فلسفه پژوهش در اعماق آسمان و گذشته زمین | عسل اخویان
مصاحبه با محمدتقی میرترابی و عرفان خسروی
جام جم، ۶۱۰۵، ۲۴ آذر ۰۰، ص‍ ۱۵
متن کامل را در کتابخانه پالئوگرام مطالعه کنید

در دوره دایناسورشناسی کودکان چه خبر است؟

این قسمتی از محتوای دوره دایناسورشناسی است که برای آشنایی بیشتر دوستان علاقه‌مند در استودیوی هوپا ضبط کرده‌ایم. در این قسمت درباره سنگواره تروسور کوچکی به نام تروداکتیلوس، محیط تشکیل چنین سنگواره‌ای و محل کشف آن صحبت کردم.

برای ثبت نام در دوره جدید دایناسورشناسی به این پیوند در تارنمای آکادمی هوپا مراجعه کنید.

آیا انسان تنها موجودی است که از همنوعان خود پرستاری می‌کند؟
https://telegra.ph/رشته-توییتی-از-Erfan-khosravi-12-17

آیا دوره دایناسورشناسی فقط برای بچه‌های داخل ایران است؟
https://telegra.ph/رشته-توییتی-از-Erfan-khosravi-12-17-2

درس‌هایی از دنیای دیرینه‌شناسی برای زندگی امروز و دوستی با طبیعتی که سهم آیندگان ماست…

https://telegra.ph/رشته-توییتی-از-Erfan-khosravi-12-17-3

ماجرای عکس پرنده‌ای که واقعیت نداشت ولی قیافه‌اش طوری بود که همه جدی گرفتندش
https://telegra.ph/رشته-توییتی-از-Erfan-khosravi-12-17-4

تقریبا همه‌چیز درباره جانوران بادپر
از لمورهای پرنده تا دایناسورهای بال‌خفاشی و مارهای بادپر
https://telegra.ph/رشته-توییتی-از-Erfan-khosravi-12-18-4

ظهور و سقوط دایناسورها
نویسنده: استیو بروساتی
ترجمه: نرگس کریمیان
ناشر: فاطمی، مجموعه کتاب‌های فانوس، چاپ ۱۴۰۰
نقد و بررسی ظهور و سقوط دایناسورها به قلم شناسا نیکنام را در ترعه الف کتاب بخوانید | بخشی از متن: اگر قرار باشد همه کتاب‌های علمی پیرامون دایناسورها را توی طاقچه‌ای ردیف کنیم و پشت به پشت هم بچینیم، احتمالا طول این طاقچه درازتر از مجموع طول گله‌ای دیپلودوکوس خواهد شد. هزاران عنوان کتاب با رویکرد تخصصی، عامه‌پسند، کودکانه و حتی علمی-تخیلی درباره دایناسورها نوشته و چاپ شده‌اند و این کاروان هنوز از پیش می‌رود. با این همه کتاب، چرا از انتشار کتاب‌های نو هنوز خوشحال می‌شویم؟ به زبان خیلی ساده: چون کاروان علم هم به سرعت در حرکت است. هر سال یافته‌های تازه‌ای از دایناسورها به دانش ما می‌افزاید و دیدگاه‌های قدیمی ما تصحیح یا حتی مردود می‌شوند. هر کتاب جدیدی نویدبخش اخبار هیجان‌انگیزی است که از سرند بینش علمی نویسنده‌ای گذشته‌اند و به دست ما رسیده‌اند. سیلاب اطلاعات هم هر روز خروشنده‌تر می‌شود و تشخیص سره از ناسره برای بیشتر مردم دشوارتر.

تخم دایناسور زیر ذره‌بین

گزارش کشف تخم دایناسوری با جنین داخل آن را احتمالا همگی دیده‌اید. اما این‌بار بیایید از زاویه دیگری به این خبر بپردازیم. آقای عبدالرضا شهبازی که سال‌هاست خدمت ایشان ارادت دارم، استاد بی‌نظیر زبان انگلیسی و صاحب‌نظر در دیرینه‌شناسی و تاریخ هستند.
خبر این کشف را به زبان انگلیسی و با شرح معلمانه ایشان بشنویم
در علم و آگاهی
t.me/dirinenegar/1158
t.me/dirinenegar/1159
در انگلیسی زیر ذره‌بین
https://news.1rj.ru/str/Englishnutsbolts/2275

گکوی کوچولو 🦎

این هدیه زیبا را دوست نادیده‌ام علی برایم فرستاد. بی‌اندازه ذوق‌زده‌ام. هم به خاطر جمجمه‌های گکو، هم به خاطر اوریگامی زیبای علی آقا…

Edward Osborne Wilson (1929-2021)

یادش جاوید

دنیای بی‌رحم علم
سرنوشت اخترزیست‌شناسی را که مدعی بود حیات آرسنیکی را کشف کرده، در یادداشت آقای شهبازی مطالعه کنید.

بالا را نگاه مکن!
خوشحالم که این روزها مشغول روزنامه‌نگاری نیستم. وگرنه حرف‌های زیادی بود که درباره شباهت فیلم #DontLookUp با کشوری بزنم که علم و سیاست در آن بازیچه دست تاجرانی شده که هم اسلحه دارند، هم رسانه؛ تصمیم‌های نادرست و مخرب خود را به جماعت نادان می‌فروشند و نادانان برای آنان کف می‌زنند.
کشوری که در آن تاجران نخبه شمرده می‌شوند و پژوهشگران را دیوانه می‌نامند، مگر اینکه عروسک خیمه‌شب‌بازی رندان رسانه شوند. کشوری که در آن رسانه وسیله تحمیل و تحمیق مردم شده و اثری از نهادهای مردمی، سازمان‌های مردم‌نهاد، تشکل‌های مستقل باقی نمانده، چون همه پیشاپیش متهم اند…
کشوری که در آن توله‌های سیاستمداران زمام‌دار امنیت و جان و مال مردم شده‌اند و اگر یکی از رعایای ایشان چموشی کند، سفارش می‌کنند که حسابش با کرام‌الکاتبین بی‌افتد. کشوری که با تصمیم‌های نادرست ناشی از بی‌لیاقتی سردمداران و دخالت تاجران جان کرور کرور مردمش را به خطر انداخت.
خلاصه که خوشحالم این روزها مشغول روزنامه‌نگاری نیستم. وگرنه حرف‌های زیادی بود که باعث می‌شد روی سرم کیسه بکشند تا یا دل از حقیقت ببرم، یا تن به ذلت دهم.
خوشحالم.

گفت‌وگو با بچه‌های دایناسورشناسی.mp4

امیرخان افسانه شد
نوشته‌ای از کاوه فیض‌اللهی به یاد امیرخان آهنی، محیط‌بان واحه دلبر در ذخیره‌گاه زیست‌کره توران از ۱۳۴۶ تا ۱۳۷۸ که دیروز درگذشت.

سؤال امتحانی یکی از «دروس عمومی» در یکی از دانشگاه‌های کشور

مه فشاند نور و سگ وع‌وع کند
سگ ز نور ماه کی مرتع کند

همان تکامل لطفا
‏صد سال یا کمی بیشتر از وقتی که در متن‌های فارسی (احتمالا متأثر از متن‌های ترکی عثمانی) از نظریه تکامل داروین نام برده شده، می‌گذرد.
هزاران کتاب و مقاله در محیط دانشکده‌های زیست‌شناسی درباره تکامل نوشته شده تا نوبت رسید به صاحب‌نظرانی که یادشان نمی‌آید در کتاب‌های درسی برای این نظریه چه نامی به کار رفته، اما همگی قائلند که جایی گفته شده کلمه تکامل برای نامیدن این نظریه غلط است.
من سال‌ها از فرگشت برای نامیدن این نظریه استفاده کردم، فقط برای دور زدن تیغ جرح و قیچی تعدیل در نشریات علمی. البته مشکلی یا نظری پیرامون نادرستی لفظ فرگشت ندارم، اما به قول دوست گرامی، آقای کاوه فیض‌اللهی، باید قراردادی زبانی در کار باشد که بگوید بعد از صد سال، بیاییم همگی از فرگشت به جای evolution استفاده کنیم. اما تا وقتی این کلمه طوری است که مأموران قیچی به دست جرح‌وتعدیل نمی‌دانند همان تکامل است و افراد زیادی می‌پرسند فرگشت یعنی چی و ما هم باید روشن کنیم که همان تکامل است، ما همان تکامل را ترجیح می‌دهیم.
اهل علم معمولا وقتی حرف به این مهمی مثلا درباره نادرستی تکامل یا برتری فرگشت دارند، می‌نویسند و در معرض داوری باقی اهل علم قرارش می‌دهند. برای اهل تقلید هم که حوصله قیل‌وقال مدرسه ندارند، در نوشته‌هایی عامه‌فهم لب کلام را توضیح می‌دهند تا روشن کنندشان. اینکه فضای مجازی پرشده از کسانی به جز اهل علم (که عمدتاً شناسه‌هایی مجازی و مجهول اند) که چنین اشتباهی را مدام تکرار می‌کنند، باعث نمی‌شود این اشتباه به مرور مقبول و راست شود. کار علم طور دیگر و جای دیگر رقم می‌خورد.
اهل تقلید اگر نظری دارند، یا در کسوت اهل علم دربیایند، نظرشان را تشریح و مستند کنند و در معرض داوری باقی اهل علم قرار بدهند، یا به تقلید ادامه دهند؛ نه اینکه مدام حرفی غلط را تکرار کنند و بگویند که «لفظ تکامل غلط است».
لفظ تکامل غلط نیست. برداشت شما اشتباه بوده.
درباره مغالطه رایج‌شدن فلان اصطلاح غلط

درباره اینکه تکامل واقعا به معنی کامل‌شدن هست یا نه

درباره اینکه چرا نباید با نگاه انسان‌محور و ذات‌گرا درباره تکامل فکر کنیم

تأملی در واژه‌سازی‌های علمی: مطالعۀ موردی «اوولوشن»
هادی صمدی و محمد معصومی
تاریخ علم، ش‍ ۳۰، ۱۹ (۱)، بهار و تابستان ۱۴۰۰، ص‍ ۲۷-۶۷

جادی عزیز خیلی خوب و دقیق این کتاب دوست‌داشتنی رو معرفی کرده.
می‌تونید از همینجا ببینید یا از کانال جادی تو یوتوب.
نسخه‌ای که جادی تو تبلت‌‍ش داره ویرایش ۲۰۰۹‍ه؛ ویرایش‌های قبلی و بعدی این کتاب رو در این فرسته معرفی کردم و پیوند همه برای بارگزاری انتهای متن هست.

قدیمی‌ترین شاهد دید رنگی در مهره‌داران

این یادداشت فوق‌العاده از آقای شهبازی را بخوانید تا ببینید دیرینه‌شناسان چگونه از دل سنگواره‌ای کوچک و ظاهراً معمولی، چگونه اطلاعاتی موثق و دقیق استنتاج می‌کنند.