"زیستنِ فاجعه"

عینیتِ هر فاجعه در لابه‌لای بازنمایی‌ها گم‌ می‌شود، در این هنگام ضرورتی نو آشکار می‌شود که حقیقتِ فاجعه را از لابه‌لای بازنمایی‌ها بیرون کشید‌. ضرورتِ نگارشِ فاجعه، ضرورتِ نوشتن و بیرون جهیدن از صفوف مردگان.

➡️ @Biikhjournal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی "بیخ"

شماره‌ی یکم گاهنامه‌ی بیخ
"زیستنِ فاجعه"
بهار و تابستان ۹۹

زمان کنونی تنگنایی میان فاجعه و نجات است. بازگشت به وضعیت قبل از وقوع فاجعه تنها ما را برای فجایع بعدی آماده می‌کند، برای درمان فاجعه باید از بازگشتن به وضعیت پیشین اجتناب کرد.

💡 @Biikhjournal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ

شماره‌ی یکم گاهنامه‌ی بیخ
"زیستنِ فاجعه"
بهار و تابستان ۹۹

ما را در تلگرام و اینستاگرام به آدرس زیر دنبال کنید:
Telegram: https://news.1rj.ru/str/Biikhjournal
Instagram: https://instagram.com/biikh.journal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ

شماره‌ی یکم گاهنامه‌ی بیخ
"زیستنِ فاجعه"
بهار و تابستان ۹۹

ما را در تلگرام و اینستاگرام به آدرس زیر دنبال کنید:
Telegram: https://news.1rj.ru/str/Biikhjournal
Instagram: https://instagram.com/biikh.journal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ

شماره‌ی یکم گاهنامه‌ی بیخ
"زیستنِ فاجعه"
بهار و تابستان ۹۹

[نسخه‌ی کم حجم]

ما را در تلگرام و اینستاگرام به آدرس زیر دنبال کنید:
Telegram: https://news.1rj.ru/str/Biikhjournal
Instagram: https://instagram.com/biikh.journal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ

شماره‌ی یکم گاهنامه‌ی بیخ
"زیستنِ فاجعه"
بهار و تابستان ۹۹

[نسخه‌ی بهینه و اصلاح‌شده]

ما را در تلگرام و اینستاگرام به آدرس زیر دنبال کنید:
Telegram: https://news.1rj.ru/str/Biikhjournal
Instagram: https://instagram.com/biikh.journal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ

[نقدِ بیخ]

نقد گشودگی به فهمی نو را میسر میکند، همچون تیغِ ناطقی، کژدیسگیِ اندیشه‌ها را تراش میدهد و تفکر را از ایستایی می‌رهاند و آن را وارد میدان‌های جدال و پویایی می‌کند. بنا به آنچه گفته شد نقد مقوله‌ای ستودنی برای تفکر بشری‌است، به همین خاطر نشریه‌ی بیخ قصد دارد تا نقد‌هایی که به نوشتار‌های این نشریه‌ از سوی خوانندگان آن وارد می‌شود را در کانال نشریه و صفحه‌ی اینستاگرام خود منتشر سازد. اگر نوشتار نقادانه‌ای نسبت به مطالب منتشر شده‌ی نشریه‌ی بیخ دارید در دایرکت اینستاگرام نشریه با ما در میان بگذارید تا آن را منتشر کنیم.

ما را در تلگرام و اینستاگرام به آدرس‌های زیر دنبال کنید:
Telegram: https://news.1rj.ru/str/Biikhjournal
Instagram: https://instagram.com/biikh.journal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ

[نقدِ بیخ]

نقدِ شماره‌ی یکم
نویسنده: پویا دمیرچلی

ما را در تلگرام و اینستاگرام به آدرس زیر دنبال کنید:
Telegram: https://news.1rj.ru/str/Biikhjournal
Instagram: https://instagram.com/biikh.journal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ

📌آیا نباید "بحران" را هم به توده ها بازگرداند؟

[یادداشتی بر نشریه دانشجویی بیخ]


"باید از نوشتن دفاع کرد" این گزین گویه ای است که نشریه ی "بیخ" حول محور آن خود را استخوان بندی می‌کند.
امروز که "نوشتن" در ظلمانی ترین عصر خود به محاق سیاهی فرو افتاده، پشتِ هزاران کنش روزمره جا مانده است و یا به بازنویسی و ترجمه و تقلید بدل شده است، دفاع از نوشتنِ خلاق و فردی و آزاد؛ نوشتنی که از شخص می جوشد و چنان "فَضله ای" راهی جز برآمدن و دفع ندارد، دفاع از تمامیت انسان و زنده بودنِ بایسته انسان است. بنابراین "بیخ" شایسته توجه و تامل است. اما این به معنای توافق با محتوا و نوع جهان بینی حاکم بر این گاهنامه نیست.
موضوع انتخابی شماره نخست "بحران" است؛ موضوعی حساس و فراموش شده. اما آیا تحریریه گاهنامه نیز با آن، چنان که شایسته است، مواجه شده اند؟
جواب این سوال نیاز به بررسی بیشتری دارد اما پیش از هر نقد و نظری باید دید این گاهنامه برای پرسشهایی نظیر؛
بحران چیست؟
آیا صرف وجود یک اپیدمی جهانی که معادلات را برهم زده است بحران می سازد؟
آیا بحران امری جهانشمول است یا به فراخور ساختارهای جغرافیایی فکری فرهنگی و تاریخی نواحی مختلف جهان با "بحران ها" مواجه ایم؟
در صورتی که به وجود بحران‌ها اذعان داشته باشیم به چه نحو میتوانیم راجع به تجربه ی زیسته ی بحران فردی آنسوی جهان صحبت کنیم؟
در واقع آیا چون به ظاهر کل جهان درگیر این بیماری هستند واکنش ها، دریافت ها و درک افراد نیز یکسان است؟
چه موضعی را اتخاذ کرده است.

تفاوتی وجود دارد؛ در نگاه من ابتدا باید راجع به این مسئله تدقیق نمود که آیا درکی از بحران وجود دارد؟ این بحران به چه نحوی خود را به زیست انسانِ ایرانی پیوند می‌زند؟
میگویم انسان ایرانی زیرا برای شخص من کنکاش در درک پیوندها نه از بالا و از سوی مفاهیم بلکه از پایین ترین سطوح آغاز می‌شود. یعنی به سادگی تا جایی که چشمم می‌بیند و گوشم می‌شنود را مدارِ درک و تلقی و تفسیر خود قرار میدهم. بدین ترتیب سخن گفتن از بحران در فضای ایران(بر حسب این پیشفرض که چون پایه ی زبانی مشترک تری داریم درک نزدیک تری هم از وضعیت داریم) نیازمند بررسی است. و این بنظر حقیر نکته ای است که گاهنامه آن را از قلم می اندازد.
بر اساس چنین نگاهی میتوان چنین پرسشهایی را صورت بندی کرد:

آیا نباید بحران را هم به توده ها و مردم بازگرداند؟
آیا مردم ما "بحران زدایی" نشده اند؟ آیا قوه درک بحران در مردم با مشکل مواجه نشده است؟
آیا این نهادهای فرادست نیست که حتی بحران را برای ما صورت بندی میکند و به ما میگوید باید برای چه مسئله ای به چه صورتی "بحران زده" شویم؟
تصویری که از "بحران" در این مجلد نشان داده شده است آیا با تصویر بحران نزد انسانِ این جغرافیای خاص همپوشانی هرچند اندکی دارد؟
و شاید از همه مهم تر؛ آیا در جغرافیایی که هیچ ساختار بنیادینی ندارد سخن گفتن از بحران معنا دارد؟

تصویر بحران در شماره نخست بیخ فرادستانه و جهانشمول است، درک خود از بحران را به توده تعمیم می‌دهد بدون آنکه حتی به این پرسش بیاندیشید که آیا اصلا توده تصویری از بحران دارد یا خیر و اگر دارد چگونه است و به همین نحو هم از تغییر و توصیف جهانِ پس از بحران سخن می‌گوید.
شاید بتوان با کمی اغماض مطالب آقایان "مسعودی" و "اوحدی حائری" را تلاشی اندک در جهت درک مفهوم بحران قلمداد کرد اما نکته اینجاست که هیچ یک از این دو مطلب هم پیوند خود را با بحران و تصویر آن نزد توده و مردم این جغرافیا روشن نمیسازند.
شاید کسی چنین واکاوی ها و ریشه یابی ها را ضروری نداند، آن را نوعی تکلّف به شمار آورده و آن را تنها در سطح تئوریک ضروری یابد اما میتوان نشان داد_و این مهم از هدف این یادداشت کوتاه خارج است_که چنین نیست و پاسخگویی به این سوالات نقش مستقیمی در تعیین جهانِ پس از بحران و امکان دیگرگونه گشتن جهان دارند.
حداقل چیزی که میتوان گفت این است که در شرایط بحرانی و هنگامی که به قول عامه وضعیت "بیخ" پیدا می‌کند باید نوشتن را از "بیخِ" آغازید.

پی نوشت: با تشکر از رفیق عزیز، علی محمد مهاجر ناصر، که بار زحمت این نشریه روی دوش اوست.

✒پویا دمرچلی

ما را در تلگرام و اینستاگرام به آدرس زیر دنبال کنید:
Telegram: https://news.1rj.ru/str/Biikhjournal
Instagram: https://instagram.com/biikh.journal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ

[نقدِ بیخ]

نقدِ شماره‌ی یکم
نویسنده: محمد بیات

ما را در تلگرام و اینستاگرام به آدرس‌های زیر دنبال کنید:
Telegram: https://news.1rj.ru/str/Biikhjournal
Instagram: https://instagram.com/biikh.journal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ

به نام خدا
در ابتدا لازم می‌دانم به مدیر مسئول و سردبیران گاهنامه بیخ برای آغاز این گام نو تبریک و خدا قوت گفته و برای ایشان در پیشگاه خداوند متعال آرزوی موفقیت و سربلندی داشته باشم.
با سخن سردبیر شروع کنیم. "از نوشتن باید دفاع کرد!" حمله به پناهگاه (تفرجگاه) امن روشنفکران راحت طلب و "سر به آسمان" نکته ای بود که من قلباً با سردبیر محترم همراه هستم؛ اما نکاتی در متن وجود داشت که در ادامه به آن خواهیم پرداخت. نخست آنکه نقد نگارنده به متن های کوتاه و مختصر یا به قول ایشان "واکنشی" به نظر حقیر دیدی سحطی نسبت به دوران ما است! ما در زمانی زیست می‌کنیم که انقلاب ارتباطات و فناوری اطلاعات در کنار سرعت بسیار بالای وقایع و رویداد های روز جهان ایجاب می‌کند تا نخبگان، اندیشمندان و روشنفکران اجتماع ما بتوانند در زمانی کوتاه وقایع مهم و روز جهان را تحلیل کرده و بصیرتی نسبت به جهان برای مخاطبان عام و خاص ایجاد کنند. البته این سخن به این معنا نیست که نویسنده نباید دید عمیق، راهبردی و بلند مدت نسبت به مسائل نداشته و یا اینکه عالمان نباید به شکل مفصل و ریشه ای به مسائل بپردازند. به تعبیر هگل روح زمانه ما این است! ما برای اینکه بتوانیم با تحولات شتابان جهان گام به گام به پیش رویم، نیازمند این سبک از قلم زنی و اندیشدن هستیم تا از روزگار عقب نمانیم اما باید مراقب باشیم تا در پرتگاه ژورنالیسم زرد و چهارچوبی بسته به نام ایدئولوژی هلاک نشویم!
اما نکته بعدی نقد سردبیر محترم به دید تک بعدی روشنفکران و اندیشمندان از واقعیت های روز اجتماع ما و از دست دادن سوژگی خود در برابر دانش غریی بود. شاید ایشان این ضرب المثل قدیمی را شنیده باشند که "یک سوزن به خودت بزن یک جوالدوز به دیگران!"
انسان ایرانی در برخورد با تمدن غرب سال ها است سوژگی خود را از دست داده و به حاشیه تاریخ رانده شده است. اندیشمندان و روشنفکران ایرانی برای رهایی از این حقارت تحمیلی هر کدام به ایسم های روزگار خود پناه برده و به جای تلاش برای فهم درست، علمی، چند وجهی و دقیق مدرنیته، در پناه افیون ایدئولوژی آرام گرفتند! فهم ناصحیح نسبت به موقعیت و شرایط اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و مذهبی اجتماع سبب آن شده تا عالمان و روشنفکران ما از توده مردم جدا افتاده و با دیدی از بالا به پایین هر قشری را با برچسبی از زیست اجتماعی طرد و به ترک تازی بپردازند! اندیشه و علم مانند ادکلن فرانسوی یا اتومبیل های لوکس آلمانی نیست که با مد شدن مکتبی در قسمتی از عالم، چند جمله از آن بزرگان فرنگی را پشت سر هم قطار کرده و "کوس اناالحق" بزنیم! بنده قصد ندارم تجربه بشری را نادیده گرفته یا نفی کنم اما معتقدم روشنفکر ما حداقل باید بداند که مسائل و مشکلات اجتماع ایرانی با مسائل و مشکلات جامعه فرانسه، آمریکا، انگلستان و روسیه تزاری! متفاوت است و همین تفاوت راه و درمانی دیگر طلب می‌کند.
سیاهه فوق گامی در جهت کمک به ایجاد فضا نقد و نقد پذیری در جامعه علمی و دانشگاهی ما بود. امیدوارم گامی هر چند کوچک در این جهت برداشته باشم و برای تیم بیخ آرزوی سلامتی، سعادت و سربلندی دارم.

✒محمد بیات

ما را در تلگرام و اینستاگرام به آدرس‌های زیر دنبال کنید:
Telegram: https://news.1rj.ru/str/Biikhjournal
Instagram: https://instagram.com/biikh.journal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ

از بیخ بنویسید!
از بیخ نقد کنید!

ما را در تلگرام و اینستاگرام به آدرس‌های زیر دنبال کنید:
Telegram: https://news.1rj.ru/str/Biikhjournal
Instagram: https://instagram.com/biikh.journal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ

《بحران جامعه‌ی ما و بحران کرونا》

مصاحبه‌ی علی‌محمد مهاجر ناصر با #دکتر_ناصر_فکوهی، استاد انسان‌شناسی دانشگاه تهران

ما را در تلگرام و اینستاگرام به آدرس‌های زیر دنبال کنید:
Telegram: https://news.1rj.ru/str/Biikhjournal
Instagram: https://instagram.com/biikh.journal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ

[بخش اول]

بحران جامعه ما و بحران کرونا
گفتگو با #دکتر_ناصر_فکوهی
استاد انسانشناسی دانشگاه تهران

امروز ما به عنوان دانشجویانی که به وضعیت بحران و پس از بحران فکر می‌کنیم به صورت کلی می‌خواهیم افق‌ها، ابعاد و صورت‌های زیست سیاسی و اجتماعی را در وضعیت بحران بسنجیم. به گمان ما بینش انسان‌شناسانه و نقادانه‌ی شما در این فرایند شناخت به ما کمک خواهد کرد.

. اولین پرسش ما با توجه به وضعیت بحران شیوع جهانی ویروس کرونا این است که حال با توجه به همه‌گیری تجربه‌ی این بحران آیا ما می‌توانیم برای توضیح این وضعیت کرونایی از مفهوم و اصطلاح بحران با مضمون و معنایی که پیش از این وضعیت داشت استفاده کنیم؟ به نظر شما شیوع کرونا نقطه عطفی است که ما مضامین مربوط به بحران را بازتعریف کنیم؟ و این بازتعریف چگونه خواهد بود؟

"بدون شک این یک بحران است، نه فقط به دلیل گستره و آسیب‌های بهداشتی و مرگ و میرها و انسان‌هایی که تاکنون ضربه خورده‌اند و برغم گذشت کمتر از شش ماه از آغاز آن شمار بزرگی هستند، بسیار زیادند و یا به دلیل بیلان انسانی مستقیم که این بحران تا یک یا دو سال آینده خواهد داشت، بلکه به دلیل تمام آسیب‌های انسانی غیر مستقیم آن به ویژه در زمینه‌های روان‌شناسی و میانکنش‌های انسان‌هایی که حتی پیش از این بحران هم در سرمایه‌های اجتماعی خود دچار آسیبزدگی شدید بودند، رفتار میان این انسان‌‎‌ها مسئله‌ای جدی است. افزون بر این بحران کرونا می‌تواند عاملی باشد در مدیریت و نظم و کنترل و شدید‌تر شدن موقعیت‌ها و مشروعیت بخشیدن به وضعیت‌های «اضطراری» و «امنیتی» شهرها؛ قدرت گرفتن نژاد‌پرستی و همین طور و شاید از همه مهم‌تر آسیب‌های اقتصادی و موج گسترده فقر و گرسنگی که لزوما به همراه خواهد آورد. اما اینکه ما باید چیزهایی را بازتعریف کنیم یا تغییر بدهیم، بدون آنکه این امر را نفی کنم، فکر می‌کنم این نکته ای است که سال‌های سال است همه متخصصان علمی و اجتماعی بر آن تاکید دارند که جهان به صورت کنونی نمی‌تواند پیش برود، بنابراین کرونا ضربه سختی است اما لزوما چیزی‌ غیر‌قابل پیش‌بینی یا شوک آور نبوده است. اما اصرار زیادی هست که چنین وانمود شود در حالی که در منطقی کاملا روشن از خط سیر جامعه داروینسم اجتماعی و نخبه‌گرایی قرار می‌گیرد که نولیبرالیسم پنجاه سال است جهان را در آن تثبیت کرده است."

ما را در تلگرام و اینستاگرام به آدرس‌های زیر دنبال کنید.
Telegram: https://news.1rj.ru/str/Biikhjournal
Instagram: https://instagram.com/biikh.journal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ

بحران جامعه ما و بحران کرونا
گفتگو با #دکتر_ناصر_فکوهی
[بخش دوم]

. به گمانم می‌توان گفت شیوع جهانی ویروس کرونا یک وضعیت خاص جهانی پدید آورده است که در آن بنا به اقتضائات اقتصادی و سیاسی بخشی از قانون‌ها و عرف‌ها گویی به صورت موقت برای مقابله با بحران تعلیق یا ملغی می‌گردد. آیا سرمایه‌داری نئولیبرال متاخر می‌تواند به قدری انعطاف پذیر باشد که نابرابری وحشتناکی که میان انسان‌ها حاکم است را تعدیل کند؟ به صورت کلی چه نوع صورت‌بندی و روابطی قابل پیشبینی است که این نظم سرمایه سالار نسبت به انسان‌های نابرابر در واکنش به این بحران برقرار سازد؟

"تکرار می‌کنم زیرا این نکته مهمی است و باید تکرار شود: این ویروس نتیجه مستقیم سرمایه‌داری نولیبرالی متاخر و تقسیم کار بزرگی است که در جهان به وجود آورده و در دو سوی غایی آن از یک طرف با تمرکز فناوری‌های پیشرفته و بخش مالی در آمریکا سروکار داشته‌ایم و در سوی دیگرش با تمرکز سرمایه‌داری دولتی صنعتی و یک دولت و استراتژی‌های ضد دموکراتیک آن در چین که در سطح جهانی به کمک روسیه که به عنوان بخش بزرگی از بازوی نظامی - جاسوسی خود در غرب برای تخریب دموکراسی ‌های غربی از آن استفاده می‌کند. بنابراین مسئولیت هر دو سو بسیار بالا است. در آنچه به «جبران» مربوط می‌شود فکر می‌کنم اتفاقا در کوتاه مدت شاید نولیبرالیسم بتواند جبران اقتصادی مثلا کمک به بیکاران و آسیب دیدگان را با تخصیص اعتبارات ویژه انجام بدهد، اما در دراز مدت‌تر، یعنی چه این ویروس ادامه پیدا کند و چه ویروس‌هایی جدیدتر یا بلایایی دیگر از راه برسند، امکانات چنین کاری هر روز کمتر می‌شود. واقعیت آن است که ما در جهانی سیاره‌ای زندگی می‌کنیم و در جوامعی که در آن‌ها اجزاء به شدت به کل و برعکس پیوند خورده و بر هم تاثیر می‌گذارند: می‌بینیم کشوری که در کشورهای توسعه‌یافته سخت‌ترین ضربه را از این بیماری، آمریکا خورد و این به دو دلیل عمده بود: یکی فقدان توان رهبری مبارزه با آن در دولت ترامپ که جز به خود و سرمایه‌های خویش نمی‌اندیشد و دوم به دلیل ساختارهای بسیار ضعیف بهداشت عمومی (و اصولا دولت هر چه کوچکتر شده جز در زمینه نظامی و امنیتی) در این کشور که نتیجه مستقیم سیاست‌های نولیبرالی درآن است . به نظر می‌رسد ترامپ آنچه را که دیگر سرمایه داران فکر می‌کنند اما آنقدر شعور دارند که بر زبان نیاورند، با بی‌شعوری مطلقی که در او سراغ داریم، با صدای بلند می‌گوید: اینکه جهان باید هرچه زودتر دقیقا به وضعیت سابق برگردد و حتی بیشتر، باید در جهتی که قبلا پیش می‌رفت یعنی نابرابری و داورینیسم اجتماعی هر چه بیشتر پیش رود. در نتیجه پس از کرونا، بی‌شک خطرات بزرگتر و کوچکتری از راه می‌رسند و متاسفانه می‌توان تصور کرد که میزان ضربات آن‌ها ممکن است بسیار سنگین‌تر از این ویروس تا زمان حاضر و حتی در پیش بینی‌هایی که برای آن در آینده می‌شود، باشند."

ما را در تلگرام و اینستاگرام به آدرس‌های زیر دنبال کنید:
Telegram: https://news.1rj.ru/str/Biikhjournal
Instagram: https://instagram.com/biikh.journal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ‌

بحران جامعه‌ی ما و بحران کرونا
گفتگو با #دکتر_ناصر_فکوهی
[بخش سوم]

. با توجه به وجوه و خصلت‌های اقتصادی و اجتماعی وضعیت سرمایه سالار حاکم، انسان‌ها را منقسم در نابرابری‌های گوناگون اقتصادی و اجتماعی محصور می‌ببینیم و می‌توان گفت وقتی که ساختار جامعه طبقاتی است متعاقبا نوع مواجهه‌ی با ویروس کرونا ( مثل هر بحران دیگری ) نیز طبقاتی‌ست. حال چگونه و با توجه به چه منطقی رسانه‌ها به شهروندان نابرابر توصیه‌ی مشترکی می‌کنند که مثلا « همه در خانه بمانید » و یا ... در صورتی که معیشت فرودستان و طبقه‌ی کارگر با مخاطرات بسیار جدی رو‌به‌رو می‌شود اگر که برای کار به بیرون از خانه نروند، چگونه می‌توان این کژفهمی رسانه‌ها و نهادهای مختلف را تبیین کرد؟

"توصیه‌هایی که می‌شود که من نیز با اصل آن‌ها موافقم، توصیه‌های عمدتا از سر ناچاری و کوتاه‌مدت است. توصیه‌هایی که به موقعیت‌های اورژانس برمی‌گردند وگرنه مشخص است که نابرابری خصلت اصلی جهان کنونی است که حاضر نیست بپذیرد این روند و یک سبک از زندگی که در آن 99 درصد ثروت برابر با سهم یک درصد جمعیت جهان باشد، بیش از اندازه خطرناک است. این وضعیت دیر یا زود به فاجعه وفجایع غیر قابل کنترل دیگری منجر می‌شود. توصیه «در خانه بمانیم» کاملا درست است، اما مشکل در آن است که سرمایه داری نولیبرال درست برعکس به دنبال آن است که تنها «یقه‌سپیدان» و توانگران در خانه بمانند و بقیه همه به سر کار برگردند تا زیان های مالی اش را کاهش دهد و در این میان چندان دغدغه‌ای برای سلامت مردم ندارد. بدون شک اگر در جهان پیش رو‌، نابرابری درون جوامع و بین آنها به همین صورت پیش رود و اگر سبک زندگی زیاده‌خواهی که ما در نزد اقلیت بسیار کوچک فوق ثروتمند می‌بینیم، ادامه داشته باشد، ما به سوی فاجعه‌ای دیگر با ضرب‌آهنگی شتابزده‌تر پیش خواهیم رفت."

ما را در تلگرام و اینستاگرام به آدرس‌های زیر دنبال کنید:
Telegram: https://news.1rj.ru/str/Biikhjournal
Instagram: https://instagram.com/biikh.journal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ

بحران جامعه‌ ما و بحران کرونا
گفتگو با #دکتر_ناصر_فکوهی
[بخش چهارم]

. به نظر می‌رسد در مواجهه‌ی با بحران کرونا دو واکنش و بینش از سوی مردم، روشنفکران و سیاست‌مداران در حال شکل‌گیری است. اولی رویکردی انسان‌‌گرایانه است که موجب شده کشورهای مختلف با بینشی انسان‌دوستانه نسبت به یکدیگر همدردی و کمک انجام بدهند. ( به عنوان مثال ما شاهد فرستادن تیم‌های پزشکی و درمانی از سوی کوبا به کشورهای اروپایی بودیم). از سویی دیگر ما شاهد شکل‌‌گیری یک نوع ادبیات نژادپرستانه هستیم که نسبت به مردم چین میان برخی رسانه‌ها و سیاست‌مداران ترویج یافته است. ( به عنوان مثال کرونا بارها توسط ترامپ و رسانه‌های راست‌گرای آمریکایی « ویروس چینی » خوانده شده ). چگونه دانش انسان‌شناسی، علوم اجتماعی و رویکرد انتقادی می‌تواند به ما در این زمان حساس کمک کند تا رویکردهای انساندوستانه تحکیم شود و بتوانیم با رویکردهای نژادپرستانه مقابله کنیم؟

"مبارزه با نژادپرستی، با پوپولیسم و با ایدئولوژی‌های دولتی، کاری است که همیشه باید در دستور کار همه انسان‌دوستان و همه کسانی که مایل به ایجاد رابطه‌ای سالم از مبادله میان انسان‌ها با یکدیگر، با سایر موجودات و با طبیعت هستند، قرار بگیرد. روشن است که این امر، امروز بیشتر حس می‌شود، اما باید از این گفتمان که مشکلات را همه در این بیماری ببینیم خارج شویم. کرونا صرفا یکی از معلول‌ها در میان صدها معلول دیگر جامعه سرمایه‌داری متاخر است. ویروس واقعی در این ایدئولوژی است که اگر با آن مقابله اساسی و جدی و سریع نشود کل بشریت را نابود خواهد کرد. تنها در همین سال‌های اخیر ما چندین تهدید بزرگ علیه کل بشریت داشته‌ایم که ریشه همه آن‌ها در استراتژی داروینیسم اجتماعی ِ نولیبرالیسم اقتصادی – اجتماعی است. پس هدف خود را اشتباه نگیریم. کرونا ویروس، یک بیماری است و باید با آن مثل هر بیماری دیگری که عارض می‌شود، عمدتا با ابزارهای علمی مبارزه کرد. اما مشکلات انسان ِ مدرن جوامع متاخر، نه با کرونا ویروس شروع شده و نه با آن پایان می‌گیرد."

. با توجه به این که در بسیاری از نقاط دنیا بر کالبد نظام سرمایه‌داری نئولیبرال، اشباح تازه‌ای از پوپولیسم، ملی‌گرایی افراطی و نژادپرستی دمیده شده و در کشور ما نیز در کنار تجربه‌ی اقتصادی نئولیبرالیسم ( خصوصا با توجه به تجربه‌ی خصوصی‌سازی‌های گشترده اخیر ) اندیشه‌های ملی‌گرایی افراطی ( نظیر اندیشه‌های ایرانشهری و سایر برداشت‌های قومی، فرهنگی و زبانی از ملت که سویه‌های مرکزگرایانه دارند ) رونق دوباره‌ای یافته‌اند، چه مخاطراتی زیست سیاسی و اجتماعی و فضای آکادمیک ما را می‌تواند در معرض خود قرار دهد و چگونه دیدگاه انتقادی با این مخاطرات باید مواجه شود؟

"این یک خطر واقعی است که سال‌ها است نسبت به آن هشدار داده می‌شود. حال که کرونا مثل شمشیری بالای سرمان آویزان شده، خطر را بیشتر احساس می‌کنیم، اما چه قبل و چه پس از کرونا، این خطر برای ما همچنان باقی خواهد ماند. دقت کنید که همین گونه نژاد‌پرستی‌ها و ملی‌گرایی‌ها و پوپولیسم‌ها بود که سه سال است شخصیتی دیوانه چون ترامپ را در راس بزرگترین قدرت اقتصادی – نظامی جهان که کل اقتصاد جهان را با دلار، کنترل می‌کند قرار داده است. در این میان، ما به ازای ِ جهان سومی وقایعی که در کشورهای با ابزارهای دموکراتیک پیشرفته و با پیشینه دموکراتیک چند صد ساله می گذرد، موقعیت‌هایی بسیار هولناک‌تر است که می تواند روندی بازهم بمخرب‌تر به خود بگیرد. بنابراین باید با تمام توان علیه این گونه برداشت‌های سطحی از هویت و فرهنگ مبارزه کنیم. متاسفانه در این زمینه، به نظرم می‌رسد که بسیاری از روشنفکران و دانشجویان ما، گاه به دلیل تمایل به واکنش نسبت به قدرت حاکم و گاه به دلیل ترغیب بخشی از خود این حاکمیت، در این تله ملی‌گرایی‌های افراطی افتاده‌اند که از آن هیچ چیز جز مرگ و نیستی و شرایط بدتر بیرون نمی‌آید‌. اما نباید از یاد ببریم که بنا بر تجربه چند قرن گذشته، آخرین چیزی که می‌تواند از چنین گرایش‌هایی بیرون بیاید وضعیت‌های عادلانه‌تر و به خصوص دموکراتیک است."

ما را در تلگرام و اینستاگرام به آدرس‌های زیر دنبال کنید:
Telegram: https://news.1rj.ru/str/Biikhjournal
Instagram: https://instagram.com/biikh.journal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ‌

بحران جامعه‌ی ما و بحران کرونا
گفتگو با #دکتر_ناصر_فکوهی
[بخش پنجم]

. با توجه به ضربات اقتصادی بحران شیوع جهانی کرونا به اقتصاد جهانی و انباشت نارضایتی‌های دوران پیش از کرونا؛ فرض‌ها و پیشبینی‌هایی در مورد امکان وقوع یک سلسله اعتراضات و جنبش‌های طبقاتی از سوی فرودستان در سطح جهانی مطرح است. تحلیل شما نسبت به این مسئله چیست؟ و مواجهه‌ی جامعه و روشنفکران اجتماعی با این مسئله چگونه خواهد بود؟

"به نظر من مگر اینکه معجزه‌ای از راه برسد، این امر اجتناب‌ناپذیر است (ولو شکلش بسیار نامعلوم و پیش‌بینی ناپذیر باشد) زیرا ضربه اقتصادی که این بیماری به دلیل پهنه‌های گسترده نابرابری به جهان زده است، به نظر نمی‌رسد جز با یکی از دو ابزاری که همیشه در تاریخ این گونه بحران‌ها را پشت سر گذاشته‌اند، یعنی یا با جنگ یا با انقلاب بتواند حل شود. اما نکته متناقض‌نما (پارادوکسال) در اینجا آن است که جهان امروز و کنشگرانش به دلایل بی‌شمار برای هیچ یک از این دو آمادگی ندارد و هرکدام از آن‌ها می توانند به منزله پایانی برایشان باشند. بنابراین چشم‌انداز موقعیت‌های بسیار دشوار و دستکاری‌ها و تله‌های بزرگی بر سر راهی هر گونه چنبشی در آینده وجود خواهند داشت. به نظر من پاهر شدن گروهی از «روشنفکران» و «دانشگاهیان» مدعی سکولاریسم و طرفدار تزهای نژادپرستانه، ملی‌گرایانه و «تحلیل های تاریخی کلان‌نگر» از این قبیل دام‌های فکری هستند که بارها در طول صد سال اخیر فرایندها رشدو دستاوردهای دموکراتیک را تخریب کرده‌اند. نباید تصور کنیم که صاحبان قدرت‌های بزرگ و ثروت‌های بی‌پایان نامشروع در جهان کنونی به سادگی از آن‌ها خواهند گذشت. درست برعکس آن‌ها همه راه‌ها را روی گستره‌ای از چپ افراطی تا راست افراطی خواهند رفت تا بتوانند نظام‌های خودانگیختگی مقاومت مردم جهان در برابر نابرابری ها را تصاحب و آن‌ها را به انحراف‌های خشونت‌آمیز و کوچه‌های بن بست بکشانند. غیر متخصص بگذارند: اکثریت کنشگران جهان کنونی متاسفانه از قابلیت‌های مادی و مهارت‌های فناروی برای گریز از این دام‌ها محرومند. اینجاست که وظیفه روشنفکران ودانشگاهیان سنگین می شود زیرا مثل روشنفکران پیشین این وظیفه آن‌ها در نوعی انسان‌گرایی انسان محور، خلاصه نمی‌شود، بلکه بیشتر شامل باز کردن گره‌های کور این جهان پیچیده و ارائه راه‌حل برای مردمی است که هنوز برخی از ساده‌ترین پیچیدگی‌های آن را درک نمی‌کنند، آن هم در حالی که خودشان هم هنوز بسیاری از این پیچیدگی‌ها را کاملا درک نکرده اند."

ما را در تلگرام و اینستاگرام به آدرس‌های زیر دنبال کنید:
Telegram: https://news.1rj.ru/str/Biikhjournal
Instagram: https://instagram.com/biikh.journal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ

بحران جامعه‌ ما و بحران کرونا
گفتگو با #دکتر_ناصر_فکوهی
[بخش ششم]

. چه امکانی برای روشنفکران اجتماعی متصور هستید که پا را فراتر از التذاذ حاصل از موشکافی روشنفکرانه‌ی بحران بگذارند و بتوانند فراتر از گفتارها و نوشتارهایشان درباره‌ی هر بحران ثمربخشی اجتماعی را پدید بیاورند؟
"مهم‌ترین مسئله از نظر من در حال حاضر، حفط قابلیت‌ها و توانایی‌های فرهنگی است که در این بحران بیشترین خطر تهدیدشان می‌کند. می‌دانیم که هم اکنون بحران اقتصادی بیش از همه، مشاغل فرهنگی را هدف گرفته زیرا این تفکر رایج در همه جای جهان وجود داشته و دارد که می‌توان از آن‌ها صرف نظر کرد. بنابراین وظیفه همه ما نشان دادن حفظ فرهنگ به مثابه ابزاری اساسی در حفظ قابلیت‌های انسانی است. این امر بسیار فراتر از توصیف و تحلیل وضعیت موجود در کوتاه مدت می‌رود و نیاز به آن دارد که این روشنفکران خود در ابتدا، حاد بودن شرایط را درک کنند که چنین به نظر نمی‌رسد که در این راه قدم مهمی برداشته باشند و سپس بتوانند کمکی به حال مردم باشند."
. آیا با توجه به تجربه‌ی بحران جهانی شیوع کرونا می‌توان افقی را در وضعیت پس از کرونا متصور بود که به ترقی‌هایی نظیر برابری و دموکراسی در سطح جهانی نزدیک‌تر شویم؟
"بدون شک اگر درک و تحلیل‌های درستی از وضعیت داشته باشیم، می‌توانیم از آن‌ها برای مقابله با نابرابری‌، سلسله‌مراتبی شدن، کالایی شدن جهان و تفکر‌های محلی‌گرایانه و ملی‌گرایانه و نژاد‌پرستانه استفاده کنیم. ولی اگر تن به گفتمان‌های سطحی‌نگرانه‌ای بدهیم که یا با حرکت از پزشکی‌شدن جامعه صرفا از گروهی از اصلاحات بهداشتی به مثابه راه حل برای جهان پس از کرونا می‌دهد، یا از «تجهیز» بهتر ِ فناورانه یا علمی برای مقابله با خطرات آینده به عنوان بزرگترین هدف دم می‌زند، در حقیقت از رویکرد ِ «نظامی- امنیتی» فراتر نرفته‌ایم. راه حل اساسی نه در این درمان‌های ناپایدار بلکه در درمان پایدار از میان بردن نابرابری‌ها و ایجاد عدالت واقعی اجتماعی در سطح سیاره‌‌ای و تغییر رادیکال سبک‌های زندگی بر اساس نظریات پسا توسعه است."

ما را در تلگرام و اینستاگرام به آدرس‌های زیر دنبال کنید:
Telegram: https://news.1rj.ru/str/Biikhjournal
Instagram: https://instagram.com/biikh.journal

🔴 نشریه‌ی دانشجویی بیخ

معرفی نشریه‌ی دانشجویی بیخ در سایت خبرگزاری دانشجویان ایران 《ایسنا》:

https://www.isna.ir/news/99050401971/