@indianstudies

اعلام وضعیت آماده‌باش در پایتخت هند

دو انفجار شدید در دهلی نو، نزدیک قلعه سرخ، دهلی، جان دست‌کم ۹ نفر را گرفت و بیش از ۳۰ نفر را زخمی کرد. سخنگوی پلیس دهلی اعلام کرد که انفجار یک خودرو پشت چراغ قرمز رخ داد و خودروهای اطراف نیز آسیب دیدند. تحقیقات برای مشخص شدن علت دقیق حادثه آغاز شده و آمبولانس‌ها و نیروهای امدادی به سرعت به محل اعزام شدند. این انفجار باعث آسیب به دست‌کم شش خودرو و سه مسافرکش موتوری شد.

پس از وقوع حادثه، دستگاه‌های امنیتی هند در سراسر کشور در حالت آماده‌باش قرار گرفتند و فرودگاه‌ها، خطوط مترو، بناهای تاریخی و ساختمان‌های دولتی تحت نظارت شدید قرار گرفتند. رسانه‌های محلی گزارش دادند که شهرهای بمبئی و ایالت اوتار پرادش نیز به حالت هشدار امنیتی بالا درآمده‌اند. قلعه سرخ، بنای تاریخی قرن هفدهم گورکانیان، سالانه گردشگران زیادی را جذب می‌کند و حادثه تهدیدی برای امنیت آن محسوب می‌شود.

@indianstudies

صدور حکم اعدام غیابی برای نخست‌وزیر پیشین بنگلادش

نخست‌وزیر پیشین بنگلادش، شیخ حسینه، در دادگاهی در داکا به جرم ارتکاب جنایت علیه بشریت در جریان سرکوب اعتراض‌های ضد دولتی سال گذشته، غیابی محاکمه و به اعدام محکوم شد. او که پس از برکناری در هند به سر می‌برد، تمامی اتهامات را رد کرده و روند دادرسی را «دادگاه فرمایشی» توصیف کرده است.

این حکم در حالی صادر شد که تجمعاتی از منتقدان و مردم در داکا برگزار شد و هم‌زمان از طریق تلویزیون ملی به‌طور زنده پخش گردید. دادگاه اعلام کرد حسینه در سه مورد، از جمله تحریک به خشونت، صدور دستور قتل و کوتاهی در جلوگیری از خشونت ماموران، مقصر شناخته شده و حکم اعدام او از روز بازداشت رسمی لازم‌الاجرا خواهد بود.

@indianstudies

گذار احتمالی افغانستان از نظم جنوب آسیا به نظم اوراسیایی

بخشی از چالش‌های افغانستان به دلیل وابستگی بالای این کشور به نظم جنوب آسیا شکل گرفته است. رقابت مداوم هند و پاکستان هزینۀ سنگینی بر افغانستان تحمیل کرده و یکی از دلایل سقوط نظام جمهوریت، همین رقابت‌ها بود. از زمان جمهوریت، بحثی درباره فاصله گرفتن افغانستان از نظم جنوب آسیا و پیوستن به نظم اوراسیا مطرح شد، اما فاکتورهایی مانند نقش پررنگ آمریکا، وابستگی اقتصادی به هند و جنگ مانع تحقق آن شد. اکنون نشانه‌هایی به نفع این گذار ژئوپلیتیکی دیده می‌شود که لازم است مورد توجه قرار گیرد.

این گذار را می‌توان با چهار شاخص بررسی کرد: تغییر در دیپلماسی رسمی، تغییر بازیگران اقتصادی، قراردادها و طرح‌های ترانزیتی-زیرساختی و تراز امنیتی. تعامل کشورهای اوراسیا با افغانستان، به ویژه روسیه و چهار کشور آسیای مرکزی، نسبت به سایر کشورها برجسته است. پروژه‌هایی مانند راه‌آهن ترانس-افغان و خط لولۀ تاپی نشان‌دهنده تغییر پیوندهای جغرافیایی و اقتصادی است. هر چند شاخص امنیتی هنوز مستند نشده، موقعیت ژئوپلیتیکی و اقتصادی افغانستان و شباهت نظام طالبان با نظام‌های اقتدارگرای اوراسیا، این گذار را محتمل می‌کند.

پیامدهای این گذار شامل کاهش نفوذ پاکستان و افزایش فرصت‌های هند در منطقه است. همچنین اتصال به اوراسیا می‌تواند وابستگی افغانستان به پاکستان را کاهش دهد و مسیرهای ترانزیتی مانند بندر چابهار و کریدور شمال–جنوب را فعال کند. با وجود اینکه این گذار پرهزینه و زمان‌بر است، نشانه‌های اولیه آن قابل مشاهده است و لازم است روندهای مرتبط با دیپلماسی، سرمایه‌گذاری، پروژه‌های زیرساختی و تعاملات امنیتی با کشورهای اوراسیا زیر نظر گرفته شوند.

جاوید حسینی
مطالعات راهبردی شرق
با تلخیص

@indianstudies

تعلیق لغو روادید اتباع هند در ایران

در شرایطی که بسیاری از کشورها در حال رقابت برای جذب گردشگران هندی و بهره‌گیری از «قدرت نرم توریسم هند» هستند، ایران به‌دلیل نگرانی‌های امنیتی، مقررات لغو روادید برای اتباع هندی را تعلیق کرد؛ تصمیمی که نشان می‌دهد ملاحظات امنیتی و انسانی در برخی موارد بر مزایای اقتصادی و ژئوپلیتیکی گردشگری اولویت می‌یابد.

بر اساس اطلاعیه وزارت خارجه هند، طی ماه‌های اخیر شبکه‌هایی از قاچاق انسان و فریب اتباع هندی با وعده‌های کاذب اشتغال یا انتقال به کشورهای ثالث، از امکان سفر بدون ویزا به ایران سوءاستفاده کرده و حتی مواردی از آدم‌ربایی و باج‌گیری گزارش شده است. به همین دلیل، از ۲۲ نوامبر ۲۰۲۵ ورود اتباع هندی با گذرنامه عادی به ایران تنها با اخذ ویزا امکان‌پذیر خواهد بود.

این تصمیم برای جلوگیری از تداوم سوءاستفاده شبکه‌های جنایتکار اتخاذ شده است؛ هرچند روشن است که دلایل فنی، امنیتی و انسانی متعدد در پشت این تصمیم قرار دارد.

به این بهانه به رویکرد جدید دولت هند به گردشگری به‌مثابه شاخصی ذیل سیاست ساخت هند می‌توان پرداخت.

✅ اثر هند: جهش گردشگران و پیامدهای ژئوپلیتیکی آن

افزایش کم‌سابقه سفرهای خارجی شهروندان هند به چندین کشور آسیایی و اوراسیایی — از روسیه، ویتنام و ژاپن گرفته تا گرجستان، کره‌جنوبی، آذربایجان و ترکیه — تنها یک تحول گردشگری نیست؛ بلکه بازتابی از جا‌به‌جایی آرام ولی عمیق در نقشه تعاملات ژئوپلیتیکی و اقتصادی منطقه است.

آمار منتشرشده نشان می‌دهد که سیاست‌های تسهیل ویزا، به‌ویژه ویزای الکترونیکی و حذف دعوت‌نامه، نقش تعیین‌کننده‌ای در این روند داشته است. برای مثال، سفر هندی‌ها به مسکو در نیمه اول ۲۰۲۵ حدود ۴۰ درصد رشد داشته است و ۴۰۸۰۰ گردشگر تنها وارد مسکو شده‌اند ؛ ویتنام در ۸ ماه نخست سال ۴۴۳ هزار گردشگر هندی داشته که رشد ۴۲.۲ درصدی را نشان می‌دهد ؛ و ژاپن نیز با ۲۳۳۴۰۰ گردشگر هندی در نه‌ماهه ۲۰۲۵ رشد ۳۶.۶ درصدی را ثبت کرده است.

این رشد تنها نتیجه جذابیت گردشگری نیست؛ بلکه نشان می‌دهد کشورها به‌سرعت درک کرده‌اند که بازار توریسم هند به ابزار قدرت نرم این کشور بدل شده است.

هنگامی که روسیه و ویتنام شرایط ویزا را ساده‌تر می‌کنند، در واقع به‌دنبال «تقویت روابط اجتماعی–اقتصادی با دهلی‌نو» هستند تا وابستگی خود به بازارهای غربی را کاهش دهند. روسیه به‌ویژه از این موج استقبال می‌کند، زیرا توریست هندی برای مسکو یک «جایگزین امن» برای توریست اروپایی پس از جنگ اوکراین است. ساده‌سازی ویزای الکترونیک روسیه (بدون نیاز به دعوت‌نامه یا تأیید هتل) دقیقاً در همین چارچوب تحلیل‌پذیر است.

از سوی دیگر، جهش سفرها به ژاپن و کره‌جنوبی، نشانه تقویت تعاملات هند با شرق آسیا در چارچوب سیاست «نگاه به شرق» دهلی‌نو است؛ سیاستی که در تلاش است موازنه‌سازی در برابر چین را نه‌فقط در حوزه نظامی، بلکه در پیوندهای انسانی، تجاری و تکنولوژیک نیز محقق کند. رشد مسافران هندی به گرجستان نیز با ۱۰۳۹۶۸ نفر در ۹ ماه و افزایش ۱۹ درصدی نشان می‌دهد که حتی کشورهای کوچک‌تر هم از این موج بهره‌برداری می‌کنند.

بااین‌حال، گزارش درباره آذربایجان و ترکیه وضع پیچیده‌تری دارد: در حالی‌ وبسایت «Travel & Tour World » که از افزایش ورود گردشگران هندی به ترکیه و باکو خبر می‌دهد، گزارش‌های رسانه‌ای دیگر نشان می‌دهد رزرو سفر هندی‌ها به این دو کشور پس از برخی تنش‌های سیاسی کاهش یافته است. این تضاد آماری احتمالاً ناشی از تفاوت بازه زمانی، نوع شاخص و منبع داده است و نشان می‌دهد که برداشت‌های اعلام‌شده باید با احتیاط تفسیر شوند.

در مجموع، آمار ارائه‌شده تنها بیانگر یک رونق گردشگری نیست؛ بلکه نشان‌دهنده قدرت‌یابی سفرِ هندی‌ها به‌عنوان یک متغیر ژئوپلیتیکی است.

کشورهایی که سیاست ویزای خود را تسهیل کرده‌اند، عملاً در حال ساختن روابط پایدارتر اقتصادی و اجتماعی با هند هستند، درحالی‌که این پیوندها بعدها می‌توانند در تجارت، انرژی، همکاری‌های امنیتی و حتی موازنه‌های منطقه‌ای اثرگذار شوند. موج گردشگری هندی‌ها اکنون به یک شاخص سنجش نفوذ نرم هند و روابط راهبردی کشورها با دهلی‌نو تبدیل شده است.

سمیه‌ مروتی

@indianstudies

ایران ورود بدون ویزا برای شهروندان هند را متوقف کرد

سفارت ایران در دهلی‌نو اعلام کرده که از اول آذر ۱۴۰۴، همه اتباع هند با گذرنامه عادی باید ویزای ورودی یا ترانزیت دریافت کنند.

چرا این تصمیم گرفته شد؟
چون در ماه‌های اخیر، برخی افراد و باندهای واسطه از لغو ویزا سوءاستفاده می‌کردند. چند شهروند هندی با وعده‌های کاری یا مهاجرتی جعلی وارد ایران شده‌اند و بعد ربوده شده یا گرفتار کلاهبرداری شده‌اند. به همین دلیل هم دولت هند چند بار هشدار داده بود که شهروندانش مراقب این پیشنهادها باشند.

شرایط قبلی چگونه بود؟
از سال ۲۰۲۴، هندی‌ها می‌توانستند ۱۵ روز بدون ویزا و فقط از طریق ورود هوایی وارد ایران شوند.
این ۱۵ روز قابل تمدید نبود و هر فرد فقط یک‌بار در هر شش ماه می‌توانست از آن استفاده کند.

الان چه تغییری رخ داده؟
از تاریخ ۲۲ نوامبر ۲۰۲۵ (۱ آذر ۱۴۰۴)، این برنامه به‌طور کامل تعلیق شده است.
یعنی برای هر نوع ورود (گردشگری، عبور، کار و...) و از هر مرزی، ویزای رسمی لازم است.

@indianstudies

افزایش تنش‌ها و سقوط تجارت افغانستان و پاکستان

پس از شکست گفت‌وگوهای استانبول و بازگشت نوسان در روابط کابل و اسلام‌آباد، وضعیت میدانی با نشانه‌های اقتصادی و انسانی تازه پیچیده‌تر شده است.

آمار رسمی پاکستان نشان می‌دهد مبادلات تجاری دو کشور در اکتبر سال مالی جاری ۵۴ درصد سقوط کرده و از ۲۴۷ میلیون دلار به ۱۱۴ میلیون دلار رسیده است؛ افتی که بسته‌بودن گذرگاه‌ها و اختلال در مسیر انتقال کالا عامل اصلی آن معرفی شده و عمق تنش پس از توقف مذاکرات را نشان می‌دهد.

هم‌زمان، امیرخان متقی سیاست‌های پاکستان در قبال مهاجران افغان را محکوم کرده و گفته اسلام‌آباد افغان‌ها را از خانه‌هایشان بیرون می‌کند اما مسیر بازگشت را می‌بندد؛ هشداری که بیانگر شکل‌گیری هم‌زمان فشار اقتصادی و بحران انسانی در کنار بن‌بست امنیتی است.

ترکیه و قطر همچنان نقش میانجی‌گری محدود دارند، ایران بر حفظ مسیرهای تجاری و ثبات مرزی تأکید می‌کند و آمریکا و هند تحولات را از منظر رقابت و امنیت دنبال می‌کنند. مجموعه این عوامل وضعیت را در حالت «نه‌جنگ ـ نه‌آرامش» نگه داشته و بدون سازوکار نظارت مشترک، احتمال جهش دوباره تنش همچنان بالاست.

بعد از ناموفق بودن تلاشها برای حصول نتیجه مشخص در گفت‌وگوها، پاکستان سیاست «فشار کنترل‌شده» را در پیش گرفت: افزایش عملیات هدفمند علیه عناصر مسلح، تشدید حضور نیروهای مرزی، و محدودسازی گذرگاه‌ها. در مقابل، حکومت طالبان از یک‌سو تلاش کرد با پیام‌های سیاسی روابط را آرام نشان دهد و گذرگاه‌ها را برای مبادلات انسانی باز نگه دارد، اما از سوی دیگر از پذیرش سازوکار مشترک نظارت مرزی یا انتقال رهبران برخی شبکه‌ها خودداری کرد.

@indianstudies

رای کشورهای شبه قاره در خصوص قطعنامه وضعیت حقوق بشری ایران

کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل قطعنامه‌ پیشنهادی کانادا در خصوص وضعیت حقوق بشر در ایران را تصویب کرد.

امسال بر‌خلاف سال گذشته #هند هم به آن رای منفی داد و در این رای منفی، مجددا با #پاکستان و #سریلانکا همراه شد.

مانند گذشته، #بنگلادش #نپال #مالدیو و #بوتان به این قطعنامه رای ممتنع دادند و #میانمار به آن رای مثبت داد.

@indianstudies

آیا ترکیه دشمن جدید هند است؟

«محور آنکارا–اسلام‌آباد» به‌عنوان یک چالش راهبردی برای دهلی‌نو مطرح شده است.

حمایت ترکیه از پاکستان در جریان «عملیات سیندور» با ارائه تجهیزات دفاعی، از جمله پهپادهای پیشرفته، از سوی هند در نشست سازمان همکاری شانگهای مورد انتقاد قرار گرفت. ترکیه همچنین با جلوگیری از عبور یک هواپیمای باری از حریم هوایی خود، باعث تأخیر در تحویل آخرین محموله شش هلیکوپتر آپاچی ارتش هند شد.

روابط عمیق ترکیه و پاکستان بر پایه عوامل تاریخی، مذهبی و ژئوپلیتیکی شکل گرفته و هر دو کشور از اعضای کلیدی سازمان همکاری اسلامی هستند.

ترکیه پس از چین، دومین تأمین‌کننده بزرگ تسلیحات پاکستان به شمار می‌رود و قرارداد چهار ناوچه کلاس «میلگم» بزرگ‌ترین معامله نظامی صادراتی آنکارا محسوب می‌شود.

با وجود همکاری اقتصادی میان هند و ترکیه، حمایت آنکارا از پاکستان و مواضعش درباره کشمیر موجب سردی روابط شده است. ترکیه همچنین با کریدور اقتصادی هند–خاورمیانه–اروپا یا آیمک که آن را دور می‌زند، مخالفت دارد. در واکنش، هند روابط خود با کشورهایی مانند یونان، قبرس و ارمنستان را تقویت کرده است.

با وجود مشکلاتی که نزدیکی ترکیه و پاکستان برای هند ایجاد می‌کند، این دو کشور تهدیدی غیرقابل مدیریت نیستند. راهبرد مناسب برای دهلی‌نو تمرکز بر تقویت توان اقتصادی و نظامی خود بدون واکنش‌های شتاب‌زده است.

یوراژین تایمز

@indianstudies

افت وزن اقتصادی آسیا در جهان و خیزش دوباره آن در مقایسه با سایر نقاط دنیا از ۱۸۲۰ تا ۲۰۲۲؛ آسیا به تفکیک چین، هند، و باقی کشورهای آن

@indianstudies

پروژه پنهان «توافق ابراهیم ۲» و نقش آمریکا در نزدیک‌سازی اسلام‌آباد و تل‌آویو

گزارش‌های تازه حاکی از آن است که واشنگتن در حال پیشبرد یک طرح محرمانه برای نزدیک کردن پاکستان و اسرائیل است؛ طرحی که فراتر از ملاحظات اقتصادی یا رقابت منطقه‌ای با هند بوده و هدف نهایی آن، زمینه‌سازی برای شناسایی رسمی اسرائیل از سوی تنها کشور مسلمانِ دارای سلاح هسته‌ای است.

بنا بر این تحلیل‌ها، شدت گرفتن تماس‌های دیپلماتیک غیررسمی میان دو طرف—از جمله دیدار مشاور نخست‌وزیر پاکستان با مدیرکل گردشگری اسرائیل در لندن و گزارش‌هایی درباره ملاقات محرمانه شهباز شریف با رئیس کنگره یهودیان آمریکا در نیویورک—نشانه‌هایی از تغییر فضای سیاسی محسوب می‌شود.

هم‌زمان، نقش ارتش پاکستان و حمایت آشکار دونالد ترامپ از فرمانده ارتش و نخست‌وزیر این کشور، به عنوان پشتوانه‌ای برای اتخاذ تصمیم دشوار عادی‌سازی ارزیابی می‌شود.

از دید اسرائیل، ارتباط با پاکستان می‌تواند یک پیروزی نمادین بزرگ در جهان اسلام و پاسخی به نگرانی‌های امنیتی دیرینه باشد. در مقابل، پاکستان با نگرانی از تعمیق همکاری‌های نظامی و اطلاعاتی میان هند و اسرائیل، تعامل با تل‌آویو را ابزاری برای کاهش تهدیدات منطقه‌ای و تقویت رابطه با آمریکا تلقی می‌کند.

اعزام گروه‌هایی از روزنامه‌نگاران و فعالان مدنی پاکستانی به اسرائیل در پوشش برنامه‌های غیردولتی، تلاشی برای شکستن تابوی ارتباط و آماده‌سازی افکار عمومی توصیف شده است. همانند آنچه برخی کشورهای عربی نیز با آن شروع کردند.

هم‌زمان، تغییرات قانونی اخیر که قدرت بیشتری را در اختیار ارتش قرار می‌دهد، از سوی برخی تحلیلگران ابزار پیشگیری از واکنش‌های احتمالی داخلی در برابر هر تصمیم مرتبط با عادی‌سازی دانسته می‌شود.

عادی‌سازی با اسرائیل می‌تواند قدرت ارتش را بیش از گذشته تثبیت کرده و فضای سیاسی را قطبی کند، زیرا بخشی از جامعه و جریان‌های اسلام‌گرا آن را خیانت به خط قرمزهای ایدئولوژیک پاکستان می‌دانند.

در حاشیه نمایشگاه بین‌المللی گردشگری لندن نیز حضور مدیرکل وزارت گردشگری اسرائیل در غرفه پاکستان و گفت‌وگوی کوتاه او با مشاور نخست‌وزیر این کشور، توجه گسترده رسانه‌ها و تحلیلگران را برانگیخته است؛ رخدادی که با وجود معرفی آن به عنوان یک برخورد عمومی و غیررسمی، به شکل‌گیری گمانه‌زنی‌ها درباره روند جدید روابط کمک کرده است.

@indianstudies

بازگشت آرام اما عمیق IMEC

پروژه هند–خاورمیانه–اروپا دوباره در حال جان‌گرفتن است. سفرهای محرمانه، گفت‌وگوهای تازه میان امارات، عربستان، اردن و اسرائیل، و تلاش برای اتصال ریلی ابوظبی به حیفا نشان می‌دهد که این طرح خاموش نشده، بلکه در سکوت بازطراحی شده است.

احیای ایده‌ای که زمانی نماد رقابت قدرت‌های بزرگ بود، اکنون بیشتر به سمت یک شبکه عملیاتی و چندلایه می‌رود که بتواند جریان کالا، انرژی و داده را بدون گره‌خوردن به تنش‌های سیاسی منتقل کند.

ماهیت فعلی IMEC دیگر صرفاً یک مسیر خطی نیست. مجموعه‌ای از حمل‌ونقل ریلی–دریایی، کابل‌های دیجیتال، خطوط انرژی و گره‌های بندری است که قرار است هند را به خلیج فارس و از آنجا به اروپا متصل کند.

این معماری جدید زیرساختی با هدف کاهش زمان انتقال، کاستن از هزینه تجارت، و افزایش تاب‌آوری زنجیره‌های تأمین طراحی شده است.

تجربه دو سال گذشته نشان داد که طرح‌های قدیمی با نگاه رقابتی، مانند مقابله مستقیم با چین، کارآمد نبودند و اکنون رویکرد تازه‌تری شکل گرفته است.

کشورها هر یک به دلایل متفاوتی در حال بازگشت به IMEC هستند. هند این مسیر را فرصتی برای تقویت نقش صنعتی و کاهش وابستگی به مسیرهای آسیای شرقی می‌بیند. کشورهای اروپایی به دنبال احیای مرکزیت مدیترانه و اتصال به بازارهای جدید هستند. امارات و عربستان نیز با تنوع‌بخشی اقتصادی و تبدیل شدن به گره‌های لجستیکی به این طرح وزن می‌دهند.

باوجوداین، چالش‌ها پابرجاست. بی‌ثباتی سیاسی، تنش‌های امنیتی، هزینه‌های سنگین زیرساخت و اختلافات فنی می‌تواند پروژه را کند کند.

اگر IMEC عملیاتی شود، ممکن است نقش مسیرهای سنتی — از جمله مسیرهای وابسته به تنگه هرمز — دستخوش تغییر شود. اهمیت آبراهه‌هایی که ایران به آن متکی است، می‌تواند کاهش یابد و توازن ژئوپلیتیکی منطقه جابه‌جا شود؛ موضوعی که بسیاری از کارشناسان ایرانی آن را زنگ خطر می‌دانند.

موفقیت نهایی وابسته به این است که طرف‌ها بتوانند آن را به شبکه‌ای باز، انعطاف‌پذیر و فراگیر تبدیل کنند، نه پروژه‌ای در خدمت رقابت قدرت‌ها.

@indianstudies

تلاش تهران و اسلام‌آباد برای تقویت روابط راهبردی و مدیریت چالش‌های منطقه‌ای

علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در سفر دو روزه خود به اسلام‌آباد با مقام‌های ارشد پاکستان دیدار و گفت‌وگو کرد. رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر، وزیر خارجه و فرمانده ارتش این کشور از جمله این مقامات بودند.

او با آصف علی زرداری، رئیس‌جمهور پاکستان، درباره گسترش روابط دوجانبه، همکاری‌های امنیتی و راهبردی و تحولات منطقه‌ای گفتگو کرد. زرداری با ابراز همبستگی کشورش با ایران در برابر اقدامات رژیم صهیونیستی، بر ادامه حمایت سیاسی و دیپلماتیک اسلام‌آباد از تهران تأکید کرد و روند فزاینده دیدارها و تبادل پیام‌ها میان مقامات دو کشور را نشانه مسیر مثبت روابط دانست.

بعد اقتصادی سفر نیز برجسته بود. لاریجانی از دستورالعمل‌های ایران برای اعطای دسترسی ترجیحی به کالاهای پاکستانی خبر داد و هدف مبادلات دو کشور به ارزش ۱۰ میلیارد دلار را نشانه عزم تهران و اسلام‌آباد برای گسترش همکاری‌های اقتصادی خواند. در حال حاضر حجم تجارت دوجانبه حدود یک سوم عدد هدف گذاری شده است. زرداری نیز پیشبرد پروژه خط لوله گاز را محور مهم مشارکت راهبردی میان دو کشور توصیف کرد و بر اهمیت استمرار مذاکرات اقتصادی و تجاری تأکید نمود.

مسائل امنیتی و منطقه‌ای، به ویژه افغانستان و مرزهای مشترک، محور دیگری از مذاکرات بود. ایران و پاکستان هر دو با پیامدهای بی‌ثباتی افغانستان، حضور طالبان و موج‌های مهاجرت مواجه‌اند و در این سفر بر لزوم هماهنگی منطقه‌ای، مدیریت بحران‌های مرزی و همکاری عملی برای ایجاد امنیت پایدار تأکید شد.

نقش عربستان در سیاست‌های پاکستان نیز در جریان سفر مورد توجه قرار گرفت. اسلام‌آباد در پرونده فلسطین و ترتیبات امنیتی منطقه‌ای تا حدی با ریاض هماهنگ است، اما زرداری با تأکید بر استقلال سیاست خارجی کشورش، اطمینان داد که این همکاری‌ها مانعی برای تعمیق روابط با تهران نخواهد بود و تهران نیز تلاش کرد جایگاه خود در روابط پاکستان با عربستان و کشورهای عربی را سازنده تعریف کند.

دیدارهای مکرر مقامات دو کشور—از جمله سفر وزیر کشور پاکستان به تهران، سفر رئیس مجلس ایران به اسلام‌آباد و اکنون سفر لاریجانی—نشانه آمادگی تهران و اسلام‌آباد برای تحولات عمیق در روابط دوجانبه است. با این حال همواره موانعی وجود داشته که پتانسيل همکاری دوطرف را تاحد زیادی بلااستفاده و متاثر از عوامل خارج از مسائل دوجانبه نگهداشته است.

@indianstudies

تصمیم ایلان ماسک و ماجرای اینترنت سفید

شبکه اکسX (توئیتر) قابلیت «About This Account» را اضافه کرده که از این به بعد کشورِ مبداء هر حساب کاربری را نمایش می‌دهد و مشخص می‌شود که «کشور یا منطقه‌ای که حساب از آن base شده است» کجاست؟

این موضوع در ایران ماجرای «اینترنت سفید» را بر سر زبان‌ها انداخته ‌و موجب گفتگو‌های بسیار شده است...

اما ماجرا فقط به ایران محدود نیست.

هند یکی از شلوغ‌ترین و سیاسی‌ترین بازارهای X است.

افشای موقعیت برخی حساب‌ها باعث شد که هواداران احزاب، یکدیگر را به «حساب خارجی» یا «دخالت بیگانه» متهم کنند.
برخی از خبرنگاران هندی که از لندن، کانادا یا خاورمیانه کار می‌کنند، نگرانند که هویت جغرافیایی‌شان عامل تهدید یا حملات سیاسی شود.

فعالان هندی که از کشورهای دیگر درباره #کشمیر توئیت می‌کردند، بیشتر از قبل هدف قرار گرفتند، چون موقعیت آنها قابل مشاهده شده بود. کمپین‌های مختلف از اطلاعاتِ موقعیت، برای بی‌اعتبار کردن مخالفان استفاده کردند:
«این فرد اصلاً هندی نیست! از فلان کشور کار می‌کند!»

در پاکستان نیز مخالفان حکومت به شکل دیگری درگیر ماجرا شده‌اند.

بسیاری از روزنامه‌نگاران و فعالان پاکستانی در تبعید (در اروپا/آمریکا) از ترس شناسایی توسط شبکه‌های وابسته به دولت یا گروه‌های سیاسی، به‌شدت نگران شده‌اند.
حساب‌هایی که درباره موضوعات حساس امنیتی پاکستان پست می‌کردند (موضوعاتی مثل پنجاب) مورد حمله سایبری و برچسب‌زنی سیاسی قرار گرفتند.

در بنگلادش نیز فعالان اجتماعی که درباره آزادی بیان یا انتخابات می‌نویسند نگرانند که افشای موقعیت موجب پرونده‌سازی دولت علیه‌شان شود.

چرا ایلان ماسک ناگهان تصمیم گرفت موقعیت کاربران X را نمایش دهد؟

تصمیم تازه‌ی ایلان ماسک برای نمایش کشورِ مبدا هر حساب در X (توئیتر) ناگهانی به نظر می‌رسد، اما اگر سه لایه‌ی اقتصادی – سیاسی – شخصیتی او را کنار هم بگذاریم، این تصمیم کاملاً قابل فهم می‌شود.
در ادامه، هر سه لایه به اجمال توضیح داده می‌شود.

🔵۱) دلیل اقتصادی: بحران اعتماد به پلتفرم و فشار تبلیغ‌دهندگان

از زمان خریداری توسط ماسک X با چند مشکل بزرگ روبه‌رو شده:
▪️سقوط درآمد تبلیغات
شرکت‌های تبلیغاتی معتقدند X به محیطی پر از:
• بات،
• حساب‌های ناشناس،
• و شبکه‌های نفوذ
تبدیل شده است. برای بازگرداندن تبلیغ‌دهندگان، ماسک باید «قابل اعتماد بودن» پلتفرم را نشان دهد.

▪️نمایش «کشور مبداء» یک سیگنال اعتمادسازی است
ماسک با این تصمیم می‌خواهد بگوید:
«کاربران واقعی‌اند. ما پنهان‌کاری را کم می‌کنیم.»

او این کار را به‌عنوان یک «اقدام شفافیت‌ساز» معرفی کرد؛ تا به تبلیغ‌دهندگان ثابت کند X دارد بات‌ها و عملیات جعلی را پاکسازی می‌کند.

🔴۲) دلیل سیاسی: فشار انتخابات آمریکا و جنگ محتوا

این تصمیم دقیقاً در زمانی اجرا شد که آمریکا در آستانه‌ یک دوره انتخاباتی داغ قرار دارد.

▪️دولت‌ها و رسانه‌ها از X خواسته‌اند با «شبکه‌های نفوذ خارجی» مقابله کند
در سال‌های اخیر اتفاقات زیادی افتاده:
• روسیه در انتخابات آمریکا
• شبکه‌های هندی/پاکستانی در توئیتر سیاسی آمریکا
• فارم‌های محتوا در جنوب آسیا
و…

ماسک زیر فشار بود که نشان دهد X میدان عملیات سایبری کشورهای دیگر نیست. (+)

▪️با لو دادن «کشور مبداء»، ماسک می‌خواهد یک پیام بدهد:
«اگر کسی در مورد سیاست آمریکا محتوا تولید می‌کند، مردم باید بدانند از کجا این کار را می‌کند.»

این پیام به‌ویژه مورد علاقه سیاستمداران آمریکایی است. بنابراین این تصمیم، بخشی از «پیش‌دستی سیاسی» ماسک محسوب می‌شود. (+)

🟡۳) دلیل شخصیتی: تمایل ماسک به تصمیم‌های ناگهانی و ایده‌های یک‌شبه

ایلان ماسک مدام تصمیم‌های بزرگ را شخصاً و بدون فرایندهای معمولِ سازمانی می‌گیرد.
ویژگی‌های شخصیتی او (+) در این تصمیم کاملاً دیده می‌شود و این هم یک نمونه دیگر از همان الگو است.

- - -
سرجمع ماسک سال‌هاست با حساب‌های ناشناس (به‌خصوص سیاسی) مشکل دارد.
او بارها گفته:
✔️ حساب‌های بی‌نام‌ونشان فضای آنلاین را فاسد کرده‌اند
✔️ شفافیت مهم‌تر از حریم خصوصی است
✔️ «اگر نظر می‌دهید، جوابگو باشید»

بنابراین نمایش لوکیشن با روحیهٔ شخصی او کاملاً هماهنگ است. (+)

ماسک بارها گفته می‌خواهد X را به «شبکه اجتماعی واقعی» تبدیل کند که در آن:
✔️ هویت افراد روشن باشد
✔️ حساب‌های ناشناس کم شوند
✔️ امکان درآمدزایی و خدمات مالی مبتنی بر هویت تقویت شود

نمایش لوکیشن قدمی به سمت این ساختار است.
او حتی در آینده ممکن است:
• نمایش شهر یا منطقه را نیز فعال کند
• اتصال هویت واقعی به حساب را الزامی کند
• یا استفاده از VPN را محدود کند

🔵باید دید آیا آینده اقتصاد دیجیتال “به سمت هویت واقعی” خواهد رفت.
محمدرضا اسلامی

@indianstudies

بحران تازه جنوب آسیا؛ طوفان، سیلاب و آلودگی هوا

جنوب آسیا در روزهای اخیر زیر فشار بارش‌های سنگین و طوفان دیتوا قرار گرفته و سه کشور هند، بنگلادش و سریلانکا در وضعیت اضطراری به‌سر می‌برند.

در سریلانکا سیلاب و رانش زمین مناطق اطراف کلمبو را تخریب کرده و هزاران نفر به پناهگاه‌ها منتقل شده‌اند. مقام‌های این کشور از ادامه بارندگی و احتمال افزایش تلفات خبر می‌دهند. تاکنون ۲۱۲ نفر کشته، ۲۱۸ نفر مفقود و بیش از ۷۸ هزار نفر آواره شده اند.

در بنگلادش، طغیان رودخانه‌ها استان‌های شمال‌شرقی را زیر آب برده و صدها روستا تخلیه شده است. مقام‌های این کشور نسبت به کمبود آب آشامیدنی و خدمات ضروری هشدار داده‌اند. کارشناسان می‌گویند تغییر الگوی مونسون و گرم‌تر شدن آب‌های اقیانوس هند، سیلاب‌های اخیر را تشدید کرده است.

جنوب هند نیز بارش‌های شدید، لغو پروازها و اختلال حمل‌ونقل را تجربه می‌کند و دولت ایالتی در چنای هشدارهایی درباره رانش زمین و طغیان رودخانه‌ها صادر کرده است. بحران آلودگی هوای هند، به‌ویژه در دهلی، هم‌زمان با رطوبت بالا و شرایط ناپایدار جوی تشدید شده است.

تحلیل‌گران اقلیمی می‌گویند رخدادهای اخیر نشانه‌ای از پیوند بحران‌های آب‌وهوایی و آلودگی در منطقه است.

@indianstudies

پیام مودی برای ترامپ!

@indianstudies

پیام محکم هند به واشنگتن؛ مودی با آغوش باز پوتین را پذیرفت

سفر ولادیمیر پوتین به دهلی‌نو و استقبال شخصی نخست‌وزیر هند از او تا دم فرودگاه، نشان‌دهنده عمق روابط راهبردی دو کشور و پیام آشکاری درباره سیاست خارجی هند است.

این نوع استقبال، که فراتر از پروتکل‌های معمول بود، وزن سیاسی روسیه در معادلات دهلی‌نو و تداوم اهمیت این شراکت سنتی را حتی پس از جنگ اوکراین آشکار می‌کند.

در محور گفتگوهای دوطرف، انرژی جایگاهی محوری دارد؛ به‌ویژه نفت و سوخت هسته‌ای که برای امنیت انرژی هند حیاتی است. روسیه نیز در شرایط تحریم‌های غرب، به بازار هند نه تنها برای فروش نفت بلکه برای تثبیت نقش خود در اقتصاد آسیا نگاه راهبردی دارد. همزمان همکاری در حوزه‌های فضایی، کشتی‌سازی و ساخت هواپیما نشان می‌دهد که دو کشور در حال انتقال رابطه از سطح مبادلات انرژی به سطح فناوری‌های پیشرفته هستند.

سخنان پوتین درباره رفتار دوگانه آمریکا در زمینه تحریم‌ها – از جمله ادامه خرید سوخت هسته‌ای از روسیه – بخشی از پیام سیاسی سفر است. مسکو با برجسته‌کردن این تناقض‌ها تلاش دارد مشروعیت فشارهای غرب بر شرکای خود را کاهش دهد و نشان دهد که محدودیت‌ها اساساً سیاسی و نه فنی است. این پیام به‌ویژه به هند ارسال شده که تحت فشار واشنگتن برای کاهش واردات انرژی از روسیه قرار دارد.

اظهارات پوتین درباره اینکه «مودی تسلیم فشارهای آمریکا نمی‌شود» بازتاب ارزیابی روسیه از نقش کنونی هند است. دهلی‌نو طی سال‌های اخیر تلاش کرده موازنه‌ای میان همکاری با آمریکا و روابط تاریخی با روسیه ایجاد کند و این سفر نشان می‌دهد هند قصد ندارد این تعادل راهبردی را به نفع هیچ‌یک بر هم بزند.

در بخش ژئوپلیتیکی، پوتین با اشاره به پیشنهاد عقب‌نشینی نیروهای اوکراین از دونباس و دشواری یافتن راه حل برای جنگ، تلاش کرد موضع روسیه را در برابر جامعه بین‌المللی دوباره توضیح دهد.

اشاره او به تلاش‌های ترامپ برای یافتن راه‌حل نیز نشان‌دهنده آن است که کرملین فضای جدید سیاسی در آمریکا را فرصتی برای بازتعریف مسیر مذاکرات به نفع خود می‌بیند. هند در این میان به ثبات اوراسیا و عدم اختلال در بازار انرژی نیاز دارد، بنابراین همواره از گفت‌وگو و کاهش تنش در حد زبان حمایت کرده است.

چشم‌انداز روابط روسیه و هند پس از این سفر به سمت تقویت همکاری‌های اقتصادی و فناورانه پیش می‌رود. هند به دنبال تنوع‌بخشی به منابع انرژی و فناوری‌های حساس است و روسیه نیز برای جبران فاصله با غرب، در پی تعمیق پیوندهای شرقی خود است. به همین دلیل، این سفر نه تنها پیامی سیاسی به غرب بلکه گامی عملی در جهت ساختن یک چارچوب بلندمدت همکاری میان دو قدرت تلقی می‌شود.

@indianstudies

هدیه مودی برای پوتین؛ ترجمه بهاگواد گیتا

PM Modi presented a Russian translation of the Bhagavad Gita to President Vladimir Putin, saying its teachings inspire millions globally with timeless wisdom, guiding people toward duty, truth, and spiritual strength.

@indianstudies

استقبال مردم هند از رئیس‌جمهور روسیه!

@indianstudies

پرفسور عبدالعزیز ساچادینا اسلام شناس هندی درگذشت

@indianstudies

پرفسور عبدالعزیز ساچادینا اسلام شناس هندی در ۸۳سالگی درگذشت. خبر فقدان او برای بسیاری از پژوهشگران مطالعات اسلامی و شیعی غم‌انگیز بود.

ساچادینا اسلام‌شناس شیعه هندی‌تبار و استاد برجسته دانشگاه ویرجینیا بود که بیش از چهار دهه در آمریکا به تدریس، پژوهش و گفت‌وگوی بین‌فرهنگی و بین‌ادیانی مشغول بود. او سال‌های مهمی از جوانی‌اش را نیز در ایران گذراند؛ ابتدا در دانشگاه فردوسی مشهد تحصیل کرد و مدتی هم در دانشگاه شهید بهشتی تهران به تدریس و تحقیق پرداخت. آشنایی‌اش با فضای دانشگاهی و حوزوی ایران نقش مهمی در شکل‌گیری نگاه او به تشیع امامی و تاریخ اندیشه اسلامی داشت.

ساچادینا به چندین زبان — از جمله هندی، اردو، عربی، فارسی، فرانسوی، انگلیسی، سواحلی و گجراتی — تسلط داشت و همین وسعت زبانی امکان دسترسی او به متون متنوع و گفت‌وگو با جامعه علمی گسترده‌تری را فراهم کرده بود. او با زبان‌های ترکی و آلمانی نیز تا اندازه‌ای آشنا بود. حوزه‌های پژوهشی‌اش طیفی وسیع را شامل می‌شد: از تاریخ اندیشه شیعی و مهدویت گرفته تا اخلاق زیستی، حقوق بشر، پلورالیسم دینی و نسبت اسلام با مدرنیته. کتاب «مهدویت در اسلام» (Islamic Messianism)، بر پایه رساله دکترایش، از آثار مرجع در حوزه موعودباوری شیعی به شمار می‌رود. همچنین در آثاری مانند «حاکم عادل در اسلام شیعی»، «اخلاق زیستی اسلامی» و «اسلام و چالش حقوق بشر»، کوشید میان سنت دینی و پرسش‌های جدید دنیای مدرن پل بزند.

در سال‌های اخیر گفته می‌شد که او چند بار تلاش کرده به ایران سفر کند، اما موفق نشد و این موضوع برایش تأسف‌بار بود؛ چراکه ایران را نه‌فقط محل تحصیل، که بخشی از هویت فکری خود می‌دانست. ساچادینا در میان دانشگاهیان آمریکا و جهان اسلام چهره‌ای شناخته‌شده بود؛ پژوهشگری که هم به سنت وفادار بود و هم به گفت‌وگوی نقادانه با مدرنیته باور داشت.

@Indianstudies

تبادل آتش دوباره در مرز افغانستان و پاکستان؛ و تلاش برای آتش‌بس دوباره

حکومت طالبان در یک جابه‌جایی کم‌سابقه بیش از ۲۰۰۰ نیروی وزارت دفاع خود را از پنجشیر به ولایت‌های هلمند و بدخشان منتقل کرده است؛ اقدامی که در پی تشدید تنش‌ها با پاکستان، ناآرامی‌های اخیر در بدخشان و کشته شدن پنج کارگر چینی در مرز تاجیکستان انجام شده و نشان‌دهنده تغییر اولویت‌های امنیتی طالبان است.

در همین حال، عاصم منیر، رئیس ستاد ارتش پاکستان، تأکید کرد که طالبان افغانستان باید میان حمایت از طالبان پاکستان یا حفظ روابط با پاکستان یکی را انتخاب کنند و پیامدهای مسیر اشتباه برای آنها کاملاً واضح خواهد بود. سخنگوی نخست‌وزیر پاکستان نیز طالبان را مسئول آغاز درگیری مرزی در گذرگاه سپین‌بولدک – چمن دانسته و اعلام کرده است که نیروهای پاکستانی برای هر سناریویی آماده هستند.

هم‌زمان، جان اچکزی، وزیر پیشین اطلاع‌رسانی پاکستان، اعلام کرد که گروه‌های مخالف طالبان افغانستان از اسلام‌آباد درخواست پهپاد و تجهیزات نظامی کرده‌اند. وی افزود هند پیش‌تر پهپادهایی را در اختیار طالبان قرار داده و طالبان بخشی از این تجهیزات را به گروه‌های همسو مانند تحریک طالبان تاجیکستان و تحریک طالبان پاکستان سپرده است. به گفته اچکزی، این پهپادها اخیراً برای حمله به مواضع امنیتی پاکستان به‌کار رفته و باعث تلفات غیرنظامی شده‌اند، که نشان‌دهنده تشدید جدی فعالیت‌های نظامی و گسترش دامنه تنش‌ها است.

در عرصه دیپلماتیک، شیخ محمد بن عبدالرحمان آل‌ثانی، نخست‌وزیر و وزیر خارجه قطر، اعلام کرد کشورش برای حل اختلافات میان طالبان و پاکستان تلاش می‌کند. قطر که میزبان مذاکرات صلح افغانستان و میانجی «توافق دوحه» بوده، در تازه‌ترین دور مذاکرات نیز سعی کرده میان دو طرف آتش‌بس برقرار کند. همزمان گزارش شده که هیئت‌های دیپلماتیک پاکستان و طالبان در عربستان گفت‌وگوهایی را برای حفظ آتش‌بس و کاهش تنش‌ها از سر گرفته‌اند.

با این حال، دورهای متعدد مذاکرات قبلی بدون نتیجه پایان یافت و آتش‌بس شکننده و مرزهای مشترک با درگیری‌های اخیر تهدید شد.