Татарстан укрепляет позиции в ИИ: регион представил всесторонний доклад о вызовах и лидерских амбициях

Республика Татарстан заявила о себе как о потенциальном лидере в сфере искусственного интеллекта на уровне всей страны. В Казани представлен первый масштабный доклад о состоянии и перспективах развития технологий ИИ в регионе. Исследование подготовлено Научно-координационным центром в области ИИ Академии наук РТ совместно с аналитическим центром «Технократии».

Доклад под названием «Искусственный интеллект в Республике Татарстан: региональное развитие и мировые технологические приоритеты» включает экспертный анализ экосистемы ИИ в регионе, выявленные барьеры и конкретные меры по их преодолению. В подготовке участвовали более 50 специалистов из ведущих вузов (КФУ, Университет Иннополис, КНИТУ-КАИ и др.), промышленных предприятий, ИТ-компаний и стартапов.

Татарстан — один из наиболее продвинутых ИИ-регионов России

Регион уже входит в ТОП-10 по активности в сфере ИИ и демонстрирует серьёзный задел в таких направлениях, как машинное обучение, цифровая медицина, интеллектуальные транспортные системы, кибербезопасность, IoT, цифровые двойники, агротех и биометрия.
Среди реализуемых решений — система диагностики по медицинским изображениям с точностью свыше 90%, ИИ-помощники для госслужащих и аналитиков, цифровые модели нефтяных месторождений и система уличной безопасности с распознаванием аномальных ситуаций.

Ключевые барьеры: кадры, инфраструктура и координация

Авторы доклада подчёркивают, что несмотря на технологический потенциал, Татарстан сталкивается с рядом вызовов:
• Острая нехватка высококвалифицированных специалистов, в том числе с международным опытом. Университеты готовят базовые кадры, но системная подготовка лидеров в ИИ пока отсутствует.
• Разрыв между наукой и индустрией: недостаток вовлечённости бизнеса в исследовательские проекты, бюрократические барьеры, недостаток технологических брокеров.
• Недостаток вычислительных ресурсов. Для работы с ИИ-региону не хватает общедоступных дата-центров с вычислительными мощностями международного уровня.
• Отсутствие развитого рынка венчурного капитала. Недостаток доступа к финансированию сдерживает рост и развитие компаний, а также ограничивает возможности для масштабирования стартапов
• Несоответствие образовательных программ потребностям индустрии: долгий цикл обновления учебных планов не успевает за ИИ-рынком.

Пути решения и стратегические рекомендации

Доклад содержит ряд стратегических рекомендаций:
• Развитие координационных центров и института технологического брокерства.
• Стимулирование релокации ИИ-специалистов и запуск региональных программ на базе «Передовых инженерных школ».
• Укрепление ИИ-компетенций вузов, в первую очередь Университета Иннополис и КФУ.
• Расширение инфраструктуры технопарков и особых экономических зон, как точек роста ИТ и ИИ.
• Привлечение федеральных исследовательских центров и запуск межрегиональных коллабораций.

Полная версия исследования: http://www.antat.ru/ru/academy/publishing/ИИ%20в%20РТ.pdf

Бу көннәрдә Казанда узучы XIX Россия венчур форумында Гамәли семиотика институты да катнаша

Россиядә венчур инвестицияләр һәм технологик эшмәкәрлеккә багышланган әлеге зур чара кысаларында 10-11 апрельдә оештырыла торган күргәзмәдә ТР Фәннәр академиясе стендында Гамәли семиотика институтында тормышка ашырылучы проектлар да тәкъдим ителәчәк:

🔸ТatSoft тавышлы тәрҗемә сервисы. Аның ярдәмендә бүгенге көндә дөньяның 145 иленнән 30 миллионнан артык мөрәҗәгать эшкәртелгән.

🔸Nuha AI корпоратив платформасы Иннополоис университеты белән берлектә тормышка ашырыла. Ул фото, видеоны 3D-модельгә әйләндерергә, бизнес процессларны оптимальләштерергә ярдәм итә, шул рәвешле ширкәтләрнең эшчәнлеген киңәйтү мөмкинлеге бирә.

📷 Россия венчур форумы

👉 Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

Гаҗәеп татар теле. Аффикслар полисемиясе

Гаҗәеп татар теле шәлкемендә бүген телебезнең когнитив потенциалын барлауны дәвам итәбез.

Узган чыгарылышта татар теленең агглютинатив булуын әйткән идек. Аның тагын бер когнитив үзенчәлеге:

2️⃣ Аффикслар полисемиясе

Әйткәнебезчә, аффикслар билгеле бер тәртиптә бер-берсенә тагылып, сүзгә яңа мәгънәләр өсти. Алай гына түгел, аларның күбесе әле төрле мәгънәләр тудыра ала.

Мисал өчен, шундый иң күп мәгънәле аффиксларның берсе -ГА. Ул тудырган мәгънәләр саны ике дистәгә якын дип санала. 😇

Әйдәгез, шуларны бергәләп барлап карыйк. Менә берничә мисал:

мәктәпкә бардым — юнәлеш
укырга кердем — максат
акчага алдым — хисап чарасы
абыйга бирдем — адресат
алтыга килдем — вакыт

❓Ә сез бу аффиксның тагын нинди мәгънәләрен беләсез? Рәхим итеп языгыз!

☝️ Телебезнең матурлыгын, камил төзелешен чагылдырган язмалар #гаҗәеп_татар_теле шәлкемендә чыгып бара.

👉 Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

64 года назад, 12 апреля 1961 года, советский космонавт Юрий Гагарин совершил первый в истории человечества полёт в космос. С Днем космонавтики, друзья!

Космонавтика көне белән!

Гаҗәеп татар теле. Яздыр

#Гаҗәеп_татар_теле шәлкемендә Аффикслар полисемиясе темасын дәвам итеп, бүген, әйдәгез, бер уен уйнап алыйк! 😉

❓Яздыр — бу сүздә ничә мәгънә бар дип уйлыйсыз? Фикерегезне чатта языгыз!

Бу сорауны морфология анализаторына да биреп карарбыз.

☝️ Телебезнең матурлыгын, камил төзелешен чагылдырган язмалар #гаҗәеп_татар_теле шәлкемендә чыгып бара.

👉 Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

Сораштыруда катнашкан укучыларыбызның күбесе яздыр сүзендә 2 йә 3 мәгънә бар дип саный.

Шул ук сорауны морфология анализаторына да биреп карадык. Яздыр сүзендә ул 3 мәгънә тапты:

🌿 Яздыр — исем, 3нче зат, берлек сан, раслау мәгънәсендә. Мисал: Табигатьнең иң матур чоры — ул яздыр!
🌳 Яздыр — исем, берлек сан, ихтималлык мәгънәсендә. Мисал: Бу рәсемдә алмагачы чәчәк аткан, яздыр бу?
🦜 Яздыр — фигыль, йөкләтү юнәлеше. Мисал: Бу кош бигрәк матур сайрый, тавышын яздыр әле.

Анализатор җавабы белән килешсәгез 👍 тамгасын куегыз, килешмәсәгез 👎 тамгасын куегыз һәм үз фикерегезне языгыз!

Безнең морфология анализаторында сез төрле сүзләрне тикшереп карый аласыз. Ул монда урнашкан:

👉 Татар теленең морфология анализаторы

☝️ Телебезнең матурлыгын, камил төзелешен чагылдырган язмалар #гаҗәеп_татар_теле шәлкемендә чыгып бара.

👉 Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

TatSoft — сезнең ярдәмчегез!

26 апрель — Туган тел көне уңаеннан Татарстан Фәннәр академиясенең Гамәли семиотика институты үз әбунәчеләренә күчтәнәч әзерләде.

🎁 TatSoft боты

🔸татарча текстны русчага тәрҗемә итә
🔸русча текстны татарчага тәрҗемә итә
🔸татар сөйләмен текстка әйләндерә
🔸татарча текстны сөйләмгә әйләндерә

Татар телен өйрәнүчеләр, белгечләр, журналистлар, гомумән, телебезне сөючеләр күңеленә хуш килер дип өметләнәбез.

Рәхим итеп кулланыгыз!

#Tatsoft

Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

Тукай иҗатына бәйле 8 кызыклы факт

Бүген 26 апрель — Габдулла Тукай туган көн.

Бөек шагыйребезнең иҗаты соңгы елларда мәгълүмати технологияләр ярдәмендә дә күп өйрәнелә. Бу эштә Гамәли семиотика институты хезмәткәрләре дә актив катнаша. Әлеге мәгълүмат шул хезмәтләрдән алынды.

🔸Тукайның төрле чорда язылган шигъри текстларының гомум күләме — 26 323 сүз
🔸 Тукай шигырьләренең төп лексикасы хәзерге әдәбият белән 50%тан артык туры килә
🔸Тукай иҗатында сүз формаларының уртача ешлыгы хәзерге әдәбият белән чагыштырганда түбәнрәк, бу аның сүз байлыгы турында сөйли
🔸Тукай шигырьләрендә гарәп һәм фарсы телләреннән кергән 180 тотрыклы сүзтезмә бар
🔸Иң еш кабатланган гарәп-фарсы алынмалары: дөнья, шагыйрь, милләт, каләм
🔸Рус теленнән алынмалар шигырь текстларының 10%ын тәшкил итә
🔸Шигырьләрдә 447 парлы сүз бар, бу Каюм Насыйри сүзлегенә караганда 4 тапкыр күбрәк
🔸Иң еш кулланылган исемнәр: күз, кеше, күңел, җан

Тулырак мәгълүмат 👉 монда

#Тукай

Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

Кәҗә белән сарык, бүре башы һәм Туган тел корпусы

Бүген 26 апрель — Тукай көне темасын дәвам итәбез.

Инде әйтелгәнчә, бөек шагыйребезнең иҗаты соңгы елларда мәгълүмати технологияләр ярдәмендә дә күп өйрәнелә.

Бу эштә ТР Фәннәр академиясенең Гамәли семиотика институты хезмәткәрләре дә актив катнаша.

Мисал өчен, институт белгечләре төзегән Туган тел корпусы ярдәмендә төрле сүзләрнең нинди әсәрләрдә очраганын ачыклап була.

Әйдәгез, "бүре башы" сүзтезмәсен морфологик үзлекләр белән төркемләп эзләп карыйк. Моның өчен корпуска менә шундый биремнәр юлларга кирәк.

Табылган мисаллардан күренгәнчә, бу сүзтезмә:

▪️Тукайның "Кәҗә белән сарык" әкитятендә (монысы билгеле)
▪️Тукай сюжетына ияреп яки андагы образларны кулланып язылган әсәрләрдә
▪️төрки халыклар тарихы турындагы контекстларда очрый (бүре башы төркиләрнең символы булган)

📚Туган тел корпусын үзегез дә кулланып карагыз!

#Туган_тел_корпусы #Тукай

Сурәт: Тукайның "Кәҗә белән сарык" әкиятеннән күренеш

Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

Актив укучыларыбыз TatSoft ботын сыный

TatSoft боты

🔸татарча текстны русчага тәрҗемә итә
🔸русча текстны татарчага тәрҗемә итә
🔸татар сөйләмен текстка әйләндерә
🔸татарча текстны сөйләмгә әйләндерә

Сез дә кулланып карагыз!

#Tatsoft #ТуганТелКөне #Тукай

Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

Гаҗәеп татар теле. Май

Хәерле көн, хөрмәтле укучылар! Май аена кердек. Бу ай яллардан башлана. Әйдәгез, шул уңайдан май сүзе белән бераз уйнап алыйк.😎

❓Сорау: майларга сүзендә ничә һәм нинди мәгънәләр бар дип уйлыйсыз? Фикерегезне чатта языгыз!

☝️ Телебезнең матурлыгын, камил төзелешен чагылдырган язмалар #гаҗәеп_татар_теле шәлкемендә чыгып бара.

👉 Безнең TatSoft ботын да сынап карый аласыз

👉 Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

Шул ук сорауны морфология анализаторына да биреп карадык. Майларга сүзендә ул мондый мәгънәләр тапты:

▪️Майларга — исем, күплек саны, юнәлеш килеше, вакыт мәгънәсе. Мисал: Алмагачы 15 майларга чәчәк ата
▪️Майларга — исем, күплек саны, юнәлеш килеше, матдә мәгънәсе. Мисал: Туклыклы матдәләр аксым, углевод һәм майларга бүленә
▪️Майларга — исем, күплек саны, юнәлеш килеше, исем/кушамат мәгънәсе. Мисал: Барышлый Майларга сугылып чыгам
▪️Майларга — фигыль, инфинитив, майлау гамәле мәгънәсе. Мисал: Коймакны майларга кирәк, тәмле була!

❗️Гамәли семиотика институты әзерләгән морфология анализаторында сез үзегез дә төрле сүзләрне тикшереп карый аласыз. Ул монда урнашкан:

👉 Татар теленең морфология анализаторы

☝️ Телебезнең матурлыгын, камил төзелешен чагылдырган язмалар #гаҗәеп_татар_теле шәлкемендә чыгып бара.

👉 Безнең TatSoft ботын да сынап карый аласыз

👉 Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

Актив укучыларыбыз TatSoft ботын сыный

TatSoft боты

🔸татарча текстны русчага тәрҗемә итә
🔸русча текстны татарчага тәрҗемә итә
🔸татар сөйләмен текстка әйләндерә
🔸татарча текстны сөйләмгә әйләндерә

Сез дә кулланып карагыз!

#Tatsoft

Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз