اواخر شهریور امسال، مقاله‌ای کوتاه در مجله لنست درباره پیامدهای جنگ بر سلامت مردم ایران و منطقه منتشر شد

دکتر مازیار مرادی لاکه، استاد دانشگاه علوم پزشکی ایران، به همراه چند محقق ایرانی دیگر از دانشگاه‌های انگلستان (دکتر رضا مجدزاده)، آلمان (دکتر محمدرضا فرزانگان) و آمریکا (دکتر محسن نقوی)، در یک مقاله کارسپاندنس در مجله‌ی لنست با عنوان «Iran and beyond: perilous threats to population health» به بررسی تأثیرات جنگ بر ایران و منطقه مدیترانه شرقی (EMRO) از منظر بهداشت و سلامت پرداخته‌اند (فایل پی دی اف مقاله).

مقاله با اشاره‌ به شروع جنگ بین ایران و اسرائیل آغاز می‌شود (حمله نظامی اسرائیل به ایران و حمله تلافی‌جویانه ایران، حمله آمریکا به سایت‌های کلیدی مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران، تنها چند روز پس از اعلام یک بازه دو هفته‌ای برای دیپلماسی و سپس حمله تلافی‌جویانه بعدی ایران به یک پایگاه نظامی آمریکا در منطقه و در نهایت آتش‌بس ناپایدار با میانجی‌گری قطر و رئیس‌جمهور آمریکا) و این طور عنوان می شود که دلایل اصلی و علل سیاسی پشت این تحولات مرتبط با این مقاله نیست و هدف مقاله بررسی پیامدهای بحران فعلی از منظر سلامت است.

نویسندگان سپس شواهد مربوط به افزایش بار بیماری‌ها پس از مداخلات نظامی در سه کشور منطقه را بیان می‌کنند:

عراق، بعد از حمله آمریکا در ۲۰۰۳

سوریه، در جریان درگیری طولانی پس از ناآرامی‌های ۲۰۱۱

لیبی، پس از مداخله بین‌المللی و سقوط قذافی در ۲۰۱۱

همه این موارد نشان‌دهنده افزایش شدید بار بیماری‌ها و آسیب‌ها نسبت به قبل از مداخلات هستند که فقط محدود به اثرات مستقیم جنگ نیست و پیامدهای گسترده‌تر جنگ بر اقتصاد، زیرساخت‌های نظام سلامت، اشتغال و ارائه خدمات را نیز منعکس می‌کند. چنین بحران‌هایی اثرات طولانی‌مدتی بر سلامت جمعیت دارند و حتی پس از اینکه کشورها روند رو به تثبیت را در پیش می‌گیرند، اغلب از مسیرهای بهبود سلامت که قبلاً پیش‌بینی می‌شده است، عقب می‌مانند.

در ادامه، وضعیت ایران از ابعاد اقتصادی و سلامت بررسی می‌شود: «برای بیش از چهار دهه، ایران شاهد یک انقلاب، یک جنگ هشت‌ساله و تحریم‌های گسترده چندجانبه و یک‌جانبه بوده است. این عوامل، همراه با ناکارآمدی‌های نهادی که در شاخص‌های بانک جهانی منعکس شده‌اند، تاثیر ویرانگری بر اقتصاد و توسعه کشور داشته‌اند.»

در مورد طرح‌های اصلاحی در نظام سلامت نیز صحبت می‌شود، مانند معرفی بیمه سلامت روستایی در ۲۰۰۴ و اجرای طرح تحول نظام سلامت در ۲۰۱۴. اگرچه مطابق بامطالعات بار بیماری‌ها، این دو طرح تغییر قابل‌توجهی بر شاخص‌های سلامت جمعیت ایران نداشته‌اند، تحریم‌ها با افزایش مرگ و میر ناشی از بیماری‌های غیرواگیر مرتبط بوده‌اند.
محققین ایران را با جمعیتی بیش از جمعیت کل عراق، لیبی و سوریه و جامعه‌ای متنوع و غنی از نظر فرهنگی، حالا با وجود تهدید قریب‌الوقوع جنگ، با خطر بی‌سابقه‌ای برای سلامت مواجه می‌دانند. آنها وقوع درگیری‌ و چنگ داخلی در ایران را تهدیدی جدی برای سلامت نه تنها مردم ایران، بلکه کل منطقه می‌دانند.

ایران همچنین میزبان میلیون‌ها مهاجر افغان (قانونی یا غیرقانونی) است که تحت تاثیذ حملات نظامی اخیر قرار گرفته‌اند. به‌عنوان یکی از اولین تحولات پس از جنگ دوازده روزه، تعداد قابل توجهی از مهاجران افغان در ایران اکنون یا تحت فشار یا به انتخاب خود در حال ترک کشور هستند. این روند ناشی از ترکیبی از ناامنی، تشدید اخراج‌های اجباری و بدتر شدن شرایط اقتصادی در ایران است. این تحولات وضعیت شکننده انسانی افغانستان، به‌ویژه برای زنان و کودکان را هم بدتر کرده است.

به عقیده دکتر مرادی و همکارانش در این مقاله، چه برای منطقه و چه برای جهان، عواقب و پیامدهای بالقوه برای امنیت، ثبات اقتصادی و همبستگی اجتماعی، عمیق و غیرقابل پیش‌بینی هستند. گرچه اقدامات دیپلماتیک اخیر ممکن است راهی برای کاهش تنش‌ها ارائه دهند، اما وضعیت کلی همچنان شکننده است و تضمین سلامت، عزت و رفاه جمعیت ایران نیازمند نه ‌تنها پایان خشونت، بلکه سرمایه‌گذاری پایدار در راه‌ حل‌های صلح‌آمیز و تقویت تاب‌آوری در برابر درگیری‌های آینده است.

@Scientometric

«ورود واکسن آمریکایی و انگلیسی به کشور ممنوع است. این را من به مسئولین هم گفته‌ام و الان هم به طور عمومی می‌گویم.»

نوزدهم دی ماه ۱۳۹۹، رهبر ایران در یک سخنرانی، به یکی از بزرگترین دستاوردهای علمی دنیا در ۲۰۲۰ ابراز بی اعتمادی کردند (لینک)

رهبر ایران در آن زمان برای این دستور خود سه استدلال عمده عنوان کردند (وضعیت آن زمان کووید در آمریکا، آزمایش واکسن روی دیگر ملت‌ها و ماجرای خون‌های آلوده) که نادرست بود و قبلا مفصلا بررسی شده است (لینک)

در اولین اقدام تحت تاثیر این سخنرانی، ورود ۱۵۰ هزار دز فایزر به ایران کنسل شد که می‌توانست در شرایط کمیود واکسن در دنیا و نبود واکسن در ایران، در اختیار گروههای پرخطر از جمله کادر درمان قرار بگیرد و نجات بخش جان‌ها باشد.

وزیر وقت بهداشت، دکتر نمکی، از صحبتهای رهبری دفاع کردند.

افراد زیادی شامل دکتر عین اللهی که بعدا در دولت ۱۳ وزیر بهداشت شدند، (نامه معروف به نامه ۲۵۰۰ پزشک) به رئیس جمهوری نامه نوشتند و در این نامه آنها پا را فراتر از صحبت رهبری گذاشته و فقط به انگلستان و آمریکا و فرانسه اکتفا نکردند و گفتند که " مراقبت بفرمایید که واکسن های تولیدی این کشورها و هر گونه واکسن تولید شده از سوی مراکز غیرقابل اعتماد، به واسطه گری کشور ثالث نیز وارد کشور نشده و برخی واکسن‌های مربوط به ساز و کار کوواکس نیز که ماهیت مورد شبهه و مشکوک به ارتباط با جریانات کاملا مسئله دار بین‌المللی دارد، خریداری نشود.".
برخی هم مثل دکتر پیام طبرسی از اعضای کمیته علمی در تلویزیون گفتند که تصمیم رهبری درست بوده و در مورد فناوری mRNA تردید ایجاد کردند.

اگر گفته شود که ما آن زمان اطلاعات الان را نداشتیم، نامه را نخوانده امضا کردیم، متخصص ژنتیک، واکسن، داروساز‌و‌… نبودیم و …، باید گفت که شما به عنوان چشم پزشک، رادیولوژیست و جراح عروق و … لازم نبود که در مورد فناوری mRNA و واکسن به ابن شکل نظر دهید.کافی بود تذکر دهید تا فقط مسیر علمی دنبال شود. در واقع مشکل این نبود که از واکسن و mRNA و… خبر نداشتند، بلکه مشکل اینجا بود که بر خلاف آموخته ها و تعهدشان برای نجات جان انسان‌ها، از مسیر علمی پیروری نکردند.

در این مدت صدا و سیما مدام علیه واکسنmRNA گزارش تهیه می کرد. در نامه دکتر علویان رئیس وقت نظام پزشکی تهران به رئیس صدا و سیما (مرداد ۱۴۰۰) آمده بود که
«در تاریخ ۲۰ دی ماه ۹۹ خبرنگار نامبرده (آمنه سادات ذبیح پور) شجاعت مقام رهبری را در ممنوعیت ورود واکسن‌های آمریکایی و انگلیسی ستود درحالی‌که در برنامه مورخه ۲۷ مرداد ۱۴۰۰ موضوع ممنوعیت واردات واکسن خارجی را از جانب مقام رهبری یک دروغ آشکار خواند»

دقت داریم که این سخنان رهبری زمانی انجام شد که واکسن فایزر، تا آن زمان در آمریکا، انگلستان، اتحادیه اروپا و ۲۱ کشور دیگر تایید (اضطراری)شده بود (چندین رگولاتور معتبر دنیا). روند تایید آن توسط سازمان غذا و داروی آمریکا کاملا شفاف بود. بیش از شش میلیون دز از آن به همراه مودرنا تا آن زمان فقط در آمریکا تزریق شده بود. فایزر تنها واکسنی بود که آن زمان سازمان بهداشت جهانی آن را تایید کرده بود.

به نظر من یکی از مهمترین مثالهای دخالت سیاست در علم که به صورت بارز منجر به بی اعتمادی به علم و بازی با سلامت و جان مردم شد، تصمیم عدم ورود واکسن از کشورهای خاص به ایران بود و این بی اعتمادیِ به علم و ضرر و زیان فعلی و آتی آن، صرف نظر از میزان واکسنی است که می‌توانست از این راه وارد شود. ما این موضوع را در مقاله BMJ Opinion هم متذکر شدیم.

مطالعات از کشورهای مختلف، همسو با هم نشان دادند که واکسنهای mRNA، در مقایسه با دیگر پلتفورمها و از جمله ویروس غیر فعال، تاثیرگذاری بیشتری در برابر واریانتهای مختلف و همین طور انتقال ویروس دارند و از طرفی کمتر از دیگر پلتفورم‌ها تحت تاثیر گذشت زمان (waning immunity) قرار می‌گیرند. برتری واکسنهای mRNA توسط انجمن‌های علمی ویروس‌شناسی و ایمونولوژی در داخل کشور هم عنوان شد. محققین چینی نیز در یک مقاله متاآنالیز در BMJ برتری این واکسنها را هم به عنوان واکسیناسیون اولیه و هم برای دز بوستر نشان دادند.

ایران به دلایل متعددی که برخی از آنها به راحتی می‌توانست حل شود و اصلا اتفاق هم نیفتد، واکسیناسیون را دیرتر شروع و با سرعت کندتر ادامه داد. ایران همچنین از واکسنهای با تاثیرگذاری بیشتر‌ استفاده نکرد.

ما در پروژه ای نشان دادیم که در مقایسه با تعداد مرگ در دو سال اول پاندمی در ایران، اگر ایران واکسیناسیون کووید-۱۹ خود را طبق مدل ترکیه انجام می‌داد (از نظر شروع و سرعت پیش‌برد)، این احتمالا می‌توانست‌، ۵۰ هزار مورد مرگ بیشتری ناشی از کووید-۱۹ را پیشگیری کند. (فاصله اطمینان ۹۵٪ بین ۳۸۱۰۰ تا ۵۳۵۰۰)

متاسفانه هم‌اکنون نیز مردم ایران از وجود واکسن‌های چند ظرفیتی mRNA محروم هستند.

@Scientometric

به همه مردم ایران و همه خانواده‌های داغدار تسلیت می‌گویم 🖤. ما در سال های اخیر بارها در معرض تروماهای جمعی قرار گرفته‌ایم و این حوادث مربوط به اعترضات اخیر نیز یکی دیگر از آن‌هاست.

حتی در درمانگاه کوچکی که من کار می‌کنم صحنه‌های بسیار دردناکی دیدیم. جدای از آن وقتی مردم معترض در خیابان جلوی درمانگاه بودند، چند مأمور امنیتی که مقابل درِ حیاط بودند، به کادر درمان و بیمارانی که پشت درِ ورودی ساختمان درمانگاه بودند، تذکر می‌دادند (تهدید) تا در درمانگاه بسته شودبا وجود فاصله‌ای بیش از ده متر بین درِ حیاط و درِ ساختمان، یک مورد شلیک با گلوله‌ی پلاستیکی فشرده انجام شد که خوشبختانه به کسی اصابت نکرد. یعنی مستقیم به سمت داخل درمانگاه شلیک کردند.

لازم می‌دانم از تلاش و ازخودگذشتگی همکاران کادر درمان که در چنین شرایطی کنار مجروحان ماندند صمیمانه تشکر ‌کنم❤️. تروماهای جمعی می‌تواند علائمی مثل اضطراب، بی‌خوابی، تغییر در اشتها، کناره‌گیری اجتماعی و افت عملکرد ایجاد کنند. صحبت با فردی مورداعتماد، حفظ خواب و تغذیه درست، انجام فعالیت‌های آرام‌بخش و در صورت نیاز مراجعه به خدمات سلامت روان مفید است.

امید که دیگر شاهد چنین صحنه‌ها و خشونت‌هایی نباشیم، جریان آزاد اطلاعات قطع نشود و در ایرانی امن کنار هم زندگی کنیم

@Scientometric

پست دکتر سلامتی، استاد علوم پزشکی تهران در ایکس (لینک):

‏به جای استفاده از عبارت اعتراضات دی ماه می توان از جنبش جوانان استفاده کرد.
‏اطلاعات ما در مرکز تحقیقات ترومای بیمارستان سینای تهران در مورد مجروحین بستری در این بیمارستان به علت اصابت هر گونه گلوله:
‏تعداد بستری: ۲۰۱ نفر،
‏شایعترین گروه سنی: ۲۰ ساله ها،
‏میانگین و میانه سنی: ۳۲ سال

@Scientometric

علی رغم مشکلات در دسترسی به اینترنت، تاکنون ۱۳۷۰ نفر از کادر درمان و کارکنان نظام سلامت از شهرهای مختلف کشور و همین طور از خارج از کشور، این بیانیه اعتراضی در محکومیت نقض حرمت و امنیت بیمارستان‌ها را امضا کرده‌اند.

https://news.1rj.ru/str/scientometric/7145

در مقاله‌ای به قلم دکتر رضا مجدزاده و دکتر محمدرضا فرزانگان که در مجله لنست منتشر شده، با ابراز اندوه عمیق نسبت به شرایط کنونی تاکید می‌شود که ایران با یک بحران انسانی جدی روبه‌روست و گزارش‌های گسترده‌ای از مرگ‌ وجود دارد. نویسندگان به خشونت‌های جاری نمی‌پردازند و بررسی آن را به زمانی با اطلاعات معتبرتر موکول می‌کنند. در این بستر بحرانی، آن‌ها هشدار می‌دهند که یک آسیب مهم اما قابل پیشگیری در حال رخ دادن است:

تضعیف حق دسترسی به سلامت به‌دلیل دشوارتر شدن دسترسی به داروها و تجهیزات پزشکی ضروری.

نویسندگان به اعلام رئیس‌جمهور آمریکا اشاره می‌کنند که گفته هر کشوری که با ایران تجارت کند، مشمول تعرفه ۲۵٪ خواهد شد.
تصمیمی که اگرچه به‌عنوان سیاست تجاری مطرح شده، اما جزئیات حقوقی و اجرایی آن روشنن نیست.

نگرانی اصلی این است که همین ابهام و تهدید، باعث احتیاط بیش‌ازحد شرکت‌ها، بانک‌ها، بیمه‌ها و شرکت‌های حمل‌ونقل شود و آن‌ها برای پرهیز از ریسک جریمه، حتی از معاملات مجاز و انسان‌دوستانه (دارو و تجهیزات پزشکی) نیز عقب‌نشینی کنند.

آنها مثال می‌زنند که در اکتبر ۲۰۲۵ آلمان حدود ۱۸/۷ میلیون یورو دارو و ۶/۷۵ میلیون یورو تجهیزات پزشکی و جراحی به ایران صادر کرده که روی‌هم بیش از ۴۰٪ کل صادرات آلمان به ایران در آن ماه بود است. آن هم در حالی که صادرات کلی آلمان به ایران نسبت به سال قبل تقریباا ۱۹٪ کمتر شده.

وقتی خطر جریمه‌ها از سود یک بازار کوچک بیشتر به نظر برسد، شرکت‌ها معاملات با ایران را محدود می‌کنند و طرف‌های مقابل هم ممکن است از تامین مالی، بیمه یا حتی حمل کالاهای مجاز خودداری کنند. این احتیاط بیش‌ازحد که قابل پیش‌بینی است، شکاف کیفیت خدمات درمانی را عمیق‌تر می‌کند، چون دسترسی به فناوری‌های پیشرفته و زنجیره‌های تامین قابل اعتماد محدود می‌شود. در عمل، فشار فوری این وضعیت معمولا نه بر اهداف سیاست‌گذاری، بلکه بر بیماران و کادر درمان وارد می‌شود.

در پایان، از سازمان جهانی بهداشت و نهادهای مرتبط سازمان ملل می‌خواهند این اقدامات تجاری فرامرزی را عملا به‌عنوان یک مداخله در سلامت عمومی ببینند و با اقدامات مثل‌
ارائه راهنمای شفاف برای بانک‌ها و شرکت‌های بیمه و … درباره تراکنش‌های انسان‌دوستانه و
رصد شفاف شاخص‌هایی مثل کمبود دارو، تاخیر در خرید، رد شدن پرداخت‌ها و اختلال در نگهداری تجهیزات حیاتی،
از بروز آسیب‌های قابل پیشگیری جلوگیری کنند.

متن کامل مقاله: لینک

@Scientometric

مراکز درمانی و کادر درمان هرگز نباید مورد حمله قرار بگیرند.

پست دبیرکل سازمان بهداشت جهانی در ایکس:


من عمیقا نگران گزارش‌های متعدد درباره تأثیر ناامنی‌های اخیر بر کارکنان سلامت و مراکز درمانی در ایران هستم. گزارش‌هایی که نشان می‌دهد این ناامنی‌ها مانع ارائه خدمات ضروری به افرادی شده است که نیازمند مراقبت هستند.

در روزهای اخیر، گزارش‌هایی از مورد حمله قرار گرفتن کارکنان سلامت و بازداشت دست‌کم پنج پزشک در حین درمان بیماران مجروح منتشر شده است. من خواستار آزادی تمامی کارکنان سلامت بازداشت‌شده هستم. کارکنان بهداشت و درمان هرگز نباید با تهدید و ارعاب مواجه شوند.

سازمان جهانی بهداشت تأیید کرده است که بیمارستان خمینی در ایلام در اوایل ماه ژانویه هدف حمله قرار گرفته است. پس از انتقال مجروحان به این بیمارستان، گزارش‌هایی از وقوع خشونت در داخل و اطراف این مرکز درمانی منتشر شد. در نتیجه، خدمات و تجهیزات پزشکی دچار اختلال و آسیب شدند.

ما همچنین تأیید کرده‌ایم که در هفته‌های اخیر، چندین مرکز درمانی در سراسر ایران آسیب دیده‌اند. از جمله ۱۰ پایگاه اورژانس پیش‌بیمارستانی که در آن‌ها بیش از ۵۰ تکنسین اورژانس مجروح شده و بیش از ۲۰۰ دستگاه آمبولانس آسیب دیده است. همچنین گزارش شده که در بیمارستان سینا در تهران از گاز اشک‌آور استفاده شده است.

بر اساس گزارش‌ها، بحران اخیر فشار قابل‌توجهی بر نظام سلامت وارد کرده است. حفاظت از مراکز درمانی و امکان ارائه خدمات حیاتی سلامت بدون هیچ‌گونه مانع، امری ضروری است. این موضوع برای تأمین مراقبت‌های بهداشتی مورد نیاز همه افرادی که به خدمات سلامت نیاز دارند، به‌ویژه در دوران بحران، بنیادی و حیاتی است.

@Scientometric

قسمتهایی از گزارش روزنامه «شرق»

۲۵ نام از کادر درمان، شامل پزشکان و پرستارانی که خبر بازداشت آنها تا امروز به ‌شکل‌های مختلف منتشر شده است:

حسین ضرابیان (اصفهان)، فرهاد نادعلی (گرگان)، علیرضا گلچینی، مسعود عبادی‌فرد، پریسا پرکار (قزوین)، امیر خسروانی، امیر پورصالح، فاطمه افشاری، گلنار نراقی، علیرضا رضایی (تهران)، معین مرادیان، اصغر شاکری، غزل امیدی (آبدانان)، سبحان اسماعیل‌دوست (رشت)، موهبت غفوری (لار)، فریبا حسینی (شیراز)، آمنه سیلمانی، محمدعلی جعفری‌زارع (اردبیل)، صابر دهقان (سیرجان)، شمسی عباسعلی‌زاده (تبریز)، احمد زینی، حسین کرمی، حسین کریمی، احسان احمدی، احمد خسروی (دهلران)؛ اینها ۲۵ نام از کادر درمان، شامل پزشکان و پرستارانی است که خبر بازداشت آنها تا امروز به ‌شکل‌های مختلف منتشر شده است. برخی نام‌ها از طرف اعضای خانواده منتشر شده و اسامی عده‌ای نیز از سوی همکاران‌شان در شبکه‌های اجتماعی عنوان شده است؛ جز دکتر گلچینی و دکتر فرهاد نادعلی که با قید وثیقه آزاد شده‌اند

روزنامه «شرق» نمی‌تواند تأیید یا رد کند که این اسامی تا لحظه نگارش این گزارش، از زندان آزاد شده‌اند یا خیر.

از آنجایی که نهادهای متولی، از وزارت بهداشت تا سازمان نظام پزشکی و پرستاری، تا این لحظه، فهرستی از اسامی بازداشت‌شدگان یا آزادی‌های کادر درمان منتشر نکرده‌اند، این امکان برای رسانه‌ها ممکن نیست تا وضعیت حقوقی و قضائی این افراد را پیگیری کنند.

البته به‌تازگی رئیس سازمان نظام پزشکی اشاره‌ای به یک فهرست 17 نفره از بازداشتی‌ها کرده است، همچنین، رئیس سازمان نظام پرستاری کشور نیز در گفت‌وگو با «شرق» اعلام کرد که اسامی پرستاران بازداشت‌شده در آینده نزدیک منتشر می‌شود.

«محمد رئیس‌زاده»، رئیس نظام پزشکی، در پاسخ به طرح مباحثی مبنی بر دستگیری چند نفر از اعضای جامعه پزشکی به دلیل مداوای مجروحان حوادث اخیر، به گزارش معاونت اجتماعی سازمان نظام پزشکی در همین زمینه می‌پردازد: «۱۷ نفر از اعضای سازمان نظام پزشکی به دلایلی دچار مشکلات قضائی و امنیتی شدند که مورد به مورد آنها را بررسی و جمع‌بندی کردیم. وضعیت این افراد را از دستگاه‌های امنیتی و قضائی پیگیری کرده‌ایم و طبق اطلاعاتی که به دست آورده‌ایم، هیچ‌کدام از این افراد صرفا به دلیل اقدام درمانی بازداشت نشده‌اند و موردی نداریم که کسی جایی درمان انجام داده و بازداشت شده باشد». او درباره آخرین وضعیت این ۱۷ عضو سازمان نظام پزشکی نیز توضیح داد: «تا الان هیچ‌گونه حکم قطعی درمورد کسی صادر نشده است و پرونده‌ها در مرحله بازرسی هستند».

فهرست دستگیری‌های کادر درمان را می توانید از کانال رسمی دکتر موذن زاده هم ببینید. (لینک)

جامعه به نقطه جوش رسیده و نزدیک به انفجار است.
پیامدهای روانی پس از تروماهای سنگین اجتماعی عبارتند از:
اضطراب، افسردگی، مصرف مواد مخدر، اختلال استرس پس از سانحه، اختلال پانیک و ...
مراقب هم باشیم.

# خودکشی دو دانشجوی پزشکی نخبه در خوابگاه

در مورد خبر ناگوار فوت دو دانشجوی پزشکی در پست قبل، روایت خودکشی در برخی خبرگزاری ها منتشر شده از جمله شرق. گفته شده وزارت بهداشت کارگروهی برای بررسی علت حادثه تشکیل داده است.

بسمه تعالی

بیانیه سرگشاده جمعی از چشم‌پزشکان ایران
خطاب به ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران و سایر مسئولان کشور
ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران
روسای محترم قوای سه‌گانه
مسئولان محترم نظامی، انتظامی و قضایی

با سلام و احترام

ما جمعی از چشم‌پزشکان و پزشکان کشور، بنا بر وظیفه انسانی، حرفه‌ای و اخلاقی خود، لازم می‌دانیم نگرانی عمیق و اعتراض صریح خود را نسبت به افزایش نگران‌کننده موارد آسیب‌های شدید چشمی و نابینایی‌های دائمی در جریان برخوردها با اعتراضات مردمی، که در اثر استفاده گسترده و بی‌ضابطه از تفنگ‌های ساچمه‌زن ایجاد شده است، به اطلاع شما برسانیم.

در ماه‌ها و سال‌های اخیر، موارد فراوانی از شهروندان، عمدتاً جوانان، به مراکز درمانی مراجعه کرده‌اند که با آسیب‌های غیرقابل برگشت به یک یا هر دو چشم، برای همیشه از نعمت بینایی محروم شده‌اند. بسیاری از این آسیب‌ها به‌طور مشخص ناشی از اصابت مستقیم ساچمه به صورت و چشم بوده است؛ امری که از نظر علمی، پزشکی، اخلاقی و انسانی، نه یک «خطای ناخواسته»، بلکه نتیجه به‌کارگیری روشی خطرناک، غیرقابل دفاع و غیرقابل توجیه در مواجهه با تجمعات انسانی است.

ما به عنوان پزشکانی که هر روز شاهد رنج این قربانیان و خانواده‌های آنان هستیم، با صراحت اعلام می‌کنیم:

کور کردن انسان‌ها، حتی در شرایط ناآرامی و اعتراض، نه ابزار کنترل، بلکه مصداق بارز ظلم، نقض کرامت انسانی و عملی مجرمانه و غیرانسانی است.

در همین راستا، یادآوری می‌کنیم که آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، در سخنرانی مورخ ۲۱ تیر ۱۳۷۸ پس از حوادث کوی دانشگاه تهران، در اشاره به یکی از دانشجویان که در جریان آن وقایع و بر اثر ضرب‌وشتم و برخوردهای خشونت‌آمیز، بینایی خود را از دست داده بود، این اتفاق را با لحنی صریح «یک ظلم بزرگ و جنایت» دانستند و تأکید کردند که چنین رفتارهایی به هیچ وجه قابل قبول و قابل توجیه نیست. این سخنان در پایگاه رسمی اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری منتشر شده است.

همچنین، در سال‌های اخیر، هنگامی که در جریان اعتراضات در فرانسه چند نفر دچار نابینایی شدند، این اقدامات به‌درستی از سوی مقامات جمهوری اسلامی ایران و رسانه‌های رسمی کشور، به عنوان رفتاری غیرانسانی و محکوم مورد انتقاد شدید قرار گرفت.

پرسش جدی و دردناک ما این است:
چگونه عملی که بر اساس همین معیارها و همین سخنان، جنایت و محکوم است، اگر در داخل کشور رخ دهد، توجیه‌پذیر تلقی می‌شود؟

ما تأکید می‌کنیم:
1. استفاده از سلاح‌های ساچمه‌زن به شکلی که منجر به هدف قرار گرفتن صورت و چشم شهروندان می‌شود، از نظر پزشکی و اخلاقی کاملاً غیرقابل قبول و به‌شدت خطرناک است.
2. نابینا کردن انسان‌ها، تحت هر عنوان و در هر شرایطی، نه شرعاً، نه قانوناً و نه اخلاقاً قابل توجیه نیست.
3. این اقدامات، علاوه بر آسیب‌های جبران‌ناپذیر جسمی و روانی به قربانیان، زخم‌های عمیق و ماندگار اجتماعی بر پیکر جامعه بر جای می‌گذارد.

ما از مسئولان محترم کشور قاطعانه می‌خواهیم:
• دستور توقف فوری استفاده از تفنگ‌های ساچمه‌زن و هر ابزار مشابه در برخورد با تجمعات مردمی را صادر کنند.
• درباره موارد متعدد نابینایی‌های رخ‌داده، تحقیق مستقل، شفاف و پاسخ‌گو صورت گیرد.
• آمران و عاملان این اقدامات، مطابق قانون، مورد رسیدگی قضایی عادلانه قرار گیرند.
• سازوکاری روشن برای جبران خسارت مادی و معنوی قربانیان و حمایت درمانی، توان‌بخشی و اجتماعی از آنان ایجاد شود.

ما این بیانیه را نه از سر دشمنی، بلکه از سر دغدغه برای انسان، اخلاق، پزشکی، ایران و آینده این سرزمین می‌نویسیم.
تاریخ درباره رفتار ما با فرزندان این ملت قضاوت خواهد کرد.

با احترام
جمعی از جراحان چشم ایران

https://news.1rj.ru/str/anjomanemodaresin

وقتی در حال بخیه کردن محل اصابت گلوله‌ی پلاستیکی فشرده از کنار ابروی یک پیرمرد بودم، برایم توضیح می‌داد که مثل هر روز دنبال دخترش رفته بوده که در یک پانسیون برای مطالعه‌ی درس‌هایش می‌رفته است و آنجا مورد اصابت گلوله قرار گرفته است. جلوتر رفته و با نیروی امنیتی صحبت کرده بود و آن‌ها گفته‌اند «ما را ببخش» و او گفته «اگر به چشمم می‌خورد چه؟» و جوابی نداده‌اند.

📎 یادداشت

هشدار در مورد پیامدهای روانی اجتماعی حوادث دی‌ماه

دکتر سید وحید شریعت
رئیس انجمن علمی روان‌پزشکان ایران

حوادث خشونت‌آمیز اخیر در کشور، را نباید صرفاً رویدادی سیاسی یا اجتماعی به شمار آورد. وضعیت‌هایی همانند این حادثه و یا رویدادهایی حتی با شدت و وسعت کمتر، پیامدهای عمیق و ماندگاری بر سلامت روان جامعه بر جای می‌گذارند.

در چنین شرایطی، نخستین گام، محکوم کردن خشونت در هر شکل و از سوی هر فرد یا گروه است. پس از آن، توجه ویژه به گروه‌های آسیب‌پذیر، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، ضرورت دارد تا از مواجهه مستقیم آنان با تصاویر خشن جلوگیری شود. برای عموم مردم نیز باید بر مدیریت مصرف اخبار تأکید کرد؛ اطلاع کلی از رویدادها کافی است و غرق شدن مداوم در جزئیات و تصاویر خشونت‌بار، تنها بار روانی را افزایش می‌دهد.

از سویی با توجه به فضای سرخوردگی و ناامیدی موجود، احتمال افزایش شیوع اختلالات روانی، به‌ویژه افسردگی و اضطراب، در ماه‌های آینده وجود دارد. این وضعیت می‌تواند با افزایش رفتارهای خودکشی نیز همراه شود. این پدیده‌ها باید به‌عنوان پیامد شرایط اجتماعی و اقتصادی در نظر گرفته شوند، نه علت آن. سلامت روان جامعه تابع کیفیت زندگی، احساس عدالت، امنیت و افق آینده است. بهبود آن، مستلزم اصلاح شرایط عینی زندگی مردم و کاهش فشارهای ساختاری است، نه تقلیل مسائل اجتماعی به کمبود خدمات روان‌شناختی.

در این میان اظهارات اخیر رئیس‌جمهور مبنی‌بر نقش کمبود خدمات روان‌شناختی در وقوع ناآرامی‌ها هم قابل بررسی است. این تحلیل یک آدرس اشتباه و از نظر علمی کاملاً غلط و بدون پایه است. مطالعات متعدد نشان می‌دهند عوامل ایجادکننده ناآرامی‌های اجتماعی، مسائل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و نابرابری‌ها هستند. وضعیت سلامت روان جامعه بیشتر یک «تابع» و متأثر از این شرایط است، نه یک «علت» برای ایجاد آنها. بهبود شاخص‌های سلامت روان در گرو بهبود شرایط عینی زندگی مردم و کاهش بی‌عدالتی‌ها است.
در مورد نحوه‌ی ارائه‌ی خدمات اولیه‌ی روان‌شناختی به افراد در معرض آسیب باید گفت وقتی جمعیتی تحت‌تأثیر یک حادثه قرار می‌گیرد، همه آنها به یک اندازه دچار اختلال نمی‌شوند. ممکن است از هر صد نفر، ۱۰ یا ۱۵ نفر واکنش شدیدتر و آسیب عمیق‌تری را تجربه کنند. این افراد نیازمند شناسایی هوشمندانه و ارائه خدمات تخصصی‌اند. خدمات اولیه روانی، یک ارزیابی کلی از وضعیت سلامت روانی، جسمی و اجتماعی فرد است و شامل توجه به نیازهای اولیه مانند خواب، تغذیه و احساس امنیت نیز می‌شود. ارائه‌دهنده این خدمات حتماً نیازی نیست روان‌پزشک یا روان‌شناس بالینی باشد، بلکه می‌توان به نیروهای داوطلب یا همکاران سایر حرفه‌ها آموزش‌های لازم را داد تا در بستر بحران، افراد پرخطر را شناسایی کنند و به سطوح تخصصی‌تر ارجاع دهند.

از سوی دیگر مواجهه‌ی گسترده‌ی مردم با تصاویر دلخراش و اخبار ناگوار، سطح اضطراب و افسردگی را به‌طور محسوسی افزایش می‌دهد و در بسیاری موارد، خود این تصاویر به‌منزله یک تروما عمل می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که به شکل خاطرات مزاحم و تکرارشونده در ذهن افراد باقی می‌مانند و عملکرد شغلی، تحصیلی و روابط اجتماعی آنان را مختل می‌کنند. در افراد مستعد، این مواجهه‌ها می‌تواند به بروز اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) بینجامد، هرچند در سطح عمومی جامعه، افزایش اضطراب و افسردگی پیامد شایع‌تر است. این فشارهای روانی همچنین ممکن است به شکل علائم جسمانی بروز کند و در افرادی که بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت، فشار خون یا بیماری‌های قلبی دارند، موجب تشدید یا دشوار شدن کنترل بیماری شود.

نکته‌ی مهم دیگر آن است که برخی گروه‌های شغلی بیش از دیگران در معرض آسیب روانی‌اند؛ از جمله پزشکان، پرستاران، امدادگران و خبرنگاران که به‌طور مستقیم با صحنه‌های آسیب‌زا روبه‌رو می‌شوند. این افراد خطر بالاتری برای ابتلا به PTSD دارند و لازم است خدمات «کمک‌های اولیه روان‌شناختی» به‌سرعت و به‌طور سازمان‌یافته در دسترس آنان قرار گیرد. شناسایی افراد پرخطر در میان جمعیت آسیب‌دیده و ارجاع به خدمات تخصصی، بخشی جدایی‌ناپذیر از مدیریت بحران است.

#هیات_مدیره
#یادداشت

این مقاله کوتاه در مجله لنست منتشر شده (لینک) و با توجه به اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴ در ایران و با اشاره به وقایع مربوط به بیمارستان‌های ایلام و سینا در تهران در این اعتراضات و … تاکید می‌کند که بیمارستان‌ها نباید عرصه‌ی خشونت و دستگیری و … باشند و حمله به آنها نقض حقوق بشر و استانداردهای بین‌المللی است.

نویسندگان در انتهای مقاله این‌طور گفته‌اند:

به‌عنوان پزشکان و کارکنان حوزه‌ی سلامت، ما به‌طور قاطع خشونت نیروهای امنیتی ایران را محکوم می‌کنیم که امنیت، بی‌طرفی و استقلال مراکز درمانی را به خطر می‌اندازد.
ما خواستار برگزاری فوری یک بررسی مستقل و شفاف درباره‌ی حوادث بیمارستان‌های ایلام و سینا هستیم، (شامل بررسی خشونت علیه بیماران و کادر درمان، آسیب به زیرساخت‌های پزشکی و صدمات یا مرگ‌های ناشی از آن).
نتایج این بررسی باید به‌طور عمومی منتشر شود و اقدامات مشخصی برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی اجرا گردد.
ما از جامعه‌ی پزشکی و سلامت عمومی بین‌المللی می‌خواهیم که این اقدامات را محکوم کرده و از اصول بی‌طرفی پزشکی حمایت کنند.

@Scientometric