آزادی استفاده از نام‌های مغولی در ثبت احوال

آیا ما در طول تاریخ در آذربایجان و حتی در جمهوری باکو نام‌هایی چون هونتای، قرقیز، قوبلای، اوغوز، چاغری و تولای داشته‌ایم که بعد ممنوعش کرده باشند؟ کسی در اردبیل به یاد دارد که نام پدر پدربزرگش هونتای باشد؟

این نام‌ها در خود عثمانی هم قفل است. خورشید پاشا و جمال و سلیم و جمشید عثمانی نام‌هایی پرتکرار هستند. نام رئیس‌جمهور باکو الهام و نام زنش مهربان و پدرش حیدر و بچه‌هایش لیلا و آرزو است.

طرف پنج سال برای بچه‌اش شناسنامه نگرفته، چون می‌خواسته نامش هونتای باشد. سپس پان‌ترکان حکومتی واسطه شده‌اند و شناسنامه گرفته و جشن راه انداخته که مقاومت مدنی جواب داد! بی‌بی‌سی هم کلی جنجال راه انداخته که "ملت‌های" ایران بیدار شده‌اند!
از مغولی شدن آذربایجان خوشحالید؟ دلتان برای اورخون تنگ شده است؟

🔸

نسخۀ پرمیوم!

منشیان قرن هفتم همواره بابت وارد کردن ناهنجار واژگان عربی به زبان فارسی، نکوهش شده‌اند.
دریابید منشی‌زادگان نابخرد عصر حاضر را که دارند همان کار را با ورود واژگان انگلیسی، تکرار می‌کنند.

واژه Premium به معنای ممتاز، باارزش و سطح بالا است. یعنی نام‌هایی که به دلیل ویژگی‌هایی خاص، ارزش بالایی پیدا کرده‌اند.

قمر مصنوعی »» ماهواره
هوش مصنوعی »» هوشواره

#فارسی

بخش دیگری از هنرنمایی استادان حنانه، بهاری، شهناز و قوامی.
🎼

جبر و اختیار...
حسین محی‌الدین الهی قمشه‌ای

آن یکی بر رفت بالای درخت
می‏فشاند او میوه را دزدانه سخت
صاحب باغ آمد و گفت ای دنی
از خدا شرمت بگو چه می‏کنی
گفت از باغ خدا بندۀ خدا
می‏خورد خرما که حق کردش عطا
پس ببستش سخت آن دم بر درخت
می‏زدش بر پشت و پهلو چوب، سخت
گفت آخر از خدا شرمی بدار
می‏کشی این بی‏گنه را زار زار
گفت کز چوب خدا این بنده‏اش
می‏زند بر پشت دیگر بنده‏اش
چوب حق و پشت و پهلو آن او
من غلام و آلت فرمان او
گفت توبه کردم از جبر ای عیار
اختیار است، اختیار است، اختیار

مولانا



بی‌رودربایستی

دیگر واقعا خاک بر سر روشنفکر آن جامعه‌ای که grill را جایگزین برشته و بریان کند و بگوید برایش واژه نداریم!

من از دخت مهراب گریان شدم
چو بر آتش تیز بریان شدم

#فارسی

روروک (Scooter)

روروک، چرخ پایی، وسیلۀ بازی بچه‌ها با دو چرخ کوچک و یک دستۀ بلند و یک کف مستطیل شکل که با یک پا روی آن تکیه می‌کنند.


معادل فارسی Scoot:
تند رفتن / در رفتن / سُر خوردن / جابجا شدن.
در محاوره: زود در رفت، یهویی رفت، خودشو کنار کشید، یک کم جابجا شد.

رو + رو + ک (تصغیر، کوچک)
رو: صیغۀ امر از فعل رفتن

#فارسی

شهرداری تهران، خانه اندیشمندان علوم انسانی را تخلیه و تعطیل کرد

در پی تصمیم تازه شهرداری تهران، خانه اندیشمندان علوم انسانی، از معدود فضاهای گفتگو و نشست‌های علمی در پایتخت، تخلیه و تابلوی آن از سردر ساختمان برداشته شده است.
❌

زمین لرزه

اصولاً در محاوره خیلی دقت نکرده و واژگان عرفی را در گفتار روزانه به کار می‌بریم. بدون آنکه ریشه و معنا و مفهوم و خاستگاه آن را بدانیم.

واژۀ زلزله معمولا در هنگام لرزش زمین، در میان گویشوران زبان فارسی به کار می‌رود. اما از آنجا که واژه‌ای صرفی در زبان عربی است، بنابراین یک نوآموز و یا کودک ایرانی باید بکوشد و معنای آن را به خاطر بسپارد.

اما چنانچه برای این رخداد، واژۀ فارسی زمین‌لرزه به کار برده شود، از آنجا که زمین و لرزش (لرزه، لرزیدن) جزو ریشه‌ها در زبان فارسی بوده و معنای آن‌ها به ذهن آشناست، بنابراین معنای ترکیب آن هم برای کاربر آشنا بوده و نیازی برای به خاطر سپردن معنای جدید آن ندارد.

در زبان‌های هم‌خانوادۀ لاتین هم این واژه به همین شکل ترکیبی Earth-quake به کار می‌رود.

#فارسی

عکس‌های قدیمی ایران

در تارنمای دانشگاه هاروارد این برج زیبا در کهنه‌شهر سلماس آذربایجان غربی مربوط به دورۀ ایلخانان جلب توجه می‌کند.
اما شوربختانه در زمین‌لرزۀ سال ۱۳۰۹ تخریب شده و دیگر وجود ندارد.

https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:6665026$42i

کهن‌ترین تصویر از فردوسی مربوط به سال ۷۴۱ قمری است که در شاهنامۀ نسخه قوام‌الدین حسن وزیر آمده و در ژنو نگهداری می‌شود.

‏فردوسی نفر اول از چپ و سه نفر دیگر هم عبارتند از فرخی، عنصری، و عسجدی، شاعران دربار سلطان محمود غزنوی.

@midhistor
@IranAncient

نسل طلایی

مجموعۀ قلک چشمات، ۱۳۷۸
نام آهنگ: سیب
آواز: سیمین غانم
ترانه: فرهاد شیبانی
آهنگ و تنظیم: فریبرز لاچینی
🌹

ادبیات و انشاء از ریاضی مهمتر است

در دوران تحصیل، بی‌اهمیت‌ترین درس انشاء بود. در کشوری که به انشاء و ادبیات و رشته‌های علوم انسانی اهمیت داده نشود، انتظاری هم برای پیشرفت نباید داشت.

#سیاوش_شهشهانی