مقاله‌ی جدیدی با عنوان "فراخوان به همه دانشمندان: از همکاران ایرانی خود حمایت کنید" در مجله Nature منتشر شده است:

پژوهشگران ایرانی در شرایط دشواری قرار دارند. آن‌هایی که در ایران هستند با دستمزدهای پایین، تورم بالا، بی‌ثباتی اجتماعی‌ و سیاسی، سوءمدیریت منابع، فشار و سرکوب از سوی حاکمیت و تحریم‌های بین‌المللی طولانی‌مدت مواجه‌اند.

هزینه‌های بالا حضور در کنفرانس‌های علمی را دشوار کرده و مشکلات دریافت ویزا نیز مانعی جدی است. ناپایداری اینترنت، قطعی‌های مکرر برق و عدم دسترسی به منابع علمی، همکاری‌های پژوهشی را به خطر می‌اندازد. پژوهشگران همچنین با انزوا و گاهی با برخورد های تبعیض‌آمیز از سوی جامعه بین‌المللی مواجه می‌شوند. برای کسانی هم که خارج از ایران کار می‌کنند، رفت‌وآمد به ایران حتی با داشتن ویرا یا تابعیت دوگانه با خطر همراه است.
تنش‌های اخیر این وضعیت را بیش از پیش تشدید کرده است. دانشمندان که در شوک و نگرانی به سر می‌برند، خشونت علیه غیرنظامیان را محکوم کرده‌اند.

پژوهش علمی نیازمند تمرکز، آرامش ذهنی و ثبات است. چیزهایی که در این روزها کمیاب شده‌اند.

جامعه بین‌المللی پژوهشی می‌تواند از همکاران ایرانی حمایت کند: پیامی بفرستید و نشان دهید که فراموش نشده‌اند. اگر سیاست‌های موسسه شما اجازه می‌دهد، بکوشید با پژوهشگران داخل ایران همکاری کنید. همکاری‌های بین‌المللی به ظرفیت‌سازی کمک می‌کند، جامعه مدنی را تقویت می‌کند و امکان مواجهه با چالش‌های ساختاری و سیستمیک را فراهممی ‌آورد.

برای مشارکت در دیپلماسی علمی نیازی نیست سیاستمدار باشید. منتظر ابتکار ها و طرح‌های بزرگ نمانید تا پل‌ها ساخته شوند. در این مقطع، پژوهشگران ایرانی بیش از هر زمان دیگری به اقدامات محبت آمیز نیاز دارند. همبستگی خود را نشان دهید.

این مقاله Correspondence کوتاه به قلم محمد حسینی، از دانشکده پزشکی فاینبرگ دانشگاه نورث وسترن آمریکا نوشته شده است.

دسترسی به مقاله: لینک

@Sceientometric

📎 پیام همدردی و تسلیت

دیدگاه‌های انجمن علمی روان‌پزشکان ایران
در مورد حوادث تلخ دی‌ماه ۱۴۰۴

انجمن علمی روان‌پزشکان ایران بر خود فرض می‌داند کشته‌شدن جمعی از هم‌وطنان‌مان را به ملت شریف و داغدار ایران تسلیت بگوید و همدردی خود را در قبال این ضایعه فراموش‌نشدنی ابراز نماید. ما همچنین خشونت عریانی را که شاهدش بودیم، به‌شدت محکوم می‌کنیم.

برای یافتن ریشه‌های بحران لازم نیست راه درازی بپیماییم و دست به تئوری‌سازی‌های غریب بزنیم. حاکمیت باید با پذیرش مسئولیت، با نگاهی به احوالات جامعه و نوع حکمرانی جاری، به اصلاح عملکرد خود و دیدن ریشه‌های اصلی نارضایتی، ناکامی، دل‌زدگی و ناامیدی‌های روزافزون مردم بپردازد.

در شرایط بحرانی کنونی، صرفاً از طریق ساده‌سازی یا روایت‌سازی، به‌ویژه از طریق نمایش خشونت آشکار یا رفتار توهین‌آمیز رسانه‌ای نمی‌توان پاسخ‌گوی پیچیدگی وضعیت کنونی بود؛ روشی که نه‌تنها نمی‌تواند تسکینی بر درد مردم باشد، بلکه به تداوم چرخه‌ای از تنش و خشونت خواهد انجامید. عدم پذیرش مسئولیت، نه‌تنها احساس امنیت روانی شهروندان را تضعیف می‌کند، بلکه مؤلفه‌های اساسی سلامت روان اجتماعی، از جمله اعتماد متقابل، احساس تعلق و امید به آینده را نیز با آسیب مواجه می‌سازد.

در چنین شرایطی که داغ و غم جامعه با نگرانی ناشی از جنگ احتمالی پیچیده‌تر شده است، مردم نیازمند مسئولیت‌پذیری، همدلی، تسلی‌بخشی و امکان سوگواری هستند، نه قدرت‌نمایی، تهدید و مجازات‌های شدید. باید احساسات غالب در جامعه را به رسمیت شناخت و برای ترمیم آن تلاش کرد؛ اگر زمانی برای ترمیم باقی مانده باشد.

برخوردهای سطحی یا نمایشی با اندوه اجتماعی، به‌جای کمک به ترمیم روانی جامعه، ممکن است احساس طرد، خشم پنهان و بی‌اعتمادی را تقویت کند. رسانه‌ها، به‌ویژه رسانه‌های رسمی، نقش فراموش‌شدهٔ مهمی در بازتاب واقعیت رنج شهروندان و فراهم‌کردن بستری برای گفت‌وگویی انسانی و مسئولانه دارند.

انجمن علمی روان‌پزشکان ایران، در چارچوب مسئولیت حرفه‌ای و اجتماعی خود، بر ضرورت کاهش فوری خشونت، حفاظت از حقوق و جان بازداشت‌شدگان، در نظر گرفتن انصاف و رأفت، رعایت اصول دادرسی شفاف، پرهیز از برخوردهای شدید و شتاب‌زده و حمایت روانی از خانواده‌های داغ‌دیدگان با تأکید بر فراهم‌سازی امکان سوگواری، پایبندی عملی به اصول اخلاقی، حقوق بشر و موازین انسانی تأکید می‌کند. چشم‌پوشی بر این میزان رنج انسانی، نه با اخلاق سازگار است و نه با مبانی علمی سلامت روان.

ما همدردی صمیمانهٔ خود را با قربانیان و بازماندگان این رویدادهای تلخ اعلام می‌کنیم و بر این باوریم که تنها از مسیر خردورزی، مسئولیت‌پذیری و تلاش برای یافتن راه‌حل‌های غیرخشونت‌آمیز می‌توان از تداوم این روند آسیب‌زا جلوگیری کرد و زمینهٔ ترمیم سلامت روان جامعه را فراهم ساخت.

شنبه ۱۸ بهمن ۱۴۰۴
هیات مدیره انجمن علمی روان‌پزشکان ایران

#بیانیه
#هیات_مدیره

📎 اطلاع‌رسانی

مشارکت گسترده و مسئولانۀ روان‌شناسان و روان‌پزشکان داوطلب



تا پایان روز ۱۷ بهمن‌ماه، ۱۰۳۴ نفر از روان‌شناسان و روان‌پزشکان کشور آمادگی خود را برای ارائۀ مشاورۀ رایگان به افراد آسیب‌دیده از شرایط اجتماعی اخیر اعلام کرده‌اند. این حضور گسترده، نشانه‌ای روشن از تعهد انسانی، مسئولیت اجتماعی و پای‌بندی جامعۀ تخصصی سلامت روان به اصول اخلاق حرفه‌ای در کنار هم‌میهنان در روزهای دشوار است.

پروفایل داوطلبان به‌صورت تدریجی، با اولویت سوابق آموزشی و بالینی و حسب نیاز، در صفحۀ «مرکز خدمات روان‌شناسی و مشاوره» انجمن روان‌شناسی ایران منتشر خواهد شد و پس از درج حداقل ۲۰۰ پروفایل، اطلاع‌رسانی عمومی آغاز خواهد شد.

به‌منظور هم‌سویی علمی–حرفه‌ای و ارائۀ خدماتی مسئولانه، ایمن و مبتنی بر کرامت انسانی، جلسۀ هماهنگی داوطلبان روز سه‌شنبه ۲۱ بهمن‌ماه، ساعت ۲۱، در پلتفرم «محیط» برگزار خواهد شد.

لینک شرکت در جلسه از طریق پیامک برای داوطلبان ارسال خواهد شد.



انجمن روان‌شناسی ایران
انجمن علمی روان‌پزشکان ایران

🗣 درنگ

#دکتر_امیرحسین_جلالی_ندوشن. روان‌پزشک‌

چهلمِ «فرمایشی» برای سوگی «توقیف شده»
به کسی که هنوز خونریزی دارد نمی‌گوییم «دیگر تمام شد»

ایسنا گزارش داده که سید ضیا هاشمی معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیس‌جمهور با بیان اینکه دی‌ماه امسال رخداد تلخی برای کشور رقم خورد، گفته که سوگواری ملت ایران برای جان‌باختگان، از جمله مظلومانی که به دلیل اقدامات نادرست جان خود را از دست دادند، یادآور اهمیت استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی برای تقویت هویت جمعی و سرمایه‌ی اجتماعی است. او در ادامه گفته به همین منظور مقرر شده که مراسم چهلم همه‌ی جانباختگان حوادث دی‌ماه در مصلی تهران و حرم امام رضا(ع) برگزار شود.
از سویی گویی دولت تنها متولی نیست، و رقابتی برای برگزاری چهلم پا گرفته است. تا اینجا طبق اخبار منتشر شده، و به گزارش ایرنا از روابط عمومی شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی مراسم چهلم شهدا و جان‌باختگان فتنه در روزهای چهارشنبه ۲۸ و پنجشنبه ۲۹ بهمن در مساجد، بقاع متبرکه و حسینیه‌های سراسر کشور برگزار خواهد شد. البته ادامه‌ی اطلاعیه‌ی این نهاد آشکار می‌کند که چهلم این سازمان آن شمول «همه»‌ی چهلم دولتی را هم ندارد، و آشکارا با توصیف‌هایی که نموده کشتگان و چهلم را هم دسته‌بندی کرده است. بخشی از این اطلاعیه حاوی این کلمات است؛ «... با ایجاد رعب و وحشت، تخریب اموال عمومی، تعرض به جان هم‌میهنان عزیز و شهادت نیروهای مردمی، انتظامی و امنیتی و با راهبرد «کشته‌سازی» و تحریک احساسات عمومی ـ به‌ویژه جوانان - چرخه حکمرانی و نظم عمومی کشور را مختل سازند، اما...»

اما، در واقعیت نادیده‌گرفته شده‌‌ی روایت‌های دولتی این است که سوگِ کشتگانِ دی‌ماه برای بخشی از افکار عمومی و برای گروهی از بازماندگان، «سوگِ توقیف‌شده» است؛ یعنی سوگی که تاکنون اجازه پیدا نکرده مسیر طبیعی خودش را طی کند.

سوگ سالم معمولاً چند کارِ مشخص دارد: به‌رسمیت‌شناختن واقعیتِ فقدان، معنا دادن به آن در یک روایت قابل‌تحمل، تجربه‌کردن موج‌های غم و خشم و ترس، و در نهایت رسیدن به نوعی جا دادنِ فقدان در زندگی (نه فراموشی، نه پاک‌کردن).
اما سوگ «توقیف‌شده» وقتی رخ می‌دهد که جامعه یا نهادِ قدرت، یا حتی خانواده و اطرافیان، به هر دلیل این کارویژه‌های سوگ را مانع شوند. آدم‌ها می‌مانند با یک فقدانِ واقعیت‌مند، اما بی‌روایت؛ با دردی جانکاه، اما بی‌جایگاه؛ با خشمی روان، اما بی‌مسیر.

با این توصیف، می‌شود حدس زد چرا «مراسم حکومتیِ چهلم» به این وضعیت دامن می‌زند و رهگشا نیست.

در سنت ایرانی، «چهلم» قرار است نقطهٔ جمع‌بندی باشد؛جمع شدنِ خانواده و دوستان، شنیده شدنِ دوباره‌ی قصهٔ فقدان، احترام به رنج، و کمک به اینکه بازمانده از شوکِ اولیه کمی به زمین برگردد، در یک کلام یعنی یک آیینِ اجتماعی برای کمک به استمرار جریان سوگ.


اما وقتی چهلم به شکل فرمایشی برگزار می‌شود، معمولاً چند اتفاق می‌افتد که دقیقاً خلافِ کارکرد سنتی آن است. اول آنکه آیین به جای التیام، تبدیل به پیام سیاسی می‌شود. دوم، مراسم از « رنجِ بازمانده» جدا می‌شود و به «نمایشِ روایتِ رسمی» بدل می‌گردد. بازمانده احساس می‌کند صاحبِ سوگ نیست؛ مهمانِ سوگِ خودش است. هنوز مراسم برپا نشده، در همین اطلاعیه‌ها این فرجام نمایان شده است.

از دیگر جانب، سوگ فقط با شمع و گل و نوحه و مرثیه حل و فصل نمی‌شود، اگر حقیقت روشن نگردد، و اگر در واقعیت و عمل نه در مجاز و شعار مسئولیتی گردن گرفته نشود.
اگر توضیحات همچنان قانع‌کننده نباشد، چهلم مثل یک درِ بسته عمل می‌کند. قرار است فصل «سوگوارانه» را ببندد، اما چون «قفلِ اصلی» باز نشده، فقط فشارِ درون را بیشتر می‌کند.

و در نهایت باید گفت که سوگِ جمعی ذاتاً چندصدایی است: خانواده‌ها، شاهدان، شهرهای مختلف، تجربه‌های مختلف. اما مراسم حکومتی مانند گزارش‌های حکومتی و روایت رسانه‌ها‌ی دولتی می‌خواهد یک روایت واحد بسازد. این کار، صدا وسیما و سخن و رنج بخش بزرگی از مردم را از آیین بیرون می‌گذارد و احساسِ «دیده نشدن» را تشدید می‌کند. سوگِ دیده‌نشده تبدیل به خشم می‌شود. پس به‌جای همدلی، احساسِ اجبار و تحقیر تولید می‌کند.

چهلمِ فرمایشی می‌خواهد «پایان» اعلام کند، اما جامعه هنوز در شوک است. اعلامِ پایان، وقتی هنوز بدن‌ها و ذهن‌ها در بهت‌اند، شبیه این است که به کسی که هنوز خونریزی دارد بگوییم «دیگر تمام شد». نتیجه معمولاً نه پایان که بازتولید ترومای جمعی است.

#تجربه‌های_روان‌پزشکانه