هنرِ آویختنِ گوشی پزشکی: چه زمانی باید از طبابت بالینی خداحافظی کرد؟

بازنشستگی پایانِ پزشک بودن نیست؛ بلکه تکاملِ سفر یک درمانگر است.

✍️ دکتر علی‌اصغر هنرمند

دکتر توشار چوکشی (Dr. Tushar Chokshi) یک متخصص بیهوشی ساکن هند است که در زمینه آموزش پزشکی بسیار فعال است. او در یک مقاله‌ی جالب به موضوع زمان مناسب بازنشستگی پزشکان پرداخته که خلاصه‌ای از آن را در اینجا ملاحظه می‌کنید:


رویارویی با حقیقتی که از آن می‌گریزیم
برای بسیاری از پزشکان، واژهٔ «بازنشستگی» طنینی ناخوشایند دارد. پزشکی برای یک طبیب، تنها یک شغل نیست؛ بلکه هویت، معنا، نظم روزمره و جایگاه اجتماعی اوست.

اما حکمت‌های کهن و علم مدرن، هر دو یک حقیقت را فریاد می‌زنند: هر مرحله از زندگی، موسیقی خاص خود را دارد. دانستنِ اینکه کِی و چگونه با وقار از «درمانگر فعال» به «استاد فرزانه» تغییر نقش دهیم، ضامن حفظ کرامت شخصی و ایمنی بیماران است.


چهار فصلِ معنوی زندگی
متون کهن شرقی، زندگی انسان را به چهار مرحلهٔ هوشمندانه تقسیم می‌کنند:

1. براهمه‌چاریه (دورهٔ آموختن): سال‌های جوانی و تحصیل.

2. گریهاستا (دورهٔ مسئولیت): زمانِ کار، خانواده و ساختن زندگی.

3. واناپراستا (دورهٔ گذار): زمانِ کم‌کردن تعلقات و حرکت به سمت نقشِ راهنما و مربی.

4. سَنیاس (دورهٔ رهایی): زمانِ آرامش مطلق و کمال معنوی.


متاسفانه در دنیای مدرن، آموزش طولانی و فشار کاری باعث می‌شود اکثر پزشکان در حدفاصلِ مرحلهٔ دوم و سوم گرفتار شوند و هرگز طعم شیرین آرامش در مرحلهٔ چهارم را نچشند.


واقعیت‌های فیزیولوژیک: وقتی ذهن و بدن سیگنال می‌دهند
آمارها دروغ نمی‌گویند. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که توانایی‌های شناختی بین سنین ۴۰ تا ۷۵ سالگی حدود ۲۰ درصد کاهش می‌یابد. اگرچه تجربه و دانش یک پزشک مسن بی‌نظیر است، اما سرعت پردازش ذهنی، دقت در تصمیم‌گیری‌های لحظه‌ای و توان جسمی با افزایش سن اُفت می‌کند.

تضاد خطرناک اینجاست: با وجود کاهش توان، در اغلب اوقات اعتمادبه‌نفس همچنان بالا می‌ماند.

اینجاست که پزشک باید هوشیار باشد: آیا من هنوز همان دقتِ ۱۰ سال پیش را دارم؟


چرا خداحافظی سخت است؟ سندرمِ «پزشکی یعنی همه چیز»
چرا برخی پزشکان تا آخرین نفس طبابت می‌کنند؟ دلایل متعددی وجود دارد:

- هویتِ تک‌بعدی: آنها جز پزشکی، خود را با هیچ چیز دیگری تعریف نکرده‌اند.

- تلهٔ مالی و اجتماعی: عادت به درآمد بالا و احترامی که در بیمارستان می‌بینند.

- فقدان سرگرمی: سیستم آموزشی سنگین پزشکی، فرصتی برای یادگیری هنر، ادبیات یا فلسفه باقی نگذاشته است. بسیاری از پزشکان «زندگی کردن» بیرون از بیمارستان را بلد نیستند.

- ترس از پوچی: هراس از اینکه صبح بیدار شوند و جایی برای رفتن نداشته باشند.


اما یک حقیقت تلخ وجود دارد: اگر خودتان زمان رفتن را انتخاب نکنید، بدن شما (با بیماری) یا بیماران شما (با مراجعه نکردن)، شما را بازنشسته خواهند کرد.


بهترین زمان برای بازنشستگی چه وقت است؟
هیچ عدد جادویی‌ای وجود ندارد. بازنشستگی برای یک جراح مغز و اعصاب ممکن است زودتر از یک روانپزشک باشد. اما نشانه‌ها را جدی بگیرید:

1. وقتی کارهای روتین هم شما را بیش‌ازحد خسته می‌کند.

2. وقتی یادگیری تکنیک‌های جدید برایتان زجرآور می‌شود.

3. وقتی همکاران جوان‌تر، همان کار را سریع‌تر و دقیق‌تر انجام می‌دهند.

4. وقتی استرسِ کار، بر لذتِ درمان غلبه می‌کند.


قانون طلایی:
شریف‌ترین زمان برای بازنشستگی وقتی است که مردم بپرسند: «چرا می‌خواهی بروی؟»
نه زمانی که با نگاهشان بگویند: «چرا هنوز نرفته‌ای؟»


فصل دوم: تغییر نقش از «بازیکن» به «مربی»
همان‌طور که یک قهرمان ورزشی در دوران بازنشستگی به مربی یا مفسر تبدیل می‌شود، پزشک نیز می‌تواند بدون تیغ بیستوری و گوشی پزشکی مؤثر باشد:

- مربی‌گری: انتقال حکمت و تجربه به نسل جوان که در کتاب‌ها یافت نمی‌شود.

- مدیریت و سیاست‌گذاری: اصلاح سیستم سلامت با نگاه کلان.

- آموزش و پژوهش: تولید علم و نوشتن مقالاتی که فرصتِ آن را نداشتید.

- فعالیت‌های اجتماعی: داوطلب شدن در خیریه‌ها و آموزش بهداشت عمومی.


 کلام آخر: وقارِ پایان
بزرگترین سرمایه‌ای که در خطر است، پول نیست؛ بلکه سلامتی و زمان شماست. سال‌ها سلامتی خود را خرجِ پول درآوردن کردید؛ نگذارید سال‌های باقیمانده صرفِ خرج کردنِ همان پول برای بازگرداندن سلامتی شود.

موفقیت واقعی در چگونه طبابت کردن نیست؛ بلکه در چگونه و با چه وقاری به پایان رساندنِ آن است.

https://updatemd.com/miscellaneous/4489/

کانال «آپدیت اِم دی» در تلگرام:
https://news.1rj.ru/str/updatemd

نقابِ قدرت: آیا واقعاً برای موفقیت باید «بدجنس» بود؟

✍️ دکتر علی‌اصغر هنرمند

سایت «وب‌ام‌دی» در مقاله‌ای جالب به موضوع «افسانه‌ی نبوغِ ماکیاولیست‌ها و چند نکته برای زنده‌ماندن کنارشان» پرداخته که بد ندیدم خلاصه‌ای از آن را با شما به‌اشتراک بگذارم:

احتمالاً شما هم این تصور را دارید (یا حتی یک‌جایی در ذهن‌تان پذیرفته‌اید) که برای دوام آوردن در فضای بی‌رحمِ تجارت یا بعضی جمع‌های اجتماعی، باید کمی حیله‌گر، سرد و حسابگر بود؛ چیزی شبیه شخصیت‌هایی که در فیلم‌ها و سریال‌ها می‌بینیم.

به این تیپ شخصیتی می‌گویند ماکیاولیستی (به نام نیکولو ماکیاولی). آدم‌هایی بدبین، بهره‌کش و دو رو که اهداف شخصی‌شان را بی‌وقفه دنبال می‌کنند؛ حتی اگر برای بقیه هزینه داشته باشد.

و بخش آزاردهنده‌ی ماجرا اینجاست: گاهی می‌بینید همین افراد از نردبان ترقی بالا می‌روند، قدرت می‌گیرند، پول بیشتری درمی‌آورند… در حالی که خیلی‌ها «می‌دانند» با چه جنسی طرف‌اند…


چرا این‌ افراد بعضی وقت‌ها موفق می‌شوند؟
دکتر اولگ پترنکو (دانشیار مدیریت دانشگاه اوکلاهما) می‌گوید: «ما افراد ماکیاولیستی زیادی را در سطوح مدیریتی می‌بینیم.» در یک پژوهش هم نشان داده مدیرانی که ویژگی‌های ماکیاولیستی دارند، نسبت به سایر مدیران ارشد درآمد بالاتری دارند.

و همین‌جاست که آن سؤال معروف می‌آید سراغ‌تان:
«این آدم‌های ..…. چطور این‌قدر موفق شد؟»

محققان روانشناسی و کسب‌وکار هم دقیقاً دنبال همین سؤال‌اند. نتیجه‌ی کلی تحقیقات این است: ماکیاولیست‌ها معمولاً آن چیزی نیستند که در نگاه اول به نظر می‌رسند.

افسانه‌ی «نبوغِ بدبینانه»
هسته‌ی اصلی ماکیاولیسم معمولاً بدبینی است:
این باور که آدم‌ها اساساً با منفعت شخصی حرکت می‌کنند و نمی‌شود بهشان اعتماد کرد.

به زبان ساده: وقتی شما دنیا را این‌طور ببینید، خیلی راحت‌تر می‌توانید به خودتان حق بدهید که برای جلو افتادن، اخلاق را دور بزنید: قانون‌شکنی، شایعه‌پراکنی، بازی‌های پشت پرده و…

جیسون دالینگ (استاد روانشناسی صنعتی/سازمانی) می‌گوید:
«آن‌ها احساس نمی‌کنند باید از هنجارهای اخلاقی پیروی کنند، چون فکر می‌کنند رفتار قابل‌پیش‌بینی و اخلاقی باعث می‌شود دیگران از آنها سوءاستفاده کنند.»

اما یک سوءتفاهم بزرگ اینجا رخ می‌دهد:
خیلی‌ها بدبینی را با هوش اشتباه می‌گیرند.
دالینگ به این می‌گوید: «توهم نبوغ بدبینانه».

جالب اینجاست که در مطالعات گسترده (روی حدود ۲۰۰ هزار نفر از ۳۰ کشور) دیده شده افراد بدبین، در آزمون‌های توانایی شناختی و شایستگی تحصیلی، لزوماً بهتر نیستند؛ حتی گاهی ضعیف‌تر عمل می‌کنند. و بعضی از آن‌ها خودشان هم ته دلشان می‌دانند آن‌قدر که ژستش را می‌گیرند «تیز» نیستند؛ پس می‌روند سراغ بازی‌های ماکیاولیستی تا کمبود را جبران کنند.

چرا ما بدبینی را جذاب می‌بینیم؟
چون بدبین بودن می‌تواند ژستِ «دنیا‌دیدگی» بدهد. از نظر تکاملی هم آدمی که فقط مراقب خودش است، ممکن است در نگاه دیگران «بقاگر» به نظر برسد. و البته رسانه‌ها هم در این رابطه کمک‌های زیادی کرده‌اند: از شخصیت سرسی لنیستر در سریال گیم آو ترونز گرفته تا والتر وایت در سریال بریکینگ بد.

با این حال یک نکته واقعی است: ماکیاولیست‌ها معمولاً در بازی دادن آدم‌ها مهارت دارند؛ چیزی که در مذاکره، متقاعدسازی یا سیاستِ محیط کار می‌تواند به دردشان بخورد.


اعتمادِ شما، سرمایه‌ی آن‌هاست
دکتر دانیل جونز (دانشیار مدیریت دانشگاه نوادا) می‌گوید: اغلب آدم‌ها به‌طور پیش‌فرض روی حالت اعتماد تنظیم شده‌اند و این برای کارکرد جامعه لازم است. به این می‌گویند نظریه‌ی پیش‌فرض حقیقت: ما معمولاً حرف طرف مقابل را «در ابتدا» درست فرض می‌کنیم.

ماکیاولیست‌ها دقیقاً از همین نقطه استفاده می‌کنند: آن‌ها خودشان پیش‌فرضشان بی‌اعتمادی است، اما اعتماد را تقلید می‌کنند. کاری می‌کنند شما راحت‌تر درد دل کنید، اطلاعات بدهید، ضعف‌هایتان را لو بدهید… ولی خودشان یا چیزی نمی‌دهند، یا فقط وقتی می‌دهند که بتوانند بیشتر بیرون بکشند.

شبکه‌های اجتماعی هم ابزار خوبی برایشان شده: مدیریت وجهه. یک چهره‌ی براق و خوش‌پُز، برای روزی که بخواهند از همان تصویر استفاده کنند.


وقتی نقاب ترک می‌خورد
دالینگ می‌گوید: ماکیاولیست‌ها مخصوصاً در ابتدای مسیر (یا در روابط کوتاه‌مدت) اغلب با اعتمادبه‌نفس و کاریزما ظاهر می‌شوند. اما هرچه زمان می‌گذرد، ترک‌ها مشخص‌تر می‌شود.

یک مسیر رایج برای رشدشان این است:
هر ۶ تا ۱۸ ماه محیط را عوض می‌کنند؛ شرکت، تیم، جمع دوستانه و… تا مجبور نشوند هزینه‌ی رفتارشان را بدهند. اما آن‌هایی که واقعاً به قله می‌رسند، معمولاً یاد می‌گیرند «سیاسی‌تر» و «ظاهرالصلاح‌تر» باشند. چون اگر سنگدلی‌شان خیلی آشکار شود، پیشرفت‌شان متوقف می‌شود.

مشکل اصلی: خیلی وقت‌ها رهبرهای بدی می‌شوند

با اینکه این آدم‌ها حسِ قدرت و هوش ساطع می‌کنند، اما تحقیقات نشان می‌دهد اغلب رؤسای وحشتناکی هستند و در معیارهای عملکرد (هم عینی، هم ذهنی) می‌توانند ضعیف‌تر عمل کنند.

چون ترفندهایی که برای «رسیدن» جواب داده، همیشه برای «اداره کردن» جواب نمی‌دهد. پترنکو می‌گوید بعضی وقت‌ها وقتی تحت فشارند یا کنترل را از دست رفته می‌بینند، بیش از حد روی همان نقطه قوتشان (حیله‌گری) فشار می‌آورند و اوضاع را بدتر می‌کنند.

آن‌ها معمولاً در محیط‌هایی بهتر رشد می‌کنند که:

- ساختار شُل است و قوانین مبهم‌اند.
- نظارت جدی نیست.
- فقط «نتیجه نهایی» مهم است، نه روش رسیدن.

و یک نکته‌ی کمتر گفته‌شده:
این سبک زندگی برای خودشان هم سمی است. دالینگ می‌گوید ماکیاولیست‌ها معمولاً استرس بالاتری دارند، چون واقعاً باور دارند «هیچ‌کس قابل اعتماد نیست» و همیشه باید مراقب پشت سر باشند. بلیکل هم از پیامدهای سنگین بدبینی روی سلامت و روابط اجتماعی می‌گوید. جمع‌بندی ساده: این‌ها معمولاً آدم‌های آرام و متعادلی نیستند.

این‌ها چطور این‌طور شدند؟ (ژنتیک یا تجربه؟)
تحقیقات می‌گوید ماکیاولیسم احتمالاً ترکیبی از ژنتیک و تجربیات منفی زندگی است.

دالینگ اشاره می‌کند خود ماکیاولی در فضای سیاسیِ پرآشوب و خیانت‌خیز زندگی می‌کرده؛ زندگی در محیط‌های بی‌ثبات می‌تواند این باور را بسازد که «اعتماد کردن یعنی آسیب دیدن».

جونز هم یک پرسش مهم مطرح می‌کند: آیا جامعه‌ی امروز (با مقایسه‌های بی‌وقفه و زندگیِ نمایشی در شبکه‌های اجتماعی) بچه‌هایی بدبین‌تر و سنگدل‌تر تربیت می‌کند؟ احتمالاً بله.


آیا ماکیاولیست‌ها می‌توانند کار خوب هم بکنند؟
بله. حتی از فرانکلین روزولت به عنوان نمونه‌ای یاد می‌شود که مهارت‌های سیاسی‌اش را در جهت اهداف بزرگ‌تر به کار گرفت.
جمع‌بندی جونز این است: ماکیاولیسم همیشه و مطلقاً «سم» نیست. اگر منافع شخصی‌شان با منافع عمومی هم‌راستا شود، ممکن است خروجی مفید هم داشته باشد.
اما اگر این دو از هم جدا شوند… شما عملاً دارید با شیطان معامله می‌کنید، و معمولاً یک جایی باید تاوانش را بدهید.

راهنمای بقا: کنار ماکیاولیست‌ها چه کنیم؟

۱) شطرنج بازی کنید (اما نه برای همیشه)
جونز می‌گوید: با آن‌ها مثل یک بازی شطرنجِ سرد و حسابگرانه برخورد کنید، نه یک رابطه‌ی شخصی.

اگر مجبورید با یک رئیس سمی کار کنید، هدف اول «بقا»ست. موقت بمانید، مسیر خروج بسازید.

و یک نکته مهم: دنبال کیش‌ومات کردن‌شان نباشید. شما معمولاً نمی‌توانید کاری کنید که یک ماکیاولیست دستش رو شود؛ فقط بازی را پیچیده‌تر می‌کنید.


۲) قیمت خودتان را مشخص کنید
هزینه‌ها را واقعی حساب کنید: سلامت روان، فرسودگی، زمان از دست‌رفته، حتی هزینه‌ی تراپی.

اگر عددِ نهایی با حقوق و مزایایی که می‌گیرید نمی‌خواند، احتمالاً بهترین تصمیم این است که جای دیگری بروید.


۳) کاری را بکنید که آن‌ها نمی‌کنند
دالینگ می‌گوید: روابط واقعی و همکاری‌محور بسازید. هنجارهای مثبت را در تیم تقویت کنید.

رفتارهای فریبکارانه را «قابل مشاهده» کنید (درست و حرفه‌ای، نه با دعوا). چون افراد با ماکیاولیسم بالا به هزینه و ریسک حساس‌اند؛ اگر بفهمند اینجا فریب «خرج دارد»، رفتارش را تعدیل می‌کنند.

و جمله‌ی آخر از بلیکل:
«به او نشان بده همکاری با تو، به نفع خودش است.»

شما چند نفر را با چنین شخصیتی می‌شناسید و نظرتان در این مورد چیست؟

کانال «آپدیت اِم دی» در تلگرام:
https://news.1rj.ru/str/updatemd

آپدیت اِم دی در یوتیوب:
https://www.youtube.com/@UpdateMD

یک توریست انگلیسی هنگام سفر به استرالیا با یک «بچه اختاپوس بامزه!» مواجه شده و با آن بازی می‌کند.

اما نکته اینجا است که او نمی‌دانسته مشغول بازی با یکی از سمی‌ترین موجودات روی زمین است.

این هشت‌پا با نام blue-ringed octopus نوعی سم عصبی دارد که قدرت آن ۱۰۰۰ برابر سیانور است و در صورت گزش، هیچ پادزهری هم برایش در دسترس نیست.

احتمالا خود اختاپوس از فرط تعجب بابت رفتار این شخص، فراموش کرده نیش بزند!

مرد توریست بعد از انتشار ویدیو، تازه متوجه شده که مشغول بازی با جان خود بوده است…

ضمنا اختاپوس، بچه هم نبوده و اندازه‌ی بالغش حدود ۱۰ الی ۱۲ سانتی‌متر است.


کانال «آپدیت اِم دی» در تلگرام:
https://news.1rj.ru/str/updatemd

آپدیت اِم دی در یوتیوب:
https://www.youtube.com/@UpdateMD

بیش از نیمی از قربانیان خودکشی هیچ علائم هشدار‌دهنده‌ای ندارند!

✍️ دکتر علیرضا آروین

خیلی از خانواده‌هایی که عزیزی را به خاطر خودکشی از دست می‌دهند، خود را سرزنش می‌کنند و از خود می‌پرسند: «چطور متوجه نشدیم که ممکن است چنین اتفاقی بیفتد؟»

حالا یک پژوهش تازه که نتایج آن در ژورنال JAMA منتشر شده، نشان داده که در بسیاری از این موارد، هیچ علامت واضحی از پیش وجود نداشته.

در این مطالعه مشخص شده که بیش از ۵۰ درصد افرادی که به دنبال خودکشی جان خود را از دست داده‌اند، هیچ سابقه‌ای از افکار یا اقدام قبلی نداشته‌اند. حتی بسیاری از آن‌ها به افسردگی یا اختلالات روان هم مبتلا نبوده‌اند!

این موضوع باعث شده محققان به دنبال عوامل خطری بروند که تا امروز توجه کمتری به آنها شده؛ عواملی مانند دردهای مزمن، التهاب و برخی بیماری‌های جسمی مثل مشکلات تنفسی (و البته قاعدتا باید عوامل اجتماعی را هم در نظر داشت).

تا امروز بیشتر برنامه‌های پیشگیری از خودکشی، روی شناسایی و درمان افسردگی تمرکز داشته‌اند. اما یافته‌های تازه نشان می‌دهند که این مسیر، همه‌ی افراد در معرض خطر را شناسایی نمی‌کند. به همین خاطر، خیلی‌ها ممکن است از زیر رادار ابزارهای غربالگری فعلی عبور کنند.

در کنار این موضوع، پژوهشگران حالا به دنبال کشف عواملی هستند که از افراد در برابر اقدام به خودکشی محافظت می‌کنند. برای مثال، می‌خواهند بدانند چه چیزهایی باعث می‌شود برخی افراد با وجود فشارهای شدید زندگی، باز هم تاب‌آور باقی بمانند؟

اگر بتوانیم این عوامل محافظ را بهتر بشناسیم، شاید بتوان راه‌های موثرتری برای پیشگیری از خودکشی پیدا کرد.

https://updatemd.com/neurology-psychiatry/4493/

کانال «آپدیت اِم دی» در تلگرام:
https://news.1rj.ru/str/updatemd

آپدیت اِم دی در یوتیوب:
https://www.youtube.com/@UpdateMD

تنفس از راه باسن: راه‌حلی جایگزین برای مواقعی که ریه‌ها از کار می‌افتند!؟

✍️ دکتر علیرضا آروین

شاید ایده‌اش در نگاه اول بیشتر شبیه شوخی باشد، اما پشتش یک سؤال جدی خوابیده: اگر ریه‌ها نتوانند اکسیژن را وارد خون کنند و ونتیلاتور هم کافی نباشد، آیا بدن راه دیگری برای اکسیژن‌گیری دارد؟

یک پزشک و پژوهشگر ژاپنی به نام «Takanori Takebe» چند سال است روی همین ایده کار می‌کند که آیا می‌شود از مسیر دستگاه گوارش و روده‌ها برای رساندن اکسیژن به خون کمک گرفت؟

این پزشک ژاپنی می‌گوید جرقه‌ی این فکر وقتی زده شد که پدرش به‌خاطر عفونت شدید ریه، زیر دستگاه ونتیلاتور رفت. دیدن تهاجمی بودن این روش، و این نگرانی که «اگر ونتیلاتور جواب ندهد چه؟»، او را به سمت این پرسش کشاند که آیا می‌توان راه کمکی دیگری برای تامین اکسیژن بیمار پیدا کرد.

او می‌گوید یکی از دانشجوهای آزمایشگاهش کتابی را معرفی کرده بود که توضیح می‌داد بعضی حیوانات می‌توانند بخشی از اکسیژن را از مسیرهایی غیر از ریه بگیرند؛ مثلا از پوست یا بخش‌هایی از دستگاه گوارش.

از طرف دیگر، روده‌ها پر از رگ‌های خونی‌اند. همان دلیلی که باعث می‌شود برخی داروها مثل انواع شیاف‌ها بتوانند از راه روده جذب شده و وارد جریان خون شوند. همین شباهت، این سؤال را ایجاد کرد: اگر بعضی مواد از این مسیر جذب می‌شوند، آیا «اکسیژن» هم می‌تواند؟

او بر اساس همین ایده و با کمک و همکارانش یک روش درمانی طراحی کرد که در آن مایعی به نام پرفلورودکالین (perfluorodecalin) از راه مقعد وارد روده می‌شود. این مایع می‌تواند با اکسیژن غنی‌سازی شود و از نظر تئوری، اکسیژن را آزاد کند و همزمان دی‌اکسیدکربن را از بدن بگیرد.

در آزمایش‌های حیوانی روی موش و خوک، تنقیه‌ی این مایعِ غنی‌شده با اکسیژن کمک کرده بود حیوانات در شرایط کم‌اکسیژن، بتوانند دوام بیاورند. نتایج این مطالعات نشان داده که حدود ۴۰۰ میلی‌لیتر از این مایع توانسته بود سطح اکسیژن خون خوک‌ها را برای حدود ۱۹ تا ۳۰ دقیقه بالا نگه دارد.

حتی دیده شده بود رنگ خون نمونه‌گیری‌شده از این حیوانات، از تیره و کم‌اکسیژن به روشن‌تر و پر‌اکسیژن‌ تغییر کرده؛ مدرکی که نشان می‌داد این ایده ممکن است واقعاً بتواند جواب دهد!

پژوهشگران در قدم اول ایمنی این روش را در انسان بررسی کرده‌اند. در یک مطالعه روی ۲۷ داوطلب، بین ۲۵ میلی‌لیتر تا ۱.۵ لیتر از مایع تنقیه شد و از افراد خواستند یک ساعت آن را نگه دارند.

در بسیاری از کسانی که ۱.۵ لیتر دریافت کرده بودند، مطالعه به‌خاطر ایجاد درد شکم متوقف شد. اما بیشتر افرادی که حدود ۱ لیتر مایع گرفته بودند، فقط نفخ و درد شکم خفیف داشتند و به خوبی آن را تحمل کردند.

قدم بعدی در مطالعات بالینی این است که مشخص شود آیا این روش واقعاً در انسان هم اکسیژن را به جریان خون می‌رساند یا نه؟

البته این ایده جنجالی، مخالفان و موافقان زیادی دارد. مخالفان می‌گویند حتی ریه‌ی آسیب‌دیده هم معمولاً برای تبادل گازها از هر عضو دیگری بهتر عمل می‌کند، چون اصولاً برای همین کار ساخته شده.

از آن طرف یک محدودیت مهم هم مطرح می‌شود: گفته شده تنقیه‌ی حدود نیم لیتر از این مایع، اکسیژن لازم برای فقط دو دقیقه فعالیت بدن را فراهم می‌کند؛ یعنی برای اینکه تبدیل به یک روش واقعاً درمانی شود، باید حجم‌های بالا و به‌صورت مداوم استفاده شود که در عمل ساده نیست.

اما موافقان می‌گویند حتی اگر این روش جایگزین ریه نباشد، شاید به‌عنوان یک پل کوتاه‌مدت به درد بخورد: مثلاً چند دقیقه‌ی حیاتی در شرایط اورژانسی (مثل آمبولانس یا انتقال بیمار) که بیمار موقتاً اکسیژن کافی نمی‌گیرد و هدف فقط خرید زمان است.

https://updatemd.com/future/4497/

کانال «آپدیت اِم دی» در تلگرام:
https://news.1rj.ru/str/updatemd

آپدیت اِم دی در یوتیوب:
https://www.youtube.com/@UpdateMD

آیا تزریق ماهیانه‌ می‌تواند جایگزین مصرف روزانه کورتون در آسم شدید شود؟

✍️ دکتر علیرضا آروین

برخی از مبتلایان به آسم شدید، برای کنترل علائم بیماری ناچار به مصرف روزانه قرص‌های کورتیکواستروئیدی (کورتون) هستند؛ داروهایی که اگرچه مؤثرند، اما در بلندمدت می‌توانند عوارض قابل توجهی به‌همراه داشته باشند.

حالا یک مطالعه‌ جدید که نتایج آن به‌تازگی منتشر شده، نشان می‌دهد که تزریق ماهیانه یک آنتی‌بادی می‌تواند گزینه‌ای ایمن‌تر برای این بیماران باشد.

در شرایطی که آسم با اسپری‌های استنشاقی به‌خوبی کنترل نمی‌شود، پزشکان ناچار به تجویز استروئید خوراکی می‌شوند. این داروها با کاهش التهاب راه‌های هوایی، علائم آسم و خطر حملات شدید را کم می‌کنند.

اما مشکل اینجاست که مصرف روزانه کورتون با عوارض جدی همراه است؛ از افزایش خطر ابتلا به دیابت و عفونت‌ها گرفته تا مشکلات استخوانی و متابولیک.

در سال‌های اخیر، مطالعات نشان داده بودند که تزریق ماهیانه یک آنتی‌بادی مونوکلونال به نام تِزِپه‌لومب (Tezepelumab) در مقایسه با تزریق دارونما، باعث کنترل بهتر آسم شدید می‌شود؛ موضوعی که منجر به صدور مجوز استفاده از این دارو در بسیاری از کشورها شد.

با این حال، یک پرسش مهم بی‌پاسخ مانده بود: آیا تزریق این دارو می‌تواند نیاز بیماران به مصرف روزانه کورتون را کاهش دهد یا حتی به‌طور کامل حذف کند؟ مطالعه‌ی جدید دقیقاً به همین سؤال پرداخته است.

در این پژوهش، ۲۹۸ بیمار مبتلا به آسم شدید که تحت درمان با اسپری‌های استنشاقی و قرص‌های استروئیدی بودند، به مدت یک سال و به‌صورت ماهیانه تزپه‌لومب دریافت کردند.

در پایان یک سال، حدود نیمی از شرکت‌کنندگان توانستند مصرف قرص‌های استروئیدی را به‌طور کامل قطع کنند. علاوه بر این، در حدود ۴۰ درصد از بیماران، دوز کورتون به‌قدری کاهش یافته بود که خطر عوارض جانبی آن به حداقل می‌رسید.

جمع‌بندی این مطالعه نشان می‌دهد که تزریق ماهیانه تزپه‌لومب می‌تواند یک گزینه‌ی عملی و موثر برای بیماران مبتلا به آسم شدید باشد و وابستگی آن‌ها به مصرف روزانه کورتون را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد.

https://updatemd.com/evidence-based-medicine/4501/

کانال «آپدیت اِم دی» در تلگرام:
https://news.1rj.ru/str/updatemd

آپدیت اِم دی در یوتیوب:
https://www.youtube.com/@UpdateMD

🔉 اپیزود جدید پادکست آپدیت اِم دی منتشر شد:

🟢 همیشه بهانه ما این است که برای ورزش «وقت ندارم!».

اما پژوهش‌های جدید، یک جور کد تقلب در بدن پیدا کرد‌ه‌اند که معادلات را بر هم می‌زند...

در اپیزود جدید یاد بگیرید که چطور با «اسنک‌های ورزشی» بدن‌تان را هک کنید👇

🔗 مشاهده در یوتیوب

🎧 شنیدن در کست‌باکس

🧭 چهارمین پیمایش ملی مهاجرت نیروی انسانی در حوزه سلامت

👩‍⚕️👨‍⚕️ ویژه همکاران علوم پزشکی

فرهیخته گرامی،
🤝 با مشارکت و تکمیل پرسشنامه‌ی «میل به مهاجرت و عوامل مؤثر بر آن»،
🌱 در خلق آینده‌ای بهتر برای نظام سلامت کشور سهیم شوید.

📝 لینک پرسشنامه:
🔗 https://survey.porsline.ir/s/iyCJ92m

🏛 پژوهشکده آینده‌پژوهی در سلامت

چرا گاهی چند دقیقه قبل از به صدا درآمدن آلارم از خواب بیدار می‌شویم؟

✍️ دکتر علیرضا آروین

احتمالاً برای شما هم پیش آمده که دقایقی قبل از زنگ خوردن آلارم، از خواب بیدار شده باشید؛ بدون هیچ صدای خارجی یا محرک مشخصی. انگار بدن‌تان خودش متوجه شده که زمان بیدار شدن رسیده است.

این تجربه شاید در نگاه اول عجیب به نظر برسد، اما در واقع اتفاقی نیست. عامل اصلی این پدیده «ساعت درونی» بدن شماست. اما این ساعت چگونه کار می‌کند؟

در مغز ما تجمعی از سلول‌های عصبی وجود دارد که به آن «هسته‌ی سوپراکیاسماتیک» گفته می‌شود. این مجموعه نقش ساعت اصلی بدن را ایفا می‌کند.

نورون‌های این ناحیه، گذر زمان را دنبال کرده و با هماهنگ‌سازی ریتم‌های درونی بدن، از جمله ریتم شبانه‌روزی (سیرکادین)، فرآیندهایی مثل خواب، دمای بدن و احساس گرسنگی را تنظیم می‌کنند.

داشتن برنامه‌ی خواب و بیداری منظم، همراه با روتین‌های ثابت غذا خوردن و فعالیت بدنی، به ساعت بدن کمک می‌کند تا الگوی زندگی شما را یاد بگیرد.

به مرور، بدن پیش‌بینی می‌کند که هر فعالیت معمولاً در چه ساعتی انجام می‌شود و بر همان اساس، ترشح هورمون‌های مرتبط را تنظیم می‌کند.

برای مثال، در ساعات ابتدایی صبح و همزمان با نزدیک شدن به زمان بیدار شدن، سطح هورمون کورتیزول در خون دچار جهش می‌شود. این هورمون نقش مهمی در افزایش هوشیاری و آماده‌سازی بدن برای شروع روز دارد.

در افرادی که هر روز تقریباً در ساعت مشخصی از خواب بیدار می‌شوند و با نور طبیعی روز مواجه هستند، ساعت بدن به‌تدریج یاد می‌گیرد که زمان بیداری آن‌ها چه ساعتی است.

در نتیجه، پیش از آنکه آلارم به صدا درآید، بدن آرام‌آرام وارد فاز بیداری می‌شود: دمای بدن افزایش پیدا می‌کند، ترشح ملاتونین (هورمون خواب) کاهش می‌یابد و سطح کورتیزول شروع به بالا رفتن می‌کند.

البته ماجرا همیشه این نیست! اگر چند دقیقه قبل از آلارم بیدار می‌شوید و احساس سرحالی و انرژی دارید، احتمالاً ریتم شبانه‌روزی‌تان به‌خوبی تنظیم شده است.

اما اگر اغلب زودتر از آلارم بیدار می‌شوید و همچنان احساس خستگی و خواب‌آلودگی دارید، این می‌تواند نشانه‌ای از کاهش کیفیت خواب باشد.

در چنین شرایطی، بهتر است به بهداشت خواب‌تان توجه بیشتری کنید و عادات خواب و بیداری خود را بازبینی کنید. در برخی موارد هم ممکن است نیاز باشد برای بهبود وضعیت خواب، از پزشک کمک بگیرید.

https://updatemd.com/hot-topics/4519/

کانال «آپدیت اِم دی» در تلگرام:
https://news.1rj.ru/str/updatemd

آپدیت اِم دی در یوتیوب:
https://www.youtube.com/@UpdateMD

بفرمایید شکلات!

شما کدام را قبل از بقیه میل می‌فرمایید؟ 🙃

کانال «آپدیت اِم دی» در تلگرام:
https://news.1rj.ru/str/updatemd

آپدیت اِم دی در یوتیوب:
https://www.youtube.com/@UpdateMD

سایکوز هوش مصنوعی: وقتی چت‌بات‌ها به جای کمک، آتش هذیان را تندتر می‌کنند و آنچه پزشکان باید بدانند

✍️ دکتر علی‌اصغر هنرمند

چند وقتی است که گزارش‌هایی از یک پدیده‌ی نگران‌کننده افزایش یافته: افرادی که بعد از درگیریِ افراطی با چت‌بات‌ها، علائمی شبیه به روان‌پریشی (Psychosis) پیدا کرده‌اند یا علائم قبلی‌شان تشدید شده است.

این ماجرا را در رسانه‌ها با اسم‌هایی مثل «سایکوز چت‌جی‌پی‌تی» یا «سایکوز هوش مصنوعی» می‌بینید. اما اجازه دهید یک نکته‌ی مهم را همان ابتدا مطرح کنیم:

فعلاً تعریف علمی دقیق یا تشخیص رسمیِ پزشکی برای آن وجود ندارد و اطلاعات تجربی‌مان کم است. با این حال، کیس‌هایی که روایت شده‌اند، الگوهای مشترکی دارند: هذیان‌های بزرگ‌منشی، پارانویا، و گاهی رنگ‌وبوی مذهبی یا عاشقانه.


ماجرا از کجا جدی شد؟
پای داستان‌های واقعی وسط است؛ داستان‌هایی که در بعضی گزارش‌های رسانه‌ای (مثل بلومبرگ و لس‌آنجلس تایمز) به پرونده‌های خانواده‌هایی می‌رسد که می‌گویند عزیزشان بعد از تعاملات طولانی با چت‌بات‌ها دچار وخامت سلامت روان شده‌اند. آنها تفکرات هذیانی‌‌شان تشدید شده، از زندگی روزمره کناره‌گیری کرده، و حتی در برخی روایت‌ها ماجرا به خودکشی ختم شده است.


مقیاس استفاده از چت‌بات‌ها، ترسناک است
یکی از علت‌های اصلی نگرانی این است که این ابزارها در حاشیه‌ زندگی قرار نگرفته‌اند و رشدشان آنقدر سریع بوده که الان وسط زندگی مردم‌اند. بیش از ۸۰۰ میلیون نفر در هفته از ChatGPT استفاده می‌کنند و هر هفته بیش از ۲.۵ میلیارد پیام ارسال می‌شود! و تازه مهم‌تر اینکه خیلی‌ها برای نیازهای عمیقاً شخصی سراغش می‌روند.

جالب است بدانید که ۲۲ درصد از جوانان ۱۸ تا ۲۱ ساله مشخصاً برای «توصیه‌های سلامت» روان از چت‌بات‌ها استفاده می‌کنند (همان سنی که شروع روان‌پریشی هم می‌تواند در آن دیده شود).


آیا چت‌بات «باعث» روان‌پریشی می‌شود؟
فعلاً شواهد قطعی نداریم که بگوییم «خودِ چت‌بات‌ها» به صورت مستقیم باعث ایجاد روان‌پریشی می‌شوند. اما
طبق داده‌های ناشناس‌سازی‌شده‌ی منتشرشده توسط خود شرکت OpenAI، در یک هفته‌ی معمولی سیستم: حدود ۵۶۰,۰۰۰ کاربر را با نشانه‌های احتمالی روان‌پریشی یا مانیا شناسایی می‌شود و حدود ۱.۲ میلیون کاربر هم با نشانه‌های تمایل به خودکشی.


چه کسانی بیشتر در خطرند؟
برخی روانپزشکان یک الگوی تکراری را گزارش کرده‌اند: طی چند ماه اخیر با بیمارانی مواجه شده‌اند که تجربه‌ی روان‌پریشی‌شان به شکل معناداری با استفاده‌ی افراطی از چت‌بات‌ها گره خورده بود.

البته آنها می‌گویند که «هوش مصنوعی تنها عامل نبوده». در این بیماران چیزهای دیگری هم دیده می‌شود از جمله از دست دادن شغل، مصرف الکل یا محرک‌ها، سابقه‌ی اختلالات خلقی، استرس، کم‌خوابی و انزوا.

اما وجه مشترک اصلی آنها غوطه‌وری طولانی‌مدت در مکالمه با هوش مصنوعی بود.

حتی در یک مورد، گفت‌وگو درباره‌ی فیزیک کوانتوم که به شکلی عادی شروع شده بود، کم‌کم به چیزی شبه‌مذهبی تبدیل شده بود.


یک تفاوت عجیب: سرعتِ شعله‌ور شدن
نکته ترسناک اینجاست که علائم در چندین مورد تنها طی چند روز تعامل مداوم شدت یافته بود. این سرعت با روند معمول «اولین دوره روان‌پریشی» که به طور میانگین ۲۲ ماه طول می‌کشد، تفاوت فاحشی دارد.

انگار استفاده از هوش مصنوعی سبب می‌شود که بروز علائم روی دور تند بیفتد.


چت‌بات دقیقاً چه می‌کند که خطرناک می‌شود؟
این مدل‌ها «فکر» نمی‌کنند؛ هدف‌شان پیش‌بینی متن است، نه تشخیص، نه درمان و نه ‌به‌چالش کشیدن باور غلط. نتیجه‌اش این است که برای ادامه‌ی مکالمه، ممکن است ناخواسته به یک ذهن آسیب‌پذیر خوراک بدهند.

چند مکانیسم که احتمالا بیشترین تاثیر را دارند به این شرح است:

1. الگوهای تاریک (Dark Patterns)
برخی بات‌های «همدم» با تاکتیک‌های احساسی (مثل القای گناه یا ترسِ از دست دادن) کاری می‌کنند کاربر بماند و گفتگو را ادامه دهد. گفته شده این الگوها می‌توانند درگیری را تا ۱۴ برابر بالا ببرند.

2. چاپلوسی/موافقت‌گرایی (Sycophancy)
هوش مصنوعی تمایل دارد تایید کند. یک مطالعه در Nature نشان داده آن‌ها ۵۰٪ بیشتر از انسان‌ها اعمال کاربران را تایید می‌کنند. اگر کاربر یک باور عجیب مطرح کند، احتمال همراهی بالا می‌رود.

3. انسان‌انگاری (Anthropomorphism)
وقتی جواب‌ها روان و همدلانه‌اند، کاربر حس می‌کند طرف مقابل «یک موجود زنده» است. این می‌تواند به باورهای خداگونه/اسطوره‌ای درباره‌ی هوش مصنوعی دامن بزند.

4. آینه‌واری (Mirroring)
بات‌ها لحن و احساسات خود کاربر را بازتاب می‌دهند. در شرایط گفتگوی واقعی، یک انسان ممکن است با شما مخالفت کند، اما چت‌بات معمولاً چنین نمی‌کنند.

5. فروپاشی منطقی در مکالمات طولانی
گاهی در گفت‌وگوهای طولانی، انسجام سخن هوش مصنوعی از بین می‌رود و تناقض‌ها بیشتر می‌شوند؛ و همین می‌تواند ذهنِ از قبل آشفته را آشفته‌تر کند.


پزشک باید چه کند؟ (راهنمای عملی)

پیشنهادهای کاربردی به این شرح است:

۱. افشای دیجیتال را عادی کنید:
شما به عنوان پزشک در مورد کیفیت خواب یا مصرف مواد سوال می‌پرسید، درست مثل آنها در مورد هوش مصنوعی هم بپرسید: «برای حرف زدن درباره‌ی احساسات‌تان از چت‌بات‌ها استفاده می‌کنید؟»

۲. آموزش روانی (Psychoeducation):
شفاف توضیح دهید که این ابزارها «فکر» نمی‌کنند و فقط متن را پیش‌بینی می‌کنند.

۳. مرزبندی:
محدود کردن زمان استفاده، مخصوصاً وقتی بیمار بی‌خواب است، تنهاست، یا در پریشانی شدید قرار دارد.

۴. علائم هشدار را جدی بگیرید:
کناره‌گیری از روابط واقعی، یا باور به اینکه چت‌بات «زنده است» یا «بینش ویژه دارد»، زنگ خطر است.

۵. تقویت اتصال انسانی:
تاکید کنید که هوش مصنوعی جای درمانگر/دوست واقعی را نمی‌گیرد.

البته همه چیز سیاه نیست. یک مطالعه‌ی بالینی از محققان دارتموث نشان داده «چت‌بات‌های درمانی» که با طراحی دقیق و نظارت بالینی ساخته می‌شوند، می‌توانند علائم افسردگی و اضطراب را کاهش دهند.

اما تفاوت کلیدی اینجاست که مدل‌های عمومی برای «درمان» و بهبود «سلامت روان» کاربر ساخته نشده‌اند.

https://updatemd.com/neurology-psychiatry/4525/

کانال «آپدیت اِم دی» در تلگرام:
https://news.1rj.ru/str/updatemd

آپدیت اِم دی در یوتیوب:
https://www.youtube.com/@UpdateMD

مهارت‌های کلیدی برای سال ۲۰۳۰

کانال «آپدیت اِم دی» در تلگرام:
https://news.1rj.ru/str/updatemd

آپدیت اِم دی در یوتیوب:
https://www.youtube.com/@UpdateMD

📎 پیام همدردی و تسلیت

دیدگاه‌های انجمن علمی روان‌پزشکان ایران
در مورد حوادث تلخ دی‌ماه ۱۴۰۴

انجمن علمی روان‌پزشکان ایران بر خود فرض می‌داند کشته‌شدن جمعی از هم‌وطنان‌مان را به ملت شریف و داغدار ایران تسلیت بگوید و همدردی خود را در قبال این ضایعه فراموش‌نشدنی ابراز نماید. ما همچنین خشونت عریانی را که شاهدش بودیم، به‌شدت محکوم می‌کنیم.

برای یافتن ریشه‌های بحران لازم نیست راه درازی بپیماییم و دست به تئوری‌سازی‌های غریب بزنیم. حاکمیت باید با پذیرش مسئولیت، با نگاهی به احوالات جامعه و نوع حکمرانی جاری، به اصلاح عملکرد خود و دیدن ریشه‌های اصلی نارضایتی، ناکامی، دل‌زدگی و ناامیدی‌های روزافزون مردم بپردازد.

در شرایط بحرانی کنونی، صرفاً از طریق ساده‌سازی یا روایت‌سازی، به‌ویژه از طریق نمایش خشونت آشکار یا رفتار توهین‌آمیز رسانه‌ای نمی‌توان پاسخ‌گوی پیچیدگی وضعیت کنونی بود؛ روشی که نه‌تنها نمی‌تواند تسکینی بر درد مردم باشد، بلکه به تداوم چرخه‌ای از تنش و خشونت خواهد انجامید. عدم پذیرش مسئولیت، نه‌تنها احساس امنیت روانی شهروندان را تضعیف می‌کند، بلکه مؤلفه‌های اساسی سلامت روان اجتماعی، از جمله اعتماد متقابل، احساس تعلق و امید به آینده را نیز با آسیب مواجه می‌سازد.

در چنین شرایطی که داغ و غم جامعه با نگرانی ناشی از جنگ احتمالی پیچیده‌تر شده است، مردم نیازمند مسئولیت‌پذیری، همدلی، تسلی‌بخشی و امکان سوگواری هستند، نه قدرت‌نمایی، تهدید و مجازات‌های شدید. باید احساسات غالب در جامعه را به رسمیت شناخت و برای ترمیم آن تلاش کرد؛ اگر زمانی برای ترمیم باقی مانده باشد.

برخوردهای سطحی یا نمایشی با اندوه اجتماعی، به‌جای کمک به ترمیم روانی جامعه، ممکن است احساس طرد، خشم پنهان و بی‌اعتمادی را تقویت کند. رسانه‌ها، به‌ویژه رسانه‌های رسمی، نقش فراموش‌شدهٔ مهمی در بازتاب واقعیت رنج شهروندان و فراهم‌کردن بستری برای گفت‌وگویی انسانی و مسئولانه دارند.

انجمن علمی روان‌پزشکان ایران، در چارچوب مسئولیت حرفه‌ای و اجتماعی خود، بر ضرورت کاهش فوری خشونت، حفاظت از حقوق و جان بازداشت‌شدگان، در نظر گرفتن انصاف و رأفت، رعایت اصول دادرسی شفاف، پرهیز از برخوردهای شدید و شتاب‌زده و حمایت روانی از خانواده‌های داغ‌دیدگان با تأکید بر فراهم‌سازی امکان سوگواری، پایبندی عملی به اصول اخلاقی، حقوق بشر و موازین انسانی تأکید می‌کند. چشم‌پوشی بر این میزان رنج انسانی، نه با اخلاق سازگار است و نه با مبانی علمی سلامت روان.

ما همدردی صمیمانهٔ خود را با قربانیان و بازماندگان این رویدادهای تلخ اعلام می‌کنیم و بر این باوریم که تنها از مسیر خردورزی، مسئولیت‌پذیری و تلاش برای یافتن راه‌حل‌های غیرخشونت‌آمیز می‌توان از تداوم این روند آسیب‌زا جلوگیری کرد و زمینهٔ ترمیم سلامت روان جامعه را فراهم ساخت.

شنبه ۱۸ بهمن ۱۴۰۴
هیات مدیره انجمن علمی روان‌پزشکان ایران

#بیانیه
#هیات_مدیره

مثل یک شیر زندگی کنید: چرا استراحت کردن بخشی از کار و هدف شماست؟

✍️ دکتر علی‌اصغر هنرمند

این روزها پر از استرس و خشم فروخورده هستیم. اما نباید فراموش کنیم که مدیریت فشارها یکی از مهم‌ترین شروط بقا است. ضمن اینکه برای رسیدن به هر هدفی، نیازمند تمرکز و بهره‌وری هستیم.

در نتیجه مطالعه این مطلب را به شما پیشنهاد می‌کنم:

رایان دوریس مدیرعامل مجموعه‌ای است که به پژوهش و آموزش درباره «وضعیت فلو» (Flow State) می‌پردازد.

حالت جریان (flow state) به وضعیتی اشاره دارد که افراد در انجام یک کار غرق می‌شوند. در این حالت فرد کاملا متمرکز می‌ماند و معمولا متوجه گذر زمان نیست.

در این وضعیت خلاقیت، یادگیری و بهره‌وری به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد. وضعیت فلو را به فارسی تَچان، تجربه‌ی اوج یا غرقگی هم ترجمه‌ کرده‌اند.

رایان دوریس به هزاران متخصص از جمله تیم‌هایی در شرکت خودروسازی آئودی، فیس‌بوک و نیروی هوایی ایالات متحده آموزش داده‌ که چگونه بهره‌وری خود را افزایش دهند و هر زمان که بخواهند وارد «حالت فلو» شوند.

آقای دوریس در یک مقاله‌ی نسبتا طولانی (اما ارزشمند) به این موضوع و اهمیت مفهوم «بار آلوستاتیک» در آسیب به وضعیت فلو پرداخته که در اینجا آن را با هم مرور می‌کنیم و البته بخش‌هایی از مطلب هم با برخی نکات از سمت من تکمیل شده است.

⚫️ بار آلوستاتیک چیست؟
ساعت ۱۱ صبح است و از هفت جهت مختلف بمباران می‌شوید: نگرانی‌ها و اضطراب‌های شخصی در یک سمت، پیام‌های کاری، ایمیل، تماس تلفنی از طرف رئیس و اخبار بد هم از سمت دیگر هجوم آورده‌اند.

کم‌خوابی دارید و بیش از حد کافئین مصرف کرده‌اید. هر وقفه‌ی کوچک، بیش از آنچه باید، شما را آزار می‌دهد. احساس پوچی می‌کنید؛ نه انگیزه‌ای دارید و نه اشتیاقی. شروع کردن یک کار ساده، تمام انرژی شما را می‌گیرد.

اصطلاح «بار آلوستاتیک» به معنای استهلاک و فرسایش تجمعی بدن شما در اثر استرس‌های مکرر است؛ هزینه‌ای فیزیولوژیکی که سیستم پاسخ به استرس مغز شما برای سازگاری مداوم با تقاضاهای زندگی می‌پردازد.

اگر این بار مدیریت نشود، روی هم انباشته می‌شود. از یک روز به روز دیگر سرریز می‌کند، با گذشت زمان ترکیب می‌شود و به طور مداوم توانایی شما برای عملکرد صحیح را له می‌کند. اکثر ما به طور سیستماتیک بار آلوستاتیک خود را تخلیه نمی‌کنیم.

آن را مانند تمرین در باشگاه در نظر بگیرید: اگر بدون وقفه و ریکاوری فقط حرکت «جلو بازو» بزنید، در نهایت حتی نمی‌توانید یک فنجان قهوه را از روی میزتان بلند کنید.

اما اگر استراحت مناسب بین جلسات داشته باشید، عضله شما قوی‌تر باز می‌گردد. سیستم عصبی شما در مواجهه با استرس دقیقاً به همین شکل عمل می‌کند.

بار آلوستاتیک بالا یکی از قدرتمندترین مسدودکننده‌های حالت فلو است. وقتی این بار زیاد باشد، بدن شما در حالت «سازگاری با استرس» قفل می‌شود و کورتیزول و آدرنالین ترشح می‌کند که تعادل عصبی-شیمیایی مورد نیاز برای فلو را به هم می‌ریزد.

نتیجه روشن است: برای اینکه در اوج عملکرد خود باشید و به طور مداوم به حالت فلو دسترسی داشته باشید، باید بار آلوستاتیک خود را تخلیه کنید؛ ترجیحاً هر روز.

⚫️ نوسان: کلید عملکرد بالا
در کتاب The Power of Full Engagement، از اصطلاح نوسان (Oscillation) برای اشاره به حرکت ریتمیک بین استرس و ریکاوری استفاده شده است.

هنگام ورزش در باشگاه، عرق می‌ریزید و سوزش عضلات را حس می‌کنید. احساس می‌کنید عضلات‌تان همان‌جا در باشگاه در حال حجیم شدن هستند. اما در واقع، عضله‌سازی واقعی بعداً اتفاق می‌افتد: در زمان ریکاوری.

این فرآیند به عنوان «فوق‌جبران» شناخته می‌شود: وقتی با تمرین به عضله استرس وارد می‌کنید، عضله تخریب می‌شود. اما پس از یک دوره ریکاوری، قدرت آن افزایش می‌یابد.

اگر بدون دوره ریکاوری به استرس وارد کردن به عضله ادامه دهید، هیچ افزایش عملکردی وجود نخواهد داشت؛ و فقط آسیب مزمن مواجه می‌شویم.

برعکس آن هم صادق است: اگر اصلاً به عضله استرس وارد نکنید، آتروفی شده و ضعیف می‌شود.
در هر دو مورد، دشمن «استرس» نیست. دشمن شما «خطی بودن» و تداوم استرس است. خطی بودن یعنی ناتوانی در «نوسان» بین استرس و ریکاوری. نوسان، کلید ماجراست.

ممکن است با خودتان بگویید در مکان و زمانی که ما زندگی می‌کنیم، فرصتی برای ریکاوری و خلاصی از استرس‌ها وجود ندارد. اما عجله نکنید، چند راهکار عملی واقعی در ادامه معرفی شده.

بخش یک از دو - ادامه در پست بعدی ⬇️

کانال «آپدیت اِم دی» در تلگرام:
https://news.1rj.ru/str/updatemd

بخش دو از دو

⚫️ ریکاوری فعال با استراحت کردن متفاوت است
اکثر افراد در اینجا دچار اشتباه هستند: ما استراحت کردن (Relaxation) را با ریکاوری (Recovery) یکی می‌دانیم.

در انتهای روز مشغول دیدن فیلم و سریال می‌شویم یا در شبکه‌های اجتماعی می‌چرخیم. با خودمان فکر می‌کنیم که این یعنی ریکاوری! در حالی که این صرفا نوعی استراحت و تمدد اعصاب است. هرچند با چیزهایی که این روزها در شبکه‌های اجتماعی می‌بینیم، دچار اختلال استرس پس از سانحه هم شده‌ایم…

استراحت معمولی بار آلوستاتیک را کم نمی‌کند.

مطالعات نشان داده‌اند که وقتی ما محو موبایل و تلویزیون می‌شویم، برخی بخش‌های مغز آفلاین می‌شوند، اما قشر بینایی به شدت تحریک می‌شود.

در نتیجه مغز در حالت برزخ باقی می‌ماند: نه کاملاً آرام است و نه در حال ورزش. ریکاوری فعال اما مانند کلید «روشن-خاموش» برای سیستم عصبی ماست که اکثر افراد رویای آن را دارند، اما هرگز پیدایش نمی‌کنند.

⚫️ پروتکل‌های ریکاوری فعال
در اینجا مؤثرترین روش‌های ریکاوری فعال آورده معرفی است:

۱. تمرینات تنفسی (Breathwork): روش‌هایی مثل تنفس ۴-۷-۸ و تنفس جعبه‌ای. اینها سیستم پاراسمپاتیک را تحریک کرده، ضربان قلب و فشار خون را کاهش می‌دهند.

۲. سرمادرمانی (Cold Therapy): قرار گرفتن در معرض سرما تولید نوراپی‌نفرین را تحریک می‌کند که باعث بهبود خلق و خو و تمرکز می‌شود (قبلا در مورد اهمیت دوش آب سرد یک ویدیو هم داشته‌ایم).

۳. گرمادرمانی (Heat Therapy): جلسات منظم سونا گردش خون را بهبود می‌بخشد و از طریق اتساع عروق، استرس را کاهش می‌دهد.

۴. ماساژ: ماساژ حرفه‌ای با باز کردن گرفتگی‌ها و بافت‌های اسکار، جریان خون را بهبود داده و تنش عضلانی را کم می‌کند.

۵. آزادسازی مایوفاشیال (فوم رولر): ابزارهایی مثل فوم رولر یا توپ ماساژ درمانی با شل کردن عضلات، به کاهش گرفتگی کمک می‌کنند.

۶. مدیتیشن: به طور منظم سطح کورتیزول را کاهش می‌دهد و علائم اضطراب را کم می‌کند.

۷. تمرینات اینتروال شدید (HIIT): باعث ترشح اندورفین و تولید سلول‌های مغزی جدید می‌شود (در این مورد هم قبلا یک ویدیو ساخته‌ایم).

۸. غرق شدن در طبیعت: ورزش در طبیعت سیستم عصبی را آرام می‌کند. دیدن خط افق وسیع اثر آرام‌بخش دارد. پیاده‌روی در طبیعت هم اثرات مشابهی به همراه دارد.

۹. تعاملات اجتماعی باکیفیت: با طول عمر بیشتر و کاهش افسردگی مرتبط است.

۱۰. خواب/چرت زدن: از نظر عصبی-فیزیولوژیکی، خواب یک عمل بسیار فعال است! اطلاعات را تثبیت می‌کند و عضلات را ترمیم می‌کند.

⚫️ مثل یک شیر زندگی کنید
وقتی این اصول را درک کردید، مانند یک شیر زندگی خواهید کرد. شیر همیشه در یکی از این دو وضعیت است: یا با گله خوابیده، و یا با سرعت تمام برای شکار طعمه‌اش می‌دود. وقتی زمان کشتن است، سریع عمل می‌کند و سپس برای استراحت برمی‌گردد.

شما هم می‌توانید همین‌طور باشید: استارت‌های وحشیانه که با استراحت‌های مفرط دنبال می‌شود.
وقتی کار را به صورت باینری (صفر و یکی) انجام می‌دهید، به سیستم عصبی خود اجازه می‌دهید تا کالیبره شود و خروجی شما به سطوحی برسد که قبلاً دست‌نیافتنی بود.

این شاید برخلاف چیزی باشد که همیشه شنیده‌اید: به شما گفته‌اند بیشتر و سریع‌تر انجام دهید و کارهای بیشتری را در روز بچپانید.

اما این روش کار نمی‌کند. این فقط باعث «مشغولیت» می‌شود، نه «پیشرفت». نتیجه‌اش حواس‌پرتی و خستگی است.
در عوض، افراد موفق به صورت باینری کار می‌کنند. آن‌ها تقریباً همیشه در یکی از دو حالت هستند: یا با ۱۰۰ درصد شدت و تمرکز در دنده شش کار می‌کنند و یا ۱۰۰ درصد خاموش هستند، قطع از دنیا، در حال ریکاوری عمیق.

آن‌ها بی‌رحمانه هر چیزی که بین این دو باشد را حذف می‌کنند. آن‌ها از «ناحیه خاکستری» (وضعیت نیمه‌کار کردن/نیمه‌استراحت کردن) مثل طاعون دوری می‌کنند.

⚫️ ریکاوری فعال خود را مثل وظایف کاری برنامه‌ریزی کنید:

- هر روز: یک ساعت (تمرینات روزانه مثل مدیتیشن و تنفس).

- هر هفته: یک روز (روال‌های هفتگی مثل ماساژ یا طبیعت‌گردی).

- هر ماه: ۳ روز سم‌زدایی دیجیتال (دوری از اینترنت و گوشی).

- هر فصل: ۱۰ روز کامل (یک هفته + دو آخر هفته) برای تنظیم مجدد.

- هر سال: دو هفته کامل تعطیلات برای راه‌اندازی مجدد (Reboot) کامل.

اوج عملکرد به معنای «نوسانِ بهتر» است، نه «کارِ بیشتر». یعنی ریکاوری سریع‌تر و عمیق‌تر، در کنار کار سریع‌تر و عمیق‌تر، و نوسان سریع بین این دو.

نوسان کنید و خودتان را فرسوده نکنید.

کانال «آپدیت اِم دی» در تلگرام:
https://news.1rj.ru/str/updatemd

آپدیت اِم دی در یوتیوب:
https://www.youtube.com/@UpdateMD