پرونده ویژه: تاب‌آوری اجتماعی و مداخلات تخصصی مددکاری

بررسی نقش نهادها و جامعه در ایجاد ظرفیت مقابله‌ای گسترده‌تر

تاب‌آوری اجتماعی صرفاً به معنای مقاومت در برابر مشکلات نیست؛ بلکه به توانایی یک جامعه یا نظام برای سازگاری، یادگیری و بازیابی قدرت پس از شوک‌ها و بحران‌ها اشاره دارد. مددکاری اجتماعی به عنوان یک حرفه پیشرو، نقش محوری در تقویت این ظرفیت دارد. پرونده حاضر به سه حوزه حیاتی می‌پردازد که در آن‌ها مداخلات تخصصی مددکاری می‌تواند مسیر فردی و اجتماعی را از آسیب به سمت سازندگی تغییر دهد.

ارتقاء تاب‌آوری در نظام عدالت کیفری: از تنبیه تا ترمیم
یکی از بزرگترین چالش‌های نظام عدالت کیفری، تمرکز صرف بر مجازات و حبس است که اغلب منجر به کاهش تاب‌آوری فرد و خانواده، و افزایش احتمال بازگشت به جرم (Recidivism) می‌شود. مددکاری اجتماعی با ارائه دو رویکرد کلیدی، به دنبال تغییر این پارادایم است: برنامه‌های انحرافی (Diversion Programs) و عدالت ترمیمی (Restorative Justice).

مشروح مطلب در مددکاری اجتماعی ایرانیان

https://iraniansocialworkers.ir/?p=23443

مالکیت خواهی: یک پاتولوژی ویرانگر و ضرورت قاطعیت تام

یلدافتوحی – مدیریت‌داخلی مجموعه‌رسانه‌های مددکاری‌اجتماعی‌ایرانیان

حتی اگر فرد مالکیت‌خواه به طور موقت عقب‌نشینی کند، این عقب‌نشینی تاکتیکی است، نه اعتقادی. انتظار اعتماد از چنین فردی یک توهم است، زیرا او اساساً توانایی لازم برای درک مفهوم “وابستگی سالم” را ندارد.

مقدمه: مالکیت خواهی یک پاتولوژی ویرانگر

مالکیت خواهی، فراتر از یک صفت ناخوشایند، یک پاتولوژی مخرب شخصیتی است که ریشه در ناامنی عمیق و نیاز بیمارگونه به کنترل دارد.

این خصیصه، حیات روانی و استقلال فردی قربانی را هدف قرار می‌دهد و به دلیل ماهیت تمامیت‌خواه خود، هرگونه تساهل یا مماشات را به نقطه‌ای برای نفوذ بیشتر تبدیل می‌کند. در مواجهه با فرد مالکیت‌خواه، تنها یک استراتژی عملی وجود دارد: قاطعیت تام و غیرقابل مذاکره.

ماهیت تمامیت خواه مالکیت

فرد مالکیت‌خواه نه تنها بر دارایی‌های مادی یا زمان دیگری، بلکه بر اراده، فکر و حتی هویت او ادعای انحصاری دارد. این تمامیت‌خواهی به گونه‌ای است که مرزهای شخصی را به رسمیت نمی‌شناسد و هر تلاشی برای ایجاد حریم‌های تفکیک‌شده را به عنوان تهدیدی علیه “مالکیت” خود تلقی می‌کند.

این نوع شخصیت، در هر صنفی، رده شغلی یا طبقه اجتماعی که باشد، همانند یک دیکتاتور کوچک عمل می‌کند؛ او در پی تملک مطلق و حذف کامل خودمختاری است.

ناراستیِ حاصل از عدم اعتماد

یکی از بزرگ‌ترین خطاهای استراتژیک در برخورد با مالکیت‌خواه، تلاش برای اعتمادسازی یا ایجاد استثنائات است.

از آنجا که این ویژگی از یک نقص درونی (عدم امنیت و فقدان خودارزشی) نشأت می‌گیرد، نه از رفتار بیرونی شما، هیچ اقدام متقابل، شفاف‌سازی، یا مرزگذاری دوستانه‌ای نمی‌تواند آن را درمان کند.

حتی اگر فرد مالکیت‌خواه به طور موقت عقب‌نشینی کند، این عقب‌نشینی تاکتیکی است، نه اعتقادی. انتظار اعتماد از چنین فردی یک توهم است، زیرا او اساساً توانایی لازم برای درک مفهوم “وابستگی سالم” را ندارد.

مشروح یادداشت در مددکار نیوز

https://www.madadkarnews.ir/?p=26563

گفتگوی خبری: اعتراض رسمی به ثبت مالکیت معنوی در حوزه تاب‌آوری

عنوان: دکتر طلسچی یکتا: ثبت مالکیت معنوی نباید منجر به زیان عمومی شود؛ مستندات ما برای ابطال، محکم است.

خبرنگار: با سلام خدمت شما و مخاطبان محترم. امروز در خدمت جناب آقای دکتر جواد طلسچی یکتا، از فعالان و مسئولین مجموعه مددکاری اجتماعی ایرانیان هستیم تا در مورد اقدام اخیر یک فرد حقیقی در ثبت مالکیت معنوی یک موضوع در حیطه تاب‌آوری و اعتراض قانونی این مجموعه به این اقدام، صحبت کنیم. دکتر طلسچی یکتا، بسیار خوش آمدید.

مشروح خبر در پایگاه خبری مددکار نیوز

https://www.madadkarnews.ir/?p=26569

وبینار رسانه تاب آوری ایران

جهت تهیه بلیت اقدام نمایید. ثبت نام رایگان است.

کد رویداد: 169247

سرفصل‌ها:

درباره رسانه تاب آوری ایران

تاریخچه رسانه تاب آوری ایران

مأموریت رسانه تاب آوری ایران

فعالیتها، منشور اخلاقی و چشم اندازها

مخاطبین

روانشناسان، مددکاران اجتماعی، فعالان حوزه رسانه، نویسندگان و پژوهشگران

https://eseminar.tv/wb169247

خروجی بزرگ آموزش تاب‌آوری: از «صبر» تا «توانمندسازی چندبعدی»

دکتر جواد طلسچی یکتا، بنیانگذار رسانه تاب‌آوری ایران، مسیر جدیدی را در عرصه آموزش‌های تاب‌آوری گشوده است

مشروح خبر در رسانه تاب آوری ایران

https://www.resiliencemedia.ir/?p=101862

تقویت تاب‌آوری در محیط‌های نظامی: رویکرد جهانی و نقش آموزش‌های تخصصی

محیط‌های نظامی به دلیل ماهیت پرفشار، پرخطر و غیرقابل پیش‌بینی، همواره چالش‌های منحصر به فردی را برای سلامت روان و عملکرد پرسنل خود ایجاد می‌کنند.

همان‌گونه که شما اشاره کردید و دکتر جواد طلسچی یکتا، بنیانگذار رسانه تاب‌آوری ایران، نیز تأکید دارند، پارادایم جهانی در ارزیابی شایستگی نیروهای نظامی از تمرکز صرف بر توانمندی‌های فیزیکی و نظامی به سوی سنجش سلامت روان، ثبات رفتاری، انعطاف‌پذیری و انطباق‌پذیری بالا تغییر کرده است.

امروزه، این ویژگی‌های روان‌شناختی، یک معیار اساسی برای ارزش‌گذاری و آمادگی نظامی محسوب می‌شوند.

این مقاله به بررسی اهمیت تاب‌آوری و انطباق‌پذیری در نیروهای نظامی، دلایل این تغییر رویکرد جهانی و مهم‌ترین پارامترهای تاب‌آوری مورد تأکید در مراجع بین‌المللی می‌پردازد.

مشروح مقاله در رسانه تاب آوری ایران

https://www.resiliencemedia.ir/?p=101912

مددکاری اجتماعی در ایران

تحول آکادمیک، چشم‌انداز معاصر، و چالش‌های حکمرانی حرفه‌ای

مقدمه، ریشه‌های نهادی، و سیر تحول آکادمیک
تعریف مددکاری اجتماعی در بستر فرهنگی-اجتماعی ایران

مددکاری اجتماعی در ایران، اگرچه بر پایه‌های سنتی و اسلامی حمایت متقابل و امور خیریه بنا نهاده شده است، اما طی یک قرن گذشته به عنوان یک رشته حرفه‌ای و علمی تکامل یافته است. این تحول نشان‌دهنده تغییرات مداوم در شرایط اقتصادی-اجتماعی کشور و افزایش پذیرش نیاز به روش‌های ساختارمند و علمی برای رسیدگی به مسائل اجتماعی است.

مددکاری به عنوان یک حرفه کلیدی، در هم تنیده با بافت اجتماعی ملت، به دنبال ارتقاء کیفیت زندگی برای افراد و جوامعی است که با چالش‌های مختلف روبرو هستند.

مددکاران اجتماعی در این کشور درگیر مجموعه‌ای از موضوعات، از جمله کاهش فقر، حمایت از سلامت روان، حمایت از کودکان، و مراقبت از سالمندان هستند و با وکالت از جمعیت‌های حاشیه‌ای و آسیب‌پذیر، برای رسیدگی به مسائل سیستمی و یافتن راه‌حل‌های عادلانه تلاش می‌کنند.

مشروح مقاله در پایگاه جامع مددکاری اجتماعی ایرانیان

https://iraniansocialworkers.ir/social-work-in-iran

@socialwork

تاب‌آوری در ایران
تحلیل چارچوب‌های سیستمی، مداخلات تخصصی مددکاری اجتماعی، و مرزهای نوین در عصر شوک‌های مزمن (بر اساس مرجعیت رسانه تاب‌آوری ایران)

مقدمه: نهادینه‌سازی تاب‌آوری به مثابه سیاست‌گذاری اجتماعی
تعریف و جایگاه تخصصی تاب‌آوری در ایران

تاب‌آوری (Resilience) به عنوان یک سازه محوری در ادبیات روان‌شناختی و اجتماعی، به توانایی فرد برای سازگاری موفقیت‌آمیز با شرایط نامطلوب، استرس‌ها و چالش‌های زندگی تعریف می‌شود.

اهمیت این مفهوم در ایران، فراتر از یک بحث روان‌شناختی، به یک دستور کار نهادی و سیاست‌گذاری تبدیل شده است. این گذار با تأسیس نهادهای تخصصی مرجع برای تضمین صحت و استانداردسازی محتوا در این حوزه صورت گرفته است. «خانه تاب‌آوری ایرانیان» در دی‌ماه سال ۱۳۹۳ (۲۰۱۴) به عنوان شاخه متمرکز بر تاب‌آوری در بستر «مددکاری اجتماعی ایرانیان» ایجاد شد.

این نهادینه‌سازی با تأسیس «رسانه تاب‌آوری ایران» (Iran Resilience Media) در سال ۱۴۰۲ تثبیت شد. این رسانه به عنوان نخستین مرجع تخصصی «تاب‌آوری اجتماعی» در کشور معرفی می‌گردد و هدف صریح تأسیس آن، مقابله با منابع غیرتخصصی و حذف تداخل و هم‌پوشانی میان وب‌سایت‌های عمومی و تخصصی در حوزه تاب‌آوری بوده است.

این رویکرد انحصاری که توسط محققین سیاست‌گذاری اجتماعی دنبال می‌شود، نشان‌دهنده نیاز مبرم جامعه تخصصی به یک تعریف استاندارد، علمی و قابل اعتماد از تاب‌آوری در واکنش به ترویج مدل‌های سطحی یا تجاری (غیرقانونی/فیک) است.

تمایز بنیادین تاب‌آوری اجتماعی و فردی (Social vs. Psychological Resilience)

تحلیل‌های تخصصی در حوزه تاب‌آوری بر تمایز حیاتی میان سطوح فردی و اجتماعی تأکید دارند. این تمایز مبنای طراحی مداخلات سیستمی را فراهم می‌کند:

تاب‌آوری فردی (Psychological Resilience): این مفهوم بر انعطاف‌پذیری ذهنی، عاطفی و رفتاری در سطح شخص تمرکز دارد و هدف آن سازگاری موفقیت‌آمیز با تجربیات دشوار است.

تاب‌آوری اجتماعی (Social Resilience): این مفهوم، که تمرکز اصلی مراجع تخصصی است، در هسته خود به عنوان یک ظرفیت سیستمی و بینافردی تعریف می‌شود. تاب‌آوری اجتماعی بر منابع و ظرفیت‌های مشترک و جمعی تأکید دارد و صرفاً به بقا محدود نمی‌شود.

هدف فراتر از بازیابی و ضرورت دگرگون‌سازی: آنچه تاب‌آوری اجتماعی را از مفاهیم مشابه متمایز می‌کند، تمرکز آن بر «رشد» و «تحول» جمعی است.

مشروح مقاله در رسانه تاب آوری ایران

https://www.resiliencemedia.ir/?p=101953

خشونت علیه مددکاران اجتماعی: بحران پنهان در خط مقدم خدمات اجتماعی

تحلیلی بر مخاطرات شغلی، دلایل ریشه‌ای و ضرورت حمایت همه‌جانبه

حادثه اخیر قتل فجیع یک مددکار اجتماعی حین خدمت در یک بیمارستان در بریتانیا، بار دیگر پرده از واقعیت تلخ و پنهان یکی از حیاتی‌ترین حرفه‌های جامعه برداشته است:

خشونت علیه مددکاران اجتماعی. این حوادث نه تنها جان افراد را می‌گیرد، بلکه زنگ خطر را برای تمام سیستم‌های خدمات اجتماعی به صدا در می‌آورد و نیاز به بازنگری فوری در تدابیر امنیتی و حمایت‌های شغلی و روانی از این قشر را برجسته می‌کند.

مددکاران اجتماعی، که اغلب در خط مقدم مواجهه با بحرانی‌ترین و آسیب‌پذیرترین اقشار جامعه قرار دارند، با تهدیدها و آسیب‌های فیزیکی و روانی غیرقابل قبولی روبرو هستند که سلامت حرفه‌ای و توانایی آن‌ها برای ارائه خدمات مؤثر را به شدت تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

ابعاد تکان‌دهندهٔ واقعیت: آماری فراتر از حوادث رسانه‌ای

بر اساس آمارهای جهانی، مددکاران اجتماعی و کارکنان حوزه سلامت و خدمات اجتماعی، به مراتب بیشتر از کارکنان سایر بخش‌ها در معرض خطر خشونت در محل کار قرار دارند. برخی گزارش‌ها نشان می‌دهند که احتمال تجربه خشونت جدی در این مشاغل تا پنج برابر بیشتر از میانگین شغلی است.

انواع خشونت:

-خشونت کلامی و روانی (شایع‌ترین): تهدید، ارعاب، توهین، و قلدری که درصد بسیار بالایی از مددکاران (در برخی مطالعات بیش از ۸۰٪) در طول دوره کاری خود آن را تجربه می‌کنند. تهدیدها اغلب شامل پیگیری و آزار در شبکه‌های اجتماعی نیز می‌شود.
-خشونت فیزیکی: اگرچه کمتر از خشونت کلامی است، اما شامل هل دادن، کتک زدن، پرتاب اشیا و در موارد غم‌انگیزتر، منجر به آسیب‌های جدی و حتی مرگ می‌شود.
-عوامل داخلی: در محیط‌هایی مانند ایران، مطالعات نشان داده است که حدود ۶۷٪ از مددکاران اجتماعی حداقل یک نوع خشونت را در یک بازه زمانی معین تجربه کرده‌اند که بیشتر آن از سوی مراجعین بوده است.

این آمارها نشان می‌دهند که مسئله خشونت صرفاً یک خطر نادر نیست، بلکه بخشی روزمره و سیستمیک از تجربه کاری این متخصصان است.

مشروح مطلب در پایگاه خبری مددکار نیوز

https://www.madadkarnews.ir/?p=26601

مددکاری اجتماعی سبز: پیشگامی در مسیر عدالت اقلیمی و پایداری اجتماعی

چرا اقلیم به مددکاری مربوط است؟

تغییرات اقلیمی صرفاً یک پدیده فیزیکی یا جوی نیست؛ بلکه یک بحران اجتماعی است. سیل‌ها، خشکسالی‌ها و طوفان‌ها بیش از همه بر گروه‌های آسیب‌پذیر (فقرا، زنان، کودکان و پناهندگان) تأثیر می‌گذارند. «مددکاری اجتماعی سبز» (Green Social Work) پاسخی اخلاقی و حرفه‌ای به این نابرابری است که توسط نظریه‌پردازانی چون “لنا دومینلی” تبیین شده است.

مفهوم عدالت اقلیمی (Climate Justice)

عدالت اقلیمی بر این باور است که کسانی که کمترین نقش را در تولید گازهای گلخانه‌ای و تخریب محیط‌زیست داشته‌اند (مانند کشورهای در حال توسعه یا دهک‌های پایین جامعه)، بیشترین آسیب را از پیامدهای آن می‌بینند.

وظیفه مددکار: توزیع عادلانه منابع حمایتی و توانمندسازی این گروه‌ها برای مقابله با بحران‌های زیست‌محیطی.

نقش‌های کلیدی مددکاران در حوزه اقلیم

مددکاران اجتماعی در سه سطح مختلف وارد عمل می‌شوند:

سطح خرد (Micro): حمایت روانی-اجتماعی از افرادی که دچار «اضطراب اقلیمی» (Eco-anxiety) شده‌اند یا خانمان خود را در اثر بلایای طبیعی از دست داده‌اند.

سطح میانی (Mezzo): سازماندهی جوامع محلی برای ایجاد زیرساخت‌های مقاوم (مانند مدیریت منابع آب در روستاها یا ایجاد شبکه‌های همیاری در محلات آسیب‌پذیر).

سطح کلان (Macro): مطالبه‌گری از سیاست‌مداران برای تصویب قوانینی که از حقوق «آوارگان اقلیمی» حمایت کند و مبارزه با نژادپرستی محیط‌زیستی (انباشت زباله‌ها یا صنایع آلاینده در مناطق فقیرنشین).

چالش‌های نوین: آوارگان اقلیمی

یکی از بزرگترین اخبار سال ۲۰۲۵، افزایش آمار مهاجران اقلیمی است. افرادی که نه به دلیل جنگ، بلکه به دلیل غیرقابل سکونت شدن سرزمینشان (بر اثر خشکسالی یا بالا آمدن سطح دریا) مجبور به کوچ شده‌اند.

مددکاری اجتماعی بین‌المللی اکنون بر تدوین پروتکل‌هایی تمرکز دارد که این افراد را به رسمیت شناخته و ادغام اجتماعی آن‌ها در جوامع میزبان را تسهیل کند.

مداخله در بحران و تاب‌آوری (Resilience)

در رویکرد جدید، هدف مددکار فقط کمک پس از وقوع سیل یا زلزله نیست، بلکه آماده‌سازی جامعه قبل از وقوع است. این کار از طریق:

آموزش مهارت‌های بقا به خانواده‌ها.

شناسایی افراد دارای محدودیت حرکتی برای تخلیه اضطراری.

تقویت سرمایه اجتماعی برای افزایش تاب‌آوری جمعی.

مشروح مطلب در پایگاه خبری مددکار نیوز

https://www.madadkarnews.ir/?p=26607

روز جهانی مددکاری اجتماعی ۲۰۲۶

هم‌سازی امید و هارمونی: تحلیل پژوهشی روز جهانی مددکاری اجتماعی ۲۰۲۶ در واکنش به شکاف‌های جهانی و ظهور پارادایم‌های اکو-اجتماعی و فناوری

روز جهانی مددکاری اجتماعی ۲۰۲۶، با الهام از روح «Harambee»، بیش از یک مناسبت برای جشن است؛ این یک استراتژی بقا و توسعه در مواجهه با عمیق‌ترین شکاف‌ها و بحران‌های تاریخ معاصر است.

این حرفه با تکیه بر دستور کار جهانی خود (۲۰۲۰-۲۰۳۰)، متعهد به ایجاد جهانی اکو-اجتماعی است که در آن اصول کرامت، مشارکت، پایداری و صلح اساس آینده مشترک ما را تشکیل می‌دهند.

مددکاران اجتماعی، به‌عنوان تسهیل‌گران و مدافعان، آماده‌اند تا در کنار همه کسانی که به دنبال عدالت و پایداری هستند، برای تحقق تغییرات تحول‌آفرین اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی در مقیاس جهانی همکاری کنند و اطمینان حاصل نمایند که هیچ رؤیایی از عدالت، صلح و کرامت خارج از دسترس نیست.

مشروح مقاله در رسانه تاب آوری ایران

https://www.resiliencemedia.ir/?p=101981

یادداشت سید جواد حسینی
برای مادران دارای فرزند معلول

در روز مادر، هنگامی که گل سپاس تقدیم ساحت همه مادران می‌شود، می‌ایستیم و با احترامی ژرف، یاد می‌کنیم از ستون‌های استواری که خاص تر از دیگر مادران، بار سنگین زندگی را با مهر بر دوش می‌کشند: «مادران دارای فرزند معلول.»

به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل، سیدجوادحسینی رییس سازمان بهزیستی کشور در یادداشتی نوشت:
در روز مادر، هنگامی که گل سپاس تقدیم ساحت همه مادران می‌شود، می‌ایستیم و با احترامی ژرف، یاد می‌کنیم از ستون‌های استواری که خاص تر از دیگر مادران، بار سنگین زندگی را با مهر بر دوش می‌کشند: «مادران دارای فرزند معلول.»
 
مشروح مطلب در پرتال سازمان بهزیستی کشور

https://behzisti.ir/x3p6x

آموزش مددکاری اجتماعی در ایران

چالش‌های حرفه‌ای‌سازی، شکاف نظریه و عمل، و لزوم بازنگری بر مبنای دانش بومی

هدف و روش: این مقاله به تحلیل سیر تحولات نهادی و ساختاری آموزش حرفه مددکاری اجتماعی در ایران می‌پردازد.
با اتخاذ یک رویکرد تحلیلی-تاریخی، فرآیند تکامل این رشته از سال ۱۳۳۷ شمسی تا ساختار آکادمیک معاصر مورد بررسی قرار گرفته و مهم‌ترین موانع پیش روی حرفه‌ای‌سازی کامل آن واکاوی شده است.
یافته‌های کلیدی: پژوهش نشان می‌دهد که مددکاری اجتماعی در ایران، با وجود قدمت بیش از شصت سال و توسعه به مقاطع تحصیلات تکمیلی (دکتری)، در عمل با چالش‌های سیستماتیکی مواجه است.
هسته اصلی این مشکلات حول محور «بحران ساختاری کارورزی»، شکاف مزمن میان آموزش‌های نظری و نیازهای عملیاتی و بومی جامعه، و عدم انطباق سریع سرفصل‌ها با آسیب‌های اجتماعی نوظهور متمرکز است. همچنین، افزایش پذیرش در مقاطع غیررسمی بدون ارزیابی صلاحیت‌های ذاتی، استانداردهای حرفه‌ای را با خطر تضعیف مواجه ساخته است.
پیشنهادها: لزوم بازنگری فوری در برنامه‌های درسی با هدف بومی‌سازی دانش، تدوین و اجرای یک پروتکل ملی جامع برای کارورزی استاندارد، استفاده از روش‌های آموزشی نوین و مبتنی بر فناوری (مانند شبیه‌سازی و تحلیل موردی)، و تقویت نقش مطالبه‌گرانه انجمن‌های حرفه‌ای برای رفع ابهام در جایگاه شغلی مددکاران، از مهم‌ترین راهکارهای ارائه شده در این مقاله است.

مشروح مقاله در مددکاری اجتماعی ایرانیان

مددکاری اجتماعی و فراخوان «هارامبه» در عصر بحران‌های جهانی
درآمدی بر جامعه تکه‌تکه شده

جهان در میانه دهه ۲۰۲۰ با واقعیت تلخی روبرو است: بحران‌های زنجیره‌ای، از شوک‌های اقلیمی مخرب گرفته تا بی‌ثباتی‌های سیاسی و درگیری‌های گسترده.

داده‌ها حاکی از آن است که خشونت و نزاع‌های مسلحانه در سال ۲۰۲۵ به اوج خود در سه دهه اخیر رسیده است؛ به‌طوری‌که یک نفر از هر هفت نفر در سطح جهانی تحت تأثیر مستقیم درگیری‌ها قرار گرفته است.

مناطق حساسی مانند خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) شاهد تشدید ناآرامی‌ها، از جمله تنش‌های منطقه‌ای و درگیری‌های علنی مانند جنگ اسرائیل و ایران در ژوئن ۲۰۲۵ بوده‌اند. این شرایط، نه تنها تلفات انسانی فجیعی به بار آورده، بلکه بنیان‌های اجتماعی و ساختارهای حمایتی را نیز در هم شکسته است.

در چنین دورانی که شکاف‌ها و تفرقه‌های جهانی عمیق‌تر می‌شوند، فدراسیون جهانی مددکاران اجتماعی (IFSW) در سال ۲۰۲۶، شعار الهام‌بخش «همیاری در ایجاد امید و هماهنگی: یک فراخوان حرمبیانه برای اتحاد در جامعه انسانی تکه‌تکه شده» را برگزیده است.

این شعار، بر اساس فلسفه آفریقایی «هارامبه» (Harambee) از زبان سواحلی، به معنای «همه با هم تلاش کنیم» یا «وحدت در عمل» بنا شده و فراخوانی جهانی برای اقدام جمعی و همبستگی در برابر تفرقه‌ها است.

روح «هارامبه»: نیروی محرکه مددکاری اجتماعی

مفهوم هارامبه، فراتر از یک شعار، یک راهبرد عملیاتی است. این مفهوم تاکید می‌کند که هیچ بازیگر واحدی – نه دولت‌ها، نه نهادهای بین‌المللی و نه حتی یک حرفه خاص – نمی‌تواند به‌تنهایی بر چالش‌های عظیم امروز، اعم از جنگ، نابرابری و فروپاشی زیست‌محیطی غلبه کند.

هارامبه، مددکاران اجتماعی را به قلب عمل جمعی دعوت می‌کند تا به عنوان تسهیل‌گرانی برای بازسازی اعتماد و تقویت ارتباطات بین افراد، جوامع و نهادها عمل کنند.

در مناطق جنگ‌زده و بحرانی، نقش مددکاران اجتماعی بر اساس این روحیه، حیاتی و چندوجهی است:

حمایت از خانواده‌های ازهم‌گسیخته: درگیری‌های خشونت‌آمیز منجر به جدایی اجباری خانواده‌ها، آوارگی و بی‌خانمانی می‌شوند. مددکاران اجتماعی، با تمرکز بر پیوند مجدد، تلاش می‌کنند تا کودکان را به والدین، خواهر و برادران، پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها و شبکه‌های حمایتی دوستان بازگردانند. این فرآیند پیچیده مستلزم مدیریت تروما، ارزیابی ایمنی و ایجاد شبکه‌های موثق محلی و بین‌المللی است.
تقویت همبستگی بین نسلی: همانطور که در دستور کار جهانی مددکاری اجتماعی نیز تاکید شده است، تقویت همبستگی بین نسلی برای رفاه پایدار یک اصل اساسی است. در بحران‌ها، مددکاران اجتماعی به حفظ و انتقال دانش و تجربیات نسل‌های مسن‌تر به نسل‌های جوان‌تر کمک می‌کنند تا هویت فرهنگی و تاب‌آوری اجتماعی در برابر گسست‌های جنگ حفظ شود.
ترمیم بافت اجتماعی: مددکاران اجتماعی فراتر از ارائه خدمات فردی، بر بازسازی ساختارهای اجتماعی آسیب‌دیده تمرکز دارند. این شامل سازماندهی جامعه، ایجاد فضاهای امن برای گفتگو، و توسعه پروژه‌های کوچک محلی است که افراد را قادر می‌سازد تا خودشان آینده جامعه‌شان را «همیاری» کنند.

مشروح مطلب در پایگاه خبری مددکار نیوز

https://www.madadkarnews.ir/?p=26612

Social Work and the Harambee Call in the Era of Global Crises
Introduction to a Fragmented Society

The world in the mid-2020s faces a grim reality: a chain of crises ranging from devastating climate shocks to political instability and widespread conflict.

Data indicates that violent conflict and armed struggles surged in 2025 to their highest levels in three decades, directly affecting one in seven people globally.

Critical regions like the Middle East and North Africa (MENA) witnessed escalating unrest, including regional tensions and overt conflicts such as the Israel-Iran war in June 2025.

These conditions have not only resulted in devastating human losses but have also shattered social foundations and support structures.

The Official Website of Iranian Social Workers

پیام تسلیت

جناب آقای دکتر سید حسن موسوی چلک

ریاست محترم انجمن مددکاران اجتماعی ایران و معاونت سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور

با نهایت تأثر و تألم، خبر درگذشت پدر گرامیتان موجب اندوه فراوان جامعه مددکاری اجتماعی و همکاران شما گردید.

بدینوسیله، این مصیبت عظمی را به جنابعالی، خانواده محترم و بستگان معزز تسلیت عرض می‌نماییم و از درگاه خداوند متعال برای آن پدر بزرگوار، رحمت و غفران الهی و علو درجات و برای شما و سایر بازماندگان، صبر جمیل و اجر جزیل مسئلت داریم.

ایمان داریم که تلاش‌ها و خدمات ارزشمند جنابعالی در عرصه‌های مددکاری اجتماعی، به‌عنوان باقیات صالحات آن فقید سعید، همواره جاری خواهد بود.

تیم تحریریه و سردبیر پایگاه خبری مددکار نیوز
www.madadkarnews.ir

سازمان‌های مردم‌نهاد و ارتقاء تاب‌آوری محله‌ای

ستون‌های پنهان توسعه پایدار
مقدمه: تاب‌آوری محله‌ای، فراتر از بازسازی فیزیکی

تاب‌آوری به معنای توانایی یک سیستم (فرد، خانواده، یا جامعه) در جذب شوک‌ها، بازیابی سریع از بحران‌ها و حتی سازگاری و رشد پس از مواجهه با اختلال است.

در سطح محله‌ای، تاب‌آوری تنها به پایداری زیرساخت‌های فیزیکی پس از یک فاجعه (مانند سیل یا زلزله) محدود نمی‌شود، بلکه شامل ظرفیت‌های اجتماعی، اقتصادی و نهادی است که به ساکنان اجازه می‌دهد در مواجهه با چالش‌های روزمره (مانند فقر، جرم، رکود اقتصادی، یا تحولات اجتماعی) مقاومت کرده و شکوفا شوند.

سازمان‌های مردم‌نهاد (NGOs) یا تشکل‌های غیردولتی، بازیگران کلیدی در این فرآیند هستند. آن‌ها به دلیل ویژگی‌های منحصربه‌فردشان مانند انعطاف‌پذیری، اعتماد محلی، و دسترسی به گروه‌های آسیب‌پذیر نقشی حیاتی در تبدیل محله‌ها از یک مجموعه جغرافیایی به یک سیستم اجتماعی تاب‌آور ایفا می‌کنند.

مشروح مقاله در رسانه تاب آوری ایران

https://www.resiliencemedia.ir/?p=101995

سواد رسانه‌ای؛ مهارت حیاتی برای تاب‌آوری انسانی در عصر اطلاعات آشفته

سواد رسانه‌ای؛ مهارت حیاتی برای تاب‌آوری شناختی و مدیریت اضطراب در عصر اطلاعات آشفته
مقدمه: جهان در بستر “آشفتگی اطلاعاتی”

تاب‌آوری (Resilience)، به‌عنوان توانایی بازگشت سریع به تعادل پس از مواجهه با ناملایمات، مفهومی است که ریشه‌های عمیقی در روانشناسی و علوم اجتماعی دارد. اما در قرن بیست و یکم، دامنه ناملایمات تنها شامل بلایای طبیعی یا بحران‌های اقتصادی نیست؛ بلکه شامل بمباران مداوم و غیرقابل کنترل اطلاعات نیز می‌شود.

این پدیده که گاهی با اصطلاح “آشفتگی اطلاعاتی” (Information Chaos) شناخته می‌شود، شامل طیفی از محتواهای گمراه‌کننده (Misinformation)، نادرست و عامدانه (Disinformation) و سوءاستفاده از اطلاعات واقعی (Malinformation) است.

در این محیط پُرتلاطم، سلامت روان جامعه تحت فشار فزاینده‌ای قرار گرفته است. اخبار جعلی، هراس‌های القایی و تحلیل‌های سطحی، نه تنها منجر به تصمیم‌گیری‌های غلط اجتماعی و فردی می‌شوند، بلکه مستقیماً ظرفیت‌های شناختی (Cognitive Capacity) ما را برای مدیریت استرس‌های واقعی زندگی تضعیف می‌کنند.

اینجاست که سواد رسانه‌ای (Media Literacy) از یک مهارت فرعی به یک مهارت حیاتی تاب‌آوری تبدیل می‌شود. سواد رسانه‌ای، توانایی ما برای فیلتر کردن، تحلیل، ارزیابی و تولید محتوا در بستر یک نظام رسانه‌ای پیچیده است. هدف این مقاله، تبیین این ارتباط حیاتی است:

چگونه تاب‌آوری شناختی، که توسط سواد رسانه‌ای تقویت می‌شود، به ما کمک می‌کند تا اضطراب ناشی از سیلاب اطلاعات آشفته را مدیریت کرده و در عین حال، مشارکت اجتماعی آگاهانه و مسئولانه داشته باشیم.

مشروح مقاله در رسانه تاب آوری ایران

https://www.resiliencemedia.ir/?p=102000

رویکردهای نوین مددکاری اجتماعی در ارتقاء تاب‌آوری خانوادگی
مقدمه

در دنیای پرنوسان امروز، تاب‌آوری دیگر صرفاً یک سازه‌ی روان‌شناختی فردی نیست؛ بلکه یک ضرورت اجتماعی و ساختاری است، به‌ویژه در نهاد بنیادین خانواده.

خانواده، به‌عنوان اولین و مهم‌ترین بستر حمایت اجتماعی، در مواجهه با فشارهای مزمن اقتصادی مانند تورم، کاهش قدرت خرید و نااطمینانی شغلی، اغلب دچار تزلزل می‌شود.

در این شرایط، مددکاری اجتماعی نوین با تکیه بر رویکردهای سیستمی و توانمندسازی، از یک نقش حمایتی صرف فراتر رفته و به عامل فعال‌کننده ظرفیت‌های درونی خانواده تبدیل می‌شود.

این مقاله، با الهام از مدل‌های تاب‌آوری خانواده (مانند مدل فرایندی و سیستمی وُرش/Walsh)، به بررسی استراتژی‌هایی می‌پردازد که خانواده‌ها را قادر می‌سازد در بحران‌های مالی، نه تنها “بقا” کنند، بلکه “رشد” نموده و پیوندهای عاطفی خود را تقویت نمایند.

بازتعریف تاب‌آوری: از “تحمل انفعالی” تا “جهش فعال”

مهم‌ترین گام در ارتقاء تاب‌آوری، تغییر پارادایم فکری است. تاب‌آوری به معنای پذیرش درد و رنج نیست؛ بلکه فرآیندی فعال است که طی آن، خانواده از منابع خود برای سازماندهی مجدد و رسیدن به عملکردی بهتر از قبل استفاده می‌کند (Adaptation and Regeneration).

الف) تمرکز بر “هوش مالی خانواده” (Family Financial Literacy)

بحران مالی فرصتی است تا خانواده از حالت انکار یا ترس خارج شده و به یک تیم تصمیم‌گیری مالی تبدیل شود.

رویکرد نوین مددکاری اجتماعی، آموزش ابزارهای ساده مدیریت بودجه، اولویت‌بندی هزینه‌ها و تشخیص ریسک‌های مالی را برای تقویت حس کنترل در خانواده، حیاتی می‌داند.

ب) تقویت روایت مشترک تاب‌آور (Narrative Resilience)

خانواده‌ها باید در مورد چالش مالی پیش‌آمده یک داستان مشترک و امیدوارکننده بسازند. به جای تمرکز بر “شکست” یا “کمبود”، داستان باید بر محور “تلاش مشترک”، “خلاقیت” و “همدلی” بنا شود. این روایت، یک سپر دفاعی شناختی در برابر شرم و احساس گناه ایجاد می‌کند.

مشروح مقاله در رسانه تاب آوری ایران

https://www.resiliencemedia.ir/?p=102004

مدل‌های نوین گزارش‌نویسی استاندارد در مددکاری اجتماعی

رویکردهای تحلیلی و نتیجه‌محور

گزارش‌نویسی در مددکاری اجتماعی، فراتر از یک وظیفه اداری، قلب تپنده شفافیت، پاسخگویی حرفه‌ای و تداوم مراقبت است. در عصر حاضر، با افزایش پیچیدگی‌های اجتماعی و چندوجهی شدن مداخلات، گزارش‌های مددکاری اجتماعی باید از ثبت صرف وقایع فراتر رفته و به ابزارهای تحلیلی، ارزیابی‌محور و شواهد-بنیان تبدیل شوند. رویکردهای نوین گزارش‌نویسی، ریشه در تغییر پارادایم از تمرکز بر “نقص” (Deficit) به “نقاط قوت” (Strength) و چارچوب “شخص-در-محیط” (Person-in-Environment) دارند.

این مقاله، جدیدترین و استانداردترین مدل‌های گزارش‌نویسی را که برای حوزه‌های مختلف مددکاری اجتماعی در سطح جهانی توصیه می‌شوند، معرفی و تشریح می‌کند.

گذار پارادایمی و اصول محوری در گزارش‌نویسی نوین

گزارش‌نویسی مدرن متأثر از دو اصل اساسی است:
الف) رویکرد نقاط قوت (Strengths Perspective)

در گذشته، گزارش‌ها اغلب بر آسیب‌شناسی، مشکلات و نواقص مددجو تمرکز داشتند. در حالی که مدل‌های نوین، تأکید دارند که گزارش باید به صورت متعادل، منابع، توانمندی‌ها، تاب‌آوری و سیستم‌های حمایتی موجود در زندگی مددجو و محیط او را برجسته کند. این امر صرفاً جنبه مثبت‌نگری ندارد، بلکه یک الزام تحلیلی است تا طرح‌های مداخله، واقع‌بینانه و مؤثرتر تنظیم شوند.

ب) اصل مشارکت و شفافیت (Partnership and Transparency)

گزارش‌نویسی یک فرآیند محرمانه و یک‌طرفه نیست. استانداردهای اخلاقی روز دنیا (مانند NASW و IFSW) حکم می‌کنند که مددجو باید در فرآیند ثبت پرونده مشارکت داشته باشد و حق دسترسی به مستندات مربوط به خود را داشته باشد. این امر، مددکار را ملزم می‌کند که از زبان عینی، غیرقضاوتی و بدون اصطلاحات تخصصی (Jargon) استفاده کند تا گزارش برای خوانندگان مختلف (همکاران، مدیران و خود مددجو) قابل فهم باشد.

مشروح مقاله در پایگاه خبری مددکار نیوز

https://www.madadkarnews.ir/?p=26627

کانال رسمی «رسانه تاب‌آوری ایران» در نماشا رونمایی شد

مددکار نیوز | سرویس اخبار اجتماعی در ادامه روند توسعه زیرساخت‌های اطلاع‌رسانی و آموزشی، رسانه تاب‌آوری ایران از رسمی شدن کانال ویدئویی خود در پلتفرم «نماشا» خبر داد.

به گزارش خبرنگار مددکار نیوز، پس از اعلام رسمی شدن کانال این رسانه در آپارات، امروز مدیریت رسانه تاب‌آوری ایران (به نشانی resiliencemedia.ir) در گفتگویی اختصاصی، از گسترش فعالیت‌های چندرسانه‌ای این مرکز در شبکه ویدئویی نماشا پرده برداشت.

مشروح خبر در مددکار نیوز

https://www.madadkarnews.ir/?p=26633