🔹میرزا حسن رُشدیه، از پیشگامان آموزش نوین در ایران ۱۸ آذر ۱۳۲۳ درگذشت. نیما یوشیج که از دوستانش بود، شعر «نام بعضی نفرات» را به یاد او سروده. شعر را با صدای عباس کیارستمی بشنوید
@ehsanname
@qadahha

🔺احمدرضا دالوند، طراح و گرافیست باسابقه درگذشت. این طرح یک نمونه از آثار اوست که برای مقاله‌ای دربارۀ جورج اورول، تصویرگر انسان نومید قرن بیستم در مجله «آدینه» شماره ۲۶ (مرداد۶۷) کشیده بود @ehsanname

📚امشب ضیافت پادشاه سوئد برای برندگان نوبل۲۰۱۸ برگزار می‌شود. اگر آن عکاس فرانسوی، که دست بر قضا همسر یکی از اعضای آکادمی سوئد (نهاد اهداکننده نوبل ادبیات) است، بند را آب نداده بود امشب برندۀ نوبل ادبیات ۲۰۱۸ هم در این مهمانی سخنرانی داشت. اما آن رسوایی و ماجراهای بعدش، باعث شد تا امسال نوبل ادبیات نداشته باشیم. فعلاً کازوئو ایشی‌گورو، برندۀ نوبل ادبی ۲۰۱۷ آخرین پادشاه رمان است. بخشی از سخنرانی او در ضیافت نوبل پارسال را (با ترجمۀ امیرمهدی حقیقت) بخوانید که توضیح می‌دهد چرا هنوز هم باید خوشبین باشیم؟
@ehsanname
🗣... تازگی به این درک رسیده‌ام که دنیای من - جای متمدن پرجنب و جوشی پر از آدم‌های شوخ‌طبع و آزاداندیش - در واقعیت، بسیار کوچک‌تر از چیزی است که همواره تصور کرده‌ام. ۲۰۱۶، سالی پر از رویدادهای سیاسی غافلگیرکننده - و برای من، افسرده‌کننده - در اروپا و در آمریکا، و اقدام‌های نفرت‌انگیز تروریستی در سراسر جهان، مرا واداشت که تن به این باور بدهم که پیشرفت‌های متوقف‌ناشدنی در تثبیت ارزش‌های آزادی‌خواهانه و انسان‌گرایانه‌ای که من از کودکی بدیهی‌اش می‌شمردم، ممکن است توهم بوده باشد.

من بخشی از نسلی هستم که به خوشبینی گرایش دارد، و چرا که نه؟ ما نظاره‌گر نسل قبلی‌مان بودیم که با موفقیت، اروپا را از پایگاه رژیم‌های توتالیتر، نسل‌کشی، و خونریزی‌هایی بی‌سابقه در تاریخ، به منطقه‌ای بس غبطه‌آمیز از دموکراسی‌های آزادیخواهانه بدل کردند که در رابطۀ دوستانۀ کم و بیش بدون مرزی زندگی می‌کنند. امپراتوری‌های استعماری کهنی را تماشا کردیم که همراه با تصورات و توهمات نکوهیده‌ای که آنها را سرپا نگه داشته بودند، در سراسر جهان فروپاشیدند. پیشرفت قابل توجهی در فمینیسم و مبارزه علیه نژادپرستی را شاهد بوده‌ایم. در پس زمینۀ برخوردِ -ایدئولوژیکی و نظامی- عظیمی میان کاپیتالیسم و کمونیسم بزرگ شدیم، و شاهد چیزی بودیم که به باور بسیاری از ما نتیجه‌اش مبارک است.

ولی اکنون با نگاه به گذشته، به نظر می‌رسد آن دوره، از زمان فروپاشی دیوار برلین به این سو، شبیه دوره‌ای مالامالِ حسِ ازخودراضی بودن است، دورۀ فرصت‌های سوخته. نابرابری‌های فراوان- در ثروت و فرصت- میان ملت‌ها و درون ملت‌ها اکنون اجازۀ رشد یافته. مشخصاً حملۀ فاجعه‌بار به عراق در سال ۲۰۰۳ و سال‌های طولانی سیاست‌های ریاضتیِ تحمیل‌شده به مردم عادی که در پی سقوط ننگین اقتصادی ۲۰۰۸ آمد، ما را به وضعیت کنونی رسانده که در آن، ایدئولوژی‌های راست افراطی و ملیت‌گرایی‌های قبیله‌ای پر و بال می‌یابند. نژادپرستی، در شکل‌های سنتی‌اش و نیز در شکل‌های مدرنیزه شده‌اش، و نسخه‌هایی بهتر بازاریابی‌شده، دوباره در حالِ برآمدن است، و زیر خیابان‌های متمدن ما مثل هیولایی دفن‌شده که بیدار می‌شود، به جنبش افتاده. به نظر می‌رسد که در لحظۀ کنونی، ما فاقد هر گونه انگیزۀ مترقیانه‌ای هستیم که با هم متحدمان سازد. و در عوض، حتی در دموکراسی‌های ثروتمند غربی، داریم ترک‌ می‌خوریم و بدل به اردوگاه‌های رقیبِ هم می‌شویم که باید برای ذخایر یا قدرت، به تلخی مسابقه دهیم.

و سر پیچ بعدی- یا نکند همین الان هم پیچیده‌ایم؟- چالش‌هایی قرار دارد که پیشرفت‌های مهم در علم، تکنولوژی و پزشکی تحمیل کرده. امروز تکنولوژی‌های ژنتیکی - از جمله تکنیک ادیت ژن CRISPR- و پیشرفت‌ها در هوش مصنوعی و روبوتیکز برای ما منافع شگفت‌انگیز و حیات‌بخش می‌آورد، ولی ممکن است گزیده‌سالاریِ بی‌رحمی ایجاد کند شبیه آپارتاید، و بیکاری گسترده به دنبال بیاورد، از جمله برای کسانی که امروز در حرفۀ خود نخبه به شمار می‌روند.

و اکنون من اینجا ایستاده‌ام، مردی در دهۀ ۶۰سالگی، درحالی که چشم‌هایم را می‌مالم و سعی می‌کنم از لابه‌لای مِه، شمایل این دنیایی را که تا دیروز گمان نمی‌کردم حتی وجود داشته، ببینم. آیا من، یک نویسندۀ خسته، از نسلی با ذهنی خسته، توانش را پیدا می‌کنم که به این مکان ناآشنا نگاه کنم؟ آیا چیزی در من باقی مانده که احتمالاً بتواند کمک کند به این‌که دورنمایی ارایه کنم، و به بحث‌ها، نزاع‌ها و جنگ‌هایی که با تقلای جوامع برای سازگار کردن خود با تغییرات عظیم در خواهد گرفت، لایه‌هایی عاطفی بیفزایم؟

مجبور خواهم بود که ادامه بدهم و هر چه در توان دارم وسط بگذارم. چون هنوز باور دارم که ادبیات مهم است، و مشخصاً همان‌طور که از این پهنۀ صعب عبور می‌کنیم، مهم خواهد ماند. ولی نگاه من به نویسندگانی از نسل‌های جوان‌تر خواهد بود تا ما را برانگیزانند و هدایت کنند. این دوره دورۀ آنهاست، و آنها نسبت به آن، دانش و شمّی خواهند داشت که من فاقدش خواهم بود. امروز در دنیای کتاب‌ها، سینما، تلویزیون و تئاتر، نبوغ‌هایی ماجراجو و مهیّج می‌بینم: زنان و مردانی در دهۀ ۴۰، ۳۰ و ۲۰سالگی‌شان. پس خوشبینم. چرا نباشم؟
bit.ly/2UwPvWn
📌متن کامل سخنرانی اینجاست:
www.amirmehdi.com/blog/1396/11/09/3126.htm

🔺احسان ناظم‌بکایی: در مرکز تبادل کتاب، کتاب کودکانۀ دهه شصت «از تو حرکت، از خدا برکت» را پیدا کردم. ماجرای پسری به نام مجید که بذر گندم می‌کارد و بی‌توجه به سرکوفت‌های بقیه که می‌گویند گندم، نمی‌روید با شعار خودکفایی و عدم خرید گندم از دشمن، از بذرها مراقبت می‌کند تا سرانجام به بار می نشیند. مجید گندم‌ها را می‌فروشد و با پولش، کتابی می‌خرد که رویش نوشته "پیروزی نزدیک است".
نویسنده و تصویرگر، نام‌هایی بی‌فامیل: مصطفی و عادل‌اند. در ابتدای این کتاب ۱۸صفحه‌ای نوشته بود بازنویسی کتاب «تخم هویج» نوشته روت کراوس است.
کنجکاوانه جستجو کردم. فهمیدم روت کراوس، نویسنده‌ای آمریکایی است که تخم هویج را در ۶۰صفحه در سال ۱۹۴۵ میلادی یعنی ۳۴سال قبل از انقلاب نوشته. کتاب هم داستان پسری است که تخم هویج می‌کارد و بی‌توجه به سرکوفت‌های بقیه، آن را آب می‌دهد تا سبز می‌شود.
@ehsanname

🔹تازه‌ترین نمونۀ «کتابسازی»: کتاب توئیت‌های دونالد ترامپ کتاب ۸۴ صفحه است، توئیت‌ها بدون ترتیب تاریخی یا توضیحی آمده و ۹هزار تومان قیمت دارد. پشت جلد هم توجیه کرده‌اند که این کتابِ بی نظم و توضیح، فساد سیاستمداران آمریکایی را برملا می‌کند @ehsanname

🔸شاه عباس صفوی، از بزرگترین واقفان کتاب در تاریخ ایران بود که کتابهای زیادی را وقف آستان قدس رضوی، حرم حضرت معصومه، حرم حضرت عبدالعظیم، ... و مقبره جدشان، شیخ صفی در اردبیل کرد. بعدها بخشی از کتابهای بقعه شیخ صفی در حمله سال ۱۱۴۷ قمری عثمانی‌ها به این کشور منتقل شد. شاه عباس در وقف‌نامه این کتابها می‌نوشت: «وقف نمود این کتاب را کلبِ آستان علی بن ابی‌طالب علیه السلام عباس الصفوی، بر آستانه مقدسه شاه صفی ـ علیه الرحمه ـ که هر که خواهد بخواند، مشروطِ آن که از آن آستانه بیرون نبرند، و هر که بیرون برد، شریک خون امام حسین علیه السلام بوده باشد». غارتگران چون از نفرین قیدشده، یعنی شراکت در خون امام حسین(ع) می‌ترسیدند، وقف‌نامه روی کتابها را محو می‌کردند. تصویر بالا یک نمونه از این کتابهاست که الان در کتابخانه حکیم اوغلو در استانبول نگه‌داری می‌شود و با کمرنگ شدن آثار جوهر، متن وقف (با بزرگنمایی 🔍) قابل خواندن است.
@ehsanname

📚انجمن قلم آمریکا فهرست نامزدهای اولیۀ جایزه ۲۰۱۹ خودش را اعلام کرد. در این فهرست «ماه‌پیشانی» (Moon Brow) شهریار مندنی‌پور با ترجمۀ سارا خلیلی هم حاضر است. این جایزه ۲۶ فوریه (۷ اسفند) آینده اهدا می‌شود @ehsanname

📖 بیل گیتس که از طرفداران یووال نوح هراری است، کتاب جدید او «۲۱درس برای قرن۲۱» را به عنوان یکی از پنج کتاب خوبی که در ۲۰۱۸ خوانده معرفی کرده و می‌گوید اگر اوضاع جهان شما را نگران کرده، این کتاب به شما کمک می‌کند @ehsanname

🗓 مستندهای امروز پنجشنبه (۲۲ آذر) جشنواره سینما حقیقت با موضوع ادبیات
@ehsanname
🎬حافظ و گوته (فرشاد فرشته‌حکمت، ۷۷دقیقه)
🔸پژوهشی در مورد تاثیر حافظ شیرازی بر یوهان ولفگانگ گوته آلمانی
🕓ساعت ۱۶ تا ۱۸، سالن شش سینما چهارسو

🎬متولد آذر (سیدرضا حسینی، ۷۷دقیقه)
🔹روایت زندگی شخص و کاریِ مرتضی سرهنگی، چهرۀ معروف مستندنگاری جنگ
🕕ساعت ۱۸ تا ۲۰، سالن پنج سینما چهارسو
bit.ly/2SHKNDB

🔸خطای فاحش برنامه تخصصی شعر شبکه چهار در نسبت دادن یک "مثلا شعر" به قیصر امین‌پور!

▫️پلان ماقبل آخر (گاهی گمان نمیکنی ولی خوب میشود) سروده قیصر امین‌پور نیست!

#تلویزیون

https://news.1rj.ru/str/joinchat/AAAAADwES4Zgh6pcPBJT7w

📊 نمودار مقایسه‌ای انتشار کتاب‌های تألیف و ترجمه‌ در ۴۰ سال اخیر. یک کارشناس نشر می‌گوید این نمودار نشان داده می‌دهد برخی ناشران در کتابسازی خبره شده‌اند! @ehsanname

دقت کنید! ایشان دکتر محمد دبیرسیاقی است که از منتقدانش تشکر می‌کند و دقایقی را که مطرح کرده‌اند به کار می‌گیرد. دبیرسیاقی روزگاری دستیار دهخدا بود. کمتر دانشمندی به درجه‌ی فضل او می‌شناسیم.
مقایسه کنید با بعضی از به‌اصطلاح پژوهشگران امروز که برای منتقدان شمشیر از نیام می‌کشند و به هر بیراهه‌ای می‌زنند تا اثبات کنند راه را درست رفته‌اند.
@Virastaar

عبد: در اهمیت فاصله و نیم‌فاصله حتی روی عطف کتاب.

احسان: با رضا کریم مجاور (مترجم کتاب) صحبت کردم. گفت اين اشتباه در عطف کتاب رو ده بار به انتشارات گفتم. کتبی هم براشون نوشتم. اما اصلاح نکردند.

سولماز: کوبی middle name شاعره :)

سرگردان: چرا نیم فاصله؟ شیرکو بیکس نمیشه نوشت؟

محمود صدری: تلفظ این نام به کردی «شێرکۆ بێکەس» است؛ اما به نظرم شکل همه‌فهم آن در فارسی می‌تواند این باشد: «شِرکو بیکِس».
@ehsanname

🗓مستندهای امروز جمعه (۲۳ آذر) جشنواره سینما حقیقت با موضوع ادبیات
@ehsanname
🎬شناسای سخن (منوچهر مشیری، ۵۵دقیقه)
🔸دربارۀ زندگی ادبی دکتر حسن انوریِ سرپرست تألیف لغتنامه «فرهنگ بزرگ سخن»
🕘ساعت ۲۱ تا ۲۲، سالن دو سینما چهارسو
bit.ly/2SHKNDB

🎯 وقتی لای رمانی را باز می‌کنیم، با خواندن چند سطر یا صفحه، حس بی‌نظیری سراغمان می‌آید: احساسِ توأمانِ آشنایی و بیگانگی با کسی که داستان دربارۀ اوست. بی‌شک، ما قهرمانِ آن داستان نیستیم، اما آنچنان غرقش می‌شویم که مرز میان ما و او بسیار مبهم می‌شود. با او می‌خندیم، اشک می‌ریزیم، فریاد می‌کشیم و حتی عاشق معشوقه‌اش می‌شویم. شاید خاصیت همۀ داستان‌ها همین باشد که وقتی از خانۀ ذهنِ خود فرار می‌کنیم، می‌توانیم در آن‌ها تبدیل شویم به آدم متفاوتی که در جهان دیگری زندگی می‌کند.

📌 در لینک زیر، یادداشت‌هایی را بخوانید از اورهان پاموک، الیف شافاک، پیتر بایار و دیگران دربارۀ داستان‌خواندن و داستان‌نوشتن:
tarjomaan.com/report/9217/

🔗 @tarjomaanweb

✔️اخوان ثالث در ۱۸ آذر ۵۸: به طرف سوسیالیسم اسلامی پیش می‌رویم/ ما شهید دادیم که از شر اختناق و سانسور آسوده باشیم

http://www.tarikhirani.ir/fa/news/35/bodyView/4866

@tarikhirani

🔖اعلانات: «سان» شب یلدا می‌آید. مجله ادبی «سان» را تحریریۀ سابق «همشهری داستان» بعد از واگذاری فله‌ای مجلات همشهری منتشر می‌کنند. رونمایی از شماره اول «سان» پنج‌شنبه (۲۹ آذر)، ساعت ۱۷، خانه وارطان (میدان فلسطین، طالقانی غربی، پلاک ۵۱۴) @ehsanname

bit.ly/2Gtw7a3
🔹در خبرها بود که ناشران کمک‌آموزشی برای جلوگیری از طرح وزارت آموزش و پرورش در مورد حذف مشق شب برای سه پایۀ اول دبستان و جایگزینی تکلیف‌های مهارتی، دست به دامن مرجعیت شده‌اند و روز شنبه (۱۷ آذر) اعضای انجمن فرهنگی ناشران آموزشی، به شهر قم و به دیدار آیات سبحانی، علوی گرگانی، نوری همدانی و حسینی بوشهری رفته‌اند.
آنچه که از این دیدارها بیشتر جلب توجه کرد، این حرف ابوالفضل جوکار، میرعامل انتشارات گاج بود که گفته: «با حذف تکلیف منزل دانش آموزان، آنان از فراگیری و آموزش دور شده و به سمت فضای مجازی کشیده می‌شوند که آثار جبران‌ناپذیری را به دنبال دارد» (مهر)
@ehsanname
📚 اما مسالۀ دیگر، میزان ضرر ناشران کمک‌آموزشی از چنین طرحی است. جوکار در این دیدارها رقم چاپ کتابهای کمک‌آموزشی در کشور را سالانه ۲۵میلیون جلد عنوان کرده، اما آمارهای خانه کتاب نشان می‌دهد رقم واقعی بیشتر هم هست. طبق گزارش ایبنا از آمارهای نشر در کشور، شمارگان کل کتاب‌های کمک‌درسی در سال ۹۵ شامل ۴۳میلیون و ۲۹۷هزار بوده و در سال ۹۶ با ده درصد کاهش به ۳۸میلیون و ۹۱۷هزار جلد رسیده است.
البته با افزایش قیمت‌ها، ناشران کمک‌آموزشی ضرری از بابت کاهش تیراژ متحمل نشده‌اند. مجموع قیمت کتابهای کمک‌درسی چاپ‌شده در سال ۹۵ عدد ۷۵۸میلیارد و ۴۷۳میلیون و ۶۸۸هزار تومان بوده که در سال ۹۶ به رقم ۸۰۹میلیارد و ۴۶۱میلیون و ۷۱۵هزار تومان رسیده است.

💵 فروش ناشران کمک‌آموزشی، بیشتر برای کتابهای کنکور، آموزش زبان و کتابهای کمک‌درسی دورۀ دوم دبیرستان (پایه‌های دهم تا دوازدهم) است. با یک جستجوی ساده در فروشگاه اینترنتی گاج می‌شود دید که آنها برای سه پایۀ اول دبستان در مجموع ۳۰۶ عنوان کتاب منتشر کرده‌اند و برای مثلا یازدهم ریاضی، ۲۹۱ عنوان. تقریباً تعداد عناوین این سه پایه نسبت به کل کتابها یک‌دوازدهم است.
پس می‌شود تخمین زد که با طرح حذف مشق شب، ناشرهای کمک‌آموزشی حداقل سالی ۶۷میلیارد و ۵۰۰میلیون تومان ضرر خواهند کرد.
@ehsanname
📸 ابوالفضل جوکار، مدیرعامل گاج در دیدار با آیت‌الله جعفر سبحانی

🗓مستندهای امروز شنبه (۲۴ آذر) جشنواره سینما حقیقت با موضوع ادبیات
@ehsanname
🎬پرتره خانم فرخزاد (ماهور میرشکاک، ۲۳دقیقه)
🔸ماجرای دعوت یک فیلمساز از بانوانی که به فروغ فرخزاد شباهت ظاهری دارند
🕑ساعت ۱۴ تا ۱۵ ، سالن شش سینما چهارسو

🎬حافظ و گوته (فرشاد فرشته‌حکمت، ۷۷دقیقه)
🔹پژوهشی در مورد تاثیر حافظ شیرازی بر یوهان ولفگانگ گوته آلمانی
🕗ساعت ۲۰ تا ۲۲، سالن یک سینما چهارسو
http://bit.ly/2SHKNDB

🔹بخشی از حرفهای ابوالفضل جوکار، مدیرعامل انتشارات گاج در مصاحبه با روزنامه «صبح نو» دربارۀ دیدار انجمن ناشران کمک‌آموزشی با مراجع تقلید دربارۀ طرح حذف مشق شب @ehsanname

🔺مرد کاتب، هند در دوره مغولی (گورکانیان)، حدود ۱۶۲۵ میلادی (از اینجا). فرم نشستن و اخم مرد برای تمرکز هنگام کتابت را ببینید @ehsanname