرمی با هدف نفوذ به پناهگاه‌ها و تأسیسات زیرزمینی عمیق یکی از بزرگ‌ترین سلاح‌های غیرهسته‌ای جهان است.

موشک بالستیک هیونمو-۵ «Hyunmoo‑۵» به‌دلیل توان حمل یکی از سنگین‌ترین کلاهک‌های غیرهسته‌ای (تا حدود ۸ تن) و قدرت نفوذ زیاد در اهداف مستحکم، در رسانه‌ها به «موشک هیولا» مشهور شده است.

بر اساس داده‌های رسمی و گزارش‌های منتشر شده، وزن کل موشک حدود ۳۶ تُن است و وزن کلاهک جنگی آن تا ۸ تُن می‌رسد. این موشک  برای اولین بار در روز نیروهای مسلح کره جنوبی در ۱ اکتبر ۲۰۲۴ به صورت رسمی نمایش داده شد.

این موشک از نوع بالستیک دو مرحله‌ای سوخت جامد است که برد عملیاتی آن بسته به وزن کلاهک، از حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰۰ کیلومتر، و در پیکربندی با کلاهک سبک‌تر حتی تا بیش از ۵۵۰۰ کیلومتر تخمین زده می‌شود.

کره جنوبی این موشک سنگین وزن را با هدف نفوذ به پناهگاه‌ها و تأسیسات زیرزمینی عمیق از جمله مراکز فرماندهی و کنترل، تاسیسات موشکی همسایه شمالی خود طراحی کرده است. 

این موشک از نظر ظرفیت کلاهک، یکی از بزرگ‌ترین سلاح‌های غیرهسته‌ای جهان است.

به گفته تحلیل‌گران دفاعی، چنین موشکی اگرچه غیرهسته‌ای است، اما قدرت تخریب بسیار بالایی دارد و می‌تواند در سناریوهای عملیاتی نقش مؤثری در خنثی‌کردن امکانات دفاعی و تهاجمی دشمن داشته باشد. 

موشک Hyunmoo‑۵، که رسانه‌ها آن را ««موشک هیولا»» می‌نامند، یکی از برجسته‌ترین سامانه‌های موشکی غیرهسته‌ای است که کره‌جنوبی تاکنون توسعه داده است. با وزن کلاهک بسیار بالا، برد قابل توجه و قابلیت نفوذ به تأسیسات زیرزمینی، این موشک نقش مهمی در بازدارندگی راهبردی کره‌جنوبی در برابر تهدیدهای منطقه‌ای به‌ویژه از سوی کره‌شمالی بازی می‌کند.

https://www.theguardian.com/world/2025/oct/23/south-korea-monster-missile-hyunmoo-5-balance-power-north

https://www.iiss.org/online-analysis/missile-dialogue-initiative/2024/10/south-koreas-hyunmoo-5-breaks-cover/

🆔@ScientificDialectics

💢دانشگاه، کتابخانه و پژوهش

در جریان برگزاری «انجمن آینده کتابخانه‌ها» هم‌زمان با کنفرانس سالانه Association of College and Research Libraries در آوریل ۲۰۲۵، کتابداران دانشگاهی درباره نقش هوش مصنوعی در آینده آموزش و پژوهش به گفت‌وگو پرداختند.

شرکت‌کنندگان تأکید کردند که با گسترش ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی در آموزش عالی، نقش کتابداران در راهنمایی دانشجویان و استادان در حال دگرگونی است.

بر اساس گزارش‌های ارائه‌شده، بیش از نیمی از دانشجویان به‌طور منظم از ابزارهای هوش مصنوعی در فعالیت‌های درسی استفاده می‌کنند؛ روندی که انتظار می‌رود در سال‌های آینده شتاب بیشتری بگیرد.

این موضوع باعث شده است شیوه‌های تدریس و یادگیری بازنگری شوند و مهارت‌هایی مانند ارزیابی انتقادی خروجی‌های هوش مصنوعی اهمیت بیشتری پیدا کنند.

برخی کتابداران نسبت به تضعیف تفکر انتقادی دانشجویان هشدار دادند، اما گروهی دیگر این وضعیت را فرصتی برای آموزش «سواد هوش مصنوعی» دانستند.

به باور آنان، استفاده مؤثر از هوش مصنوعی خود نیازمند نوعی تفکر انتقادی جدید است؛ از جمله توانایی طرح پرسش مناسب و تفسیر نتایج.
در بخش دیگری از نشست، شرکت‌کنندگان بر لزوم بازنگری در نظام‌های ارزشیابی آموزشی تأکید کردند.

پیشنهاد شد ارزیابی‌ها به‌سمت روش‌هایی مانند امتحان شفاهی، کار گروهی و ارائه‌های حضوری حرکت کند تا خلاقیت و حل مسئله دانشجویان بهتر سنجیده شود.

همچنین استفاده هدایت‌شده از هوش مصنوعی در برخی ارزیابی‌ها به‌عنوان یک گزینه مطرح شد.

کتابداران شفافیت، نظارت انسانی و حاکمیت داده را از مهم‌ترین ویژگی‌های ابزارهای هوش مصنوعی دانستند.

به گفته آنان، این ابزارها باید بر پایه محتوای معتبر علمی و دانشگاهی ساخته شوند تا امکان راستی‌آزمایی نتایج وجود داشته باشد.

هوش مصنوعی می‌تواند کشف منابع علمی، مرور نظام‌مند پژوهش‌ها و تحلیل داده‌ها را تسهیل کند.

با این حال، تأکید شد که تصمیم‌گیری نهایی در پژوهش همچنان بر عهده انسان باقی می‌ماند.

شرکت‌کنندگان نقش کتابداران را در انتخاب و ارزیابی ابزارهای مناسب هوش مصنوعی بسیار کلیدی دانستند.
بر اساس نظرسنجی‌ها، دانشجویان اعتماد بیشتری به ابزارهایی دارند که از سوی کتابخانه‌ها تأیید شده‌اند.

در عین حال، بسیاری از کتابداران اعلام کردند برای استفاده گسترده از هوش مصنوعی نیازمند آموزش‌های تخصصی بیشتری هستند.

در بخش پایانی نشست، بر تغییر تدریجی نقش کتابدار از فعالیت‌های سنتی به نقش‌های آموزشی و مشاوره‌ای تأکید شد.

برگزاری کارگاه‌های سواد هوش مصنوعی و مشارکت در تدوین سیاست‌های دانشگاهی از جمله وظایف جدید کتابداران عنوان شد.

در مجموع، حاضران بر لزوم رویکردی «پیش‌دستانه» در مواجهه با هوش مصنوعی تأکید کردند.

به باور آنان، تقویت سواد هوش مصنوعی در دانشگاه‌ها می‌تواند پایداری و اعتبار نظام پژوهش علمی را در عصر جدید تضمین کند.

https://www.elsevier.com/connect/librarians-as-guides-in-the-age-of-ai?utm_campaign=Nurturing+SM&utm_source=linkedin&utm_medium=referral&utm_content=LibraryConnect&dgcid=RN_AGCM_Sourced_300002809

🆔@ScientificDialectics

💢اینولین: فیبر پرمصرفی که برای بعضی‌ها هم سودمند و هم زیان‌بار است

برای جبران مصرف ناکافی میوه و سبزیجات، اینولین تصفیه‌شده بی‌سروصدا در تمام غذاهای فرآوری‌شده از جمله کیک و آب‌نبات، ماست و شیرخشک رخنه کرده است. بعضی‌ها هرروز یک قاشق اینولین درون قهوه صبحگاهی خود می‌ریزند.

این فیبر گیاهی در صنعت غذا محبوبیت فزاینده‌ای پیدا کرده است، زیرا پری‌بیوتیک است و باکتری‌های روده را تغذیه می‌کند. از این‌رو، اینولین برای غذاهای مقوی ایده‌آل است.

با این‌حال، سالم‌بودن اینولین در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است. شواهد نوظهور نشان می‌دهند که این فیبر برای همه سودمند نیست و حتی ممکن است در بعضی‌ها باعث شیوع سرطان شود. ترکیب این یافته‌ها با تحقیقات دیگری که اینولین را یک ترکیب مؤثر می‌دانند، باعث سردرگمی مصرف‌کنندگان شده است.

اندرو گویرتز، کارشناس اینولین و پژوهشگر دانشگاه ایالتی جورجیا می گوید : «استفاده از این فیبر پری‌بیوتیک راهکاری مؤثر برای بهبود سلامتی است، اما باید با احتیاط مصرف شود. اینولین می‌تواند پیامدهای منفی هم داشته باشد.»

سرگذشت یک مرد

شاید هیچ‌کس به اندازه لاول پارکر مشتاق یافتن پاسخ نباشد؛ بیماری که براساس یک گزارش موردی بر اثر مصرف اینولین به سرطان روده بزرگ مبتلا شد.

این پژوهشگر و معلم بازنشسته شیمی که به سلامتی خود اهمیت می‌داد، برای افزایش مصرف فیبر و بهبود سلامت قلبی هر روز یک قاشق چای‌خوری پودر اینولین تصفیه‌شده را درون نوشیدنی صبحانه خود می‌ریخت. مصرف اینولین با صدای قار و قور شکم و نفخ همراه بود؛ علائمی که پارکر آن‌ها را مطلوب می‌دانست و باور داشت که با این کار به میکروبیوم روده خود تنوع می‌دهد و سلامتی‌اش را بهبود می‌بخشد.

اینولین مانند سایر منابع فیبر باکتری‌های روده را تغذیه می‌کند که به تولید ترکیبات مفید می‌انجامد. به گفته محققان، اینولین سد روده را تقویت کرده و حتی سلول‌های سرطانی را هم از بین می‌برد.

دو سال از آغاز مصرف اینولین می‌گذشت که پارکر در جریان کولونوسکوپی در سال ۲۰۲۱ متوجه وجود تومور شد. پارکر دچار سرطان درجه ۳ شده بود که یکی از غدد لنفاوی او را درگیر کرده بود. از این‌رو، نظرش درباره اینولین تغییر کرد. مصرف اینولین تنها تغییری بود که بعد از آخرین کولونوسکوپی که ۷ سال از انجام آن می‌گذشت در رژیم غذایی خود ایجاد کرده بود. این فرضیه که اینولین باعث ابتلای پارکر به سرطان شده به‌قدری محتمل بود که گویرتز را به مطالعه پرونده او واداشت؛ مطالعه‌ای که درنهایت در مجله گاسترو هپ ادونسز انتشار یافت.

این مطالعه براساس تحقیقات پیشین گویرتز درباره ارتباط اینولین و سرطان در حیوانات انجام گرفت. تحقیقات قبلی او نشان دادند که اینولین به تشدید التهاب مزمن جداره روده بزرگ دامن می‌زند که بعضاً به سرطان منجر می‌شود؛ به‌ویژه در حیواناتی که با دیس‌بیوز یا میکروبیوم نامتعادل دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند.

پارکر گفت: «ما معمولاً این واقعیت را نادیده می‌گیریم که وضعیت زیستی هرکسی منحصر به‌فرد است. این‌که چیزی برای شما مشکل ایجاد نمی‌کند، به این معنی نیست که برای دیگران هم دردسرساز نمی‌شود.»

مکانیزم اینولین پارکر را به دردسر انداخت: آیا این فیبر باکتری‌های مضر را هم تغذیه می‌کند و با تکثیر آن‌ها به سرطان منجر می‌شود؟

نتایج غیرمنتظره مطالعه حیوانی

گویرتز و ویشال سینگ، محقق میکروبیوم، در سال ۲۰۱۸ با استفاده از مکمل اینولین روی موش‌ها آزمایش کردند و انتظار داشتند به نتایج خوبی برسند. آن‌ها بر این باور بودند که فیبر فرآوری‌شده می‌تواند روند بیماری‌های متابولیکی مزمن مانند کبد چرب و دیابت نوع ۲ را در انسان‌ها معکوس کند.

نتایج این مطالعه که در مجله سلول انتشار یافته ضدونقیض بوده‌اند. مطالعه آن‌ها بر وجود فواید متابولیکی صحه گذاشت، اما نشان داد موش‌هایی که دیس‌بیوز داشتند و از عدم تعادل باکتری‌های مفید و مضر روده رنج می‌برند، بعد از دریافت اینولین دچار سرطان کبد شدند.

زیربنای معیوب

ایده بی‌خطر بودن اینولین در رابطه با سرطان بر مطالعه سال ۱۹۸۸ تکیه دارد که در مجله کالج آمریکایی سم‌شناسی انتشار یافته است. تولیدکنندگان اینولین در ۱۳ دادخواستی که طی ۲۰ سال خطاب به سازمان غذا و داروی آمریکا نوشتند، به این مطالعه استناد کردند.

پیچیدگی‌های اینولین

مطالعه مروری سال ۲۰۲۴ در مجله گاستروانترولوژی نشان داد که اینولین پیچیدگی زیادی داشته و تأثیر آن به میکروبیوتای اولیه، مدت زمان مصرف، مقدار مصرف و نوع اینولین بستگی دارد.

نویسندگان گفتند: «با این‌حال، در کارآزمایی‌های بالینی شواهد چندانی مبنی بر اثربخشی اینولین در پیشگیری از سرطان روده بزرگ وجود ندارد. از این گذشته، داده‌های اخیر نشان می‌دهند که مصرف نادرست اینولین حتی می‌تواند در شرایط خاص به سلامت دستگاه گوارش آسیب برساند.»

🆔@ScientificDialectics

💢چین به تکنولوژی جنگنده نسل ششم رسید

ارتش چین با عملیاتی کردن مدل دوکابینه «اژدهای نیرومند» (J-۲۰S)، عصر جدیدی از نبردهای شبکه‌محور و هدایت پهپادهای تهاجمی از داخل کابین را آغاز کرد.

گزارش‌های رصدی و تصاویر ماهواره‌ای تایید می‌کنند که جنگنده نسل پنجم و رادارگریز J-۲۰S از مرحله نمونه اولیه خارج شده و رسماً به ناوگان عملیاتی نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش چین (PLAAF) پیوسته است. این پرنده که در نمایشگاه ژوهای ۲۰۲۴ رونمایی شده بود، حالا با شماره سریال‌های رزمی در تیپ ۱۷۲ هوایی چین رویت شده است؛ واحدی که همواره میزبان پیشرفته‌ترین تسلیحات پکن است.

فراتر از یک آموزشی ساده؛ صندلی دوم برای مدیریت پهپادها

برخلاف تصورات اولیه که J-۲۰S را یک هواپیمای آموزشی می‌پنداشتند، تحلیلگران معتقدند صندلی دوم متعلق به «افسر سیستم‌های تسلیحاتی» است. وظیفه این افسر، مدیریت حجم عظیم داده‌های راداری، اجرای عملیات جنگ الکترونیک و از همه مهم‌تر، هدایت دسته پهپادهای رزمی (UCAV) است که در کنار جنگنده پرواز می‌کنند. این یعنی خلبان فقط روی پرواز تمرکز می‌کند و نفر دوم، نبرد رباتیک در آسمان را رهبری می‌کند.

مرکز فرماندهی رادارگریز در قلب آسمان

عملیاتی شدن این جنگنده نشان‌دهنده تغییر استراتژی چین به سمت نبردهای «شبکه‌محور» است. با تولید بیش از ۳۰۰ فروند از خانواده J-۲۰، پکن حالا توانایی این را دارد که در مناطق حساسی مثل تنگه تایوان و دریای جنوبی چین، نه تنها از نظر تعداد، بلکه از نظر تکنولوژی هدایت خودکار، دست برتر را داشته باشد. این رویکرد شباهت زیادی به برنامه نسل ششم آمریکا (NGAD) دارد که چین با سرعت عجیبی در حال نزدیک شدن به آن است.

تولید انبوه J-۳۵ (نسخه دریایی) در کنار مدل‌های مختلف J-۲۰ نشان می‌دهد که چین هزینه‌های هنگفت آموزش خدمه و نگهداری جنگنده‌های دوکابینه را به جان خریده است. این یعنی پکن خود را برای نبردهای پرشدت و طولانی‌مدت آماده کرده است؛ جایی که هوش مصنوعی و پهپادها، حرف اول و آخر را در تعیین برنده میدان می‌زنند.

https://www.19fortyfive.com/2025/12/chinas-new-j-20s-stealth-fighter-is-coming/

🆔@ScientificDialectics

💢همه به ۸ ساعت خواب نیاز ندارند؛ زمان طلایی خواب شما چند ساعت است؟

توصیه خواب شبانه ۷ تا ۹ ساعت است اما برای برخی پنج تا شش ساعت خواب کافی است و برخی دیگر حتما به ۹ تا ۱۰ ساعت خواب نیاز دارند

بسیاری از افراد فقط بر تعداد ساعت‌هایی که می‌خوابند تمرکز می‌کنند و کیفیت خواب را نادیده می‌گیرند، در حالی که متخصصان هر روز بیشتر بر کیفیت خواب تاکید می‌کنند و حتی آن را مهم‌تر از کمیت خواب می‌دانند.

سی‌ان‌ان به نقل از دکتر تونی کانینگهام، روانشناس بالینی و استادیار روانشناسی در دانشکده پزشکی هاروارد، می‌نویسد که مسئله فقط خوابیدن به اندازه توصیه‌شده نیست و آنچه خواب را با کیفیت می‌کند، مهم‌تر از مدت زمانی‌ است که در تخت‌ می‌گذرانیم. 

او توضیح می‌دهد: «در بدن انسان، دو فرایند متفاوت تعیین می‌کنند خواب چه کیفیتی دارد: یکی فشار خواب و یکی ریتم شبانه‌روزی. منظور از فشار خواب این است که هرچه مدت بیشتری بیدار باشید، بدن به خواب نیاز بیشتری پیدا می‌کند. ریتم شبانه‌روزی هم در واقع ساعت داخلی بدن است که زمان خواب و بیداری را تنظیم می‌کند. به این ترتیب خواب باکیفیت زمانی حاصل می‌شود که وقتی بخوابید که هم بدنتان خسته باشد و هم زمان طبیعی خواب برای بدن شما فرا رسیده باشد.»

فشار خواب را می‌توان به زمان غذا خوردن هم تشبیه کرد. هرچه مدت بیشتری از آخرین وعده گذشته باشد، گرسنه‌تر می‌شوید. کیفیت خواب وقتی افزایش می‌یباد که زمانی به تخت بروید که فشار خواب بالا باشد.

برای داشتن خواب باکیفیت، فشار خواب و ریتم شبانه‌روزی باید هماهنگ عمل کنند . این یعنی تغییرات ناگهانی یا برنامه خواب نامنظم می‌توانند خواب را مختل کنند. 

دکتر کانینگهام می‌گوید یکی از راه‌های افزایش کیفیت خواب این است که هر روز صبح سر ساعت مشخصی بیدار شوید. این کار نسبت به خوابیدن در یک ساعت ثابت در شب، تاثیر بیشتری دارد، چون اینکه وقتی هنوز خوابتان نمی‌آید به تخت بروید، خیلی خوشایند نیست.

وقتی بدن به یک برنامه خواب منظم عادت کند، به‌طور طبیعی زمان مناسب خواب را هم پیدا می‌کند.

واقعا بدن به چند ساعت خواب نیاز دارد؟

توصیه ۷ تا ۹ ساعت خواب شبانه برای اغلب افراد مفید است، اما باید به یاد داشت این یک عدد میانگین است و یک قانون همه‌شمول نیست. کانینگهام می‌گوید: «این به معنای آن نیست که همه انسان‌ها در جهان دقیقا به هشت ساعت خواب نیاز دارند. برای برخی افراد واقعا فقط پنج یا شش ساعت خواب کافی است و بدنشان با همین مقدار بهترین عملکرد را دارد. در مقابل، برخی افراد هم به ۹، ۱۰ یا حتی ۱۱ ساعت خواب در شب نیاز دارند.»

برای فهمیدن اینکه شما به چند ساعت خواب نیاز دارید، کانینگهام دو پیشنهاد می‌دهد:

۱ــ  یک ساعت خواب ثابت انتخاب کنید؛ زمانی که ظرف ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پس از آن خوابتان ببرد. اگر در این بازه خوابتان نبرد، یعنی فشار خواب کافی نیست و بهتر است قبل از تلاش دوباره، کارهای آرام‌بخش انجام دهید. مثل حمام کردن یا مراقبه زیر نور کم.

۲ــ مقطعی را انتخاب کنید که بتوانید بدون تنظیم زنگ ساعت، بخوابید تا به طور طبیعی بیدار شوید. برای این کار، ساعت‌ها را پنهان کنید، پرده‌ها را بکشید، چشم‌بند بزنید یا… خلاصه کاری کنید که هیچ نشانه‌ای از زمان وجود نداشته باشد. سپس بخوابید و بگذارید بدنتان خودش بیدار شود.

کانینگهام می‌گوید: «چند روز اول معمولا بیشتر از حد معمول می‌خوابید تا کمبود خواب جبران شود. ممکن است اگر نیمه‌شب بخوابید، تا ساعت ۱۰ یا ۱۱ صبح روز بعد بخوابید.»

بعد از چند روز که پشت سر هم بدون ساعت زنگ‌دار و بدون نشانه‌های بیرونی و محیطی، تقریبا در یک ساعت مشخص بیدار شدید، آن وقت است که ساعت مناسب خوابتان را پیدا کرده‌اید.

🆔@ScientificDialectics

💢زمان طلایی مصرف ویتامین دی؛ عادتی که ممکن است خواب شبانه‌ را مختل کند

«بهترین زمان مصرف ویتامین دی صبح یا اوایل بعدازظهر است، چون به‌طور طبیعی بدن ما در این ساعات از طریق نور خورشید ویتامین دی دریافت می‌کرده است. مصرف آن در ساعات پایانی روز تولید ملاتونین را مختل می‌کند و در نتیجه به خواب رفتن دشوار می‌شود.»

اگر مکمل ویتامین دی روزانه‌ را هر زمانی که دم دست باشد مصرف می‌کنید، مثلا همراه شام یا درست قبل از خواب، شاید بهتر باشد در برنامه‌تان تجدید نظر کنید. مشخص شده که زمان مصرف مهم‌تر از آن چیزی است که اغلب ما تصور می‌کنیم. نکته مهم‌تر این است که مصرف ویتامین دی در زمان نامناسب روی خواب تاثیر می‌گذارد. 

سه فایده مهم ویتامین دی برای سالم ماندن

 دکتر لمیس حمدان، پزشک طب تلفیقی، می‌گوید: «ویتامین دی پیش‌هورمون است که بدن آن را به هورمون فعال تبدیل می‌کند. به همین دلیل، هم نقش یک ماده مغذی را دارد و هم نقش هورمونی. بدن می‌تواند ویتامین دی را از طریق قرار گرفتن در معرض نور خورشید تولید کند یا آن را از طریق برخی غذاها و مکمل‌ها به دست آورد. ویتامین دی عملکردهای متعددی دارد، از تنظیم کلسیم گرفته تا حمایت از سیستم ایمنی، تنظیم خلق‌وخو و سلامت کلی سلول‌ها.»

سلامت استخوان‌ها را بهبود می‌بخشد

دکتر حمدان می‌گوید: «ویتامین دی جذب کلسیم را افزایش می‌دهد و خطر شکستگی و پوکی استخوان را کاهش می‌دهد.»

از سلامت قلب محافظت می‌کند

به گزارش وبسایت ومنز وُرد، مطالعات نشان می‌دهد این ماده مغذی مهم با کمک به تنظیم التهاب، از سلامت قلب محافظت می‌کند. دکتر جیکوب تایتلبام، نویسنده کتاب‌ «از خستگی تا فوق‌العاده»‌‌ (‌From Fatigued to Fantastic) می‌گوید: «بهینه‌سازی دریافت ویتامین دی با بهبود کلسترول مفید و فشار خون همراه است. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که رساندن سطح ویتامین دی به حد مطلوب می‌تواند سالانه از ۵۶ هزار مرگ اضافی ناشی از بیماری‌های قلبی جلوگیری کند و خطر سکته را نیز کاهش دهد.»

سیستم ایمنی را تقویت می‌کند

هر دو پزشک تاکید می‌کنند که ویتامین دی خطر ابتلا به عفونت‌ها را کاهش می‌دهد. دکتر تایتلبام می‌افزاید که این ویتامین از خطر ابتلا به بیماری‌های خودایمنی هم می‌کاهد. او می‌گوید: «کمبود ویتامین دی باعث افزایش التهاب و بیماری‌های خودایمنی می‌شود و مقابله با انواع سرطان و عفونت را دشوار می‌کند. این کمبود همچنین با دردهای مزمن مرتبط است و یکی از دلایل شیوع گسترده دردهای مزمن و ضعف استخوان‌ها به شمار می‌رود.» خبر خوب این است که تنظیم سطح ویتامین دی، چه از طریق مکمل‌ها و چه از طریق نور خورشید یا غذاهای غنی‌شده مانند غلات صبحانه و آب‌پرتقال کار ساده‌ای است.

بهترین زمان مصرف ویتامین دی 

دکتر تایتلبام می‌گوید: «بهترین زمان مصرف ویتامین دی صبح یا اوایل بعدازظهر است، چون به‌طور طبیعی بدن ما در این ساعات از طریق نور خورشید ویتامین دی دریافت می‌کرده است. مصرف آن در ساعات پایانی روز تولید ملاتونین را مختل می‌کند و در نتیجه به خواب رفتن دشوار می‌شود.»

از آنجا که ویتامین دی محلول در چربی است، او توصیه می‌کند آن را همراه با غذا مصرف کنید تا بهتر جذب شود. به گفته او، وعده غذایی باید حدود ۹ تا ۱۱ گرم چربی داشته باشد، مثلا یک تخم‌مرغ همراه با یک لیوان شیر پرچرب، ترکیبی ساده و مناسب برای صبحانه است.

دکتر تایتلبام می‌افزاید که ویتامین دی در کنار سایر مواد مغذی بهتر عمل می‌کند، بنابراین مصرف آن به شکل مولتی‌ویتامین مفید است. او پیشنهاد می‌کند مکملی انتخاب کنید که حاوی زینک، منیزیم، بور و ویتامین‌های آ، ب، ث و کا باشد.

روزانه به چه مقدار ویتامین دی نیاز داریم؟

به گفته دکتر تایتلبام، مصرف روزانه ۱۰۰۰ واحد بین‌المللی (IU) برای بیشتر افراد مقدار مطلوب محسوب می‌شود. او توضیح می‌دهد که مسمومیت با ویتامین دی در دوزهای کمتر از ۲۵ هزار واحد در روز نادر است، مگر در افرادی که به دلیل شرایط خاص پزشکی یا هورمونی دچار افزایش کلسیم خون باشند. با این حال، چون نیاز افراد متفاوت است، بهتر است برای تعیین دوز مناسب با پزشک مشورت شود.

خوشبختانه حمایت از سلامت استخوان‌ها، قلب و سیستم ایمنی نه پیچیده است و نه پرهزینه. یک عادت ساده صبحگاهی، مصرف ویتامین دی همراه صبحانه، می‌تواند دقیقا همان چیزی باشد که بدن شما برای حفظ انرژی، استحکام و مقاومت به آن نیاز دارد.
🆔@ScientificDialectics

💢گیاه‌خواری بسته به انتخاب‌های غذایی می‌تواند آسیب‌زا باشد

رژیم‌های غذایی گیاه‌خواری عموماً سالم هستند، اما برخی از افراد دچار تغذیه نامتوازن شده و با افزایش خطر ابتلا به اختلالات متابولیکی یا بیماری‌های مزمن مواجه می‌شوند.

به‌رغم فوایدی که رژیم‌های گیاه‌خواری برای سلامتی دارند، برخی از گیاه‌خواران دچار تغذیه نامتوازن می‌شوند که خطر فشار خون بالا، کلسترول بالا، قند خون بالا، کبد چرب، افت حافظه، کم‌خونی و پوکی استخوان را افزایش می‌دهد.

رژیم گیاه‌خواری متعادل برای سلامتی مفید است

محققان در سال‌های اخیر در مطالعات مختلف تأیید کرده‌اند که رژیم‌های گیاه‌خواری در پیشگیری از بیماری‌های مختلف مؤثر هستند. مقاله‌ای که در سال ۲۰۱۹ در نشریه طب داخلی جاما منتشر شد نشان داد که رژیم گیاه‌خواری به پیشگیری از دیابت نوع ۲ کمک می‌کند، به‌ویژه اگر در رژیم غذایی خود از میوه، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات و مغزها استفاده کنید. در این‌صورت، ۳۰ درصد کمتر در معرض ابتلا به دیابت نوع ۲ قرار می‌گیرید.

مطالعه هم‌گروهی انتشاریافته در مجله سلامت عمومی لنست هم نشان داد که رژیم‌های غذایی کم‌کربوهیدرات که عمدتاً از پروتئین و چربی‌های گیاهی تشکیل می‌شوند، نرخ مرگ‌ومیر را کاهش می‌دهند.

با این‌حال، گیاه‌خوارها برای دستیابی به این اهداف باید ابتدا از چهار تله تغذیه دوری کنند. هرکدام از این تله‌ها می‌توانند باعث افزایش ناگهانی قند، چربی و فشار خون شوند.

تله ۱: مصرف بیش‌ازحد قند

راهکار: برای تأمین پروتئین، چربی‌های سالم و فیبرهای خوراکی، که شما را تا مدت‌ها سیر نگه‌می‌دارند، از حبوبات و مغزها استفاده کنید.

تله ۲: مصرف بیش‌ازحد میوه

راهکار: مصرف روزانه میوه را به حداقل برسانید و ۳۰ دقیقه پس از صرف غذا میوه میل کنید.

تله ۳: استفاده از روغن‌های نامناسب

راهکار: از روغن زیتون فرابکر، روغن کاملیا یا روغن بذر کتان استفاده کرده و پخت‌و‌پز با دمای پایین از جمله بخارپزکردن و آب‌پزکردن را امتحان کنید یا سراغ غذاهای سرد بروید.

تله ۴: مصرف بیش‌ازحد سالاد خام

راهکار: مصرف سبزی‌های پخته، به‌صورت آب‌پز یا تفت‌داده‌شده، به گرم‌شدن معده و روده، تقویت گردش خون و به جریان افتادن انرژی در بدن کمک می‌کند.

راهنمای مکمل‌های غذایی برای گیاه‌خوارها

علاوه بر اجتناب از چهار تله فوق باید به پنج ماده مغذی دیگر هم که رژیم‌های گیاه‌خواری از کمبود آن‌ها رنج می‌برند توجه کنید.

اگر به‌طور مکرر احساس ضعف می‌کنید و سست می‌شوید، احتمالاً کمبود پروتئین، ویتامین ب۱۲، آهن، کلسیم و ویتامین دی دارید.

کمبود ویتامین ب۱۲ باعث کم‌خونی و آسیب عصبی می‌شود. افت حافظه، نوسانات خلقی و بی‌حسی دست و پا از جمله نشانه‌های کمبود این ویتامین هستند. گزارشات موردی نشان می‌دهند که کمبود ب۱۲ به دمانس حاد، اختلالات خلقی و توهم منجر می‌شود. بیماران پس از مصرف مکمل ب۱۲ به‌سرعت بهبود می‌یابند. تحقیقات اخیر همچنین نشان داده‌اند که کمبود این ویتامین با تحلیل‌رفتن هیپوکامپ ارتباط دارد؛ ناحیه‌ای مهم در مغز که حافظه را کنترل می‌کند.

ب۱۲ در غذاهای حیوانی یافت می‌شود و مقدار آن در قارچ‌ها ناچیز است. به گیاه‌خوارها توصیه می‌شود غذاهای غنی‌شده مانند مخمرها یا شیرهای گیاهی غنی‌شده مصرف کنند یا در حد اعتدال از شیر و تخم‌مرغ استفاده کنند.

به گیاه‌خوارهای گروه شیر و تخم‌مرغ توصیه می‌شود روزانه ۲ تا ۳ لیوان شیر بنوشند. این افراد باید به‌طور منظم آزمایش خون بدهند تا سطح ب۱۲ خود را برای پیشگیری از افت عملکرد شناختی بر اثر سوءتغذیه تحت کنترل بگیرند.

کمبود آهن باعث خستگی، سرگیجه و ریزش مو می‌شود. تاج‌خروس قرمز و کنجد سیاه از جمله منابع گیاهی آهن هستند.

گیاه‌خوارها عمدتاً آهن غیرهِم مصرف می‌کنند که نرخ جذب کمتری دارد. برای بهبود جذب آهن باید هم‌زمان ویتامین ث مصرف کنید.

همچنین باید از مصرف ترکیباتی که جذب آهن را مختل می‌کنند اجتناب کنید. برای نمونه، چای یا قهوه یا مکمل‌های کلسیم باید دست‌کم ۲ تا ۴ ساعت پیش یا پس از خوردن غذاهای حاوی آهن مصرف شوند.

کمبود کلسیم باعث پوکی استخوان و افزایش خطر شکستگی می‌شود. مطالعات نشان می‌دهند افرادی که رژیم گیاه‌خواری مطلق دارند، ۲.۳ برابر بیشتر از گوشت‌خوارها در معرض خطر شکستگی لگن قرار می‌گیرند.

توصیه می‌شود کنجد، کوماتسونا (اسفناج خردل ژاپنی)، برگ سیب‌زمینی شیرین، کلم‌پیچ، جلبک دریایی و توفو بخورید. اگر جزو گروه گیاه‌خواری به همراه شیر و تخم‌مرغ هستید، باید روزانه ۲ تا ۳ لیوان شیر یا ماست میل کنید.

کمبود ویتامین دی باعث کاهش جذب کلسیم، کاهش تراکم استخوان، افزایش خطر پوکی استخوان و تضعیف ایمنی می‌شود. اگر روزانه ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در معرض نور خورشید بمانید، به تولید ویتامین دی و بهبود جذب کلسیم کمک خواهید کرد.

🆔@ScientificDialectics

💢۱۰ چهره اثرگذار علم در سال ۲۰۲۵ از نگاه Nature: از یک نوزاد تا سارا تبریزی

مجله Nature در گزارش سالانه Nature’s 10، فهرستی از افرادی را منتشر کرده که در سال ۲۰۲۵ نقش معناداری در جهت‌دهی به علم، سیاست‌گذاری علمی یا کاربردهای مستقیم پژوهش داشته‌اند. این فهرست الزاماً شامل بهترین یا مشهورترین دانشمندان و افراد نیست، بلکه افرادی را معرفی می‌کند که اثر آن‌ها در همان سال ملموس بوده است.

افراد معرفی‌شده در Nature’s 10 – 2025

1️⃣‏ Susan Monarez

مدیر مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا (CDC) که مدت کوتاهی پس از انتصاب، به‌دلیل اختلاف با مقامات سیاسی بر سر نحوه استفاده و انتشار داده‌های علمی کنار گذاشته شد. حضور او در این فهرست به نقش فشارهای سیاسی بر نهادهای علمی و سلامت عمومی اشاره دارد.

2️⃣‏ Achal Agrawal

پژوهشگر هندی که با تحلیل گسترده مقالات علمی، موارد سازمان‌یافته‌ای از تقلب پژوهشی، مقاله‌سازی و داوری جعلی را به‌ویژه در بخشی از نظام دانشگاهی هند افشا کرد. کار او بحث سلامت پژوهش، نظارت بر مجلات و کیفیت تولید علم را به موضوعی بین‌المللی تبدیل کرد.

3️⃣‏ Tony Tyson

اخترفیزیکدان و از چهره‌های کلیدی پروژه رصدخانه Vera Rubin که با تولید حجم عظیمی از داده‌های آسمانی، امکان مطالعه دقیق‌تر ماده تاریک، انرژی تاریک و پدیده‌های گذرای کیهانی را فراهم کرده است.

4️⃣‏ Precious Matsoso

از مذاکره‌کنندگان اصلی توافق جهانی آمادگی برای همه‌گیری‌ها که در تلاش بود توازن بین منافع کشورهای ثروتمند و نیازهای کشورهای کم‌درآمد در دسترسی به واکسن، داده و تجهیزات پزشکی حفظ شود.

5️⃣‏ Sarah Tabrizi

عصب‌پژوهی که نقش مهمی در پیشبرد درمان‌های ژنتیکی بیماری هانتینگتون داشته و پژوهش‌های او مسیر این درمان‌ها را از مرحله آزمایشگاهی به کاربردهای بالینی نزدیک‌تر کرده است.

با این که اصالت سارا تبریزی به ایران برمی‌گردد ولی او در مصاحبه‌ای  که با مجله نورولوژی لنست داشته، گفته است: در فرهنگ غیرایرانی بزرگ شده و فارسی هم  خیلی کم بلد است. هَگیس (غذای نمادین اسکاتلند) را هم به کوفته تبریزی ترجیح می‌دهد!


6️⃣‏ Mengran Du

زیست‌شناس دریایی که با کاوش در عمیق‌ترین نقاط اقیانوس، اکوسیستم‌هایی را شناسایی کرده که قبلاً تصور می‌شد شرایط فیزیکی آن‌ها برای حیات غیرممکن است. یافته‌های او مرزهای شناخته‌شده زیست‌شناسی را گسترش داده است.

7️⃣‏ Luciano Moreira‏

دانشمند برزیلی که با استفاده از پشه‌های حامل باکتری Wolbachia، توانسته انتقال بیماری‌هایی مانند دنگی را در مقیاس شهری کاهش دهد؛ رویکردی عملی و کم‌هزینه برای کنترل بیماری‌های منتقله توسط حشرات.

8️⃣‏ Liang Wenfeng

بنیان‌گذار شرکت DeepSeek که پس از موفقیت در حوزه سرمایه‌گذاری، منابع مالی قابل‌توجهی را به پژوهش‌های پیشرفته، به‌ویژه در حوزه هوش مصنوعی و محاسبات پیشرفته، اختصاص داده است.

9️⃣‏ Yifat Merbl

ایمن‌شناسی که سازوکارهای جدیدی از نحوه ارائه پپتیدهای درون‌سلولی به سیستم ایمنی را شناسایی کرده است، کشفی که پیامدهای مهمی برای درک سرطان و بیماری‌های خودایمنی دارد.


0️⃣1️⃣‏ KJ Muldoon

نوزادی که نخستین درمان کاملاً شخصی‌سازی‌شده مبتنی بر فناوری CRISPR را دریافت کرد. این مورد نشان‌دهنده ورود عملی ژن‌درمانی‌های اختصاصی به پزشکی بالینی است.

🆔@ScientificDialectics

💢مریخ آبی چطور سیاره سرخ شد؟

دانشمندان ناسا با استفاده از داده‌های کاوشگر فضایی MAVEN توانسته‌اند یکی از بزرگ‌ترین معماهای مربوط به تحول سیاره مریخ را حل کنند. چرا این سیاره که میلیاردها سال پیش آب مایع و جو نسبتاً ضخیم داشته، امروز به بیابانی سرد و سرخ تبدیل شده است.

شواهد زمین‌شناسی از مأموریت‌های مختلف ناسا نشان می‌دهند که میلیاردها سال پیش، مریخ دارای دریاچه‌ها، رودخانه‌ها و شاید دریاهای کوچک بوده است. شکل‌گیری خاک‌های لایه‌لایه در دهانه‌هایی مانند Gale Crater و لایه‌های رسوبی در Jezero Crater نمایانگر وجود آب مایع برای مدت‌های نسبتاً طولانی بر سطح مریخ هستند. 

وجود این ویژگی‌ها نشان می‌دهد که نه تنها آب در مریخ جریان داشته، بلکه جو آن به اندازه‌ای غلیظ‌تر و پرفشارتر بوده که آب مایع را برای مدتی پایدار نگه دارد. شبیه به آنچه روی زمین می‌بینیم. 

جو مریخ چگونه ناپدید شد؟

پاسخ به اینکه چرا مریخ به‌تدریج از یک جهان آبی به بیابان سرخ تبدیل شد، در تحولات جو و از دست رفتن تدریجی آن نهفته است. داده‌های کاوشگر فضایی MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile Evolution) نشان می‌دهند که جو مریخ میلیاردها سال پیش بسیار ضخیم‌تر و قادر به حفظ آب مایع روی سطح بود.

اما با از دست رفتن میدان مغناطیسی مریخ به‌دلیل سرد شدن هسته داخلی، جو بالایی سیاره در معرض بادهای خورشیدی قرار گرفت. جریان‌های پرانرژی ذرات باردار که از خورشید می‌آیند با جو برخورد کردند و موجب پراکنده شدن اتم‌های گاز از جو به فضا شدند. 

این روند نشت اتم‌ها و مولکول‌ها که به آن کندوپاش یا اسپاترینگ (sputtering) گفته می‌شود، به‌مرور باعث شد جو مریخ نازک‌تر و رقیق‌تر شود تا جایی که فشار جو به مقدار بسیار کم رسید و دیگر نمی‌توانست آب مایع را برای مدت طولانی حفاظت کند. 

از آسمان آبی تا گرد و غبار سرخ

در گذشته‌های دور، وجود اتمسفر نسبتاً ضخیم و بخار آب در هوا به معنی پراکندگی نور خورشید همانند زمین بوده است. به‌طوری‌که آسمان مریخ ممکن بود از دید یک ناظر بیرونی حتی آبی یا مایل به آبی به نظر برسد. اما امروز جو مریخ بسیار نازک و غبارآلود است و ذرات گرد و غبار باعث بازتاب و پراکنش نور با طول موج‌های قرمز و نارنجی می‌شوند، که همان رنگ سرخ قابل‌مشاهده از سطح سیاره است. 

این تغییر از جو ضخیم و آبی‌رنگ به جو نازک و قرمز فقط نتیجه از دست دادن جو نیست بلکه نشان‌دهنده تحول کلی آب و اقلیم مریخ در طول میلیاردها سال است. 

تحقیقات نشان می‌دهند که در دوره‌ای از تاریخ مریخ، شرایط اقلیمی پتانسیل پشتیبانی از آب مایع را داشت که یکی از پیش‌نیازهای حیاتی برای زندگی است. اما با نازک‌تر شدن جو و از دست رفتن آب، شرایط برای سکونت پایدار موجودات زنده به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافت. 

علاوه بر این، مدل‌های جدید اقلیمی به ما کمک می‌کنند درک بهتری از چگونگی رفتار اتمسفر مریخ و فرآیندهای تغییر اقلیم داشته باشیم. دانشی که می‌تواند در جستجوی «سیاره‌های قابل سکونت» در خارج از منظومه شمسی نیز اهمیت داشته باشد.

ناسا و دیگر آژانس‌های فضایی در حال برنامه‌ریزی برای بازگرداندن نمونه‌های مریخی به زمین هستند تا جزئیات بیشتری از ترکیب شیمیایی و تاریخچه آب و جو این سیاره را آشکار کنند. این داده‌ها می‌توانند پاسخ‌های دقیق‌تری درباره مدت‌زمان اقلیم مرطوب و امکان وجود حیات در گذشته مریخ بدهند. 

https://www.earth.com/news/nasa-learns-why-mars-atmosphere-was-blue-world-before-it-became-red-desert/

🆔@ScientificDialectics

💢چرت‌های ۴ ثانیه‌ای و خواب در پرواز؛ حیوانات با روش‌های افراطی خواب از خطر می‌گریزند

این متن با کمک هوش مصنوعی تهیه شده؛ ترجمه شده از زبان: انگلیسی

این حیوانات برای خواب راهکارهای هوشمندانه‌ای تکامل داده‌اند: از خوابیدن با نیمه‌ای از مغز حین پرواز تا چرت‌های چهار‌ثانیه‌ای برای دوام‌آوردن در پدر و مادری.

هر جانوری که مغز دارد به خواب نیاز دارد و حتی بعضی از جانوران بی‌مغز هم می‌خوابند. انسان‌ها می‌خوابند، پرندگان می‌خوابند، نهنگ‌ها می‌خوابند و حتی عروس‌های دریایی هم می‌خوابند.

پل-آنتوان لیبورل، پژوهشگر در مرکز علوم اعصاب لیون در فرانسه، می‌گوید: خواب پدیده‌ای جهانی است «هرچند در واقع بسیار پرخطر است».

وقتی جانوران چرت می‌زنند، در برابر شکارچیان زیرک بیشترین آسیب‌پذیری را دارند. با وجود این خطرها، نیاز به خواب آن‌قدر قوی است که هیچ موجودی نمی‌تواند کلا از آن صرف‌نظر کند، حتی وقتی بسیار نامناسب است.

جانورانی که در شرایط و محیط‌های بسیار سخت زندگی می‌کنند، راه‌های افراطی برای خوابیدن تکامل داده‌اند؛ از دزدیدن چند ثانیه خواب در جریان مراقبت شبانه‌روزی، تا چرت‌زدن روی بال در مهاجرت‌های طولانی و حتی چرت‌زدن هنگام شنا.

برای مدت طولانی، دانشمندان فقط می‌توانستند حدس بزنند حیوانات چه وقت می‌خوابند؛ با مشاهده زمانی که بی‌حرکت می‌ماندند و چشم‌هایشان را می‌بستند. اما در سال‌های اخیر، ردیاب‌های کوچک و کلاه‌خودهایی که امواج مغزی را اندازه‌گیری می‌کنند (نسخه‌های کوچک‌شده تجهیزات آزمایشگاه‌های خواب انسان) به پژوهشگران امکان داده‌اند برای نخستین‌بار شیوه‌های متنوع و گاه تماشاییِ خوابیدنِ جانوران وحشی را ببینند.

نیلز راتنبورگ، متخصص پژوهش خواب جانوران در موسسه ماکس پلانک برای هوش زیستی در آلمان، می‌گوید: «در می‌یابیم که خواب در پاسخ به نیازهای بوم‌شناختی واقعا انعطاف‌پذیر است».
می‌توان آن را دانش نوظهور «خواب افراطی» نامید.

پنگوئن‌های چین‌استرپ و «ریزخواب»هایشان

نمونه‌اش پنگوئن‌های پنگوئن‌ها در جنوبگان که لیبورل آن‌ها را مطالعه می‌کند.

این پنگوئن‌ها جفتی مادام‌العمر دارند و وظایف والدگری را تقسیم می‌کنند؛ یکی کنار تخم یا جوجه کوچکِ خاکستریِ پشمالو می‌ماند تا گرم و ایمن باشد و دیگری برای گرفتن غذا برای خانواده به دریا می‌رود. سپس نقش‌ها را عوض می‌کنند و این کارِ بی‌وقفه را هفته‌ها ادامه می‌دهند.

والدین پنگوئن با یک چالش مشترک روبه‌رو هستند: اینکه در حالی که چشم از نوزادشان برنمی‌دارند، خوابِ کافی داشته باشند.

آن‌ها با گرفتن هزاران چرتِ کوتاه در روز دوام می‌آورند؛ هرکدام به‌طور متوسط فقط چهار ثانیه طول می‌کشد.

این «ریزخواب»های کوتاه، به گفته وون یونگ لی، زیست‌شناسِ موسسه پژوهش قطبِ کره، ظاهرا آن‌قدر کافی هستند که والدین پنگوئن بتوانند در میان کلونی‌های شلوغ و پرسر‌و‌صدا، هفته‌ها از جوجه‌ها مراقبت کنند.

وقتی همسایه‌ای دست‌وپاچلفتی از کنارشان رد می‌شود یا پرندگان دریایی شکارچی نزدیک‌اند، والد پنگوئن پلک می‌زند و خیلی زود دوباره چرت می‌زند؛ چانه‌اش مثل راننده خواب‌آلود روی سینه می‌افتد.

این چرت‌ها جمع می‌شوند. هر پنگوئن در مجموع روزی ۱۱ ساعت می‌خوابد؛ آن‌طور که دانشمندان با اندازه‌گیری فعالیت مغزیِ ۱۴ پنگوئن بالغ طی ۱۱ روز در جزیره کینگ جورجِ جنوبگان دریافتند.

برای اینکه عمدتا هوشیار بمانند و در عین حال مقدارِ کافی چرت بزنند، پنگوئن‌ها توانایی تحسین‌برانگیزی را تکامل داده‌اند تا با خوابی به‌شدت تکه‌تکه کار کنند؛ دست‌کم در فصل زادآوری.

پژوهشگران اکنون می‌توانند ببینند چه زمانی یکی از نیمکره‌های مغز یا هر دو همزمان در خواب‌اند.

فریگیت‌بردها هنگام پرواز با نیمی از مغزشان می‌خوابند

شاعران، دریانوردان و پرنده‌نگرها مدت‌هاست می‌پرسند آیا پرندگانی که ماه‌ها بی‌وقفه پرواز می‌کنند واقعا روی بال چرت می‌زنند یا نه.

در برخی موارد پاسخ مثبت است؛ همان‌طور که دانشمندان وقتی دستگاه‌های اندازه‌گیری امواج مغزی را به سرِ پرندگان دریاییِ بزرگی که در جزایر گالاپاگوس لانه می‌سازند و «فریگیت‌برد بزرگ» نام دارند، وصل کردند، دریافتند.

هنگام پرواز، فریگیت‌بردها می‌توانند هر بار با نیمی از مغز بخوابند. نیمه دیگر نیمه‌هوشیار می‌ماند تا یک چشم همچنان موانعِ مسیر پرواز را زیر نظر داشته باشد.

همین باعث می‌شود پرندگان هفته‌ها بی‌وقفه اوج بگیرند بی‌آنکه به خشکی یا آب دست بزنند؛ کاری که به پرهای لطیف و غیرآب‌گریزِ آن‌ها آسیب می‌زند.

فریگیت‌بردها با نیمی از مغز نمی‌توانند مانورهای پیچیده انجام دهند؛ مانند بال‌زدن، خوراک‌جویی یا شیرجه. وقتی برای شکار شیرجه می‌روند باید کاملا بیدار باشند. اما در پرواز، تکامل یافته‌اند که هنگام سر خوردن و چرخیدن رو به بالا بر ستون‌های عظیمِ هوایِ گرمِ صعودی که آن‌ها را با حداقل تلاش معلق نگه می‌دارد، بخوابند.

راتنبورگ می‌گوید: وقتی به آشیانه روی درخت‌ها یا بوته‌ها برمی‌گردند، فریگیت‌بردها الگوی چرت‌زدنشان را عوض می‌کنند؛ احتمال بیشتری دارد که یک‌باره با کلِ مغز و در دوره‌های طولانی‌تر بخوابند. این نشان می‌دهد خوابِ در پرواز یک سازگاریِ ویژه برای پروازهای طولانی است.

چند جانور دیگر هم ترفندهای مشابهی برای خواب دارند. دلفین‌ها هنگام شنا هر بار با نیمی از مغز می‌خوابند. به‌گفته دانشمندان، برخی پرندگان دیگر از جمله بادخورک‌ها و آلباتروس‌ها نیز در حال پرواز می‌خوابند.

پژوهشگران دیگر دریافته‌اند فریگیت‌بردها می‌توانند پیش از لمسِ زمین، روزانه ۴۱۰ کیلومتر و بیش از ۴۰ روز پرواز کنند؛ قابلیتی که بدون امکان خوابیدن روی بال ممکن نبود.

فک‌های پیلی در شیرجه‌های عمیق می‌خوابند

در خشکی، زندگی برای یک فکِ پیلیِ شمالیِ ۲۲۰۰ کیلوگرمی آسان است. اما در دریا، خواب خطرناک است؛ کوسه‌ها و نهنگ‌های قاتل که از فک‌ها تغذیه می‌کنند در کمین‌اند.

این فک‌ها تا هشت ماه به سفرهای طولانیِ خوراک‌جویی می‌روند و بارها تا عمقِ چندصد متر شیرجه می‌زنند تا ماهی، ماهی مرکب، سفره‌ماهی و خوراکی‌های دیگرِ دریا را شکار کنند.

هر شیرجه عمیق ممکن است حدود ۳۰ دقیقه طول بکشد و برای حدود یک‌سومِ آن زمان، فک‌ها ممکن است در خواب باشند؛ همان‌طور که پژوهشی به سرپرستی جسیکا کندال-بار از موسسه اسکریپسِ اقیانوس‌شناسی نشان داد.

تیم کندال-بار کلاهکی از نئوپرن شبیه کلاه شنا طراحی کرد که تجهیزاتی برای تشخیص حرکت و ثبت فعالیت مغزِ فک‌ها هنگام شیرجه داشت و وقتی فک‌ها به سواحل شمالِ کالیفرنیا برگشتند، کلاهک‌ها با داده‌های ذخیره‌شده بازیابی شد.

آن ۱۳ فکِ ماده معمولا در عمیق‌ترین بخش‌های شیرجه می‌خوابیدند؛ آنجا که زیرِ عمقی بودند که شکارچیان معمولا گشت می‌زنند.

آن خواب شامل هر دو نوعِ خوابِ موج‌آهسته و خواب REM بود. در REM، یا خوابِ حرکتِ سریعِ چشم، فک‌ها به‌طور موقت فلج می‌شدند، درست مانند انسان‌ها در این مرحله خوابِ عمیق، و نحوه حرکت در شیرجه‌شان تغییر می‌کرد. به‌جای سر خوردنِ کنترل‌شده رو به پایین، گاهی وارونه می‌شدند و در چیزی که پژوهشگران «مارپیچِ خواب» نامیدند، در REM می‌چرخیدند.

ظرف ۲۴ ساعت، فک‌ها در دریا در مجموع حدود دو ساعت می‌خوابیدند. در ساحل، میانگینِ خوابشان حدود ۱۰ ساعت بود.

تکاملِ پرپیچ‌وخمِ خواب

دانشمندان هنوز در حال کشف همه دلایلِ خوابیدنِ ما هستند و اینکه چقدر واقعا به خواب نیاز داریم.

بعید است انسانی خسته بتواند این ترفندهای افراطیِ خوابِ جانوران را امتحان کند. اما شناختِ بیشترِ گونه‌های چرت‌زدن در طبیعت، انعطاف‌پذیریِ برخی گونه‌ها را نشان می‌دهد. طبیعت چنان تکامل یافته که چرت‌زدن را حتی در پرمخاطره‌ترین وضعیت‌ها ممکن کرده است.

🆔@ScientificDialectics

💢پشت پرده حجم‌دهنده‌های زیبایی؛ گزارش تازه از موارد نابینایی، مرگ بافت و سکته

فیلرهای (حجم‌دهنده‌های) مبتنی بر اسید هیالورونیک، که رایج‌ترین نوع فیلرهای پوستی است، معمولا تنها باعث قرمزی یا کبودی خفیف می‌شوند

با افزایش نگرانی‌ها درباره عوارض نادر اما خطرناک فیلرهای (مواد حجم‌دهنده) زیبایی، متخصصان هشدار می‌دهند که این تزریق‌های پرطرفدار ممکن است در مواردی به انسداد عروقی، مرگ بافت پوست و حتی نابینایی منجر شوند. آنها خواستار آن شده‌اند که کلینیک‌ها پیش از انجام فیلر از سونوگرافی استفاده کنند، اقدامی که می‌تواند این روش محبوب را ایمن‌تر و دقیق‌تر کند.

ممکن است اقدام بعدی شما برای  برطرف کردن چروک دور چشم یا پر کردن خط لبخند، دیگر شبیه تجربه‌های قبلی نباشد. کارشناسان می‌گویند کلینیک‌ها باید پیش از تزریق فیلرهای زیبایی، سونوگرافی انجام دهند، توصیه‌ای که پس از انتشار پژوهشی جدید و هشداردهنده مطرح شده است. این تحقیق نشان می‌دهد، هنگام ورود این مواد به داخل شریان‌ها ممکن است عارضه‌ای نادر اما جدی به نام انسداد عروقی رخ دهد و در موارد شدید به مرگ بافت پوست، نابینایی یا حتی سکته بینجامد. 

به گزارش نیویورک‌پست، حجم‌دهنده‌های مبتنی بر اسید هیالورونیک، که رایج‌ترین نوع فیلرهای پوستی است، معمولا تنها باعث قرمزی یا کبودی خفیف می‌شوند، اما به گفته هیئت آمریکایی جراحی زیبایی صورت، در موارد حاد، این وضعیت ممکن است به‌سرعت خطرناک شود. دکتر رزا ماریا سیلویرا سیگریست، رادیولوژیست در دانشگاه سائوپائولو، می‌گوید اگر انسداد عروقی به‌موقع درمان نشود «ممکن است به نکروز یا فلج بافتی و حتی تغییر شکل صورت منجر شود.»

جزئیات پژوهش 

سیگریست مطالعه جهانی را رهبری کرد که در آن عوارض عروقی ناشی از تزریق فیلر در صد بیمار، در شش مرکز درمانی فعال در حوزه رادیولوژی، پوست و جراحی پلاستیک، طی بازه مه ۲۰۲۲ تا آوریل ۲۰۲۵ بررسی شد. نتایج سونوگرافی نشان داد که در ۴۲ درصد بیماران، جریان خون در رگ‌های کوچکِ رابطِ صورت، که شریان‌های سطحی را به شریان‌های عمیق متصل می‌کنند، قطع شده بود.

طبق نتایج، در نزدیک به یک‌سوم موارد، عروق اصلی هم فاقد جریان خون بودند، وضعیتی که اغلب با انسداد در شریان جانبی بینی مرتبط است. سیگریست با اشاره به حساسیت بالای تزریق در ناحیه بینی توضیح داد که عروق این ناحیه با شریان‌های اصلی صورت و شریان‌های چشم ارتباط مستقیم دارند و به همین دلیل، هرگونه انسداد می‌تواند پیامدهایی جدی مانند نابینایی یا حتی سکته به دنبال داشته باشد.

درمان انسداد عروقی

برای درمان این عارضه، پزشکان معمولا هیالورونیداز تزریق می‌کنند. هیالورونیداز آنزیمی است که اسید هیالورونیک را حل می‌کند. سیگریست پیشنهاد می‌کند از این پس در طول درمان هم از سونوگرافی استفاده شود: «اگر پزشک بدون سونوگرافی تزریق کند، مجبور است بر اساس علائم بالینی حدس بزند و عملا کورکورانه تزریق می‌کند. اما با دیدن محل انسداد در سونوگرافی، می‌توان دقیقا همان نقطه را هدف قرار داد.»

به گفته او، این کار باعث می‌شود به جای تزریق حجم زیاد هیالورونیداز، درمان هدایت‌شده با اندازه کم انجام شود و نتیجه بهتر باشد. او همچنین تاکید کرد که می‌توان از سونوگرافی برای هدایت تزریق خود فیلر هم استفاده کرد تا ماده ژل‌مانند دقیق‌تر جاگذاری شود. این روش به فیلر کمتر نیاز دارد و از ابتدا احتمال خطر عوارض کمتر است.

محبوبیت فیلرهای زیبایی

محبوبیت فیلرها در سال‌های اخیر افزایش چشمگیری داشته است. جامعه جراحان پلاستیک آمریکا گزارش کرده که بیش از ۵.۳ میلیون آمریکایی فقط در سال ۲۰۲۴ از فیلرهای اسید هیالورونیک استفاده کرده‌اند. هواداران این تزریق‌ها معتقدند که فیلرها می‌توانند به‌سرعت حجم صورت را افزایش دهند، چین‌وچروک‌ها را صاف کنند و بدون جراحی پوست درخشان‌تری ایجاد کنند. عوارض جدی مانند انسداد عروقی نادرند. یک مرور بالینی نشان داده که تنها کمتر از ۰.۰۵ درصد تزریق‌ها به هر نوع انسداد عروقی منجر شده‌اند و بیشتر این موارد خفیف بوده‌اند و بی آنکه آسیب دائمی به جا بگذارند بهبود یافته‌اند.

🆔@ScientificDialectics

💢چگونه اقامت‌های کتاب‌محور به ترند محبوب سفرهای تندرستی امسال تبدیل شدند

این متن با کمک هوش مصنوعی تهیه شده؛ ترجمه شده از زبان: انگلیسی

هتلی در دل طبیعت، آفتاب ملایم و یک کتاب خوب؛ برای بسیاری از مسافران، این ترکیب همان تصویر ایده‌آل یک سفر آرامش‌بخش است.

در ماه‌های اخیر، اقامت‌هایی که بر کتاب‌خوانی تمرکز دارند و چنین تجربه‌ای را وعده می‌دهند، به‌سرعت محبوب شده‌اند و به یکی از برجسته‌ترین ترندهای سفرهای تندرستی در سال جاری تبدیل شده‌اند.

این سفرها تنها فرصتی برای ورق زدن کتاب‌هایی نیستند که مدت‌ها در صف انتظار مانده‌اند، بلکه امکانی برای آشنایی با افراد هم‌فکر، اختصاص زمانی واقعی به مراقبت از خود و فاصله گرفتن از هیاهوی دیجیتال نیز فراهم می‌کنند.

به‌ویژه زنان ۳۰ تا ۵۰ ساله بیشترین استقبال را از این نوع سفرها داشته‌اند؛ زنانی که اغلب میان مسئولیت‌های شغلی، خانوادگی و روزمره، به‌ندرت فرصتی بی‌وقفه برای خود پیدا می‌کنند.

«هیچ چیز بهتر از جمعی از خوانندگانِ هیجان‌زده نیست که با هم توصیه می‌کنند»

اما دونالدسون، بنیان‌گذار مجموعه Boutique Book Breaks در بریتانیا، می‌گوید ایده راه‌اندازی این اقامت‌ها زمانی شکل گرفت که متوجه خلأ چنین تجربه‌ای در بازار شد؛ جایی که افراد بتوانند «بدون درگیری با کارهای روزمره، صرفاً به خواندن بپردازند».

به گفته او، رمز موفقیت این نوع سفرها در ایجاد تعادل میان زمان آزاد و فعالیت‌های جمعی نهفته است: «باید فضایی فراهم شود که افراد هم فرصت مطالعه آرام داشته باشند و هم بتوانند کنار هم بنشینند، غذا بخورند و درباره کتاب‌هایی که می‌خوانند گفت‌وگو کنند.»

او می‌افزاید: «هیچ‌چیز لذت‌بخش‌تر از جمعی از خوانندگان مشتاق نیست که با اشتیاق کتاب‌های مورد علاقه‌شان را به یکدیگر معرفی می‌کنند.»

امروزه اقامت‌های کتاب‌محور در نقاط مختلف جهان برگزار می‌شود و به گفته دونالدسون، محبوبیت آن‌ها تا حد زیادی به بازگشت نسل هزاره به کتاب‌خوانی به‌عنوان راهی برای رهایی از فشارهای روزمره مربوط است.

او می‌گوید: «این فضا فرصتی فراهم می‌کند برای ارتباط با افرادی اهل فکر و گفت‌وگو؛ کسانی که ذهنی باز و رویکردی همدلانه دارند. سفرهای تندرستی مدت‌هاست وجود دارند، اما کتاب‌خوانی به افراد اجازه می‌دهد با ریتم شخصی خودشان پیش بروند و از خلوت و آرامش لذت ببرند.»

رتریت‌های کتاب‌خوانی فضایی بدون قضاوت‌اند

در شرایطی که انواع مختلفی از سفرهای مرتبط با سلامت و آرامش شکل گرفته، این پرسش مطرح می‌شود که افزودن عنصر کتاب‌خوانی دقیقاً چه ارزش افزوده‌ای ایجاد می‌کند؛ فراتر از آن‌که صرفاً چند عنوان از فهرست مطالعه‌مان خط بخورد.

دونالدسون مطالعه را فعالیتی می‌داند که مراقبت از خود را تقویت می‌کند، چون «زمانی است که به‌اجبار سرعت را کم می‌کنیم و برای خودمان وقت می‌گذاریم».

شاید به همین دلیل است که این برنامه‌ها برای زنانی در دهه‌های ۳۰ و ۴۰ زندگی جذاب‌اند؛ زنانی که اغلب نیازهای دیگران را مقدم می‌دانند.

دونالدسون می‌گوید: «وجهِ مشترک، زنانی هستند که می‌خواهند کمی زمان برای خود و سلامتِ روان‌شان کنار بگذارند، بی‌احساسِ گناه به یک سرگرمی بپردازند و کنارِ کسانی باشند که به‌اندازهِ خودشان برای داستان‌های خوب هیجان‌زده‌اند.»

مگان کریستوفرِ ۳۴ ساله بنیان‌گذار Ladies Who Lit است؛ باشگاهِ کتابِ آنلاین و کسب‌وکاری برای برگزاریِ رتریت‌های کتاب‌خوانیِ ویژهِ زنان.

او در گفت‌وگویی اخیر با وب‌سایتِ رزروِ حمل‌ونقل Omio گفت: «فکر می‌کنم آن‌قدر از کووید فاصله گرفته‌ایم که همه مشتاقِ ارتباطاتِ انسانی هستیم و به‌عنوانِ زنانِ مدرن هماهنگ‌کردنِ سفر با دوستان، به‌دلیل تعهداتِ زیاد یا اولویت‌های زندگی، می‌تواند دشوار باشد.»

او افزود: «همچنین فکر می‌کنم زن‌ها از فرصتی که لازم نیست هیچ تصمیمی بگیرند و همه‌چیز برایشان تدارک دیده شده لذت می‌برند. این فرصت برای یک زن چندان پیش نمی‌آید و بودن در یک محیطِ زیبا بدون نگرانی دربارهِ این‌که چه خواهید خورد یا این‌که لباس‌های مدرسهِ بچه‌ها شسته شده یا نه، واقعاً فرصتی برای آرامش می‌دهد.»

کریستوفر می‌گوید او اغلب در طولِ رتریت، به‌واسطهِ تغییرِ محیط، وجوهِ دیگری از مهمانان را می‌بیند.

او می‌گوید: «یادم هست در فرانسه دربارهِ کتاب Everything's Fine اثرِ سیسیلیا ربس گفت‌وگو می‌کردیم و بحثِ پرشوری دربارهِ نژاد و سیاست شکل گرفت.»

او افزود: «دیدنِ این‌که همه این‌قدر درگیر و مشتاق‌اند و زنانی که در بحث شرکت کردند تا چه حد محترمانه رفتار می‌کنند و فضایی بدون قضاوت می‌سازند، شگفت‌انگیز بود.»

گینه‌ویر د لا مر باشگاهِ Silent Book Club را هم‌بنیان‌گذاری کرده‌است؛ نامِ باشگاه از این‌جا می‌آید که هر روز در رتریت‌ها یک ساعتِ سکوتِ گروهی برای کتاب‌خوانی اختصاص می‌یابد.

🆔@ScientificDialectics

💢بازار رمزارز در سال ۲۰۲۶؛ قیمت بیت‌کوین در سال جدید به کدام سمت‌و‌سو می‌رود؟

در سناریو خوش‌بینانه، قیمت بیت‌کوین تا ۱۸۹ هزار دلار و اتریوم تا ۵۱۳۲ دلار برآورد شده و در سناریو بدبینانه، بیت‌کوین ممکن است تا ۷۸ هزار دلار و اتریوم تا ۱۲۷۰ دلار ریزش کند

بازار رمزارز در آستانه سال ۲۰۲۶ در نقطه‌ای حساس قرار گرفته است، و امید به بازیابی قیمت‌ها هم‌زمان با نگرانی از نوسان و عدم‌قطعیت پیش می‌رود. 

اسکای نیوز عربی در مطلبی به بررسی این موضوع می‌پردازد و می‌نویسد هرچند حوزه‌های مقرراتی و اقتصادی رمزارز نسبت به گذاشته شفاف‌تر شده، هنوز جهت نهایی‌اش را پیدا نکرده است. همین وضعیت باعث می‌شود پیش‌بینی مسیر آینده با دامنه‌ای گسترده از سناریوها همراه باشد. 

بیت‌کوین و اتریوم پس از افت‌های شدید اخیر‌ــ که در پی اوج‌گیری‌های کم‌سابقه سال جاری رخ داد‌ــ در تلاش‌اند به تعادل برسند. فشار ارزش‌گذاری دارایی‌های پرخطر، انقباض مالی و تغییر تقاضای سرمایه‌گذاران از عوامل این افت‌ بوده است، در حالی که امید می‌رود شفافیت مقررات و ورود سرمایه‌های نهادی مسیر بازار را در ماه‌های پیش‌رو بازتعریف کند.

این تصویر دوگانه، شکافی آشکار ایجاد کرده است: گروهی از موسسات معتقدند بازار در حال بازیابی برای آغاز چرخه‌ صعودی تازه است، در مقابل صداهایی هشدار می‌دهند احتمال دوره‌ای طولانی از ثبات یا اصلاح‌ قیمت وجود دارد؛ آن هم در شرایطی که فشار عوامل کلان اقتصادی و ژئوپلیتیکی سناریوهای متناقضی برای ۲۰۲۶ و پس از آن می‌سازد.

پیش‌بینی‌های گروه سیتی

برآوردهای ۱۲ماهه گروه سیتی‌ (CitiGroup) برای بیت‌کوین و اتریوم نشان می‌دهد با کاهش فشارهای نظارتی و افزایش توجه نهادی، بازار ظرفیت توسعه دارد. سیاست‌های شفاف‌تر می‌تواند سرمایه‌های تازه جذب کند و دارایی‌های رمزارزی را به مسیر جبران زیان‌های اخیر بازگرداند. 

گروه سیتی هدف ۱۲ماهه بیت‌کوین را ۱۴۳ هزار دلار می‌داند که به‌معنای بازده احتمالی حدود ۶۰ درصدی نسبت به سطوح فعلی است. برای اتریوم نیز قیمت ۴۳۰۴ دلار مطرح است که نزدیک به ۴۰ درصد رشد احتمالی را نشان می‌دهد. 

تحلیلگران سیتی تأکید می‌کنند رشد بیت‌کوین به تداوم ورود سرمایه بستگی دارد و پیش‌بینی می‌کنند ورود حدود ۱۵ میلیارد دلار سرمایه از طریق صندوق‌های قابل معامله در بورس می‌تواند محرک افزایش قیمت‌ها باشد. 

در سناریو خوش‌بینانه، قیمت بیت‌کوین تا ۱۸۹ هزار دلار و اتریوم تا ۵۱۳۲ دلار برآورد شده و در سناریو بدبینانه، بیت‌کوین ممکن است تا ۷۸ هزار دلار و اتریوم تا ۱۲۷۰ دلار ریزش کند.

دوره ثبات یا افت؟

طارق الرفاعی، مدیر اجرایی مرکز پژوهشی کوروم، دیدگاهی محتاطانه‌تر دارد و معتقد است هرچند خوش‌بینی‌هایی وجود دارد، عبور دوباره از سقف‌های قیمتی امسال یا ثبت رکوردی تازه در ۲۰۲۶ بعید است. 

به‌ عقیده او، رسیدن بیت‌کوین به قله قیمتی و سپس افت شدید ساختار بازاری را نشان می‌دهد که می‌تواند وارد مرحله‌ ثبات یا حتی روند نزولی شود. تجربه تاریخی نیز غالبا حاکی از عملکرد ضعیف‌تر قیمت‌ها در سال پس از ثبت سقف تاریخی است. 

از نظر الرفاعی، خطرهای کلان اقتصادی مانند ارزش‌گذاری بالای دارایی‌ها و انقباض نقدینگی می‌تواند دارایی‌های پرخطر را تحت فشار قرار دهد و هدف واقع‌بینانه‌تر بیت‌کوین بازیابی به محدوده ۱۰۰ هزار دلار با حرکت جانبی یا متمایل به کاهش در ۲۰۲۶ است.

برآوردهای برنشتاین و بیت‌وایز

در سوی خوش‌بینانه، تحلیل شرکت برنشتاین حاکی از آن است که بیت‌کوین از چرخه سنتی چهارساله عبور کرده و هدف ۲۰۲۶ را ۱۵۰ هزار دلار قرار داده است. این شرکت پیش‌بینی می‌کند قیمت بیت‌کوین در سال ۲۰۲۷ به ۲۰۰ هزار دلار برسد، و حتی احتمال دستیابی به قله یک میلیون دلار تا سال ۲۰۳۳ را مطرح کرده است. 

شرکت بیت‌وایز نیز انتظار دارد بیت‌کوین، اتریوم و سولانا اوج‌های تاریخی تازه‌ای را ثبت کنند، که از فعالیت نهادی و شفافیت مقررات ناشی می‌شود. این شرکت برآورد می‌کند صندوق‌های قابل‌معامله در بورس می‌توانند بیش از ۱۰۰ درصد عرضه جدید را جذب کنند.

نوسان‌های شدید و مدیریت خطر

میشال صلیبی، رئیس بخش بازارهای مالی در اف‌اکس پرو، می‌گوید بیت‌کوین در سال ۲۰۲۵ زیر فشارهای شدید به اوج رسید و نوسان‌های شدید پس از افت از سطح ۱۱۲ هزار دلار نگرانی بازارها را برانگیخت. 

با وجود این، مسیر بلندمدت همچنان صعودی ارزیابی می‌شود و در صورت تداوم حمایت نهادی، سال ۲۰۲۶ می‌تواند شاهد جهش‌های قیمتی تازه باشد. پیش‌بینی کاهش نرخ‌ بهره نیز می‌تواند پشتوانه‌ای مهم برای دارایی‌های پرخطر فراهم کند. 

به‌ گفته صلیبی، دستیابی به محدوده قیمتی ۱۴۰ تا ۱۵۰ هزار دلار در سال ۲۰۲۶ محتمل است، مشروط به اینکه چارچوب مقررات جهانی‌ــ به‌ویژه در آمریکا و اتحادیه اروپا‌ــ شفاف‌تر شود.

🆔@ScientificDialectics

💢آیا محصولات غذایی «بدون شکر» واقعا برای بدن مفیدند؟

جایگزین کردن شکر با شیرین‌کننده‌های مصنوعی ارزش تغذیه‌ای محصول را بالا نمی‌برد و این خوراکی‌ها همچنان در دسته‌ مواد فوق‌فراوری‌شده قرار می‌گیرند که فواید تغذیه‌ای محدودی دارند

با وجود اوج گرفتن محبوبیت خوراکی‌های «بدون شکر» در بازار و تبلیغ آن‌ها به‌عنوان گزینه‌ای سالم‌تر، درباره واقعیت این ادعاها پرسش‌هایی مطرح است و اگرچه بسیاری از نشان‌های تجاری محصولاتی تازه‌ با وعده کاهش شکر و کمک به کنترل وزن عرضه می‌کنند، متخصصان تغذیه هشدار می‌دهند که حذف شکر لزوما به‌معنای سالم‌تر شدن محصول نیست.

در همین راستا، سلف به منظور بررسی دقیق‌تر این روند و ترکیبات به‌کاررفته در این دسته از محصولات، بیسکویت «اوریو بدون شکر» (Oreo Zero Sugar) را به‌عنوان یک نمونه تحلیل کرده است.

نابیسکو (Nabisco)، شرکت تولیدکننده بیسکوییت اوریو، وعده می‌دهد که بیسکوییت‌های جدید همان طعم آشنای اوریو را‌ــ بدون شکر افزوده‌ــ ارائه دهد. روی سایت اوریو هم آمده است: «اوریو بدون شکر طعم کلاسیک اوریو را ارائه می‌دهد و در عین حال به شما کمک می‌کند اهداف سلامتی و تندرستی‌تان را دنبال کنید.» همچنین اشاره می‌کند که این بیسکویت‌ها با هدف «کنترل میزان مصرف و در عین حال رفع هوس شیرینی»، دو عددی بسته‌بندی شده‌اند. با این حال متخصصان تغذیه هم درباره مواد تشکیل‌دهنده این بیسکویت و هم مزایایی که برای آن تبلیغ می‌شود، نگرانی‌ها و تردیدهایی دارند.

بر اساس فهرست کامل مواد این محصول جدید که در وب‌سایت رسمی اوریو اعلام شده، این بیسکوییت بدون شکر حاوی آرد غنی‌شده بدون سفیدکنندگی، مالتیتول، روغن کانولا، روغن پالم، پلی‌دکستروز، نشاسته ذرت، کاکائو، جوش‌شیرین، سوربیتول، نمک، لسیتین سویا، شکلات، طعم‌دهنده مصنوعی، سوکرالوز و آسه‌سولفام پتاسیم است.

به این ترتیب این بیسکویت سه شیرین‌کننده مصنوعی دارد (مالتیتول، سوربیتول و سوکرالوز). از طرفی ترکیبات اوریو معمولی نیز تقریبا همین است، اما به‌جای شیرین‌کننده‌های مصنوعی از شکر و شربت ذرت با فروکتوز بالا استفاده شده است. دو عدد اوریو بدون شکر ۹۰ کالری دارد. در حالی که دو عدد اوریو معمولی حدود ۱۰۷ کالری دارد. میزان چربی نیز تقریبا یکسان است. تنها تفاوت بزرگ در میزان شکر است: در مقدار مشابه، اوریو معمولی ۹.۳ گرم شکر دارد که نسخه بدون شکر آن را ندارد.
البته خود نابیسکو هم روی بسته تاکید کرده است که محصول «کم‌کالری نیست».

بیسکویت بدون شکر، سالم‌تر محسوب نمی‌شود

گرچه نابیسکو این بیسکویت را سالم‌ــ یا دست‌کم سالم‌تر‌ــ نشان می‌دهد، متخصصان تغذیه می‌گویند واقعیت این نیست، زیرا جایگزین کردن شکر با شیرین‌کننده‌های مصنوعی غذای شما را مغذی‌تر نمی‌کند و آنچه پیش روی شما است، همچنان یک خوراکی فوق‌فراوری‌شده با ارزش تغذیه‌ای ناچیز است.

بنابراین این بیسکویت سالم‌تر نیست. حالا سوال مهم این است که آیا کمک می‌کند فرد الگویی داشته باشد که بتواند بدون احساس محرومیت یا زیاده‌وری، آن را مصرف کند. مشاهدات نشان می‌دهد مردم این دست محصولات را بیشتر می‌خورند، چون تصور می‌کنند سالم‌اند. گاهی هم چون آن احساس رضایت را از خوردن آن به دست نمی‌آورند، مجبور می‌شوند بیشتر بخورند.

دستگاه گوارش ممکن است از این همه شیرین‌کننده‌ مصنوعی آسیب ببیند

متخصصان تغذیه هشدار می‌دهند سوکرالوز ممکن است باعث افزایش مدفوع شود. مالتیتول و سوربیتول موجود در این بیسکویت هم می‌توانند سبب گاز، نفخ یا اسهال شوند؛ مخصوصا اگر در خوردن آن‌ زیاده‌روی کنید.

از طرفی، ذائقه برخی افراد با مصرف محصولات بدون شکر که همچنان بسیار شیرین‌اند، به شیرینی شدید عادت می‌کند و در نتیجه طعم خوراکی‌های کمتر شیرین برایشان چندان رضایت‌بخش نیست و میل به شیرینی در آن‌ها فعال باقی می‌ماند.

متخصصان تغذیه: خوردن بیسکویت معمولی اشکالی ندارد

خوراکی‌های بدون شکر می‌توانند برای افرادی که می‌خواهند قند خونشان را کنترل کنند کمک‌کننده باشند، اما برای بقیه لازم نیستند. با این حال حتی افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ هم به شرط رعایت اعتدال، می‌توانند بیسکویت معمولی بخورند.

متخصصان تاکید می‌کنند که کنترل میزان مصرف مهم‌تر از نوع محصول مصرفی است. اگر کسی قرار است یک یا دو بیسکویت بخورد، خوردن نسخه معمولی هم مشکلی ایجاد نمی‌کند و  در چارچوب یک الگوی تغذیه‌ای متعادل، مقدار کم شکر افزوده تاثیر معناداری ندارد.

بنابراین از این پس اگر قرار است محصولات فاقد شکر مصرف کنید، آگاهانه به سراغ آن‌ها بروید، مقدار مصرف را معقول نگه دارید و فراموش نکنید برچسب سالم روی بسته‌بندی آن‌ها را به خوراکی روزمره تبدیل نمی‌کند و به معنی مجوز مصرف بیشتر نیست. مهم ایجاد رابطه‌ای طبیعی و متعادل با غذا است، نه اینکه صرفا به‌ دنبال فهرستی بی‌نقص از مواد تشکیل‌دهنده باشیم.

🆔@ScientificDialectics

💢ماسک و فتح فضا؛ چرا هیچ‌کس به او نمی‌رسد؟

در حالی که بلندپروازی‌های ماسک به تحقق نزدیک‌تر می‌شوند و نهادهای ناظر در وضع مقررات از پیشرفت‌های فناوری اسپیس‌اکس عقب مانده‌اند، ایلان ماسک این آزادی عملی را دارد که قوانین خودش را وضع کند

آسمان زمین هرگز تا این حد مملو از ماهواره نبوده است. به نوشته اسکای نیوز، از آغاز عصر ماهواره در سال ۱۹۵۷ تا نخستین پرتاب استارلینک در مه ۲۰۱۹، به‌طور متوسط هر پنج روز یک ماهواره وارد مدار می‌شد. اما پس از آن، این روند چنان شتاب گرفت که اکنون به‌طور میانگین هر پنج ساعت یک ماهواره جدید به مدار زمین افزوده می‌شود. این منظومه بی‌سابقه پایه پروژه استارلینک برای تحقق اینترنت سریع و مقرون‌به‌صرفه در سراسر جهان است.

استارلینک، اینترنت جهانی با حداقل وابستگی

در مقایسه با زیرساخت‌های سنتی اینترنت مانند کابل‌ها و دکل‌های مخابراتی، ماهواره‌ها آسیب‌پذیری کمتری در برابر بلایای طبیعی، جنگ‌ها یا مداخلات دولت‌های سرکوبگر دارند. برای بسیاری از کاربران استارلینک به راه نجات تبدیل شده است. 

با این حال، همین موفقیت باعث شده است قوانین ملی و چارچوب‌های حقوق بین‌الملل برای همگام شدن با سرعت رشد این فناوری با چالش جدی مواجه شوند و قدرتی بی‌سابقه‌ در اختیار شرکتی خصوصی قرار گیرد.

حرکت سریع استارلینک به سمت تسلط جهانی

ویکتوریا سامسون، مدیر امنیت و پایداری فضایی در بنیاد «جهان امن» (Secure World)، می‌گوید زمانی تصور می‌کرد منظومه‌ای متشکل از هزار ماهواره ایده‌ای غیرواقعی است. اما اکنون بیش از ۹ هزار ماهواره استارلینک فعال‌اند و این شرکت اعلام کرده است قصد دارد شمار آن‌ها را در سال‌های آینده به ۴۲ هزار برساند. 

استارلینک اکنون به یک سرویس‌دهنده بزرگ اینترنت در جهان تبدیل شده است و از هر ۱۴۰ کاربر اینترنت، یک نفر از خدمات استارلینک استفاده می‌کند.

استفاده بدون مجوز و عقب ماندن نهادهای نظارتی

با وجود رشد سریع کاربران، نهادهای نظارتی در بسیاری از کشورها از این روند عقب مانده‌اند.

داده‌های ثبت اینترنت نشان می‌دهد که حدود ۲۱ درصد کاربران در کشورهایی به سرویس استارلینک دسترسی دارند که این کشور در آن‌ها مجوز فعالیت ندارد، از جمله سودان، میانمار و عراق. این مسئله به نگرانی‌های جدی در سطح دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی دامن زده است.

«اول مستقر کن، بعد عذرخواهی کن»

به گفته الکساندر والت، مدیر خدمات فضایی در اتحادیه بین‌المللی مخابرات، استارلینک تنها اپراتور ماهواره‌ای است که چنین رویکردی را در برابر نهادهای ناظر در پیش گرفته است. برخی کارشناسان می‌گویند این شرکت دقیقا می‌داند ترمینال‌هایش در کجا استفاده می‌شوند، اما عملا سیاست «اول مستقر کن، بعد عذرخواهی کن» را دنبال می‌کند. شکایت دولت‌هایی مانند آفریقای جنوبی و هند نیز به‌دلیل همین رویکرد بوده است.

در اکتبر، استارلینک ۲۵۰۰ ترمینال در میانمار را که به استفاده در جرایم سازمان‌یافته مشکوک بودند غیرفعال کرد، اقدامی که یک هفته پس از اعلام تحقیق کنگره آمریکا در این زمینه انجام شد. معاون عملیات تجاری استارلینک اعلام کرد که این شرکت موارد نقض قوانین را به‌طور مستمر بررسی می‌کند و در صورت لزوم، با نیروهای مجری قانون همکاری می‌کند.

ابزار مقابله با سرکوب‌ یا نجات‌بخش؟

در کنار استفاده‌ نظامی یا غیرقانونی، استارلینک برای شهروندان عادی، روزنامه‌نگاران و فعالان سیاسی نیز کارکردی حیاتی داشته است. در سودان، این فناوری به غیرنظامیان امکان داد در دوران قطع کامل ارتباط رسانه‌ای، اخبار را به جهان منتقل کنند. در ایران نیز مخالفان حکومت از استارلینک برای دور زدن سانسور اینترنتی استفاده کرده‌اند.

نقش این سامانه در بحران‌های طبیعی نیز برجسته بوده است. پس از آنکه طوفان ملیسا به زیرساخت‌های مخابراتی جاماییکا به‌شدت آسیب زد، استارلینک خدمات رایگان ارائه داد و بیش از ۶۰۰ ترمینال اهدا کرد. این تجهیزات نقشی کلیدی در اتصال نیروهای امدادی و تسهیل ارسال غذا و دارو ایفا کردند.

انقلاب اسپیس‌اکس در پرتاب فضایی

پوشش جهانی استارلینک بدون پرتاب‌های پرشمار و کم‌هزینه ممکن نبود. پیش از اسپیس‌اکس، هزینه پرتاب هر کیلوگرم محموله به مدار با موشک‌های اطلس ۵ حدود ۸۱۰۰ دلار بود. موشک فالکون ۹ این هزینه را به حدود یک‌سوم کاهش داد و فالکون سنگین حتی ارزان‌تر است. عامل اصلی این کاهش هزینه قابلیت فرود و استفاده مجدد از مرحله اول موشک است.

فراتر از مدار زمین، در رویای مریخ

در اوج این بلندپروازی‌ها موشک استارشیپ قرار دارد، که پروژه‌ای برای انتقال انسان و محموله به مریخ با هدف سکونت دائمی بشر در این سیاره است. نخستین پرواز بدون سرنشین به مریخ قرار است تا پایان سال آینده انجام شود. ایلان ماسک بارها تاکید کرده که هدفش فقط سفر به مریخ نیست، بلکه چندسیاره‌ای کردن حیات انسان است.

🆔@ScientificDialectics

💢علم چه می‌گوید؛ تکنیک «انسجام قلب» چیست و چه فوایدی برای سلامت ذهن و بدن دارد؟

تصور کنید قلب شما نه فقط یک پمپ ساده، بلکه عضوی باشد که بتوان ضربانش را با ریتم نفس‌هایتان هماهنگ و هم‌نوا کرد و به این ترتیب سطح سلامت ذهنی و فیزیکی شما را بهبود بخشید.

این همان چیزی است که در فرهنگ عامه به آن «انسجام قلب» می‌گویند؛ یک حالت فیزیولوژیکی که گفته می‌شود در جریان آن، بین ضربان قلب، تنفس و سیستم عصبی انسان یک هماهنگی ریتمیک ایجاد می‌شود و به فرد کمک می‌کند تا به آرامش برسد.

انسجام قلب که در فرانسه به آن «کوئرانس کاردیاک» (Cohérence cardiaque) می‌گویند، در واقع یک تکنیک نفس کشیدن است. تمرین نفس کشیدن آهسته، منظم و ریتمیک و کمترین فایده‌ای که این کار برای بدن دارد، کاهش سطح اضطراب است.

برای این کار، به راحتی روی زمین می‌نشینیم و مثلا برای ۵ ثانیه عمل دم را انجام می‌دهیم، سپس برای ۵ ثانیه نفس را در سینه حبس می کنیم و درنهایت به مدت ۵ ثانیه نیز عمل بازدم را انجام می‌دهیم.

این تکنیک باعث می‌شود تنفسی آهسته و منظم داشته باشیم، ضربان قلب به‌تدریج با این ریتم تنفس هماهنگ شود و درنهایت یک الگوی سینوسی در تغییرات ضربان قلب شکل بگیرد.

طرفداران این تکنیک پیشنهاد می‌کنند که این تمرین را بصورت روزانه و هربار به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه انجام دهیم.

این شیوه نفس کشیدن منجر به آرامش می‌شود؛ اما در همین شیوه آرامش‌بخشی نیز اغراق شده است و در صفحات برخی مجلات، وب‌سایت‌های برخی از درمانگران یا در برنامه‌های سلامتی که با اهداف تجاری تولید می‌شوند، وعده داده می‌شود که این تکنیک می‌تواند بیماری‌های متعددی (از افسردگی گرفته تا اعتیاد و استرس پس از سانحه) را درمان کند و حتی باعث بیدار شدن قدرت بی‌انتهای درونی شود.

انسجام قلب دقیقا چیست؟

در بدن، عملکردهای تنفسی و قلبی با هم مرتبط هستند و تغییرات ضربان قلب تحت تأثیر تنفس قرار می‌گیرند. به طور دقیق‌تر، ضربان قلب در هنگام دم افزایش و در هنگام بازدم کاهش می‌یابد. این پدیده در حوزه زیست‌پزشکی «آریتمی سینوسی تنفسی» (RSA) نامیده می‌شود.

دامنه آریتمی سینوسی تنفسی با تفاوت بین حداکثر ضربان قلب در هنگام دم و حداقل ضربان قلب در هنگام بازدم اندازه‌گیری می‌شود. به عنوان مثال، اگر ضربان قلب ما در هنگام دم ۸۰ ضربه در دقیقه و در هنگام بازدم ۷۰ ضربه در دقیقه باشد، دامنه آریتمی سینوسی تنفسی می‌شود ۱۰ ضربه در دقیقه.

مطالعات متعدد نشان داده‌اند که دامنه بالای آریتمی سینوسی تنفسی از نظر فیزیولوژیکی و روانی مفید است و در مقابل، دامنه کاهش‌یافته آریتمی سینوسی تنفسی با اختلالات قلبی عروقی (فشار خون بالا، نارسایی مزمن قلب) و مشکلات سلامت روان (اضطراب و استرس) مرتبط است.

به همین دلیل در سال‌های اخیر، استفاده از تکنیک‌های افزایش دامنه آریتمی سینوسی تنفسی (RSA) از طریق تنفس، در بین مردم محبوبیت پیدا کرده است و از آنجایی که اصطلاح «آریتمی سینوسی تنفسی» تا حدودی پیچیده است، مردم از اصطلاح «انسجام قلبی» به جای آن استفاده می‌کنند.

انسجام قلب چگونه کار می‌کند؟

سیستم عصبی خودکار ما از دو شاخه تشکیل شده است: سیستم عصبی سمپاتیک، که ما را برای عمل آماده می‌کند و سیستم عصبی پاراسمپاتیک، که باعث آرامش می‌شود.

وقتی استرس داریم، سیستم عصبی سمپاتیک بیش از حد فعال است. در واقع «انسجام قلب» با فعال کردن سیستم عصبی پاراسمپاتیک، به ایجاد تعادل مجدد بین این دو سیستم کمک می‌کند.

هنگام تمرین انسجام قلب، تنفس خود را با ریتمی آهسته و منظم (تقریبا ۶ نفس در دقیقه) هماهنگ می‌کنیم. این هماهنگ‌سازی سیگنالی به مغز می‌فرستد که نشان می‌دهد هیچ خطر قریب‌الوقوعی وجود ندارد و به بدن اجازه می‌دهد تا آرام شود.

یک تحقیق بزرگ که گزارش آن در ژانویه ۲۰۲۵ میلادی در وبسایت علمی نیچر منتشر شد، نشان داد که الگوهای انسجام ریتم قلبی منجر به ثبات عاطفی بیشتر می‌شوند. به عبارت دیگر، الگوهای منظم‌تر ضربان قلب عمدتا با احساسات مثبت (قدردانی، همدلی) همراه‌ بودند و احساسات منفی نیز اغلب الگوهای بی‌نظم‌تر ایجاد می‌کردند. این نتایج ارتباط بین انسجام قلب و تنظیم هیجانات را تقویت کرد.

در جریان این تحقیق، داده‌های بیش از ۱.۸ میلیون جلسه تمرین متعلق به کاربران یک اپلیکیشن «انسجام قلب» روی موبایل در دوره زمانی ۲۰۱۹–۲۰۲۰ میلادی بررسی شد.

مشکل این مطالعه : مرز بین دانش علمی فعلی از یکسو و تفاسیر و کاربردهای عمدتا تجاری تبلیغ شده برای عموم از سوی دیگر، بسیار باریک است. مکانیسم‌های بیولوژیکی اساسی RSA به خوبی درک نشده‌اند و برخی ادعاها در مورد اینکه مثلا با این کار، قلب یک میدان مغناطیسی در اطراف خود ایجاد می‌کند، یا ادعای درمان قطعی بیماری‌های قلبی، افسردگی، خواب یا بیماری‌های جدی با این تکنیک، اغراق‌آمیز هستند.

🆔@ScientificDialectics

💢هفت تغییر مثبت که با ۳۰ روز ننوشیدن الکل در بدن ایجاد می‌شود

افرادی که مصرف الکل را به‌مدت چهار هفته قطع کرده‌اند بهبود خواب، خلق‌وخو‌ی متعادل‌تر، عملکرد بهتر کبد و فشار خون مناسب‌تر را گزارش داده‌اند، علاوه بر اینکه کاهش وزن و انرژی بیشتری نیز داشته‌اند

بررسی جدیدی نشان می‌دهد فقط یک ماه ترک الکل می‌تواند آثار قابل توجهی بر سلامت جسم و روان داشته باشد. به گزارش نیوزویک، در این بررسی پژوهشگران دانشگاه براون و مدرسه پزشکی وارن آلپرت ۱۶ مطالعه شامل بیش از ۱۵۰ هزار نفر را تحلیل کرده‌اند تا مشخص شود در فاصله کوتاهی پس از توقف مصرف الکل چه تغییراتی در بدن رخ می‌دهد.

نتایج نشان داد افرادی که مصرف الکل را به‌مدت چهار هفته قطع کرده‌اند بهبود خواب، خلق‌وخو‌ی متعادل‌تر، عملکرد بهتر کبد و فشار خون مناسب‌تر را گزارش داده‌اند، علاوه بر اینکه کاهش وزن و انرژی بیشتری نیز داشته‌اند. برخی شرکت‌کنندگان همچنین از تمرکز بهتر و احساس شادابی بیشتر خبر داده‌اند.

به گفته پژوهشگران، حتی کسانی که مصرف را قطع نکرده‌ و فقط مقدار یا دفعات نوشیدن را کاهش داده‌اند، تغییرات مشابهی را گزارش کرده‌اند. همچنین، مشخص شد کسانی که در این دوره از مصرف الکل خودداری کردند، پس از پایان دوره نیز میزان مصرف را در سطح کمتر از قبل نگه داشته‌‌اند.

مگان استروگر، نویسنده اصلی، اعلام کرد توقف مصرف الکل به‌مدت یک ماه «به اعتدال پایدار» منجر می‌شود و شرکت‌کنندگان معمولا میزان مصرف را پس از پایان دوره افزایش نمی‌دهند. به گفته او، بسیاری از این افراد در ابتدا خود را مصرف‌کننده سنگین‌تر از حد متوسط معرفی کرده‌اند و این گروه معمولا از طریق برنامه‌های مداخله‌ رسمی کمتر در دسترس‌اند.

به گفته پژوهشگران، اکنون نگاه متفاوتی به سبک زندگی بدون الکل وجود دارد و حمایت اجتماعی بیشتری می‌شود.

سوزان کولبی، استاد علوم رفتاری و اجتماعی، گفت ترک موقت مصرف الکل می‌تواند تجربه‌ای مثبت تلقی شود و هنجارهای اجتماعی درباره پرهیز از الکل در حال تغییر است.

🆔@ScientificDialectics

💢کمبود امگا-۳؛ تهدید پنهان سلامت قلب، مغز و بینایی

میزان ناکافی امگا-۳ با افزایش خطر حمله قلبی و مرگ قلبی ناگهانی، بالا رفتن تری‌گلیسریدها، بی‌نظمی ضربان قلب و تشکیل پلاک در شریان‌ها ارتباط دارد

بر اساس پژوهشی جدید، کمبود اسیدهای چرب امگا-۳ می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و دیگر مشکلات سلامت را افزایش دهد. 

به گزارش فاکس نیوز، این تحقیق که در نشریه «مرور پژوهش‌های تغذیه» (Nutrition Research Reviews) منتشر شده است، نشان می‌دهد بیش از سه‌چهارم جمعیت جهان میزان توصیه‌شده دو اسید چرب کلیدی امگا-۳، یعنی ایکوزاپنتانوییک اسید (EPA) و دوکوزاهگزانوییک اسید (DHA) را دریافت نمی‌کنند‌ــ ترکیباتی که برای سلامت قلب ضروری‌اند.

این تحلیل را پژوهشگران دانشگاه ایست انگلیا، دانشگاه ساوت‌همپتون و شرکت هلند اند بارت انجام داده‌اند و الگوی مصرف امگا-۳ را در کشورهای مختلف و گروه‌های سنی گوناگون بررسی کرده‌اند. بر اساس یافته‌ها، ۷۶ درصد مردم جهان به سطح توصیه‌شده ئی‌پی‌ای و دی‌اچ‌‌ای نمی‌رسند. 

این بررسی همچنین توصیه‌های نهادهای سلامت جهانی را مبنا قرار داده و میزان پایبندی به این توصیه‌ها را ارزیابی کرده است. به گفته پژوهشگران، بیشتر بزرگسالان باید روزانه دست‌کم ۲۵۰ میلی‌گرم ئی‌پی‌ای و دی‌اچ‌ای مصرف کنند، اما میزان واقعی مصرف در بسیاری از مناطق بسیار کمتر از این مقدار است.

میشل روتنشتاین، متخصص تغذیه در حوزه پیشگیری از بیماری‌های قلبی، تاکید می‌کند سطح پایین امگا-۳ می‌تواند تاثیر قابل‌توجهی بر سلامت قلب، عملکرد شناختی و میزان التهاب در بدن داشته باشد. به گفته او، میزان ناکافی امگا-۳ با افزایش خطر حمله قلبی و مرگ قلبی ناگهانی، بالا رفتن تری‌گلیسریدها، بی‌نظمی ضربان قلب و تشکیل پلاک در شریان‌ها ارتباط دارد.

کمبود امگا-۳ همچنین با تغییر در عملکرد مغز از جمله افت سریع‌تر توان شناختی، افزایش خطر ابتلا به آلزایمر و شیوع بیشتر افسردگی مرتبط است. 

روتنشتاین در ادامه می‌افزاید سطوح پایین این اسیدهای چرب می‌تواند التهاب ناشی از بیماری‌های خودایمنی مانند پسوریازیس را تشدید کند و بر سلامت چشم نیز اثر منفی بگذارد، زیرا امگا-۳ نقش ساختاری مهمی در شبکیه چشم دارد.

به گفته این متخصص تغذیه، ماهی‌های چرب مانند سمن (سالمون)، ماکرل، ساردین، شاه‌ماهی، قزل‌آلا و انچوی غنی‌ترین منابع غذایی ئی‌پی‌ای و دی‌اچ‌ای محسوب می‌شوند. بسیاری از افراد با افزایش مصرف این نوع ماهی‌ها، معمولا سه تا چهار بار در هفته، می‌توانند سطح امگا-۳ خود را بهبود بخشند. 

افرادی که مرتب ماهی نمی‌خورند، می‌توانند مکمل‌های ئی‌پی‌ای و دی‌اچ‌ای مصرف کنند. دوز مکمل‌ باید بر اساس نتایج آزمایشگاهی، داروهای مصرفی، سطح فعلی امگا-۳ و سابقه پزشکی فرد تعیین شود.

آزمایش شاخص امگا-۳ که میزان ئی‌پی‌ای و دی‌چی‌ای را در گلبول‌های قرمز خون می‌سنجد، یکی از معتبرترین روش‌ها برای ارزیابی وضعیت بدن از نظر امگا-۳ به شمار می‌رود.

به گفته روتنشتاین، سطح حدود ۸ درصد خطر قلبی‌عروقی را کاهش می‌دهد و مقدار زیر ۴ درصد سطح پایین در نظر گرفته می‌شود.

🆔@ScientificDialectics

💢پژوهش جدید: انسان برای دنیای مدرن ساخته نشده؛ استرس مزمن ما را فرسوده می‌کند

سیستم مواجهه با استرس انسان برای تهدیدهای کوتاه‌مدت تکامل یافته، نه برای اعلان‌های بی‌وقفه و نبود لحظات واقعی آرامش ذهنی

بدن انسان برای تحمل شتاب و فشار بی‌وقفه زندگی مدرن تکامل نیافته است و پژوهشی تازه نشان می‌دهد که استرس مزمن در دنیای صنعتی امروز، در واقع حاصل همین ناهماهنگی میان بدن انسان و شرایط زندگی در عصر معاصر است.

این مطالعه را که پس از داوری علمی در مجله «بررسی‌های زیستی» (Biological Reviews) منتشر شد، کالین شاو از دانشگاه زوریخ و دانیل لانگمن از دانشگاه لافبورو، دو انسان‌شناس تکاملی، انجام داده‌اند. آن‌ها استدلال می‌کنند که تغییرات فناوری و محیطی بسیار سریع‌تر از روند کند تکامل انسان رخ داده‌اند و این موضوع سلامت جسمانی، روانی و حتی توان باروری انسان‌ها را هم تحت فشار گذاشته است.

در این گزارش آمده است: «نیاکان ما برای زندگی در محیط‌ خود و مواجهه با استرس‌های حاد (فرار یا مقابله با حیوانات وحشی) سازگاری خوبی داشتند. شیر گاهی سروکله‌اش پیدا می‌شد و آن‌ها باید آماده دفاع یا فرار می‌بودند. فقط نکته این است که شیر می‌رفت و تهدید تمام می‌شد. در حالی که استرس‌های عصر معاصر چنین نیستند.»

استرس‌های امروزی مانند ترافیک، ضرب‌الاجل‌های کاری، سروصدا و شبکه‌های اجتماعی ممکن است عادی به نظر برسند، اما همان سیستم جنگ یا گریز را بدن فعال می‌کنند که روزگاری در برابر حیوانات وحشی فعال می‌شد و کارآیی داشت. به گفته لانگمن، «چه مسئله یک بحث دشوار با رئیستان باشد، چه صدای بوق‌ در خیابان، سیستم مقابله بدن شما با استرس به همان‌ روش فعال می‌شود؛ انگار بارها و بارها با شیر روبرو شده‌اید. در نتیجه سیستم عصبی واکنش بسیار قدرتمندی نشان می‌دهد، در حالی که برای بازیابی خود، فرصتی چندانی ندارد».

پژوهشگران می‌گویند این ناهماهنگی میان سبک زندگی مدرن و فیزیولوژی بدن انسان می‌تواند «تناسب تکاملی»، یعنی توانایی بقا و تولیدمثل، را هم تضعیف کند. شاو و لانگمن به کاهش باروری در جهان، التهاب مزمن و افت تعداد اسپرم‌ها به‌عنوان نشانه‌های فشار زیستی ناشی از استرس اشاره می‌کنند. به گفته آنان، «موضوع فقط یک مشکل سلامتی ساده نیست. تقریبا همه سیستم‌های بدن تحت‌تاثیر قرار می‌گیرند و چیزی که واقعا توجه ما را جلب کرد، این بود که شواهد از حوزه‌های مختلف، از فیزیولوژی تا اپیدمیولوژی و نظریه تکاملی، همگی یک چیز را نشان می‌دهند».

این پژوهش نشان داد واکنش‌های استرسی در انسان که برای موقعیت‌های اضطراری کوتاه‌مدت طراحی شده‌اند، اکنون در زندگی مدرن، مدام فعال می‌شوند و این فعال‌ شدن دائمی می‌تواند بر مواردی مانند عملکرد سیستم ایمنی، حافظه و تعادل هورمونی اثر منفی بگذارد.

قابل‌توجه اینکه پژوهش‌ها نشان می‌دهد از دهه ۱۹۵۰ تاکنون، تعداد و تحرک اسپرم‌ها به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافته است؛ روندی که برخی مطالعات آن را به آلاینده‌هایی مانند ریزپلاستیک‌ها و آفت‌کش‌ها مرتبط می‌دانند.

لانگمن می‌گوید این ناهماهنگی نه‌تنها ادامه دارد، بلکه احتمالا در حال گسترش است. او شتاب سریع از نیمه قرن بیستم را نقطه عطف این روند می‌داند و می‌افزاید: «از آن زمان تاکنون، شهرنشینی، آلودگی، قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی، تجمع ریزپلاستیک‌ها، نور مصنوعی و سروصدا با سرعتی بسیار بیشتر از توان سازگاری فیزیولوژی انسان افزایش یافته است. در کنار این تغییرات محیطی، در دو دهه اخیر بعد جدیدی هم اضافه شده: اتصال دائمی دیجیتال، شبکه‌های اجتماعی، جریان ۲۴ ساعته اطلاعات و اخیرا تعاملاتی که هوش مصنوعی در آن‌ها نقش واسطه دارد. در حالی که سیستم مواجهه با استرس انسان برای تهدیدهای کوتاه‌مدت تکامل یافته، نه برای اعلان‌های بی‌وقفه و نبود لحظات واقعی آرامش ذهنی.»

راه آینده

پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند شهرها و محل‌های کار بر اساس نیازهای فیزیولوژیک واقعی انسان‌ها طراحی شوند؛ فضای سبز بیشتر، نور طبیعی در ساختما‌ن‌ها، اتخاذ تدابیری برای کاهش آلودگی صوتی، کاهش تماس با آلودگی‌های شیمیایی، فرصت ورزش و حرکت و کاهش محرک‌های دیجیتال دائمی می توانند کمک‌کننده باشند.

آن‌ها می‌گویند شهرها ذاتا بد نیستند، اما در بسیاری از فضاهای شهری، چیزهایی که بدن انسان به آن‌ها نیاز دارد، حذف و در عوض چیزهایی اضافه شده‌اند که با بدن انسان سازگار نیستند. به گفته آنان، این پژوهش نمی‌تواند یک نسخه فوری برای رفع این مشکل ریشه‌دار ارائه دهد. با این حال طبق نتایج، قرارگیری در محیط‌های طبیعی اینک یک نیاز زیستی و حیاتی است، نه صرفا یک انتخاب لوکس و تفننی.

https://www.themirror.com/news/science/modern-life-making-ill-exhausted-1555737.amp

🆔@ScientificDialectics