دهمین نشست ماهانهٔ اهالی تاریخ علم
چهارشنبه ۳۰ مهر ۱۴۰۴ (۲۲ اکتبر)
ساعت ۱۹ به وقت رسمی ایران


رهاورد بیوراکان
در نشست این ماه چند تن از پژوهشگران ارائه‌ای را که در "دومین کنفرانس بین‌المللی میراث نجوم در خاورمیانه" که در ماه جاری در رصدخانهٔ بیوراکانِ ارمنستان برگزار شده بود بازگو می‌کنند.

آرزو اقرلو
چرا ماه و خورشید در افق بزرگ‌تر دیده می‌شوند؟ برهانی بر مبنای علم نورشناسی در شرح تذکره از فتح‌الله شروانی

بنت‌الهدی عطااللهی
فلسفه زمان در ايران باستان


پیوند اطاق مجازی:
skyroom.online/ch/shevar/historyofscience

📣 پژوهشکدۀ تاریخ علم دانشگاه تهران
و
مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران
برگزار می‌کنند:

سومین همایش ملی
🪐 علم در عصر قاجار 🌗
به مناسبت صدسالگی رسمیت گاهشماری هجری شمسی در ایران
🌖🌗🌘
مهلت ارسال چکیده مقالات: 16 آذر 1404
اعلام نتایج: 15 دی ماه 1404
برگزاری: 26 و 27 بهمن 1404

چکیده مقالات از طریق وبسایت همایش ارسال شوند:
elmqajar.irip.ac.ir

@hisofsci

نشست معارفهٔ دانشجویان جدیدالورود پژوهشکدهٔ تاریخ علم دانشگاه تهران

گپ‌و‌گفتی دوستانه با اساتید، دانشجویان و فارغ‌التحصیلان پژوهشکدهٔ تاریخ علم و با حضور دکتر محمد باقری، استاد پیشکسوت تاریخ علم


دوشنبه، ۵ آبان ۱۴۰۴: ۱۳:۳۰
۱۶ آذر، باشگاه دانشجویان، سالن گفتگو


(حضور در این جلسه برای همگان آزاد و رایگان است و شرکت در آن را به علاقه‌مندان تاریخ علم توصیه می‌کنیم)

انجمن علمی‌دانشجویی تاریخ علم
☎️ 09353373897 (@mehbang)

برنامه پژوهشکده تاریخ علم در چهاردهمین دوره هفته ترویج علم
موضوع: رابطه دیپلماسی و علوم جدید از ابتدای حکومت قاجار تا پایان دوره ناصری
دوشنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۴ ساعت ۱۴
معاونت فرهنگی دانشگاه تهران، تالار امیرکبیر

.
برنامۀ سخنرانی‌های گروه مطالعات علم مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران در پاییز و زمستان ۱۴۰۴

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

▨ ریشه‌های تاریخی مفهوم عدد حقیقی:
ابن‌سینا، خیام و طوسی
حسین معصومی همدانی / مؤسسهٔ پژوهشی حکمت و فلسفهٔ ایران
سه‌شنبه ۴ آذر، ساعت ۱۶:۳۰-۱۸


▨ منزلت اخلاقی هوش مصنوعی
هادی صفایی / پژوهشگاه دانش‌های بنیادی (IPM)
سه‌شنبه ۲۵ آذر، ساعت ۱۶:۳۰-۱۸


▨ زمان در آغاز (t=0)
نرگس فتحعلیان / دانشگاه پیام نور
سه‌شنبه ۹ دی، ساعت ۱۶:۳۰-۱۸


▨ آسمان در آراء طبیعی ابن‌سینا:
نگاهی به رسالهٔ فی‌السماء والعالم
حنیف قلندری / پژوهشکدهٔ تاریخ علم دانشگاه تهران
سه‌شنبه ۲۳ دی، ساعت ۱۶:۳۰-۱۸

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

• تهران، خیابان نوفل‌لوشاتو، خیابان آراکلیان، شمارۀ ۴، مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران، سالن دکتر نصر

• شرکت در سخنرانی‌ها برای عموم علاقه‌مندان آزاد است.

@sciencestudies_IRIP

گفت‌وگوی تلوزیون اینترنتی دانشگاه تهران با آرزو اقرلو و استاد راهنمای ایشان، دکتر حنیف قلندری، پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران

مصاحبهٔ کامل، روشن شدن رابطه‌ای در تاریخ علم و گزیده‌ای از آن در اینجا.
پیوند گزارش در وبگاه دانشگاه تهران در اینجا.


انجمن علمی‌دانشجویی تاریخ علم دانشگاه تهران

🔸موسسهٔ آستانه و مدرسهٔ تردید برگزار میکند:
🔍 نقد و بررسی دو کتاب انتقادی در تاریخ‌نگاری علم
📚 «گزاف‌‌نمایی در تاریخ علم ایران و اسلام» و «ما چگونه ما نشدیم؟»

🔸نخستین نشست از سلسله‌برنامه‌های مؤسسه آستانه برای آشنایی با تاریخ علوم قدیم و جدید، به بررسی دو کتاب انتقادی درباره تاریخ علم در ایران و جهان اسلام اختصاص دارد. در این جلسه، با دیدگاه‌هایی آشنا می‌شویم که افراط و تفریط‌های رایج را نقد می‌کنند؛ از جمله تصور نادرست افول علوم پس از قرن ششم هجری، و اغراق در نسبت دادن دستاوردهای مدرن به دانشمندان اسلامی. تأکید این نشست بر تبیین تداوم تاریخی علوم قدیم تا عصر قاجار و عثمانی، و درک گسست‌های واقعی میان علوم سنتی و مدرن است.

🔸با حضور:
دکتر ابراهیم آزادگان – گروه فلسفهٔ علم دانشگاه شریف
دکتر حنیف قلندری – پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران
دکتر امیرمحمد گمینی – پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران

🗓 سه‌شنبه ۲۰ آبان‌ماه
⏰ ساعت ۱۷:۳۰
📍 تهران، قائم مقام فراهانی، نبش اعرابی یک، طبقه دوم کافه پچ، موسسه آستانه
این جلسه آزاد و رایگان است.

برای ثبت‌نام و پشتیبانی:
@ASTANEH_HOUSE_SUPPORT

جلسه دفاع از پایان نامه کارشناسی ارشد رشته تاریخ علم
موضوع: جغرافیای ریاضی در دستورالمنجمین
زمان: یکشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۴، ساعت ۱۳
مکان: سالن دفاع دانشکده الهیات و معارف اسلامی

انتشار مقالۀ جدید در مجلۀ تاریخ علم


رسالۀ ابن کشنۀ قمی در ردّ مواضعی از الکافی فی الحساب کرجی

نرگس عصارزادگان
حنیف قلندری

محمد بن کشنۀ قمی ریاضی‌دان ایرانی سدۀ 4 و 5 هجری قمری است. رسالۀ عدة مسائل لابن کشنه فی الردّ علی مواضع من کتاب الکافی للکرجی، نقدی بر پنج باب از مباحث هندسی الکافی فی الحساب کرجی در بارۀ استخراج قوس از وتر، قطر دایرۀ محیطی در چندضلعی‌های منتظم، مساحت بسیط کره، مساحت رُبع مسکون، مساحت بسیط مخروط، حجم کره و چگونگی سنجش ارتفاع زمین برای حفر نهر و قنات است که به براهین هندسی مبرهن شده است. نقدها عمدتاً ساختاری کاملاً هندسی دارند، اما در برخی نقدها، مانند مسألۀ دوم، ابن کشنه متعرض صورت کلی قضیه‌ای شده است که کرجی در کتاب خود آورده بود. او با عرضۀ یک مثال نقض کلی بودنِ قضیۀ گفته شده را نقض می‌کند. در مسألۀ سوم او در بارۀ یک روش اندازه‌گیری نزد منجمان صحبت می‌کند و با یاد کردن از فصلی از باب سوم زیج جامع کوشیار، که در موضوع هیئت است، خطایی را در روش محاسبۀ او گوشزد می‌کند. در این نوشته درستی نقدهای او را، بر بخش‌هایی از مباحث هندسی الکافی فی الحساب کرجی از لحاظ ریاضی می‌آزماییم.

روش نویافتۀ محمدباقر یزدی برای یافتن قبلۀ اصفهان

زهرا پورنجف
امیرمحمد گمینی

این مقاله دربارۀ رساله‌ای است که روشی ناشناخته برای یافتن جهت قبله است منسوب به محمدباقر یزدی، ریاضیدان بزرگ دوران صفوی. طبق این رساله، یزدی ادعا کرده بوده شهر اصفهان دارای خاصیتی است که خورشید پس از گذشت زمان ثابتی از طلوع، در جهت قبله قرار می‌گیرد. نویسندۀ رساله این ادعا را اثبات می‌کند ولی روش محاسبۀ آن مدت زمان را نمی‌گوید. در نسخ مختلف مقادیر گوناگونی برای این عدد آمده است. از این رو، محاسبات لازم برای یافتن آن را انجام می‌دهیم و نشان می‌دهیم که این اعداد کمتر از 1 ساعت با مقدار صحیح فاصله دارند و نمی‌توان مشخص کرد که کدام یک مد نظر یزدی بوده است.


https://jihs.ut.ac.ir/article_104424.html

📚 نمایشگاه کتابِ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی

🔹به مناسبت هفتۀ کتاب‌ و کتاب‌خوانی
با حضور ناشران برجستۀ عمومی و تخصصی

📌 با عرضۀ کتاب از ناشران زیر (به ترتیب الفبا):

بنیاد موقوفات افشار
ترجمان
زندگی روزانه
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
کرگدن
مرکز
مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفه
نشر نو
نشر نی
نگارستان اندیشه
و بیش از صد ناشر عمومی و تخصصی دیگر.

📍مکان: دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانیِ دانشگاهِ تهران
⏳ زمان: از 24 تا 28 آبان‌ماه 1404 (شنبه تا چهارشنبه) از ساعت 10 تا 18

📎 کتاب‌ها با 20 درصد تخفیف و بیشتر عرضه می‌شوند.


اخبار علمی دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران
@scientific_events_UT

📍ملاحظات زبانی و کاربرد متون موازی در متون پزشکی و داروشناسی فارسی

◀️ دو جلسه: ۱۰:۳۰ تا ۱۲ / ۱۳ تا ۱۵


🗣 ارائه: سرکار خانم ندا احمدی کاشانی

🍃 گروه تاریخ پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران

#نشست‌ها

🌾 @naturalphilosophy

نهصدودهمین شب از سلسلۀ شب‌های مجلّۀ بخارا با هم‌کاری مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و مؤسّسۀ مطالعات اسماعیلی لندن، به «دانشنامۀ اسلامیکا» اختصاص یافته است که یک‌شنبه، دوم آذر ١۴٠۴، ساعت سۀ بعدازظهر در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار می‌شود.

https://www.cgie.org.ir/fa/news/286232

یازدهمین نشست ماهانهٔ اهالی تاریخ علم
جمعه ۳۰ آبان ۱۴۰۴ (۲۱ نوامبر)
ساعت ۲۰ به وقت رسمی ایران


گفت‌وگوی آزاد پیرامون پژوهش‌های اخیر محققین تاریخ علم

در نشست این ماه به سرپرستی محمد باقری و حنیف قلندری پژوهشگران به صورت آزاد دربارهٔ دغدغه‌های پژوهشی اخیر خود گفت‌و‌گو خواهند کرد.

پیوند اطاق مجازی:
skyroom.online/ch/shevar/historyofscience

تماشا و تحلیل فیلم «گالیله»
ساختهٔ جوزف لازی – بر اساس نمایشنامۀ برتولت برشت
با زیرنویس اختصاصی پژوهشکدۀ تاریخ علم

در این نشست، جملهٔ ماندگار برشت «بدبخت سرزمینی که به قهرمان نیاز دارد» نقطۀ آغاز گفت‌وگو درباره جایگاه علم و تاریخ آن خواهد بود؛ جمله‌ای که الهام‌بخش آثاری چون قهرمان اصغر فرهادی نیز بوده است.

🗣 تحلیلگران:

امیرمحمد گمینی پژوهشکدۀ تاریخ علم دانشگاه تهران
دکتر نگین کشفی – دانش‌آموخته تئاتر و پژوهش هنر

🎥 اکران: ۱۶:۰۰ تا ۱۸:۳۰
💬 تحلیل: ۱۹:۰۰ تا ۲۰:۰۰

🗓 پنجشنبه ۶ آذر
📍 مکان: مؤسسه آستانه
هزینهٔ حضور: ۲۵۰ هزار تومان

برای ثبت‌نام به پشتیبانی مراجعه فرمایید.
@astaneh_house_support

در «آستانه» باش!

این برنامه به پنجشنبه هفته آینده (۱۳ آذر) موکول گردید.

✴️اطلاعیه تغییر زمان همایش «اندیشه ایران، هویت ایرانی»

به استحضار عموم علاقه‌مندان و شرکت‌کنندگان گرامی می‌رسانیم که همایش «اندیشه ایران، هویت ایرانی» به مناسبت روز جهانی فلسفه، که مقرر بود در تاریخ سه‌شنبه ۱۱ آذر ۱۴۰۴ از ساعت ۹ تا ۱۷ برگزار گردد، به دلیل شرایط نامساعد آلودگی هوا، با کمال احترام به تاریخ سه‌شنبه ۱۸ آذرماه ۱۴۰۴ موکول گردید.

این همایش در همان ساعت ۹ تا ۱۷ و با همان پنل سخنرانی‌های اعلام شده برگزار خواهد شد. هدف ما از برگزاری این رویداد، بررسی و تبیین هویت ایرانی و اندیشه‌های فلسفی مرتبط با آن است و از حضور سخنرانان محترم و برجسته‌ای از حوزه‌های مختلف علمی و فرهنگی بهره‌مند خواهیم شد.

از تمامی علاقه‌مندان دعوت می‌شود تا با حضور خود در این رویداد مهم، در گسترش اندیشه‌های فلسفی و فرهنگی ایران سهمی داشته باشند. امید است که با همکاری شما، این همایش به یکی از نقاط عطف در عرصه اندیشه و فرهنگ تبدیل گردد.

با تشکر و احترام فراوان،
روابط عمومی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران

🆔https://news.1rj.ru/str/hekmatfalsafe

آگهی سخنرانی خانم نفیسه اکبری، دانش آموخته کارشناسی ارشد تاریخ علم
موضوع: تبیین یک شبهه در هندسه اقلیدسی
زمان: ۱۵ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۱۱:۴۰
مکان: دانشکده ریاضی دانشگاه تهران، سالن هشترودی

معرفی و آشنایی با پژوهشکده و رشتهٔ تاریخ علم در دانشگاه تهران


پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران که موضوع اصلی پژوهش‌های آن علم در سده‌های میانه، به ویژه علم دورهٔ اسلامی است، سی سال سابقه دارد. بیست سال است که در مقطع کارشناسی ارشد دانشجو می‌پذیرد و چهار سال است در مقطع دکتری دانشجو می‌گیرد.

به علاقه‌مندانی که به تحصیلات میان‌رشته‌ای در حوزه‌های علوم پایه و علوم انسانی علاقه دارند توصیه می‌کنیم در این برنامه شرکت کنند.

با حضور اعضای هیئت علمی پژوهشکده، دکتر حنیف قلندری و دکتر امیرمحمد گمینی و جمعی از دانشجویان، فارغ‌التحصیلان و پژوهشگران


💎 دوشنبه، ۱۷ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۱۵:۳۰
💎 تهران، خیابان ۱۶ آذر، باشگاه دانشجویان دانشگاه تهران، سالن گفتگو


🔰پیوند جلسهٔ مجازی:
skyroom.online/ch/shevar/anjoman

حضور در جلسه آزاد و رایگان است، اما اگر شرکت می‌کنید ما را مطلع کنید.
09353373897 (تلفن و تلگرام)

(در صورت غیرحضوری شدن دانشگاه‌ها، جلسهٔ مجازی همچنان برقرار است)

🔰انجمن علمی‌دانشجویی تاریخ علم