Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
سخنان پروفسور یحیی عقیقی در فراق استادِ استادان پروفسور علیرضا یلدا
پروفسور نورالدین هادوی:
🔹استاد پیشکسوت و ممتاز بیماری های داخلی ایران و از بنیانگذاران نخستین انجمن های تخصصی پزشکی ایران
🔸دریافت بالاترین نشان علمی بنیاد جهانی پروفسور یلدا در دانش پزشکی در سال ۲۰۱۰ میلادی
🔹شادروان پروفسور هادوی عضو افتخاری فرهنگستان علوم پزشکی ایران بودند. ایشان تمام اندوخته خود را به فرهنگستان علوم پزشکی ایران اهدا نمودند. هر ساله جایزه ای که بنام ایشان به ثبت رسیده است که به پژوهشگران جوان در رشته پزشکی از طرف فرهنگستان علوم پزشکی ایران اعطا میشود.
🔹استاد پیشکسوت و ممتاز بیماری های داخلی ایران و از بنیانگذاران نخستین انجمن های تخصصی پزشکی ایران
🔸دریافت بالاترین نشان علمی بنیاد جهانی پروفسور یلدا در دانش پزشکی در سال ۲۰۱۰ میلادی
🔹شادروان پروفسور هادوی عضو افتخاری فرهنگستان علوم پزشکی ایران بودند. ایشان تمام اندوخته خود را به فرهنگستان علوم پزشکی ایران اهدا نمودند. هر ساله جایزه ای که بنام ایشان به ثبت رسیده است که به پژوهشگران جوان در رشته پزشکی از طرف فرهنگستان علوم پزشکی ایران اعطا میشود.
بهاءالدوله رازی: پزشک بزرگ فراموش شده ی ایران
پروفسور حسن تاج بخش
استاد ممتاز دانشگاه تهران
🔹یکی از بزرگترین پزشکان ایران و نواده ی سید محمد نوربخش است. سید محمد نوربخش خراسانی (۷۹۵-۸۶۹ ق) از بزرگترین عارفان ایرانی بود. بهاء الدین ملقب به بهاء الدوله پسر شاه قاسم در ری زاده شد، در آنجا پرورش یافت و پزشکی آموخت و در ضمن تحت توجهات پدر خویش که در کتاب "خلاصه التجارب" از وی به عنوان حضرت یاد می کند به ارشاد خلایق مشغول بود. در اوایل ظهور شاه اسماعیل، احتمالا حدود سال ۹۰۸ ق به اتفاق پدرش به هرات رفت، چند سالی در آنجا محترم زیست و به درمان بیماران و تحقیقات پزشکی خویش پرداخت. پس از مرگ سلطانحسین بایقرا (۹۱۱ ق) و تسلط ازبکان در خراسان به اتفاق پدر به موطن خود شهر ری بازگشت و از آنجا به آذربایجان شتافت، نزد شاه اسماعیل صفوی چند سالی محترم می زیست و به کار پزشکی مشغول بود. دو سه سال که در خدمت پادشاه صفوی بود، او را در محاکمه ای سریع مورد پرسش قرار دادند و کشتند.
🔸پزشکی دوران صفویه در قلمرو نفوذ علمی بهاء الدوله قرار داشت. پس از کتاب های الحاوی رازی، قانون بوعلی و ذخیره ی خوارزمشاهی، "خلاصه التجارب" تنها کتاب بهاء الدوله را می توان مهمترین کتاب پزشکی ایران محسوب داشت که آن را مولف در سال ۹۰۷ ق در قریه ی طرشت واقع در غرب تهران کنونی نگاشته است. از این کتاب نسخه های متعددی در کتابخانه های ایران و جهان یافت می شود. نسخه ی شماره ۱۸۰۰ در کتابخانه ی مرکزی دانشگاه تهران مورد بررسی نگارنده قرار گرفته است.
🔹بهاء الدوله در این کتاب تجربه های پزشکی شخصی خود را نگاشته و وضعیت بیماران را به دقت شرح داده مثلا در مورد درمان سرفه کودکان گوید: " و اکثر این علاجها به مراتب تجربه پیوسته است."
🔸بهاء الدوله کاشف سیاه سرفه است. در اروپا بیلو (Baillou) در سال ۱۵۷۸ میلادی از سیاه سرفه نام برد و بعد ویلیس (Willis) در سال ۱۶۵۸ میلادی آن را شرح داد. در صورتی که بهاء الدوله حدود صد سال پیش از بیلو بیماری سیاه سرفه را کشف کرده و دو همه گیری سرفه عام یعنی سیاه سرفه در هرات و ری را شرح داده و به ماهیت عفونی آن اشاره نمود.
🔹بهاء الدوله لشمانیوز جلدی: سالک را شرح داده و گوید پس از گذشت یک سال زخم آن خودبخود خوب می شود. سبب بروز تب مطبقه (حصبه) را عفونت خون دانسته و ضمن اشاره به رازی نظریه ی تخمیری را یاد می کند.
🔸بهاءالدوله نخستین دانشمند ایرانی است که از بیماری سیفیلیس که آنرا آتشک می خواندند، یاد کرده است و راه انتقال جنسی آنرا شرح داده است. در ضمن به نار فارسی که همان سیاه زخم است اشاره کرده، ماهیت عفونی و واگیری آن را متذکر می شود.
🔹بهاءالدوله در مورد هاری تحقیقات و نوآوریهای بسیار جالبی دارد. وی برای اولین بار در جهان دانش گوید اهل تجربه به اثبات رسانیده اند که برخی حیوانات وحشی بدون آنکه حیوان دیگری آنها را گزیده باشد بیماری را ظاهر می نمایند. یعنی حامل عامل بیماری هستند و تحت شرایطی مرض در آنها نمود می کند. وی مشاهدات خود را در کتابش یاد کرده که چند نفر از بیماری هاری شفا یافتند. تحقیقات بهاءالدوله درباره ی هاری پُربار، نو و اعجاب آور است.
🔸تجربه بهاءالدوله در مورد ایمنی بدن جالب است. وی افرادی را که آبله می گیرند در مقابل هجوم بعدی این بیماری مصون می داند و گوید به ندرت ممکن است از نو آبله برآرند و در این مورد چند نمونه از مشاهدات خود را ذکر می کند. وی در بحث مربوط به زهر حیوانات گزنده، عادت کردن به آنها یعنی ایمنی در برابر زهرابه ها را یاد می کند. همه ی اینها نخستین گامها در راه شناخت ایمنی بدن است.
🔹گفتار بهاءالدوله در مورد ازدیاد حساسیت ها، صریح، روشن و متکی به مشاهدات دقیق است. وی گوید بسیاری از کسان را مشاهده کرده ام که در تابستان بر اثر بوئیدن گل سرخ، سر و مغزشان داغ شده، آب از چشمانشان روان است و پس از گذشتن این فصل نزله ی آنها رفع می شود، این گونه افراد از درمان خود نتیجه ای نمی گیرند. همچنین وی از کودکی که به ماست، هندوانه و انار ترش حساسیت غذایی داشته و از درمان او در کتابش یاد می کند.
🔸به عنوان نتیجه کلی باید گفت بهاءالدوله پزشکی است که با اتکا به مشاهدات و پژوهشهای شخصی همانند رازی در پزشکیِ عملی و همچون ابن سینا با روش منطقی و منظم به شرح مباحث مشکل پزشکی می پردازد.
منبع: تاریخ دامپزشکی و پزشکی ایران، تالیف دکتر حسن تاج بخش، جلد دوم، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۵، تهران
پروفسور حسن تاج بخش
استاد ممتاز دانشگاه تهران
🔹یکی از بزرگترین پزشکان ایران و نواده ی سید محمد نوربخش است. سید محمد نوربخش خراسانی (۷۹۵-۸۶۹ ق) از بزرگترین عارفان ایرانی بود. بهاء الدین ملقب به بهاء الدوله پسر شاه قاسم در ری زاده شد، در آنجا پرورش یافت و پزشکی آموخت و در ضمن تحت توجهات پدر خویش که در کتاب "خلاصه التجارب" از وی به عنوان حضرت یاد می کند به ارشاد خلایق مشغول بود. در اوایل ظهور شاه اسماعیل، احتمالا حدود سال ۹۰۸ ق به اتفاق پدرش به هرات رفت، چند سالی در آنجا محترم زیست و به درمان بیماران و تحقیقات پزشکی خویش پرداخت. پس از مرگ سلطانحسین بایقرا (۹۱۱ ق) و تسلط ازبکان در خراسان به اتفاق پدر به موطن خود شهر ری بازگشت و از آنجا به آذربایجان شتافت، نزد شاه اسماعیل صفوی چند سالی محترم می زیست و به کار پزشکی مشغول بود. دو سه سال که در خدمت پادشاه صفوی بود، او را در محاکمه ای سریع مورد پرسش قرار دادند و کشتند.
🔸پزشکی دوران صفویه در قلمرو نفوذ علمی بهاء الدوله قرار داشت. پس از کتاب های الحاوی رازی، قانون بوعلی و ذخیره ی خوارزمشاهی، "خلاصه التجارب" تنها کتاب بهاء الدوله را می توان مهمترین کتاب پزشکی ایران محسوب داشت که آن را مولف در سال ۹۰۷ ق در قریه ی طرشت واقع در غرب تهران کنونی نگاشته است. از این کتاب نسخه های متعددی در کتابخانه های ایران و جهان یافت می شود. نسخه ی شماره ۱۸۰۰ در کتابخانه ی مرکزی دانشگاه تهران مورد بررسی نگارنده قرار گرفته است.
🔹بهاء الدوله در این کتاب تجربه های پزشکی شخصی خود را نگاشته و وضعیت بیماران را به دقت شرح داده مثلا در مورد درمان سرفه کودکان گوید: " و اکثر این علاجها به مراتب تجربه پیوسته است."
🔸بهاء الدوله کاشف سیاه سرفه است. در اروپا بیلو (Baillou) در سال ۱۵۷۸ میلادی از سیاه سرفه نام برد و بعد ویلیس (Willis) در سال ۱۶۵۸ میلادی آن را شرح داد. در صورتی که بهاء الدوله حدود صد سال پیش از بیلو بیماری سیاه سرفه را کشف کرده و دو همه گیری سرفه عام یعنی سیاه سرفه در هرات و ری را شرح داده و به ماهیت عفونی آن اشاره نمود.
🔹بهاء الدوله لشمانیوز جلدی: سالک را شرح داده و گوید پس از گذشت یک سال زخم آن خودبخود خوب می شود. سبب بروز تب مطبقه (حصبه) را عفونت خون دانسته و ضمن اشاره به رازی نظریه ی تخمیری را یاد می کند.
🔸بهاءالدوله نخستین دانشمند ایرانی است که از بیماری سیفیلیس که آنرا آتشک می خواندند، یاد کرده است و راه انتقال جنسی آنرا شرح داده است. در ضمن به نار فارسی که همان سیاه زخم است اشاره کرده، ماهیت عفونی و واگیری آن را متذکر می شود.
🔹بهاءالدوله در مورد هاری تحقیقات و نوآوریهای بسیار جالبی دارد. وی برای اولین بار در جهان دانش گوید اهل تجربه به اثبات رسانیده اند که برخی حیوانات وحشی بدون آنکه حیوان دیگری آنها را گزیده باشد بیماری را ظاهر می نمایند. یعنی حامل عامل بیماری هستند و تحت شرایطی مرض در آنها نمود می کند. وی مشاهدات خود را در کتابش یاد کرده که چند نفر از بیماری هاری شفا یافتند. تحقیقات بهاءالدوله درباره ی هاری پُربار، نو و اعجاب آور است.
🔸تجربه بهاءالدوله در مورد ایمنی بدن جالب است. وی افرادی را که آبله می گیرند در مقابل هجوم بعدی این بیماری مصون می داند و گوید به ندرت ممکن است از نو آبله برآرند و در این مورد چند نمونه از مشاهدات خود را ذکر می کند. وی در بحث مربوط به زهر حیوانات گزنده، عادت کردن به آنها یعنی ایمنی در برابر زهرابه ها را یاد می کند. همه ی اینها نخستین گامها در راه شناخت ایمنی بدن است.
🔹گفتار بهاءالدوله در مورد ازدیاد حساسیت ها، صریح، روشن و متکی به مشاهدات دقیق است. وی گوید بسیاری از کسان را مشاهده کرده ام که در تابستان بر اثر بوئیدن گل سرخ، سر و مغزشان داغ شده، آب از چشمانشان روان است و پس از گذشتن این فصل نزله ی آنها رفع می شود، این گونه افراد از درمان خود نتیجه ای نمی گیرند. همچنین وی از کودکی که به ماست، هندوانه و انار ترش حساسیت غذایی داشته و از درمان او در کتابش یاد می کند.
🔸به عنوان نتیجه کلی باید گفت بهاءالدوله پزشکی است که با اتکا به مشاهدات و پژوهشهای شخصی همانند رازی در پزشکیِ عملی و همچون ابن سینا با روش منطقی و منظم به شرح مباحث مشکل پزشکی می پردازد.
منبع: تاریخ دامپزشکی و پزشکی ایران، تالیف دکتر حسن تاج بخش، جلد دوم، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۵، تهران