فضانوردی سیاسی و سفارت

محمد فاضلی - جامعه‌شناس

✅ استعفا/برکناری #حجت_عبدالملکی از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نقطه مثبت‌اش این است که وزیر نامناسب به هر قیمتی در کابینه تحمل نشده است. من در توئیتی نوشتم که آدم‌هایی در همه دولت‌ها وزیر بوده‌اند که صلاحیت یک روز مدیر کل بودن در وزارتخانه‌شان را نداشته‌اند، اما تا آخر دوره هم وزیر مانده‌اند. وجه مثبت قضیه پس کنار گذاشتن وزیر نامناسب است. این داستان اما وجوهی مهم برای حکمرانی دارد.

✅ اول، به وزارت رسیدن آقای عبدالملکی نشان داد که در این کشور می‌توان با بیان حرف‌های فضایی مثل تحریم مهم نیست، با یک میلیون تومان می‌توان شغل ایجاد کرد، چند جوان لامبورگینی ساخته‌اند، سرمایه‌گذاری خارجی دروغ است، فقط با کشاورزی می‌توان در زمره ده اقتصاد برتر دنیا شد و ... به وزارت رسید. معلوم شد #فضانوردی_سیاسی جواب می‌دهد. حرف‌های فضایی بزن و با سرعت موشک از نردبان قدرت بالا برو!

✅ دوم، فضانوردی سیاسی به همان سرعت موشکی که جواب می‌دهد و سیاست‌ورز فضایی را به اوج می‌رساند، به همان سرعت هم احتمالاً – بالاخص در شرایط نامساعد اقتصادی – سبب سقوط می‌شود. البته اگر میانه دهه ۱۳۸۰ بود، نفت بالای ۱۰۰ دلار فروش می‌رفت و تحریم شدید نبود، شاید این موشک کماکان رو به بالا بود کما اینکه برای برخی به هزینه ملت بالا و بالاتر رفته است.

✅ سوم، اخبار غیررسمی درباره پست سفارت گرفتن آقای عبدالملکی منتشر شده است. این خبر ممکن است غلط باشد کما این‌که ایشان به سمت مشاور رئیس‌جمهور منصوب شده‌اند. اما صرف‌نظر از انتصاب شخص ایشان به سفارت (که ممکن است محقق نشود) باید در این باره نوشت که در این کشور یک سنت ناپسند قاجاری وجود دارد که برخی (شمار زیادی) از مقامات ارشد وقتی از کاری به دلیل بی‌کفایتی، ناسازگاری با دولت و ... کنار گذاشته می‌شوند، به آن‌ها پست سفارت در کشورهای دیگر را هدیه می‌دهند. الان فرصت خوبی برای نقد این سنت قاجاری است. (پی‌نوشت: کاربرد عبارت «سنت قاجاری» در این متن نادرست است. سفرای دوره قاجار افراد تحصیلکرده، چند زبانه و فرهیخته‌ای بوده‌اند. به این وسیله اصلاح می‌شود.)

✅ وزارت امور خارجه باید از تخصصی‌ترین، هوشمندترین و نخبه‌گراترین سازمان‌های حکمرانی باشد. آدم‌های این وزارتخانه و از جمله سفرا باید در دل روابط بین‌الملل و روابط دوجانبه و چندجانبه، و ترقی گام به گام رشد کنند؛ باید مسلط به یکی دو سه زبان خارجی باشند، درک عمیقی از تاریخ کشورها، ژئوپلتیک، تحولات اقتصادی جهان و ... داشته باشند. درست برخلاف این رویه، شماری از سفرا – حتی در مهم‌ترین کشورها (البته همه کشورها به جهاتی مهم هستند) – این ویژگی‌ها را هم ندارند.

✅ بدتر این است که گاه جامانده و وامانده‌ای از سمت‌های دولتی را – در همه دولت‌ها – به سفارت نصب می‌کنند. انتصابات هم تحت تأثیر روابط بیرون از وزارت امور خارجه است. این وضعیت درخصوص انتصاب نمایندگان ایران در سازمان‌های بین‌المللی نیز کم و بیش حاکم است. یک متخصص درجه اول و دیپلماتی ارشد که سال‌ها در عرصه بین‌المللی فعالیت کرده بود زمانی می‌گفت به تجربه دریافته‌ام نمایندگی ایران در سازمان‌های بین‌المللی برای بوروکراسی کشور فقط در حد هدیه دادن این پست‌ها به عنوان جایزه به افراد خاص اهمیت دارد. گویی قرار نیست ما از عضویت در این سازمان‌ها بهره‌ای ببریم که به تخصص نمایندگان‌مان در آن‌ها نیاز داشته باشیم.

✅ بالاخره بعد از صد سال تجربه شکل‌گیری چیزی شبیه به دولت مدرن در ایران وقت آن رسیده است که اولاً فضانوردان سیاسی – که البته در همه کشورها هستند اما در همه کشورها سوار بر موشک قدرت به مراتب بالا نمی‌رسند – مهار شوند. در ضمن، ضرورتی است که در شیوه انتصاب سفرا تغییراتی صورت گیرد و جایگاه تخصص در وزارت امور خارجه، پست سفارت، و نمایندگی‌های ایران در سازمان‌های بین‌المللی جدی گرفته شود.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)

@fazeli_mohammad

اصلاح یک اشتباه درباره «سنت قاجاری»

محمد فاضلی - جامعه‌شناس

✅ من در نوشته «فضانوردی سیاسی و سفارت» کار نادرست به کار گماردن افراد وامانده و جامانده از دولت و سایر مناصب در سفارتخانه‌های ایران را «سنت قاجاری» نوشته بودم. دوستی نسبت به نادرستی این برداشت من از سفرای عصر قاجار تذکر داد. تذکرش باعث شد با دقت بیشتری سرگذشت، تحصیلات، تألیفات و قابلیت‌های سفرای عصر قاجار در روسیه، بریتانیا، آلمان، فرانسه و آمریکا را به اجمال بررسی کنم.

✅ الحق و الانصاف در کاربرد مفهوم «سنت قاجاری» خطایی بزرگ کرده‌ام. آن دسته سفرا که من موفق شدم متونی در شرح زندگی و تحصیلات و سابقه‌شان در دیپلماسی بیایم – که اکثریت سفرای آن عصر بودند – اکثریت قاطع‌شان تحصیل‌کرده بودند. بالاخص بعد از تأسیس دارالفنون بیشتر آن‌ها فارغ‌التحصیل دارالفنون بودند و مسلط به حداقل یک زبان خارجی (عمدتا فرانسوی) و تعداد زیادی مسلط به روسی، فرانسوی، انگلیسی و آلمانی. هر آن‌چه من درباره‌شان خواندم، سابقه دیپلماتیک طولانی در سفارتخانه‌های ایران داشتند و اغلب از کارداری و سمت‌های پایین دیپلماتیک تجربه آموخته بودند. برخی صاحب تألیفات مهم تاریخ اندیشه و روشنفکری در ایران هم بودند.

✅ خلاصه خطایی کرده بودم در «سنت قاجاری» خواندن به‌کار گماردن ناشایستگان در سمت‌های دیپلماتیک و سفارت. به این وسیله هم آن اشتباه را اصلاح می‌کنم و هم قدردان جناب محمدعلی بهمنی قاجار پژوهشگر تاریخ هستم که چنین خطایی را تذکر دادند.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)

@fazeli_mohammad

📝 سنت قاجاری؟!

✍️ حسن حضرتی

✅ محمد فاضلی پژوهشگر واقعاً فاضل و دغدغه‌مند در یادداشتی به کار گماردن افراد وامانده و جامانده از دولت و سایر مناصب در سفارتخانه‌های ایران را "سنت قاجاری" نامیده است.
✅ به عنوان یک تاریخ‌ورز توفیق این را داشتم که دو نسخه خطی تالیفی از سوی دو سفیر دولت قاجاریه را تصحیح و منتشر کنم. و نیز تاکنون دو مقاله در باره کارنامه سفارت دو تن دیگر از سفرای قاجاری نوشته‌ام. باید بگویم قاطبه سفرای قاجاری انسان‌هایی تحصیل‌کرده، اهل علم، زبان‌دان، تاریخ‌دان و آشنا به تاریخ و فرهنگ ایران و حتا جهان بودند. آثار تالیفی مختلفی از ایشان بجاست که شاهد این مدعاست. میرزا موسی‌خان طباطبایی انصاری که کتاب زبده‌الوقایع را نوشته است، حتا سفیر نبود و فقط مقام کاردار سفارت ایران را برعهده داشت. این کارگزار وزارت خارجه در دوره ناصری در کتاب یادشده نشان می‌دهد که چه اشراف کاملی به تاریخ و اسطوره شناسی و جغرافیا و جمعیت‌شناسی و علم اقتصاد دارد. زبان های عربی، ترکی، انگلیسی و فرانسوی را مضاف بر زبان مادری اش به خوبی آشناست. خط سیاق می‌داند و تمام محاسبات مالی را به آن خط می‌نویسد. تاریخ ایران و عثمانی را به خوبی می‌شناسد. سنت ها و آداب و رسوم و تنوع و تعدد قومی و فرهنگی شرق آناتولی را در همین اثر با جزییات دقیق و به زیبایی هرچه تمامتر به توصیف می‌کشد. در یک کلام به خواننده نشان می‌دهد که نویسنده این متن به معنای واقعی یک دانشمند است.
✅ میرزا جعفرخان مشیرالدوله (صاحب رساله حدود)، میرزا ملکم خان (مولف رسایل و کتب مختلفه)، میرزا حسین خان مشیرالدوله (موسس مدرسه و مسجد سپهسالار)، میرزا محسن خان معین الملک (از موسسان مدرسه ایرانیان استانبول)، میرزا رضا ارفع (صاحب تالیفات گونه‌گون) و... از جمله همین سفرای قاجاری‌اند که تاریخ‌دانان در فضل و دانش و سواد پرمایه آنان تردیدی ندارند.
✅ به گمان بنده یادداشت اخیر محمد فاضلی قضاوت درستی درباره دوره قاجاریه و سنت ایلچی‌گری آن نیست. بویژه زمانی که خواننده می‌داند قصد گوینده نقد انتصاب احتمالی وزیر نالایق برکنارشده‌ای است به مقام سفارت؛ فردی که عاری و خالی از هر گونه شایستگی حتا برای اداره یک بقالی است، چه رسد به اینکه وزارتخانه و یا به احتمال سفارتخانه‌ای را بدست او بدهند. مقایسه چنین فردی با کارگزاران عموما شایسته نظارت خارجه ایران دوره قاجاری، بی‌تردید مقایسه ناصوابی است. آن دولتمردان، بزرگترین هنرشان زور میرزایی بود و بزرگترین زور این جوانان تاز‌ه‌کار، همنوایی.

📌در این باره بنگرید به:

📚 میرزا موسی خان طباطبایی انصاری، زبده‌الوقایع، تصحیح حسن حضرتی و شهلا یوسف‌زاده، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۹۸
📚 میرزا ملکم‌خان ناظم‌الدوله، مکاتبات میرزا ملکم خان (در باب مناسبات ایران و عثمانی و امور بین‌الملل)، تصحیح حسن حضرتی و نیلوفر میربلوک، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، ۱۴۰۰
🔖 حسن حضرتی، "میرزا محسن خان معین‌الملک و سفارت عثمانی (سال‌های ۱۲۸۸-۱۳۰۸ق.)"، فصلنامه تاریخ روابط خارجی، سال بیستم، شماره ۷۸، صص ۹-۲۲.
🔖 حسن حضرتی و محمدحسین صادقی، "میرزا رضا ارفع‌الدوله (۱۲۷۰-۱۳۵۶ق.) و کارنامه سفارت عثمانی"، تاریخ و فرهنگ، سال پنجاه‌ویکم، شماره ۱۰۳، صص ۱۹۷-۲۱۳.

🆔@Hassanhazrati50

سؤالاتی از مالکان و مدیران بنگاه‌ها/کارگاه‌ها یا کسب‌وکارها

محمد فاضلی - جامعه‌شناس

اگر شما مالک یا مدیر یک بنگاه، کارگاه یا کسب‌وکار هستید، سپاسگزار می‌شوم اگر با اختصاص چند دقیقه از وقت خود، به سؤالات لینک زیر پاسخ دهید. 🙏

https://panel.porsall.com/Poll/Show/55ca0f2cc21543a

نتایج پژوهش ممکن است در نهایت برای خود پاسخگویان نیز مفید باشد.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)

@fazeli_mohammad

اپیزود شصت‌ویکم پادکست دغدغه ایران (نسخه کم حجم)

توسعه‌ به‌مثابه توانمندسازی حکومت – تکرار کن و یاد بگیر

کتاب «توسعه به مثابه توانمندسازی حکومت» بعد از آسیب‌شناسی سازمان‌ها، از رویکرد «مسأله‌محوری تکرارشونده انطباق‌پذیر» (متا) برای ظرفیت‌سازی در سازمان‌ها و حکومت ناتوان حمایت می‌کند. گام اول این رویکرد مسأله‌محوری است که در اپیزود ۶۰ تشریح شد.

اپیزود ۶۱ گام دوم یعنی «تکرارشوندگی» را شرح داده و نشان می‌دهد سازمان‌ها می‌توانند با طرح ایده‌های متفاوت، تکرار آزمایشی، یادگیری و انطباق به توانمندی بیشتری برسند.

پرسشنامه‌ مدیران و مالکان بنگاه‌ها، کارگاه‌ها و کسب‌وکارها

حمایت از پادکست
حامی‌باش

صفحه اینستاگرام پادکست

📚 خرید با تخفیف ۳۰ درصد کتاب توسعه به مثابه توانمندسازی حکومت
کد تخفیف: diran

شنیدن از:
Apple Podcast ‖ Castbox

Google Podcast ‖ Overcast

Pocket Casts ‖ Shenoto

موسیقی آغازین
قطعه «سلام» اثر استاد حسن کسائی

Email: dirancast@gmail.com

گوینده: محمد فاضلی
امور فنی و صوت: مرتضی مشیری‌خواه
گرافیک: حامد ملیانی و کریم شاهین

تاریخ انتشار
خرداد هزار و چهارصدویک

@dirancast_official

گرفتن حداقل امکان نظارت مردم

محمد فاضلی - جامعه‌شناس

یک. زندگی اجتماعی منجر به توسعه به جامعه و حکومت توانمند نیاز دارد. حکومتی توانمند که بتواند وظایف حکومت را به درستی انجام دهد و جامعه‌ای که به اندازه کافی قدرتمند باشد که بتواند قدرت حکومت را مقید به قانون کرده، حاکمان را پاسخ‌گو سازد و از خودسر شدن قدرت سیاسی جلوگیری کند.

دو. قوانینی که مردم اجازه دهند از دستگاه دولت شکایت کنند و در مقابل آن‌چه دولت و قدرت سیاسی انجام می‌دهد، دادخواهی نمایند، به توانمند شدن جامعه کمک می‌کنند.

سه. دیوان عدالت اداری جایی برای طرح شکایت مردم علیه دولت است. یعنی دیوان عدالت اداری جایی است که مردم می‌توانند از آن برای دادخواهی در مقابل دولت و اقداماتش استفاده کنند.
طبق اصل‏ ۱۷۳ قانون اساسي، دیوان عدالت اداری به منظور رسیدگی به شکایات، دادخواهی‌ها و اعتراضات مردم نسبت به مأموران یا واحدها یا آئین‌نامه‌های دولتی و احقاق حقوق آن‌ها، زیر نظر قوه قضائیه تأسیس شده است.

چهار. دو شورا در کشور وجود دارند به نام‌های «شورای عالی انقلاب فرهنگی» و «شورای عالی فضای مجازی». اسم‌شان به اندازه کافی نشان می‌دهد که چقدر می‌توانند بر زندگی مردم اثر داشته باشند. یکی درباره حیطه فرهنگ است (دانشگاه‌ها، آموزش و پرورش، سینما، تئاتر، موسیقی و ...) و دیگری هم بخشی از حکمرانی بر فضای مجازی که لازم نیست درباره اهمیت آن چیزی بگوییم.

پنج. مجلس در جریان بررسی «طرح اصلاح قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری» با تغییر قانون دیوان عدالت اداری، امکان شکایت از مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی و شورای عالی فضای مجازی هم از شهروندان گرفته است. پیش از این نیز امکان شکایت از مجلس خبرگان رهبری و شورای عالی امنیت ملی از طریق دیوان عدالت اداری وجود نداشت.

شش. معنا خیلی روشن است. مجلسی که قرار است نمایندگانش وکیل مردم باشند، در یک عقبگرد روشن، حق شکایت مردم از دو شورا را سلب می‌کند. دو شورایی که بر زندگی مردم به شدت مؤثرند.

این مصوبه آشکارا در جهت تضعیف مردم، سلب حداقل امکان دادخواهی از نهادهای حکومتی و تضعیف قانون‌مندی و پاسخ‌گویی است. طی چنین مسیری در حکمرانی جز به تقویت ناپاسخ‌گویی و خودسری، و تضعیف ملت و مُلک نمی‌انجامد، توسعه‌یافتگی پیشکش.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)

@fazeli_mohammad

سؤالاتی از مالکان و مدیران بنگاه‌ها/کارگاه‌ها یا کسب‌وکارها

محمد فاضلی - جامعه‌شناس

اگر شما مالک یا مدیر یک بنگاه، کارگاه یا کسب‌وکار هستید، سپاسگزار می‌شوم اگر با اختصاص چند دقیقه از وقت خود، به سؤالات لینک زیر پاسخ دهید. 🙏

https://panel.porsall.com/Poll/Show/55ca0f2cc21543a

نتایج پژوهش ممکن است در نهایت برای خود پاسخگویان نیز مفید باشد.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)

@fazeli_mohammad

اپیزود شصت‌ودوم پادکست دغدغه ایران (نسخه کم حجم)

توسعه‌ به‌مثابه توانمندسازی حکومت – اختیار بگیر

کتاب «توسعه به مثابه توانمندسازی حکومت» رویکرد «مسأله‌محوری تکرارشونده انطباق‌پذیر» (متا) را برای ظرفیت‌سازی در سازمان‌ها و حکومت ناتوان ارائه می‌کند. گام‌های اول تا سوم رویکرد متا در اپیزودهای ۶۰ و ۶۱ تشریح شده است. اپیزود ۶۲ کسب اختیارات برای اصلاح‌گری و هم‌چنین نمونه‌ای از به‌کارگیری این رویکرد در ایران را تشریح می‌کند. بخشی از این اپیزود نیز به ذکر مصادیقی از کاربست رویکرد متا اختصاص دارد.

مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه

برنامه ساخت توانمندی حکومت در دانشگاه هاروارد

حمایت از پادکست
حامی‌باش

صفحه اینستاگرام پادکست

📚 خرید با تخفیف ۳۰ درصد کتاب توسعه به مثابه توانمندسازی حکومت
کد تخفیف: diran

شنیدن از:
Apple Podcast ‖ Castbox

Google Podcast ‖ Overcast

Pocket Casts ‖ Shenoto

موسیقی آغازین
قطعه «سلام» اثر استاد حسن کسائی

Email: dirancast@gmail.com

گوینده: محمد فاضلی
امور فنی و صوت: مرتضی مشیری‌خواه
گرافیک: حامد ملیانی و کریم شاهین

تاریخ انتشار
تیر هزار و چهارصدویک

@dirancast_official

موسسه‌ای دو نفر همکار با مشخصات زیر برای کار تمام وقت استخدام می‌کند.

- دارای مدرک کارشناسی یا کارشناسی ارشد در رشته‌های اقتصاد، جامعه‌شناسی، مدیریت کسب‌وکار، کارآفرینی یا مهندسی صنایع.

- توانایی عمومی نوشتن؛ و نوشتن گزارش کار مؤثر

- علاقمند به یادگیری و ارتقای توان شخصی و سازمانی

- دانش و مهارت کار با نرم‌افزارهای آفیس بالاخص اکسل و وُرد.

- دانش و مهارت کار با نرم‌افزار تحلیل آماری SPSS

- خواندن و درک مطلب خوب متون انگلیسی

- مهارت کار در گروه به صورت منظم و با روحیه همکاری

- نظم و ترتیب برای حضور منظم در محل کار، برگزاری جلسات و ارائه گزارش کار

- توانایی انجام جست‌وجوی مؤثر و نتیجه‌بخش در اینترنت

- علاقمند به فعالیت برای راه‌اندازی یک کسب‌وکار و آمادگی برای چالش‌های آن

- توانایی ارتباط‌گیری و مذاکره

- سن زیر ۳۰ سال (شرط سنی برای افراد زیر ۴۰ سال که در مصاحبه پذیرفته شوند، حذف می‌شود.)

- حقوق مناسب و متناسب با توانمندی‌ها پرداخت می‌شود.

علاقمندان می‌توانند رزومه خود را به همراه یک صفحه توضیحات درخصوص خودشان و توضیح علت علاقمندی به همکاری، به ایمیل زیر ارسال کنند.

مهلت ارسال: تا ۱۵ تیر ۱۴۰۱

mamor.raad@gmail.com

@fazeli_mohammad

هزینه ملی کُندی سرعت اینترنت چقدر است؟

محمد فاضلی - جامعه‌شناس

✅ شما هم حتماً سرعت کُند اینترنت را تجربه کرده‌اید. چای می‌خورید و چرت می‌زنید تا یک صفحه بالا بیاید، فایلی آپلود یا دانلود شود یا ارتباطی برقرار گردد. هیچ از خود پرسیده‌اید هزینه ملی این کُندی اینترنت چقدر است؟

✅ بیایید فقط فرض کنیم ۴۰ میلیون کاربر ایرانی در روز هر کدام ۵ دقیقه زمان بابت کندی اینترنت از دست می‌دهند. به این ترتیب ۲۰۰ میلیون دقیقه زمان کاربران در روز هدر می‌شود.

✅ این عدد ۲۰۰ میلیون دقیقه معادل ۳۳۳۳۳۳۳ (سه میلیون و سیصد و سی و سه هزار سیصد و سی و سه) ساعت است.

✅ فرض کنیم ارزش وقت هر ایرانی فقط ساعتی ۲۰ هزار تومان است. این رقم را بر اساس حداقل دستمزد برای ۳۰ روز و هر روز ۸ ساعت کار محاسبه کرده‌ام.

✅ ارزش وقت ایرانیان که به دلیل کندی اینترنت هدر می‌شود – با مفروضات فوق – روزانه حدود ۶۷ میلیارد تومان است.
اگر این رقم را در ۳۶۵ روز ضرب کنید به عدد ۲۴ هزار میلیارد تومان می‌رسید.

✅ بله، درست می‌بینید. کُندی اینترنت اگر فقط از هر کاربر ایرانی در روز ۵ دقیقه وقت هدر بدهد، فقط به ارزش وقت ایرانیان به اندازه ۲۴ هزار میلیارد تومان در سال خسارت می‌زند.

✅ خسارت به روان مردم، اعتماد عمومی، شرکت‌ها و کسب‌وکارها، اخلاق و زبان مردم و ... در این محاسبه لحاظ نشده است.

نتیجه‌گیری
هیچ ناکارآمدی یا اخلالی در سیستم‌های فنی و حکمرانی بدون هزینه و رایگان نیست.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)

@fazeli_mohammad

🔲⭕️مادرم را می کشم تا زنده بمانم!
مجتبی لشکربلوکی

نسل بعد راجع به ما (نسل فعلی) چه قضاوتی خواهند کرد؟ نسلی بی عقل، پرمدعا، فاسد و زیاده خواه که تا می توانست خورد و برد و از خود زمینی سوخته به جای گذاشت!؟ امیدوارم چنین قضاوتی نکنند اما یک بار به این آمار و ارقام نگاه کنیم بعد خودمان را بگذاریم جای نسل بعدی.

از جنگل شروع کنیم: د‌ر ایران هر ۲۰ثانیه مساحتی به اند‌ازه یک زمین فوتبال از جنگل‌های کشور نابود‌ می‌شود! طی ۶د‌هه اخیر، ۱.۵میلیون هکتار از سطح جنگل‌های کشور کم شد‌ه. هر ۵ سال یک‌میلیون هکتار از جنگل‌های ایران حذف می‌شود‌. اگر با همین روند‌ پیش برویم تا ۷۵ سال دیگر اثری از جنگل‌های امروزی ایران باقی نمی‌ماند‌! تخریب تدریجی پوشش گیاهی طی ۱۰۰ سال بدست ما و پدرانمان بوده وضعیت اسف باری رقم زده است.

به آب نگاه کنیم؛ در سال های گذشته، ۷۴ میلیارد مترمکعب بیش از ظرفیت از سفره‌های آب زیرزمینی برداشت شده و این روند در ۱۰ سال آینده ادامه خواهد یافت. به بهانه خودکفایی در کشاورزی، در ۱۰ سال آینده امنیت غذایی را از دست خواهیم داد. چون امنیت غذایی، ارتباط مستقیم با ذخایر آب شیرین دارد.

خاک ایران حال بدتری دارد: بر اساس گزارش ۲۰۱۸ سازمان ملل کل فرسایش خاک جهان ۲۴ میلیارد تن است و یک دوازدهم آن یعنی ۲ میلیارد تن در ایران! در حالیکه ایران یک صدم خاک جهان را دارد. میزان فرسایش خاک ایران ۸ برابر میانگین جهانی است. موضوع وقتی نگران کننده‌تر می‌شود که بدانیم شکل گیری یک سانتی مترمکعب خاک در ایران به طور متوسط ۸۰۰ سال زمان نیاز دارد در صورتی که متوسط شکل‌گیری خاک در کره زمین ۴۰۰ سال است بنابراین وخامت اوضاع در ایران ۱۶ برابر متوسط جهانی است.

نگاهی به تنوع زیستی کنیم: به عنوان نمونه تعداد سم‌داران (کَل، بز، قوچ، میش، آهو، جبیر، گوزن، شوکا و..) به نسبت ۴۷ سال پیش که سازمان محیط زیست تشکیل شده ۹۰ درصد کمتر شده. این وحشتناک است. ممکن است از خود بپرسیم حالا چه می شود اگر یگ گونه گیاهی یا جانوری از بین برود. برای تقریب به ذهن بگویم که محیط زیست یک اکوسیستم است اگر یک جز آن حذف شود تمام چرخه هایی که به آن وابسته است زنجیره وار تخریب خواهد شد. این خاصیت اکوسیستم هاست مانند این است که بگویید من تمام بدنم خوب کار می کند فقط معده ام کار نمی کند. خوب چه ایرادی دارد؟
در انتشار کربن نیز پنجمین کشور آلاینده‌ جهان هستیم!
آنچه نوشته شده فقط گوشه ای از فاجعه زیست محیطی است که در رسانه ها بازتاب داشته (منابع: تابناک، ایرنا، همشهری آنلاین، ایمنا، فرارو)

☑️⭕️تحلیل و تجویز راهبردی:
▫️بخشی از چالش های زیست محیطی تقصیر ما و نسل ما نیست. مثلا به‌طور طبیعی میزان بارندگی ایران یک سوم میانگین جهانی و تبخیر آب، سه برابر حد جهانی است. حالامتأسفانه در چنین اقلیمی دچار خشکسالی هم شدیم. اما آیا این همه ماجرا است؟ اتلاف آب در تامین آب شهری ۳۵٪ است که ۲۰٪ بیشتر از متوسط جهانی است. این هم تقصیر زمین و زمان است؟ یا بی تدبیری و بی ... ما؟ آیا نمی توان با کشت فراسرزمینی، واردات مجازی آب (واردات محصولات کشاورزی با مصرف آب بالا) و ممنوعیت تولید و صادرات محصولات کشاورزی با مصرف آب بالا و ده ها تدبیر تجربه شده جهانی موضوع را مدیریت کرد؟

▫️فراموش نکنیم وضعیت اقتصادی و فقر، محیط‌زیست کشور را به خطر انداخته. میلیون ها نفر در کشور زیر خط فقرند و این موضوع می‌تواند به افزایش شکار و اضافه برداشت آب و قطع بدون مجوز درختان جنگل منجر شود. برخی کارشناسان زیست‌محیطی می‌گویند اگر اقتصاد خراب باشد، فاتحه محیط‌زیست هم خوانده است.
چه می توان کرد؟
▫️اعتراف می‌کنم سواد من، مثل عموم شهروندها، در حوزه محیط زیست و تاثیر یک بطری پلاستیکی که در کنار ساحل رها می‌کنم ناچیز است و مطمئنم اگر بدانم که پسماندها چه بلایی سر طبیعت می آورند معقولانه تر رفتار خواهم کرد. تغییر در جوامع از جمع اندکی که متفاوت فکر و عمل می‌کنند شروع می‌شود و سپس مانند ویروس همه گیر می شود. آنچه از دست ما برمی آید: تغییر رفتار فردی (به عنوان آدم های متفاوت از عموم جامعه) در کنار افزایش آگاهی جمعی (برای تشویق عموم جامعه به حفاظت از محیط زیست) مانند راه اندازی پویش‌های نجات خاک و جنگل و سرزمین.

▫️نظام حکمرانی توانایی حل مسایل پیچیده را از دست داده. باید به کمک آن رفت. با تبدیل مشکل به مساله، تبدیل مساله به دستورکار و سپس مشارکت در سیاست گذاری منطقی برای دستور کار. راهی جز نتوکراسی (حکمرانی شبکه ای و همکاری چند جانبه دولت، بخش مدنی، رسانه‌ها و بخش خصوصی) نداریم.

کسانی که مادر خود (طبیعت و کره زمین) را می کشند، ممکن است در کوتاه مدت زنده بمانند اما در بلندمدت طبیعت تنبیه سختی برای شان در نظر خواهد گرفت.

شبکه توسعه
@I_D_Network
به نقل از کانال شخصی مجتبی لشکربلوکی
@Dr_Lashkarbolouki

🔵 بازاندیشی در اقتصاد آب | داستین ای. گاریک، مایکل‌هانمان و کامرون هپبورن

💡مترجم: آی‌سان نوروزی
مترجم شرکت آب و فاضلاب استان تهران
ویراستار: مجید رامشینی
کارشناس مطالعات و بررسی‌ها اجتماعی شرکت آب و فاضلاب استان تهران

🔸چکیده:

با تشدید کم‌آبی به دلیل تغییرات اقلیمی و افزایش جمعیت، نوسانات، و نابرابری‌ها در دسترسی به آب، موضوع آب به شکل فزاینده‌ای در دستور کار سیاست‌گذاری قرار گرفته است. دستورالعمل‌های سیاست‌های اقتصادی متداول از جمله خصوصی‌سازی، قیمت‌گذاری و حقوق مالکیت به دلیل عدم توجه کافی به سیاست‌های آب و درگیری‌های توزیعی مرتبط با آن با مشکل مواجه شده‌ است.

در این تحقیق ویژگی‌های متمایز اجتماعی و فیزیکی عرضه و تقاضای آب شناسایی و پیامدهای آن را برای سه حوزه اصلی سیاست‌گذاری آب مورد بررسی قرار می‌دهیم:
1- زیرساخت‌های تامین مالی،
2- قیمت‌گذاری،
3- اصلاح حقوق مالکیت.

وابستگی روز افزون به منابع آب زیرزمینی و تامین آب غیرشبکه‌ای این چالش‌ها را دوچندان و نیاز به بازاندیشی در اقتصاد آب و مقابله با چالش‌های سیاسی را تقویت می‌نماید. دست‌یابی به اهداف توسعه پایدار آب مستلزم نوآوری‌های بنیادی و فن‌آورانه برای تامین، تخصیص و مدیریت آب، به علاوه تعهد سیاسی و مالی پایدار برای رسیدگی به موضوعاتی است که ممکن است مغفول مانده باشد.

🔻متن کامل این مقاله ارزشمند را در سایت دورنمای اقتصاد مطالعه کنید
👇👇
http://ecoviews.ir/rethinking-on-economic-water/

▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️

✅ رسانه اقتصادی اجتماعی دورنمای اقتصاد
👇👇👇
@econviews

.
من اصلا نمی‌فهمم چرا در این کشور به سادگی از کنار شایعه یا واقعیت تقلب در کنکور عبور می‌شود.
.
کنکور بزرگ‌ترین آزمون این کشور با شرکت نیروهای آینده ساز این کشور و نقطه حساسیت میلیون‌ها نفر است.
.
اینکه نمی‌شود هر سال با واقعیت یا شایعه تقلب در کنکور، میلیون‌ها انسان را بیازارند و سازمان سنجش و دستگاه امنیتی و ... به ... حواله بدهند و هیچ گزارشی درباره راست و دروغ این مسأله به مردم ارائه نشود.
.
#دغدغه_ایران #محمد_فاضلی #تقلب_کنکور

@fazeli_mohammad

اپیزود شصت‌وسوم پادکست دغدغه ایران (نسخه کم حجم)

چرا ملت‌ها شکست می‌خورند؟ نهادهای استثماری یا فراگیر

چرا برخی کشورها توسعه‌یافته و ثروتمندند و برخی دیگر توسعه‌نیافته و فقیر؟ آیا تفاوت‌های کشورها از نظر جغرافیا، اقلیم، فرهنگ یا دانایی و نادانی حکمرانان‌شان می‌تواند توضیح‌دهنده تفاوت سطح توسعه‌یافتگی باشد؟ دارون عجم‌اوغلو و جیمز رابینسون در کتاب ستایش‌شده «چرا ملت‌ها شکست می‌خورند؟ ریشه‌های قدرت، ثروت و فقر» نظریه‌ای ارائه می‌کننده که تفاوت سطح توسعه‌یافتگی را بر اساس ماهیت نهادهای اقتصادی و سیاسی کشورها توضیح می‌دهد. اپیزود ۶۳ اولین قسمت از شرح این کتاب است که ماهیت نهادهای استثماری و فراگیر به عنوان عوامل تعیین‌کننده سطح توسعه‌یافتگی را ارائه می‌کند.

حمایت از پادکست
حامی‌باش

صفحه معرفی کتاب برگ برگ

لینک فروش کتاب «چرا ملت‌ها شکست می‌خورند؟»

موسیقی آغازین
قطعه «سلام» اثر استاد حسن کسائی

Email: dirancast@gmail.com

گوینده: محمد فاضلی
امور فنی و صوت: مرتضی مشیری‌خواه
گرافیک: حامد ملیانی و کریم شاهین

تاریخ انتشار
تیر هزار و چهارصدویک

@dirancast_official

چرا دریاچه ارومیه احیا نشد؟

محمد فاضلی - جامعه‌شناس

✅ مناقشه و جنجال در فضای مجازی درباره خشکیدن دریاچه ارومیه این روزها بالا گرفته است. این مسائل دست‌آویز مناقشات و تسویه حساب‌های سیاسی هم می‌شود. بُعد قومی و زبانی هم پیدا می‌کند. اما این جنجال‌ها سبب حل مسأله نمی‌شوند.

✅ حل مسائلی نظیر خشکیدن دریاچه ارومیه – یا سایر پیکره‌های آبی نظیر زاینده‌رود، تالاب گاوخونی، دریاچه‌های طشک و بختگان و هامون و ... – به بررسی‌های تا حد ممکن دقیق و شناخت ابعاد مسأله نیاز دارد.

✅ احیای دریاچه ارومیه چون سازماندهی مشخصی به نام «ستاد احیای دریاچه ارومیه» با چند هزار میلیارد تومان اعتبار و عزم سیاسی را همراه داشت و به نتیجه مطلوبی نرسید، موضوع مناسبی برای سیاست‌پژوهی است.

✅ گزارش پیوست تلاش در حد وُسع من برای توضیح دادن چرایی ناکامی در احیای دریاچه ارومیه است. امیدوارم برای علاقمندان به مسأله دریاچه ارومیه، خبرنگاران رسانه‌ها، سازمان‌های دولتی مرتبط و ... نکاتی داشته باشد. فکر می‌کنم این گونه گزارش سیاستی نوشتن بهتر از دعوای توئیتری است. گزارش را می‌توانید از لینک زیر دانلود کنید.

گزارش چرا دریاچه ارومیه احیا نشد؟

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)

@fazeli_mohammad

شاید به درد شما هم بخورد

محمد فاضلی - جامعه‌شناس

✅ ممکن است شما هم در سازمانی کار می‌کنید یا اصلاً صاحب بنگاه، کسب‌وکار یا کارگاهی هستید که در آن با مسأله ناتوانی در اجرای تصمیم‌ها مواجهید. شاید هم بارها آرزو کرده‌اید سازمان شما برای انجام کارها توانمند شود.

✅ حکومت‌ها هم درگیر مسأله توانمند شدن برای حل مسأله هستند. پول، نیروی انسانی، سرمایه سیاسی و منابع دیگری را بسیج می‌کنند تا کاری را به انجام برسانند اما در نهایت به جایی نمی‌رسند. منابع به هدر می‌روند اما کاری دلخواه انجام نمی‌شود.

✅ کتاب «توسعه به مثابه توانمندسازی حکومت» برای پرداختن به همین مسائل نوشته شده است. #پادکست_دغدغه_ایران در هفت اپیزود این کتاب را شرح کرده است. ممکن است شنیدن آن‌ها به درد شما نیز بخورد. اپیزودها را در تلگرام می‌توانید بشنوید.

اپیزود ۵۶. توسعه به مثابه توانمندسازی حکومت: ناتوانی در اجرا

اپیزود ۵۷. توسعه به مثابه توانمندسازی حکومت: شروع از مسأله

اپیزود ۵۸. توسعه به مثابه توانمندسازی حکومت: بار اضافی ممنوع

اپیزود ۵۹. توسعه به مثابه توانمندسازی حکومت: توانمندی برای چه کاری؟

اپیزود ۶۰. توسعه به مثابه توانمندسازی حکومت: پنجره مسأله

اپیزود ۶۱. توسعه به مثابه توانمندسازی حکومت: تکرار کن و یاد بگیر

اپیزود ۶۲. توسعه به مثابه توانمندسازی حکومت: اختیار بگیر


حمایت از پادکست
حامی‌باش

صفحه اینستاگرام پادکست

اگر علاقمند به شنیدن اپیزودها از نرم‌افزارهای پادگیر هستید، از لینک‌های زیر استفاده کنید.

Apple Podcast ‖ Castbox

Google Podcast ‖ Overcast

Pocket Casts ‖ Shenoto

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)

@dirancast_official

به بهانه تصاویر جیمز وب

محمد فاضلی - جامعه‌شناس

✅ تصاویر تلسکوپ جیمز وب چشم‌ها را خیره کرده است. فضای مجازی پر از موعظه‌های دینی و اخلاقی تا تحلیل‌های کیهان‌شناختی بر مبنای تصاویر ارسالی از #جیمز_وب است. گویی همه دارند از نگاه جیمز وب به جهان می‌نگرند اما بیایید از نگاهی دیگر به خود جیمز وب نگاه کنیم، از نگاه قصه.

✅ پیش از هر چیز بگویم من می‌فهمم که علم برای علم مهم است، سرریز فناوری تحقیقات فضایی در سایر صنایع اهمیت دارد و کاربرد یافته‌های مطالعات فضایی در سایر عرصه‌ها مهم است. بنابراین این نوشته، نفی اهمیت جیمز وب و تصاویرش نیست، بلکه موضوع دیگری را مطرح می‌کند و به همین دلیل عنوانش هست «به بهانه تصاویر جیمز وب».

✅ حرفم این است که سازندگان تلسکوپ جیمز وب، پیش از آن‌که تصاویر ارسالی از آن‌را به جهان ارائه کنند، قصه این تلسکوپ و یافته‌هایش را به مردم فروخته‌اند. چرا؟ چون ناسا مثل هر سازمان دیگری باید هزینه کردن پول برای کارهایش را توجیه کند. هزینه کردن ده‌ها میلیارد دلار برای تهیه تصاویری از پدیده‌ای متعلق به چند میلیارد سال پیش، توجیه لازم دارد.

✅ جیمز وب قبل از این‌که تلسکوپ باشد (بخش واقعی قضیه)، یک قصه است. قصه، روایتی از جیمز وب است. ناسا موفق شده این قصه را به مردم جهان بفروشد و آن‌را مهم جلوه دهد. نه این‌که برای علم، فناوری یا قدرت نرم آمریکا مهم نیست، هست، اما مهم‌تر این است که این مهم بودن باور شود.

✅ صدها میلیون یا شاید میلیاردها انسان تصاویر را به هم نشان می‌دهند و بدون آن‌که چیزی از اهمیت کیهان‌شناختی و فیزیکی آن بدانند، در این تصاویر غرق می‌شوند، درس‌های اخلاقی و مذهبی می‌گیرند، یا مدهوش پیشرفت فناوری ناسا می‌شوند و داستان‌ها حول قصه جیمز وب گفته می‌شود و حتی منازعات اندیشه‌ای بر سر آن شکل می‌گیرد.

✅ ناسا توانسته است نقطه لاگرانژ (جایی از فضا که تلسکوپ در آن مستقر شده)، کیفیت آینه تلسکوپ، باز شدن سپر گرمایی تلسکوپ، لنز گرانشی، نوردهی به تلسکوپ برای تصویربرداری و خیلی چیزهای دیگر که احتمالاً ۹۹ درصد مردم جهان هیچ چیزی از آن‌ها نمی‌دانند را به ذهن‌ها بفروشد. این کاری است که برای گرفتن بودجه بیشتر، توجیه کردن وجود یک سازمان، جلب حمایت اجتماعی از تحقیقات فضایی و بسیاری کارهای دیگر ضروری است.

نتیجه‌گیری

✅ قصه نقش مهمی در زندگی آدمی دارد. هر کنش تأثیرگذاری، هر حرکت اجتماعی مؤثری، بسیج شدن برای انجام هر کار مهمی یا جلب توجه کردن برای انجام هر کاری که نیازمند کمک و همیاری هزاران یا میلیون‌ها نفر است به قصه نیاز دارد.

✅ آدم‌ها، شرکت‌ها، سازمان‌ها، سیاستمداران و حکومت‌ها به دیگران علاوه بر محصولات یا سیاست‌ها و اقدامات‌شان، قصه می‌فروشند. بزرگ‌ترین نویسندگان تاریخ به مردم قصه تحویل داده‌اند. فردوسی بزرگ، هومر، گوته، سروانتس؛ فیلم‌سازان؛ استیو جابز، وارن بافت و ایلان ماسک؛ کارل مارکس یا جان لاک؛ همه و همه برای دیگران قصه‌ای باورکردنی تعریف کرده‌اند.

✅ مسأله واقعی یا غیرواقعی بودن قصه‌ها نیست. قصه‌های واقعی هم زیاد هستند. #قصه‌های_مجید اثر هوشنگ مرادی کرمانی یکی از هزاران هزار قصه واقعی جهان است، اما مهم این است که مرادی کرمانی این قصه‌ها را باورپذیر و جذاب بیان کرده است. مولانای بزرگ هم استاد این قصه گفتن‌ها و استخراج گوهرهایی از درون آن‌هاست.

✅ نکته مهم این است که در هر کاری هستید، تا وقتی قصه‌ای جذاب و باورکردنی نگفته‌اید، و تا وقتی قصه‌تان را جمع زیادی یا آن‌ها که باید باور کنند، باور نکرده‌اند، ظرفیت مهمی برای کنش نخواهید داشت و به هدف‌تان نخواهید رسید.

✅ نقش قصه در زندگی آدمیزاد آن‌قدر هست که بشود گفت ما آدم‌ها هر چه هستیم، حیوان قصه‌گو هم هستیم. داستان آدم با قصه شروع می‌شود، قصه به زندگی و کنش‌های آدمی معنا می‌دهند، و هر موجودیتی از زندگی آدمی وقتی پایان می‌گیرد و زوال می‌یابد که جذابیت و باورکردنی بودن قصه‌اش پایان بگیرد.

✅ شاید سؤال مهم زندگی هر آدمی، شرکتی، سیاست‌مداری، حزبی و حتی کشوری این باشد که چه قصه‌ای برای جهانیان تعریف می‌کند. شاید هم برای هر آدمی که قصه‌ها را می‌شنود این پرسش کلیدی است که «چه قصه‌ای را باور می‌کنم و بر اساس آن چه کنشی را انجام می‌دهم؟»

چه قصه‌ای تعریف می‌کنید؟ چه قصه‌ای را باور می‌کنید؟ مسأله این است.

(اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.)

@fazeli_mohammad