محیط (Nurture) به مراتب از ژنتیک (Nature) بر زندگی انسان‌ها تاثیر بیشتری میزاره.

درک ما از دنیای اطراف به واسطه‌ی آموزشی که دیدیم و محیطی که باهاش رشد کردیم تغییر می‌کنه. این تفاوت نگرش بین انسان‌ها در واکنش اشخاص به دنیای اطرافشون دیده میشه. درک فردی که از کودکی با فقر مطلق دست و پنجه نرم می‌کرده با فردی که در طبقه‌ی متوسط جامعه رشد کرده از مسائل اقتصادی و اجتماعی متفاوته، چون به روش‌های مختلفی زندگی کردند و یک جور به این مسائل نگاه نمی‌کنند.

گاهی این تفاوت‌های نگرش شکاف‌های عمیقی بین مردم درست می‌کنند که باعث گروه گروه و جزیره‌ای شدن اقشار مختلف میشه. تعداد بیشتر این جزیره‌ها بهتر از تعداد کمترشونه چون در جامعه‌ی نرمال و سالم، رادیکالیسم حاصل از چند قطبی شدن جامعه مفید نیست.

به عبارت دیگه، اگر فقط جامعه‌ به چند گروه خاص تقسیم بشه (مثلا گروه‌های A تا D)، مردم اختلاف‌نظرهای جزئی رو کنار میزارن تا زیر سایه‌ی یکی از این گروه‌ها قرار بگیرن. ترجیحاً تلاش می‌کنند با گروهی که از لحاظ نگرش و دید به اون‌ها نزدیکتره رو انتخاب کنند. برای یک نفر ممکنه گروه A بی‌نقص باشه و صد درصد با افکارش همخوانی داشته باشه، برای شخص دیگر ممکنه بهترین انتخاب گروه C باشه که تازه پنجاه درصد همخوانی داره.

اگر فردی که در مثال بالا به گروه سی پیوسته احساس کنه بهش تعلق نداره، چون آلترناتیو بهتری نیست نمیتونه ترکش کنه. اگر ترک کنه منزوی میشه و انزوا در تصمیم‌گیری اجتماعی می‌تونه حکم مرگ داشته باشه. اما اگر به جای چهار گروه اِی تا دی بیست و شش گروه داشتیم، احتمالش بیشتر بود که میانگین همخوانی ایده‌های یک گروه با افراد داخلش بالاتر بره (چون الترناتیوها بیشترن پس مردم راحت‌تر انتخاب ‌می‌کنند).

حالا اگر ما این رو تلاش کنیم به میزان حداکثری برسونیم، به جامعه‌ای کاملا آزاد و فردگرا می‌رسیم که در دنیای امروزی وجود نداره. نزدیکترین جامعه‌ی انسانی تاریخ به این مورد احتمالأ جوامع بدوی بودند که در نهایت آزادی به سر می‌بردند.

اگر بخواییم برای این میزان استقلال فکری و مایکروحزب‌های فردی یک شاخص یا واحد انتخاب کنیم احتمالا بتونیم بهش بگیم وضعیت آنارشی اون جامعه (state of anarchy). طبق توضیحات بالا میشه گفت جامعه‌ هرچقدر بیشتر به سوی آنارشی میل کنه، سالم‌تره چون استقلال فکریِ بیشتر تضمین شده‌ست و احتمال رشد حزب‌های بزرگی که از اعضای ناراضی تشکیل شدند کمتره.

حالا در مقیاس جهانی بهش نگاه کنیم با توجه به صحبت درمورد تاثیر محیط.

همکار امریکایی من که در خانواده‌ی سفیدپوست نیویورکی بزرگ شده با من که در استان تهران خاورمیانه رشد کردم تفاوت نگرش پیدا می‌کنه. از نظر من، هر قدم امریکا که به ضرر حریم‌خصوصی باشه مساویه با افول وضعیت آنارشی اون کشور چون به مرور، عدم وجود حریم‌خصوصی باعث میشه مردم نتونن ایده‌های خودشونو راحت زنده کنن و مجبور میشن کم کم اختلاف‌ها رو کنار بزارن و گروه تسکیل بدن. در بلند مدت، جزیره‌ای شدن جامعه ایده‌ی بعیدی نیست. اما از دید همکار من، این چیز زیاد مهمی نیست، چون فکر می‌کنه در اون حالت جامعه‌ش باز هم می‌تونه همینطور زندگی کنه.

هر دو روی یک تکنولوژی کار می‌کنیم: بلاک‌چِین. سیستمی که با هدف از بین بردن هر نوع مرز و قدرت ساخته میشه. اما هر دوی ما نظرهای مختلفی نسبت به دنیای اطراف داریم. من در محیطی بزرگ شدم که حاصل سطح آنارشی پایینه. به وضوح دورم جزیره‌ای شدن مردم رو می‌بینم که خودشون رو ملی‌گرا، مذهبی و ... تصور می‌کنند (حتی کسانی‌ که تا دیروز لیبل زدن روی خودشون رو دوست نداشتند)‌. اما همکارم از جامعه‌ای با وضعیت آنارشی بالا میاد. در شهری رشد کرده که یک میدان بزرگه برای هر ایده. پس من افول این سطح آنارشی رو اگر ببینم سریعاً نگران میشم چون حاصلش رو دیدم. وظیفه‌ی من این میشه که بخاطر افول احتمالی هشدار بدم و وظیفه‌ی اون این میشه که فرصت رشد و توسعه رو ببینه.

بین من و یک سنجاب راحت نمیشه ارتباط برقرار کرد. چون من نه حرکاتش رو متوجه میشم و نه سبک زندگیش رو، اون هم شرایط من رو درک نمی‌کنه. این در کانتکست ارتباط بین انسان و حیوانات و گیاهان بسیار عادی و واضحه. اما وقتی که متوجه بشیم بین انسان و انسان هم ممکنه انقدر ارتباط سخت باشه، می‌ترسیم. ناراحت‌کننده باید باشه ولی ترسناک نه. ناراحت‌کننده باشه چون همدیگر رو نمی‌فهمیم و از محیط‌های مختلف اومدیم، ترسناک اما نباشه چون می‌دونیم حاصل ارتباط هرچیز که باشه حداقل نو و جدیده.

و باید با آغوش باز به سمت هر ناشناخته‌ی نو رفت.

چطور میشه به وضعیت آنارشی یک جامعه کمک کرد؟

راه‌های زیادی هست، اما همگی به تلاش‌های افراد اون جامعه برای حفظ ویژگی‌های فردی‌شون برمیگرده.

یکی از اون راه‌ها پیدا کردن سلیقه‌های شخصی و ترجیح دادن فردگرایی بر جمع‌گراییه. جامعه‌ای که جمع‌گراست راحت‌تر زیر پرچم یک ایدئولوژی جمع میشه و این به راحتی میتونه مورد سواستفاده قرار بگیره برای دسترسی به اهدافی که فی‌ نفسه مخرب و فاسدند. قوانینی مثل محدود کردن مدل‌‌های موی افراد در کره‌ی شمالی جدای جالب بودن برای پست‌های اینستاگرام و سرگرم کردن ذهن‌ها،‌ به محدود کردن راه‌های ابراز وجود شخص کمک می‌کنه. اینکه در ارتش هر جای دنیا تمرکز می‌کنه روی دنبال کردن یک پروتکل برای ظاهر سربازان (کوتاه‌ کردن موها یا محکم بستن موی زنان) باعث میشه در آخر روز، افراد بیش از پیش به یک دیگر شباهت پیدا کنند. هویت قبلی فراموش می‌شه و انسان مانند خمیر بازی توسط ارتش شکل میگیره.

در بعضی جوامع این پروتکل‌ها در ابعاد بزرگتر وجود دارند و از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شوند یا در قالب هنجارهای اجتماعی یا قوانین (و هنجارهای اجتماعی به مراتب از قوانین قوی‌ترند). اگر تاریخ یک جامعه با محکوم‌کردن سلیقه‌های شخصی و فردگرایی نوشته شده باشه، در همون تاریخ میشه دید که چقدر مردم از سیاست‌های اقتدارگرا و تمامیت‌خواهانه حمایت می‌کنند. بخش بزرگی از تفاوت‌های سیاسی / تاریخی بین ایالات متحده و روسیه مولود حمایت و عدم حمایت از افراد در مقام فرد (و نه اعضای یک گروه) است.

تاریخ ایالات متحده با ایالاتی که متحد شدند آغاز شد. هرچند همین متحد شدن ممکنه در راستای ایده‌ی کنار گذاشتن اختلاف‌ها باشه، اما باز نسبت به دیگر قدرت‌های بزرگ زمانه‌ی خود پیشرو و نو بود. حمایت از اختلاف‌ها به جای کنار گذاشتن آنها باعث شد آمریکا فرهنگ فردگرایی رو پرورش بده در ذهن ساکنانش: جایی که هر کس با هر ایده‌ای می‌تونه زندگی کنه. به عبارتی، اختلاف‌های بین مردم باعث شد که ایده‌های مختلف دنبال شوند و تلاش‌های نامنظم مستقل از دولت شکل بگیره برای ساختن این کشور.

در مقابل،‌ مردمان روسیه سیاست‌های اقتدارگرایانه و تمامیت‌خواهانه رو بر هر چیز دیگر مقدم می‌شمارند. نطفه‌ی ایده‌ی ملحق کردن خاک اوکراین به روسیه در زهدان تاریخی این کشور بوده و هست. درصد بالایی از مردم روسیه حتی با وجود آسیب‌های فراوان جنگ بر روی اقتصاد و زندگی‌شان هنوز ازش حمایت می‌کنند و اون رو بر حق می‌دونند. یک روس در محیطی که به تفکر امپراتورپرست بها میده بزرگ میشه و در تاریخ این سرزمین تا بوده، همین بوده. اما ایده‌های جمع‌گرایانه در نسل جوان این کشور کمتر حس می‌شوند. حتی بزرگترین مخالفان تهاجم به اوکراین نسل جوان این کشورند. چه چیزی تغییر کرد؟

تکنولوژی در صد سال گذشته باعث شد دسترسی به واقعیت و حقیقت بیشتر بشه در هر سطح جامعه، و این قطاری‌ست که جلوش رو نمیشه گرفت. با پیشرفت تکنولوژی و در دسترس قرار گرفتنش برای اکثریت جامعه، مردم با ایده‌های متفاوت و جدید آشنا می‌شوند. برای مثال اگر اینترنت نبود من شما رو پیدا نمی‌کردم و شما هم من رو. ممکنه که تعداد بالایی از شما با نوشته‌های من مخالف باشید، که مشکلی نیست. اما نکته‌ی مهم اینه که شما نوشته‌های من رو پیدا کردید. با دیدگاهی شاید متفاوت با دیدگاه‌هایی که می‌شناسید آشنا شدید. و همین کافیه تا بذر اختلاف عقیده در جامعه کاشته بشه. این چیز بدی نیست، بلکه نیروی محرک یک جامعه‌ی ایده‌آله.

در جوامعی که سانسور حضور پررنگ‌تری داره، ایده‌های شبیه به هم بیشتر منتشر میشن و این در دولت‌های اقتدارگرا بیشتر دیده میشه به طور تاریخی (از شوروی و آلمان نازی تا دیگر مهربانان). زمانی که سانسور بیشتر باشه، جامعه با سرعت بیشتری به سمت کنار گذاشتن اختلاف‌ها پیش میره. اما این که تصور بشه کنار گذاشتن اختلاف‌ها از روی چیزی جز فکر نکردن مردمه، اشتباهه. در این جوامع اقتدارگرا مردم اختلافی ندارند چون فکر کردن رو وظیفه‌ی خود نمیدونن. اجازه میدن نشریات دولتی به جای اون‌ها فکر کنند. پس هم قطار فردگرایی با سرعت بالایی جلو میره و هم قطار جمع‌گرایی.

اما این موضوع به کمک تکنولوژی مدتیه که تغییر کرده. سرعت قطار جمع‌گرایی به شدت کاهش پیدا کرده چون سانسور سخت‌تر شده. گردش آزاد اطلاعات بزرگترین مانع ارتجاعی شدن یک جامعه‌ست.

و این برای ذهن‌های کنجکاو نکته‌های فراوان داره 😉

فول متال جکت (غلاف تمام فلزی) که شاهکار کوبریک درمورد دوگانگی بشر است در نیمه‌ی نخست فیلم با این مسئله برخورد می‌کنه. فیلم درمورد گروهی از سربازان امریکایی‌ست که در ابتدا توسط گروهبان هارتمن آموزش می‌بینند و سپس به جنگ ویتنام فرستاده می‌شوند.
فیلم با سکانس نمادین کوتاه‌کردن موهای سربازان آغاز میشه و از دقیقه‌ی اول به مسئله‌ی پاک شدن هویت این افراد می‌پردازه. گروهبان هارتمن در اولین برخوردش با سربازان از هر نوع تحقیر استفاده می‌کنه تا شخصیت‌های این افراد رو بشکنه، چون وقتی یک چیز شکسته‌ست و آسیب‌پذیره راحت‌تر میشه بهش شکل داد. هارتمن حتی در این موضوع فراتر از بقیه میره و اسم‌های جدید به سربازان میده. فرآیند تخریب شخصیتی سربازان در تمام دوران آموزش ادامه پیدا می‌کنه.
قصد اسپویل کردن فیلم رو ندارم پس ادامه نمیدم، اما من همیشه فول متال جکت رو پیشنهاد میکنم به دیگران.

سکانس اولین دیدار هارتمن و سربازان

زمانی که با چیزی مشکل نهادی داشته باشید نباید اجازه بدید کیفیت‌های فرعی روی قضاوتتون تصمیم بزارن.
انحصار خشونت در دست گروهی خاص از افراد با حمایت قانون و برای قانون، به معنی استفاده از این خشونت انحصاری ضد هر جنبشِ ضد همون قوانینه.
چنین نهادهایی، مثل پلیس، که در تک تک کشورهای دنیا وجود دارند هیچوقت برای مردم نبودند و نیستند، بلکه بادیگاردهای قانون‌ و قانون‌گذاران به شمار می‌آیند.
درسته، در صورتی که از خانه‌ی شما دزدی بشه و یا کسی با استفاده از خشونت بخواد به شما چیزی تحمیل کنه پلیس وارد عمل می‌شه و تلاش می‌کنه که یا مجرم رو پیدا کنه و یا از وقوع اتفاق بدتر جلوگیری کنه. با اینکه تمام این ویژگی‌ها خوب‌اند، باز هم مشکل نهادی با چنین گروهی باید پابرجا بمونه. در هر کشور دنیا این افراد در صورتی که بهشون دستور داده بشه از طرف قانون‌گذاران، به همون فردی که دیروز از خونه‌ش دزدی شده بود و داشتند کمکش می‌کردند به عنوان خدمتگزار مردم، حمله می‌کنند.
انحصار خشونت یعنی محدود کردن آزادی فردی و حق دفاع از این آزادی، چون زمانی که آزادی سلب بشه توسط کسانی که قرار بود مدافعش باشند، راهی جز استفاده به موقع از خشونت وجود نداره.

مافیا در ایتالیا و نیویورک خودش رو به عنوان محافظ مردم و کسب‌ و کارها معرفی می‌کرد و باور داشت در ازای خدماتش باید مبلغی از درآمد اون کسب و کارها و مردم دریافت کنه.

معمولا تصور میشه که مردم به زور اسلحه و خشونت این مبالغ رو پرداخت می‌کردند اما در حقیقت بسیاری از مردم سپاسگزار مافیا بودند و حتی با علاقه‌ی خودشون درصدی از درآمدها رو به این گروه‌ها اختصاص می‌دادند.

اما اگر پلیس وجود داشت اون زمان، چرا مردم از مافیا استفاده کردند؟ چون بسیاری از مواقع خود پلیس باعث مزاحمت بود. نقش پلیس در مسائل تبعیض نژادی و قومی مذهبی، اعتراضات و تظاهرات، و اعتصابات در طول تاریخ هیچوقت مثبت نبوده. و این برای دموکراتیک‌ترین سیستم‌های دنیا هم صدق می‌کنه.

پس مردم مافیا رو گزینه‌ی آلترناتیو خودشون برای محافظت می‌دیدند و بسیاریشون حتی بیشتر از پلیس به مافیا اعتماد داشتند.

تفاوت بزرگ پلیس و مافیا در کسانی بود که حمایتشون می‌کردند. مافیا همیشه نهادی مردمی بود و با اینکه وقتی بزرگ می‌شد اکثر درآمدش از فعالیت‌های مجرمانه می‌اومد، جنبه‌ی مردمی خودش رو حفظ می‌کرد. اما این مردمی بودن از روی علاقه به مردم نبود (در این مورد مخالف پلیس) بلکه از روی نیازشون به اعتبار برای سرویسشون بود.

پلیس خودش رو مردمی معرفی می‌کنه و در حقیقت از مالیات مردم تغذیه می‌کنه اما همون کسانی که خدماتش رو خریدند رو حاضره در فرصت مناسب از بین ببره، فقط منتظر دستوره. مافیا هم بی‌شباهت نبود. چیزی شبیه مالیات از مردم می‌گرفت و خدماتش رو فراهم می‌کرد، و درصورت لزوم گردن مردم رو می‌شکست مثل پلیس.

در بحث فساد هم لازم به ذکره اگر فکر می‌کنید فساد مافیا از پلیس بیشتر بوده و هست، نیاز دارید بیشتر مطالعه کنید درمورد فساد پلیس.

اگر انحصار از چنین سازمانی گرفته بشه و نیاز پیدا کنه که با گروه‌های مختلف خودمختار و مستقل رقابت کنه، مثل هر صنعت و کسب و کار دیگری خدماتش رو بهتر می‌کنه. اما تا وقتی درآمدش تضمین شده باشه توسط قانون، نیاز به هیچ تغییری رو احساس نمی‌کنه.

اشتباه بزرگ این بود که مردم تصور کردند نهاد پلیس چیزی غیر از کسب و کاره. هر کسب و کار در این دنیا بدون رقابت فاسد و بیش از حد قدرتمند میشه. این رقابت بازار آزاده که باعث میشه کسب و کارها روی سرویس تمرکز کنند.

حالا تصور کنید از امروز قانونی بود که هرکسی بتونه سازمان/شرکت محافظتی خودش رو انتخاب کنه و با پرداخت پولی که به دولت برای پلیس میده از خدمات اون شرکت منتخبش استفاده کنه.

آیا این شرکت‌ها با هم رقابت نمی‌کردند تا سرویس بهتر ارائه بدن؟ آیا پلیس به تکاپو نمی‌افتاد مسائل نژادپرستی و امثالش رو در سازمان حل کنه؟

«چه کسی از مردم محافظت خواهد کرد وقتی پلیس قانون را بشکند؟»

سوال مهمیه، اما سوال مهم‌تر اینه:
چه کسی از مردم محافظت می‌کنه وقتی خود قانون به پلیس دستور/اجازه بده که بهشون حمله کنه؟

Today
Yerevan, Armenia

امشب بعد از مدت‌ها دوباره کارم به پروتکل IRC افتاد که تقریباً منسوخ شده بین کاربران معمولی اینترنت.

زمانی که IRC اومد امکان چت یک به یک یا گروهی رو فراهم کرد در دهه‌ی نود میلادی. از اون زمان تا الان پروتکل تغییرات زیادی داشته اما شکل همیشگی خودش رو حفظ کرده با اتکا روی پیام‌های متنی و کانال‌های داخل هر سرور.

آی‌آرسی در اصل یک دستورالعمله تا یک اپلیکیشن. برنامه‌هایی که اجازه کار با IRC میدن درواقع جدا از خود پروتکل هستند و فقط دستورالعمل‌های پروتکل رو دنبال می‌کنند.
با اومدن برنامه‌هایی مثل دیسکورد، اسلک، واتساپ و امثالشان، نیاز به تکنولوژی ابتدایی IRC کمتر شد و درنهایت کاربرانش رو از دست داد.

اما نه کاملا. هنوز سرورهای بزرگ و فعال IRC وجود دارن و این مهمه. مثلا در دنیای پایرت و تورنت معمولا سایت‌های خصوصی که فقط با دعوت اعضای فعلی یا مصاحبه عضو جدید می‌گیرند از IRC استفاده می‌کنند. چیزی که این تکنولوژی هنوز بعد بیش از بیست‌ سال برای ارائه داره حفظ دیتای شخصیه. اگر شما یک سرور IRC بسازید، تمام دیتا روی سرور خودتون ذخیره میشه و جای دیگه‌ای اصلا نمیتونه بره. مسئله‌ای که تلگرام، دیسکورد و واتساپ هنوز باهاش درگیرند.

من هم زیاد به بهترین جا برای چت فکر میکنم. تا الان بهترین گزینه برام ایمیل و بعد تلگرام بودند اما شاید وقتش باشه مجددا به IRC فکر کنم.

«از هیچ روسی اینجا استقبال نمی‌شود، خوب، بد و یا زشت.»
Tbilisi, Georgia
Tonight

یه سری ویدیوی طولانی چند ساعته به حالت استریم قصد دارم آماده کنم. نه برای مخاطب خاصی ( مثل نوشته‌هام همینجا ) اما اکثرا احتمالا محتوای رندوم داشته باشن.

فردا آپلود میکنم اما پیشاپیش معذرت می‌خوام بابت بهم‌ریختگیش 😅

اینترنت اجازه‌ی آپلود نداد. بماند برای فردا.‌ 🦥

توانایی اینکه بتونی یک چیزی رو نقاشی کنی و بشه طبق تعریف عام زیبا هم صداش کرد، هرچقدر تحسین‌برانگیز باشه لزوما هنرمندت نمی‌کنه.
می‌بینم افرادی رو که با مهارت نقاشی شگفت‌انگیزشون آثار بسیار جالب و زیبایی رو می‌کشند، اما در نهایت به سختی میشه هنرمند صداشون کرد. کارهاشون درنهایت برای تزئین دیوار لابی یک هتل کاربرد دارن چون فکر خاصی پشتشون نیست. 🤷‍♂

تخصص شما در پیاده‌سازی یک چیز به بهترین شکل ممکن زمانی که هدف مشخصی نداشته باشه بی‌ارزش یا کم‌ارزشه. و این در تمام حوزه‌ها صدق می‌کنه، جز امر پژوهش.

دیدن این نقاشی‌ها من رو یاد داستانای فن‌فیکشن‌ می‌اندازه (یا مثلا رمان‌های آماتوری آنلاین).
حتی اگر نویسنده این‌ها در امر نوشتن معرکه عمل کنه، باز هدف خاصی پشتشون نیست و حتی خود نویسنده نمی‌دونه چرا داره می‌نویسه.
حالا شما یه منظره زیبا نقاشی کن و تکنیکت هم بی‌نقص باشه. تهش ارزشش برای همون تزئین کردن دیوار اتاق یک نفره. همیشه این‌چنین می‌مونه تا وقتی از میدیوم هنری‌ت استفاده کنی تا یک فکر رو منتقل کنی.
هنرمندی که ایده‌ داره (خوب یا بد) همیشه از متخصص بدون ایده، جلوتره.
میشه پیدا کرد فن‌فیکشن‌نویس‌هایی رو که از بعضی نویسنده‌های برجسته دنیا هم بهتر می‌نویسن. اما باید درک کرد اینو که دلیل برجسته شدن اون نویسنده‌ها بیش از هرچیزی، ایده‌هایی بودن که با قلمشون تلاش کردن منتقل کنن.

داشتم با چند دوست که مسیحی بزرگ شدند درمورد تفاوت‌های ریشه‌ای اسلام و مسیحیت صحبت می‌کردم. به این نتیجه رسیدم که شاید مهم‌ترین تفاوت بین مسیحیت و اسلام تمرکز فراوان دومی روی سیاست باشه.

برخلاف عیسی که مردم رو به پرستش خدا و دنبال کردن دستورالعمل‌های ساده‌ دعوت می‌کرد، محمد یک فرمانده جنگی با ایده‌های شگفت‌انگیزی درباره‌ی امر حاکمیت بود.

از اولین درگیری‌های مسلمانان با دیگر جوامع عربستان میشه به حمله‌ی محمد و یارانش به کاروان‌های تجاری قریش اشاره کرد که مسیر مکه به اورشلیم و دیگر شهرها راه طی می‌کردند. پیامبر این حملات و غارت اموال رو با اموالی که مسلمانان در مکه از دست داده بودند توجیه می‌کرد و انگیزه‌ی اقتصادی قابل درکی‌ با توجه به تازه بودن هجرت وجود داشت.

اکثر جنگ‌هایی که به گسترش امپراتوری و حاکمیت اسلامی ختم شدند در دوران نخستین خلفای راشدین از جمله ابوبکر و عمر به وقوع پیوستند. زمانی که رهبری مسلمانان برعهده‌ی پیامبر بود، تقریباً یا تمام جنگ‌ها انگیزه‌ی اقتصادی داشتند یا درمورد دفاع و زنده ماندن بودند، با اینکه همه چیز برای گسترش مرزهای اسلام فراهم بود.

در زمان محمد، اسلام یک شیوه زندگی بود. اما در دوران پس از وفات تغییر شکل داد به یک شیوه حکم‌رانی.